Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 maja 2017 r., II SAB/Wa 117/17
wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 maja 2017 r., II SAB/Wa 117/17
Sentencja
1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kania (spr.), Sędziowie WSA Adam Lipiński, Janusz Walawski, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 maja 2017 r. sprawy ze skargi W. S. na bezczynność Dyrektora Samodzielnego Publicznego Szpitala Klinicznego [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] maja 2016 r. o udostępnienie informacji publicznej 1. oddala skargę w zakresie: – punktu 1 wniosku, – punktu 2 wniosku w części: "Jeżeli nie, to proszę o podanie informacji, czy nierespektowanie wytycznych PTO nie naraża Pacjenta na dodatkowe ryzyko związane z przeprowadzanym u danego Pacjenta zabiegiem usunięcia zaćmy?", – punktu 3 wniosku w części: "Jeżeli nie, to proszę o podanie informacji, czy podawanie leku w inny sposób, niż wynika to z Charakterystyki Produktu Leczniczego nie naraża Pacjenta na dodatkowe ryzyko związane z podaniem leku wbrew zaleceniom producenta?" 2. odrzuca skargę w pozostałym zakresie.
Uzasadnienie
2 Pismem z dnia [...] maja 2016 r. W. S., powołując art. 10 ust. 1 oraz art. 4 w związku z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2015 r., poz. 2058 ze zm.), dalej: "u.d.i.p.", zwrócił się do Samodzielnego Publicznego Szpitala Klinicznego [...] o udostępnienie następujących informacji publicznych dotyczących operacji zaćmy przeprowadzonych w latach 2014 i 2015 w ww. Szpitalu i finansowanych na podstawie umowy/umów z Narodowym Funduszem Zdrowia:
3 "1) ze względu na zachowanie sterylności, producenci aparatów do [...] zaćmy zalecają stosowanie kaset do tychże aparatów (kasety zakupione osobno oraz w zestawach kastomizowanych (przygotowywanych "pod pacjenta") tzw. "custom pack" w systemie jeden zabieg operacyjny (1 pacjent - jedna kaseta); Czy w Państwa Szpitalu zasada ta jest bezwzględnie przestrzegana, czy też zdarzają się przypadki stosowania ww. kaset w innym systemie? Jeżeli stosujecie Państwo inny system, niż zalecany przez producenta (1 kaseta - 1 pacjent), to proszę o podanie informacji, czy takie działanie nie zwiększa ryzyka pacjenta w związku z obniżeniem poziomu sterylności zabiegu? W takim przypadku proszę również o informację, w jakim systemie kasety te są wykorzystywane tzn. do ilu zabiegów/pacjentów wykorzystujecie Państwo jedną kasetę;
4 2) zgodnie z wytycznymi Polskiego Towarzystwa Okulistycznego (PTO), lek [...] powinien być podawany pacjentowi przy każdej operacji usunięcia zaćmy, proszę o podanie informacji, czy Państwa Szpital bezwzględnie stosuje się do ww. wytycznych? Jeżeli nie, to proszę o podanie informacji, czy nierespektowanie wytycznych PTO nie naraża pacjenta na dodatkowe ryzyko związane z przeprowadzanym u danego Pacjenta zabiegiem usunięcia zaćmy? W takim przypadku, proszę również o informację, w jakich przypadkach lek ten jest podawany pacjentom w Państwa Szpitalu;
5 3) czy lek [...] w Państwa Szpitalu jest podawany zgodnie z Charakterystyką Produktu Leczniczego, czyli 1 fiolka leku dla jednego pacjenta? Jeżeli nie, to proszę o podanie informacji czy podawanie leku w inny sposób, niż wynika to z Charakterystyki Produktu Leczniczego nie naraża pacjenta na dodatkowe ryzyko związane z podaniem leku wbrew zaleceniom producenta? W takim przypadku proszę o informację w jaki sposób lek ten jest podawany pacjentom w Państwa Szpitalu".
