Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 marca 2018 r., II SAB/Wa 469/17

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 marca 2018 r., II SAB/Wa 469/17

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Dąbrowska, Sędziowie WSA Adam Lipiński, Janusz Walawski (spr), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 15 marca 2018 r. sprawy ze skargi M.K. na bezczynność Samodzielnego Publicznego Specjalistycznego Szpitala [...] w [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] lipca 2017 r. o udostępnienie informacji publicznej 1. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności; 2. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Samodzielnego Publicznego Specjalistycznego Szpitala [...] w [...] na rzecz M. K. kwotę 497 zł (słownie: czterysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Uzasadnienie

2 M. K., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika – adwokata L. K. - pismem z dnia [...] sierpnia 2017 r. złożyła skargę na bezczynność Samodzielnego Publicznego Specjalistycznego Szpitala [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] lipca 2017 r. o udostępnienie informacji publicznej.

3 Skarżąca podniosła, że wnioskiem z dnia [...] lipca 2017 r., przesłanym w formie elektronicznej za pomocą platformy e-PUAP, wystąpiła o udostępnienie informacji publicznej, w zakresie odpowiedzi na pytanie: "Czy Organ w latach 2014-2016 zawierał umowy z podmiotami zewnętrznymi o świadczenie usług w zakresie obsługi prawnej, w tym zastępstwa procesowego." W przypadku odpowiedzi pozytywnej, wniosła o przesłanie kopii tych umów.

4 Skarżąca wskazała, że do dnia złożenia skargi przedmiotowy wniosek nie spotkał się z jakąkolwiek reakcją organu. W ocenie Skarżącej, zakres żądanych informacji objęty jest dyspozycją ustawy o dostępie do informacji publicznej, zaś skarżony organ jest podmiotem zobowiązanym do jej udzielenia w ustawowym terminie.

5 Wskazała, że zdolność sądową mają również samorządowe jednostki organizacyjne, nieposiadające osobowości prawnej.

6 Nadto, powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, Skarżąca stwierdziła, że złożenie niniejszej skargi nie wymaga wyczerpania środków zaskarżenia.

7 W związku z powyższym Skarżąca wniosła o zobowiązanie organu do rozpatrzenia Jej wniosku w terminie 14 dni od daty zwrotu akt organowi, stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w łącznej kwocie 602,20 zł według załączonego spisu kosztów, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego w kwocie 480 zł.

8 W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi w całości, stwierdzenie, że bezczynność Szpitala nie miała charakteru rażącego oraz umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego. Organ wyjaśnił, że wprawdzie nie udzielił odpowiedzi na wniosek w terminie przewidzianym przepisami ustawy o dostępie do informacji publicznej, lecz uczynił to pismem z dnia [...] września 2017 r. nr [...], przekazując w załączeniu kopie zawartych umów. Szpital dodał też, że niedotrzymanie terminu w udzieleniu odpowiedzi na wniosek spowodowane było przeoczeniem i nieodczytaniem wiadomości zawierającej przedmiotowy wniosek, jednak odpowiedź został udzielona.

9 W piśmie procesowym z dnia [...] października 2017 r. Skarżąca wniosła o umorzenie postępowania na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a., podtrzymując wniosek o zasądzenie od Organu na rzecz Skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego wg załączonego do skargi spisu kosztów.

10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

11 Skarga zasługuje na uwzględnienie.

12 Zgodnie z art. 21 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2016 r. poz. 1764, z późn. zm.), zwanej dalej u.d.i.p., do skarg rozpatrywanych w postępowaniu o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a.

13 Stosownie zaś do art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach ze skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Celem skargi na bezczynność jest zwalczanie zwłoki w załatwieniu sprawy.

14 Natomiast w myśl art. 119 pkt 4 P.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, przy czym zgoda stron na rozpatrzenie skargi w trybie uproszczonym nie jest wymagana. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje skargę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 P.p.s.a.).

15 Zgodnie z przepisem art. 1 ust. 1 u.d.i.p., każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w tej ustawie. Natomiast w przepisie art. 6 ust. 1 u.d.i.p., ustawodawca dokonał przykładowego wyliczenia informacji, mających przymiot informacji publicznych.

16 Uwzględniając powyższe, w orzecznictwie przyjmuje się szerokie pojęcie informacji publicznej, przez którą rozumie się każdą wiadomość wytworzoną lub odnoszoną do władz publicznych, a także wytworzoną lub odnoszoną do innych podmiotów, wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa.

17 Wnioskiem może być pytanie o określone fakty, o stan określonych zjawisk na dzień udzielenia odpowiedzi. Stosownie do przepisu art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p., obowiązane do udostępniania informacji publicznej są podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów, będące w posiadaniu takich informacji.

18 Należy zatem wskazać, że szpital, będący samodzielnym publicznym zakładem opieki zdrowotnej, realizuje działania służące zachowaniu, ratowaniu, przywracaniu lub poprawie zdrowia. Podmiot tego rodzaju wykonuje zadania publiczne i finansowany jest ze środków publicznych, tym samym mieści się w zakresie podmiotowym art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. Jednocześnie żądana informacja, stanowi informację publiczną, wobec brzmienia art. 6 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p., zgodnie z którym udostępnieniu podlega informacja publiczna m. in. o danych publicznych, w tym treść i postać dokumentów urzędowych, w szczególności treść aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć. Informacją publiczną jest zatem treść dokumentów wytworzonych przez organy władzy publicznej i podmioty niebędące organami administracji publicznej, treść wystąpień, opinii, ocen przez nie dokonywanych, niezależnie do jakiego podmiotu są one kierowane i jakiej sprawy dotyczą. Ponadto walor informacji publicznej posiada treść wszelkiego rodzaju dokumentów odnoszących się do organu władzy publicznej lub podmiotu niebędącego takim organem, związanych z nimi bezpośrednio poprzez ich wytworzenie bądź też przez nie niewytworzonych, lecz używanych przy realizacji przewidzianych prawem zadań.

