Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 października 2004 r., II SA 3311/03
wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 października 2004 r., II SA 3311/03
Sentencja
1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia Sędziowie : Sędzia WSA Protokolant: po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 października 2004r. sprawy ze skargi Z.S. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2003 r. nr [...] w przedmiocie odmowy odszkodowania oddala skargę
Uzasadnienie
2 Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] października 2002 roku nr [...] na podstawie art. 105 § 1 kpa umorzył postępowanie dotyczące odszkodowania za poniesioną rzeczywista szkodę z tytułu wydania decyzji – Aktu Własności Ziemi nr [...] z dnia [...] grudnia 1978 roku, przez Naczelnika Miasta [...] z naruszeniem prawa – jako bezprzedmiotowe.
3 Zdaniem Wojewody [...] brak jest ostatecznego orzeczenia stwierdzającego nieważność decyzji /na podstawie art. 156 kpa/ wydanej z naruszeniem prawa lub orzeczenia organu w myśl art. 158 § 2 kpa. Skoro takich decyzji brak to wnioskowane przez Z. S. odszkodowanie za poniesiona szkodę jako bezprzedmiotowe, w rozumieniu art. 105 § 2 kpa, podlega umorzeniu. Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej rozpoznając sprawę w trybie odwoławczym, uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1991 roku stwierdzającą nieważność AWZ nr [...] i umorzył postępowanie administracyjne w związku z art. 63 ustawy z dnia 19 października 1991 roku o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw /tekst jednolity Dz.U. z 2001 r., nr 57, poz. 603 z póz. zm./.
4 Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi po rozpoznaniu odwołania Z. S. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 2002 roku umarzającej postępowanie dotyczące odszkodowania za poniesiona szkodę z tytułu wydania decyzji – Aktu Własności Ziemi z dnia [...] grudnia 1978 r. Nr [...] wydanego przez Naczelnika Miasta w [...] ;
5 - uchylił zaskarżona decyzję,
6 - odmówił przyznania żądanego odszkodowania w wysokości [...] złotych na rzecz Z. S.
7 W ocenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Wojewoda [...] błędnie uznał, iż zaistniała sytuacja stanowi podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego zgodnie z art. 105 kpa. Należy odróżnić przypadki bezprzedmiotowości postępowania od braku przesłanek do uwzględnienia żądania strony. Żądanie odszkodowania za poniesiona szkodę z tytułu wydania decyzji z dnia [...] grudnia 1978 roku , której nieważność nie stwierdził żaden organ administracji publicznej decyzją ostateczną, jest brakiem przesłanki do uwzględnienia żądania strony. Bezzasadność żądania strony musi być wykazana w decyzji załatwiającej sprawę co do jej istoty. Jest to przesłanka materialnoprawna, która winna skutkować odmową przyznania odszkodowania, a nie przesłanka procesowa, prowadząca do umorzenia postępowania administracyjnego, zgodnie z art. 105 kpa. Proces odszkodowawczy musi być poprzedzony kontrolą legalności decyzji i dopiero stwierdzenie nieważności decyzji lub stwierdzenie naruszenia art. 156 kpa w trybie administracyjnym rodzi odszkodowanie, o którym orzeka organ administracyjny zgodnie z art. 160 § 4 kpa. Wobec tego, że decyzja Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1991 roku została przez Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej uchylona w całości i postępowanie umorzone, zatem decyzją ostateczną w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Miasta [...] z dnia [...] stycznia 1994 roku jest decyzja Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...] stycznia 1994 roku umarzająca postępowanie, wydana w II instancji, a nie decyzja Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1991 roku, na którą powołuje się strona. Wobec tego, że żądanie strony jest bezzasadne, należało odmówić przyznania żądania odszkodowania.
8 Na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2003 roku skargę do Naczelnego Sądu administracyjnego złożył Z. S. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji z powodu jej niezgodności z prawem. Zdaniem skarżącego, Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej uchylając decyzję Wojewody [...] stwierdzającą nieważność AWZ nr [...] i umarzając postępowanie w sprawie, "dokonał jawnej i drastycznej obrazy prawa i jego łamania". Wojewoda [...] wydał decyzję w dniu [...] grudnia 1991 roku a ustawa z dnia 19 października 1991 roku weszła w życie z dniem 1 stycznia 1992 roku a więc w sprawie złamana została zasada niedziałania prawa wstecz. Żądanie odszkodowania jest więc zasadne z powodu poniesienia niepowetowanej i nieodwracalnej, rzeczowej szkody wobec jawnego zaboru mienia na skutek sfałszowania protokołu i aktu własności ziemi w części dotyczącej działki nr [...] .
9 W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wnosił o jej oddalenie.
10 Wojewódzki Sad Administracyjny zważył co następuje:
11 Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1271/sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed 1 stycznia 2004 roku i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz.1270/ Niniejsza sprawa należy do takiej kategorii spraw.
12 W świetle art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sadów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269/sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W grę wchodzi kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej pod względem zgodności z prawem materialnymi i przepisami procesowymi nie zaś kryteriów słusznościowych.
13 Kontrolując zaskarżona decyzję punktu widzenia powyższych zasad skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
14 Wbrew twierdzeniom skarżącego, zaskarżona decyzja odpowiada prawu.
15 Zgodzić się należy z Ministrem Rolnictwa i Rozwoju Wsi, że proces odszkodowawczy musi być poprzedzony kontrolą legalności decyzji i dopiero stwierdzenie nieważności decyzji lub stwierdzenie naruszenia przepisów art. 156 kpa w trybie administracyjnym rodzi roszczenie odszkodowawcze. Stanowił o tym art. 160 § 4 kpa w brzmieniu z daty wydania decyzji ostatecznej. Skarżący powołuje się na taką decyzję. W jego ocenie Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] grudnia 1991 roku stwierdził nieważność Aktu Własności Ziemi nr [...] z dnia [...] grudnia 1978 roku w części dotyczącej działki ewidencyjnej nr [...] i ona powinna stanowić źródło szkody. Wprawdzie decyzja ta została uchylona przez Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej a postępowanie zostało umorzone to nastąpiło to wbrew Konstytucji RP, której jedną z podstawowych zasad jest zasada niedziałania prawa wstecz. Uszło uwadze skarżącego, że decyzja Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...] stycznia 1994 roku uchylająca decyzję Wojewody [...] umarzającą postępowanie została zaskarżona do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Naczelny Sad Administracyjny wyrokiem z dnia 10 sierpnia 1995 roku oddalił skargę Z. S. Podnoszona zasada niedziałania prawa wstecz była już przedmiotem oceny sądu. Skarżący nie może się więc powoływać skutecznie na decyzję Wojewody [...] albowiem ona nie istnieje w obrocie, została uchylona a postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności zostało prawomocnie umorzone. Nie ma więc decyzji, o której mówi art. 160 § 4 kpa. Tym samym brak jest źródła szkody. Skarga stanowi w istocie polemikę z prawidłowymi ustaleniami Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi a także rozstrzygnięciem Naczelnego Sadu Administracyjnego. Z braku merytorycznych podstaw podlega oddaleniu.
16 Mając powyższe na uwadze i na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sad orzekł jak w wyroku oddalając skargę jako niezasadną.