6 Pismem z dnia [...] listopada 2016 r. W. S. wezwał Dyrektora Samodzielnego Publicznego Szpitala Klinicznego [...] do usunięcia naruszenia prawa w przedmiocie bezczynności w zakresie rozpoznania wniosku z dnia [...] maja 2016 r.
7 W uzasadnieniu, powołując art. 13 ust. 1 u.d.i.p. podniósł, że do dnia sporządzenia niniejszego pisma Dyrektor Szpitala nie udostępnił zawnioskowanej informacji publicznej ani nie powiadomił wnioskodawcy o powodach opóźnienia oraz o terminie w jakim udostępni informację.
8 Pismem z dnia 17 stycznia 2017 r. W. S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na bezczynność Dyrektora Samodzielnego Publicznego Szpitala Klinicznego [...] w zakresie rozpoznania wniosku z dnia [...] maja 2017 r. (omyłkę w zakresie daty wniosku skarżący wyjaśnił w piśmie procesowym z dnia [...] kwietnia 2017 r.).
9 Skarżący zarzucił naruszenie art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP oraz art. 4 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 1, art. 3 ust. 1 pkt. 1 oraz art. 13 ust. 1 i 2 u.d.i.p. wnosząc o:
10 1) zobowiązanie Dyrektora Szpitala do udzielenia informacji publicznej w zakresie wskazanym we wniosku z dnia [...] maja 2016 r. w terminie 7 dni od dnia uprawomocnienia się wyroku,
11 2) przyznanie od Dyrektora Szpitala sumy pieniężnej w wysokości 10.000 zł,
12 3) stwierdzenie, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem przepisów prawa,
13 4) zasądzenie od Dyrektora Szpitala na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.
14 W uzasadnieniu skarżący wskazał, że w dniu [...] maja 2016 r. do ww. Szpitala został skierowany wniosek o udostępnienie informacji publicznej w zakresie odpowiedzi na pytania dotyczące operacji zaćmy przeprowadzonych w 2014 i 2015 r.
15 Zaznaczył, że Szpital - jako Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej - wykonuje zadania publiczne w sferze ochrony zdrowia, natomiast w zakresie, w jakim korzysta ze środków publicznych i dysponuje majątkiem publicznym jest podmiotem zobowiązanym w rozumieniu art. 4 ust. 1 u.d.i.p. do udzielenia informacji stanowiących informację publiczną. Jednocześnie, wnioskowane informacje o działalności Szpitala stanowią informację publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. i podlegają udostępnieniu na podstawie przepisu art. 61 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz przepisów tej ustawy.
16 Skarżący podniósł, że do dnia sporządzenia skargi Dyrektor Szpitala, mimo upływu terminu określonego wart. 13 ust. 1 u.d.i.p., nie udostępnił wnioskowanej informacji publicznej, ani nie powiadomił wnioskodawcy o powodach opóźnienia i terminie w jakim udostępni informację, stosownie do treści art. 13 ust 2 u.d.i.p. W związku z powyższym skarga jest uzasadniona.
17 W odpowiedzi na skargę Dyrektor Szpitala wniósł o oddalenie skargi oraz o zasądzenie od skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych
18 Wskazał, że między stronami toczyło się analogiczne postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w sprawie o sygn. akt II SAB/Wa 1165/15. Przedmiotowa sprawa została zainicjowana wnioskiem skarżącego o udzielenie informacji publicznej z dnia [...] lipca 2015 r. Zakres informacji wskazanej w ww. wniosku był niemalże tożsamy z zakresem informacji określonej we wniosku z dnia [...] maja 2016 r. (który wpłynął do organu w dniu 23 maja 2016 r.). Skarżący wnosił wówczas o udzielenie informacji dotyczącej: liczby przeprowadzonych operacji usunięcia zaćmy z wyszczególnieniem liczby operacji wykonanych na urządzeniach do [...] firmy [...]; liczby wszystkich zakupionych kaset do aparatów do [...] z wyszczególnieniem liczby zakupionych kaset firmy [...]; liczby zakupionych fiolek leku [...]; systemu, w jakim są wykorzystywane kasety do [...] firmy [...]; wskazania, w jakich przypadkach i w jaki sposób lek [...] jest podawany pacjentom w szpitalu; ilości oraz cen soczewek wewnątrzgałkowych do operacji zaćmy, które zostały zakupione przez szpital.