19 Z tego względu należało uznać, że żądana przez Skarżącą informacja w postaci umowy z podmiotami zewnętrznymi o świadczenie usług w zakresie obsługi prawnej, jest informacją publiczną w rozumieniu u.d.i.p., spełniony zatem został zakres podmiotowy i przedmiotowy ustawy.

20 Wyjaśnić należy, że w świetle utrwalonego w orzecznictwie i doktrynie poglądu, z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu, albo nie podjął stosownej czynności. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie ma przy tym znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt nie został podjęty, a czynność nie została dokonana, a w szczególności, czy bezczynność organu spowodowana została zawinioną lub niezawinioną opieszałością w ich podjęciu lub dokonaniu, czy też wynika z przeświadczenia, że dany akt w ogóle nie powinien zostać podjęty, a czynność nie powinna zostać dokonana.

21 Stosownie do przepisu art. 13 ust. 1 u.d.i.p., udostępnienie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2 ustawy.

22 Należy zatem stwierdzić, że organ w dacie wniesienia skargi na bezczynność do Sądu, pozostawał w bezczynności. Jednakże bezczynność ta ustała wobec udostępnienia żądanej informacji, dokonanego pismem z dnia [...] września 2017 r. W takiej sytuacji Sąd nie mógł zobowiązać organu do rozpoznania wniosku Skarżącej o udostępnienie informacji publicznej w trybie art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Skoro jednak udostępnienie informacji nastąpiło po upływie ustawowego 14-dniowego terminu do załatwienia wniosku (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.) i nie zachodziły okoliczności, o których mowa w art. 13 ust. 2 oraz art. 15 ust. 2 u.d.i.p., Sąd był zobowiązany z urzędu do orzeczenia o uwzględnieniu skargi na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a. (punkt 1 sentencji wyroku), poprzez deklaratoryjne stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności w zakresie załatwienia wniosku Skarżącej.

23 Nie jest uzasadnione stanowisko, w świetle którego w razie stwierdzenia, że orzekanie o zobowiązaniu do załatwienia sprawy jest bezprzedmiotowe (gdyż sprawa została załatwiona po wniesieniu skargi), sąd administracyjny powinien orzec o umorzeniu postępowania sądowoadministracyjnego w tym zakresie. W przedmiotowej sprawie przedmiot postępowania nie przestał istnieć w sensie procesowym, bowiem Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a., dysponuje obecnie kompetencją do uwzględnienia skargi na bezczynność, pomimo że sama bezczynność przestała istnieć po wniesieniu skargi na skutek załatwienia sprawy przez skarżony organ.

24 Jednocześnie w ocenie Sądu, bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Nie wynikała bowiem z lekceważącego stosunku do Skarżącej, czy złej woli podmiotu zobowiązanego, o czym świadczy fakt udzielenia odpowiedzi na wniosek po otrzymaniu skargi na bezczynność. Nadto Sąd wziął pod uwagę wyjaśnienia złożone przez organ w odpowiedzi na skargę. Zdaniem Sądu, wymieniona kwalifikowana forma bezczynności winna być zarezerwowana do sytuacji oczywistych, niebudzących wątpliwości i niedających się usprawiedliwiać w żaden sposób.

25 Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1a P.p.s.a, orzekł jak w pkt 2 sentencji wyroku.

26 W przedmiocie kosztów Sąd orzekł, jak w pkt 3 wyroku, w oparciu o art. 201 w zw. z art. 205 § 2 i art. 206 P.p.s.a., mając na względzie charakter sprawy oraz nakład pracy pełnomocnika. Sądowi z urzędu wiadome jest, iż Skarżąca reprezentowana przez tego samego pełnomocnika wniosła wiele podobnych skarg na bezczynność różnych podmiotów nie tylko do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, ale także do innych sądów administracyjnych. Ww. podmiotom zadano tożsame jak w niniejszej sprawie zapytanie, a podmioty te z różnych przyczyn nie udzieliły odpowiedzi w terminie wskazanym w art. 13 u.d.i.p. Skargi w tych sprawach są podobne, niemal jednobrzmiące, zatem nakład pracy pełnomocnika miał charakter powtarzalny. Ponadto należy mieć na względzie, iż kwota 480 zł, o której mowa w § 14 ust. 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie obejmuje koszty związane z prowadzeniem danej sprawy przed sądem. W niniejszej sprawie rola pełnomocnika ograniczyła się do sporządzenia skargi o szablonowej treści oraz wniesienia pisma procesowego z wnioskiem o umorzenie postępowania z uwagi na udzielenie odpowiedzi na wniosek. Niniejszy wyrok został wydany w trybie uproszczonym, a więc nie wymagającym udziału pełnomocnika. W tym stanie rzeczy Sąd uznał, iż zachodzą wskazane w art. 206 P.p.s.a. podstawy do miarkowania należnego adwokatowi wynagrodzenia, przyjmując je w wysokości 380 zł. Sąd orzekł o zwrocie wpisu od skargi oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w pełnej wysokości.