19 Wyrokiem z dnia 18 marca 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę W. S. na bezczynność Dyrektora Szpitala w zakresie rozpoznania ww. wniosku z dnia [...] lipca 2015 r., uznając ją za bezzasadną w całości. Sąd stwierdził, że informacje zawarte we wniosku z dnia [...] lipca 2015 r., skoncentrowane na danych liczbowych, dotyczące leczenia zaćmy przez Szpital przy zastosowaniu aparatury określonej firmy, sposobu dawkowania określonego leku oraz soczewek danych firm nie stanowią informacji publicznej, w związku z czym niniejszy wniosek nie spełnia kryterium przedmiotowego. W wyroku wskazano, że metody leczenia stosowane w danej placówce leczniczej nie mogą stanowić informacji publicznej, gdyż nie wchodzą one w zakres żadnej z przykładowych kategorii informacji publicznej, wskazanych w art. 6 u.d.i.p., ponieważ istotą leczenia jest indywidualne podejście do każdego pacjenta. Ponadto Sąd zauważył, że sposób sformułowania pytań we wniosku z dnia [...] lipca 2015 r. (zawężenie go do określonej firmy produkującej aparaturę, odniesienie do określonego leku, skierowanie wniosku do danej placówki leczniczej) nie wskazuje, aby zapytanie dotyczyło standardów leczenia zaćmy w Polsce. W ocenie Sądu, ustawa o dostępie do informacji publicznej nie może służyć do bezpłatnego badania rynku dla potrzeb określonych producentów sprzętu medycznego, protetycznego oraz lekarstw, w związku z czym pytania zawarte we wniosku z dnia [...] lipca 2015 r. nie mają cech informacji publicznej.
20 Odnosząc się do zarzutów określonych w skardze Dyrektor wskazał, że wniosek z dnia [...] maja 2016 r. o udostępnienie informacji publicznej w ww. zakresie jest nieuzasadniony. Informacje, których udostępnienia żąda skarżący mają charakter wewnętrzny, zatem Szpital nie ma obowiązku ich publikacji.
21 Zdaniem Dyrektora, nieuzasadniony jest zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP. Zasada jawności informacji publicznej może zostać ograniczona ze względu na potrzebę ochrony hierarchicznie nadrzędnych dóbr, wymienionych w katalogu mającym charakter zamknięty. Zgodnie z art. 61 ust. 3 Konstytucji RP ograniczenie prawa do informacji publicznej - zarówno prostej, jak i przetworzonej - może nastąpić wyłącznie ze względu na określone w ustawach ochronę wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa. W związku z powyższym, żądanie udostępnienia informacji, takich jak liczba zakupionego sprzętu, ilości produktów leczniczych, czy sposobu leczenia pacjentów z pewnością może naruszać interes szpitala poprzez ujawnienie informacji wchodzących w skład tajemnicy przedsiębiorcy, może także stanowić naruszenie ochrony danych i interesów samych pacjentów.
22 Dyrektor wskazał również na art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., zgodnie z którym prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienia do uzyskania informacji publicznej, w tym uzyskania informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego. O kwalifikacji danego żądania jako dotyczącego informacji publicznej przetworzonej decyduje nie tylko to, czy w wyniku realizacji tego żądania powstaje nowa informacja, lecz także pracochłonność i stopień skomplikowania informacji, których dotyczy wniosek, o czym decydować będzie analiza danego przypadku.
23 Żądane przez skarżącego informacje z pewnością będą nosiły znamiona informacji przetworzonych, których zebranie wymagałoby żmudnej, długotrwałej pracy polegającej na przeanalizowaniu dokumentacji medycznej wszystkich pacjentów leczonych w 2014 r. i 2015 r. na oddziale okulistycznym Szpitala. Zadanie takie rodziłoby groźbę doprowadzenia do zaistnienia nieprawidłowości w dokumentacji medycznej. Zupełnie niezrozumiałym wydaje się żądanie skarżącego, dotyczące podania informacji na temat systemu wykorzystywania kaset do aparatów do [...] oraz przypadków i sposobu podawania leku [...] w Szpitalu.
24 Podsumowując, Dyrektor stwierdził, iż niewątpliwie prawo do informacji publicznej stanowi ważne z punktu widzenia porządku prawnego uprawnienie obywateli, nie jest to jednak uprawnienie bezwzględne. Jednakże przy dokonywaniu normatywnego kształtowania, a także wykładni poszczególnych pojęć omawianej ustawy, należy brać pod uwagę również inne wartości prawnie chronione, jak np. prawo do prywatności osoby fizycznej. Należy również mieć na uwadze możliwości i sprawność działania organów administracji publicznej, jakim w niniejszym przypadku jest podmiot wykonujący działalność leczniczą.
25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
26 Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy.
27 W myśl art. 119 pkt 4 i art. 120 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
28 Stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 - 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. W sprawie niniejszej, z uwagi na przedmiot zaskarżenia, należy mieć na względzie przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2015 r., poz. 2058 ze zm.), która kształtuje prawo do informacji publicznej, a także określa zasady i tryb jej udostępniania. Kognicja sądów administracyjnych do rozpoznania skarg na bezczynność w takich sprawach wynika z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., zaś potwierdza ją dodatkowo brzmienie art. 21 u.d.i.p.
29 Stosownie do art. 149 § 1 p.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4: (1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności, (2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, (3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a). Sąd w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (§ 1b). W myśl art. 149 § 2 p.p.s.a., sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.
30 Przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie definiują pojęcia bezczynności. W piśmiennictwie przyjmuje się jednak, że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (T. Woś [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, s. 109).
31 Na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej strona ma prawo kwestionowania bezczynności podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji w przypadku, gdy uznaje, iż żądane informacje są informacjami publicznymi i powinny być udzielone w trybie wnioskowym na podstawie u.d.i.p. W przypadku takiej skargi sąd dokonuje kwalifikacji żądanych informacji i w zależności od ich charakteru podejmuje stosowne rozstrzygnięcie. Stwierdzając lub nie stwierdzając bezczynność adresata wniosku w zakresie udostępnienia informacji publicznej, ocenia wówczas prawidłowość dokonania kwalifikacji wniosku (por. postanowienie NSA z dnia 30 maja 2012 r., sygn. akt I OSK 1049/12; publ. j.w.). Przy czym bezczynność zachodzi wówczas, gdy żądaniem wniosku objęta jest informacja mająca walor informacji publicznej, a podmiot zobowiązany nie podejmuje stosownej czynności materialno-technicznej w postaci udostępnienia informacji publicznej będącej w jego posiadaniu (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.), nie wydaje decyzji o odmowie jej udostępnienia (art. 16 ust. 1 i art. 17 u.d.i.p.), ewentualnie nie informuje wnioskodawcy, że żądanej informacji nie posiada, bądź, że istnieje odrębny tryb dostępu do tej informacji (art. 1 ust. 2 u.d.i.p.). Podkreślenia wymaga, że omawiana ustawa znajduje zastosowanie wówczas, gdy spełniony jest jej zakres podmiotowy i przedmiotowy.
32 W rozpatrywanej sprawie skarżący – W. S. sformułował wobec Dyrektora Szpitala zarzut bezczynności względem wniosku z dnia [...] maja 2016 r. o udostępnienie, w trybie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej, informacji "dotyczących operacji zaćmy przeprowadzonych w roku 2014 i 2015", zawartych w pytaniach nr 1 - 3 wniosku obejmujących stosowanie określonej aparatury i sposobu dawkowania wskazanego leku.
33 Nie ulega wątpliwości, że Samodzielny Publiczny Szpital Kliniczny [...] jest jednostką wykonującą zadania publiczne i dysponującą, w związku z wykonywaniem tych zadań, majątkiem publicznym. Zatem powyższy Szpital jest podmiotem, do którego odnosi się zapis art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. Spełniony został zatem zakres podmiotowy ww. ustawy.
34 Kluczowym zagadnieniem pozostaje natomiast to, czy wnioskowana informacja posiada walor informacji publicznej.
35 Informacją publiczną, w myśl art. 1 ust. 1 u.d.i.p., jest każda informacja o sprawach publicznych. Przepis art. 6 u.d.i.p. wymienia zaś kategorie informacji publicznej, które na mocy prawa podlegają udostępnieniu, przy czym katalog ten nie jest wyczerpujący. Ustawodawca nie definiuje pojęcia "sprawy publicznej", niewątpliwie jednak są to sprawy związane z istnieniem i funkcjonowaniem określonej wspólnoty publicznoprawnej. Określenie sprawy jako "publicznej" wskazuje, że jest to sprawa ogółu i koresponduje w znacznym stopniu z pojęciem dobra wspólnego (dobra ogółu). Takie rozumienie pojęcia "sprawa publiczna", związane właśnie z władzą publiczną i wspólnotą publicznoprawną oraz jej funkcjonowaniem, trafnie akcentuje się w doktrynie i orzecznictwie (zob.: H. Izdebski: Samorząd terytorialny. Podstawy ustroju i działalności, Warszawa 2004, s. 209; wyrok NSA z dnia 30 września 2009 r., sygn. akt I OSK 2093/14, publ. https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
36 Informacją publiczną jest więc każda wiadomość wytworzona przez władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne, a także inne podmioty, które realizują zadania publiczne bądź gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa w zakresie swoich kompetencji. Taki charakter ma również wiadomość niewytworzona przez podmioty publiczne, lecz odnosząca się do tych podmiotów, o ile dotyczy faktów i danych o sprawach publicznych (por. wyroki NSA: z dnia 12 grudnia 2006 r. sygn. akt I OSK 123/06, publ. LEX nr 291357; z dnia 30 września 2015 r. sygn. akt I OSK 2093/14; z dnia 25 listopada 2016 r. sygn. akt I OSK 2782/15; publ. j.w.). Podkreślenia wymaga, że o zakwalifikowaniu określonej informacji jako podlegającej udostępnieniu w rozumieniu u.d.i.p. decyduje kryterium rzeczowe, tj. treść i publiczny charakter informacji.
37 W ocenie Sądu, informacja objęta punktem 1 wniosku: "ze względu na zachowanie sterylności, producenci aparatów do [...] zaćmy zalecają stosowanie kaset do tychże aparatów (kasety zakupione osobno oraz w zestawach kastomizowanych (przygotowywanych "pod pacjenta") tzw. "custom pack" w systemie jeden zabieg operacyjny (1 pacjent - jedna kaseta); Czy w Państwa Szpitalu zasada ta jest bezwzględnie przestrzegana, czy też zdarzają się przypadki stosowania ww. kaset w innym systemie? Jeżeli stosujecie Państwo inny system, niż zalecany przez producenta (1 kaseta - 1 pacjent), to proszę o podanie informacji, czy takie działanie nie zwiększa ryzyka pacjenta w związku z obniżeniem poziomu sterylności zabiegu? W takim przypadku proszę również o informację, w jakim systemie kasety te są wykorzystywane tzn. do ilu zabiegów/pacjentów wykorzystujecie Państwo jedną kasetę?" nie posiada waloru informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 w związku z art. 6 u.d.i.p.
38 Konstruując to pytanie, czy też w istocie kilka kolejnych pytań, skarżący powołał się na zalecenia producentów aparatów do [...] zaćmy w zakresie stosowania kaset do tychże aparatów. "Zalecenia", co należy podkreślić, nie stanowią obowiązujących norm czy przepisów w zakresie stosowania ww. sprzętu przez szpitale w Polsce, mają wyłącznie charakter pewnych wytycznych, wskazówek, a nie wiążących zasad. Już sama ta okoliczność powoduje, że pytanie o "bezwzględne przestrzeganie" przez Szpital wskazanych zaleceń stanowi istotną niekonsekwencję, a zarazem nosi w sobie pewien walor ocenny odnośnie postępowania Szpitala w tym zakresie. Nie jest to, zdaniem Sądu, pytanie o informację publiczną, a więc o fakty bądź dane dotyczące sprawy publicznej, lecz o wewnętrzny sposób postępowania Szpitala w zakresie stosowania ww. aparatów (kaset do tychże aparatów), którego owe "zalecenia" producentów w istocie nie mogą determinować. To samo dotyczy ostatniego z pytań zawartych w punkcie 1 wniosku o ewentualny inny system wykorzystywania kaset.
39 Również drugie spośród pytań zawartych w punkcie 1 wniosku nie dotyczy informacji publicznej. Odnosi się ono do oceny, czy określona praktyka stosowania kaset w innym systemie nie zwiększa ryzyka pacjenta w związku z obniżeniem poziomu sterylności zabiegu. Jak już wyżej podniesiono, ugruntowany jest w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, iż aby konkretna informacja posiadała walor informacji publicznej, musi się odnosić do sfery faktów (por. wyroki NSA: z dnia 21 czerwca 2012r., sygn. akt: I OSK 736/12; z dnia 27 marca 2012 r. sygn. akt: I OSK 156/12; z dnia 9 grudnia 2010 r. sygn. akt: I OSK 1797/10; publ. j.w.). Wykładnia przepisów prawa, jak też ocena ich zastosowania, czyli swego rodzaju opinia, nie stanowi informacji publicznej (por. wyrok NSA z dnia 22 listopada 2012 r., sygn. akt: I OSK 2014/12; publ. j.w.). Wobec tego pytanie o ocenę, czy praktyka działania określonego podmiotu jest prawidłowa oraz czy może rodzić określone skutki, nie jest pytaniem o fakt, a zatem nie stanowi informacji publicznej. Również w niniejszej sprawie pytanie o ewentualne zwiększenie ryzyka pacjenta w związku z określoną praktyką Szpitala nie jest pytaniem o informację publiczną, lecz pytaniem o ocenę, która nie mieści się w zakresie przedmiotowym art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Pogląd ten pozostaje aktualny w stosunku do pytań zawartych w punktach 2 i 3 wniosku odpowiednio: "Jeżeli nie, to proszę o podanie informacji, czy nierespektowanie wytycznych PTO nie naraża pacjenta na dodatkowe ryzyko związane z przeprowadzanym u danego pacjenta zabiegiem usunięcia zaćmy?" oraz "Jeżeli nie, to proszę o podanie informacji czy podawanie leku w inny sposób, niż wynika to z Charakterystyki Produktu Leczniczego nie naraża pacjenta na dodatkowe ryzyko związane z podaniem leku wbrew zaleceniom producenta?". Są to również pytania o ocenę, nie zaś o fakty bądź dane dotyczące sprawy publicznej.
40 Z powyższych względów Dyrektor Szpitala nie był zobowiązany do udostępnienia wymienionych powyżej informacji w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Odpowiedzi nie ww. pytania nie stanowią informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 i art. 6 u.d.i.p., nie odnoszą się bowiem do sprawy publicznej. Nie został zatem spełniony zakres przedmiotowy ustawy.
41 W konsekwencji Dyrektor Szpitala nie mógł popaść w stan bezczynności na gruncie ww. ustawy. Tym samym brak było podstaw do zobowiązania Dyrektora Szpitala do rozpoznania wniosku z dnia [...] maja 2016 r. w oparciu o art. 149 § 1 pkt 1 u.d.i.p., o co wnosił skarżący. Brak było również podstaw do przyznania na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości 10.000 zł w oparciu o art. 149 § 2 u.d.i.p., bowiem przepis ten znajduje zastosowanie tylko w przypadku uwzględnienia skargi na bezczynność.
42 Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd oddalił skargę w zakresie wskazanym w punkcie 1 sentencji wyroku na zasadzie art. 151 p.p.s.a.
43 Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a. Sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa objęta skargą pomiędzy tymi samymi stronami jest w toku lub została już prawomocnie osądzona. Oznacza to, że odrzuceniu będzie podlegała skarga w sprawie, w której ze względu na tożsamość podmiotową (tożsamość stron) oraz tożsamość przedmiotową (tożsamość sprawy) wydany został prawomocny wyrok (A. Kabat, Skarga, [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, 2009 r.). Dla sądu badającego istnienie przesłanki wymienionej w ww. przepisie, wiążący jest stan rzeczy w dacie wniesienia skargi.
44 W ocenie Sądu powyższa przesłanka zaistniała w stosunku do wniosku skarżącego z dnia [...] maja 2016 r. w części dotyczącej punktów 2 i 3 wniosku, które odnoszą się do stosowania leku [...], za wyjątkiem ww. pytań dotyczących oceny ewentualnego narażenia "pacjenta na dodatkowe ryzyko" wobec nierespektowania wytycznych PTO oraz zaleceń producenta zawartych w Charakterystyce Produktu Leczniczego.
45 Mianowicie, wyrokiem z dnia 18 marca 2016 r. o sygn. akt II SAB/Wa 1165/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę W. S. na bezczynność Dyrektora Szpitala w zakresie rozpoznania wniosku z dnia [...] lipca 2015r., uznając skargę za nieuzasadnioną w całości.
46 Przedmiotem wniosku były m.in. następujące pytania: "(5) jeżeli lek [...] nie jest podawany w Państwa Szpitalu do każdej operacji usunięcia zaćmy, zgodnie z obowiązującymi wytycznymi Polskiego Towarzystwa Okulistycznego, to proszę o podanie informacji, w jakich przypadkach lek ten jest podawany Pacjentom w Państwa Szpitalu; (6) jeżeli lek [...] nie jest podawany zgodnie z Charakterystyką Produktu Leczniczego, czyli 1 fiolka dla jednego Pacjenta, to proszę o podanie informacji w jaki sposób lek ten jest podawany Pacjentom w Państwa Szpitalu".
47 Motywując podjęte rozstrzygnięcie, Sąd stwierdził, że informacje zawarte we ww. wniosku z dnia [...] lipca 2015 r., skoncentrowane na danych liczbowych, dotyczące leczenia zaćmy przez Szpital przy zastosowaniu aparatury określonej firmy, sposobu dawkowania określonego leku oraz soczewek danych firm, nie stanowią informacji publicznej, w związku z czym niniejszy wniosek nie spełnia kryterium przedmiotowego. Sąd wskazał, że metody leczenia stosowane w danej placówce leczniczej nie mogą stanowić informacji publicznej, gdyż nie wchodzą w zakres żadnej z przykładowych kategorii informacji publicznej, wskazanych w art. 6 u.d.i.p., ponieważ istotą leczenia jest indywidualne podejście do każdego pacjenta. Zatem wszystkie objęte wnioskiem informacje stanowią w istocie informacje o sposobie leczenia przez Szpital zaćmy: przy zastosowaniu aparatury firmy [...] (pkt 1 - 4 wniosku); sposobu dawkowania leku [...] (pkt 5 - 6 wniosku), przy zastosowaniu soczewek określonych firm i modeli (pkt 7 wniosku). Ponadto Sąd zauważył, że sposób sformułowania pytań we wniosku z dnia [...] lipca 2015 r. (zawężenie go do określonej firmy produkującej aparaturę, odniesienie do określonego leku, skierowanie wniosku do danej placówki leczniczej) nie wskazuje, aby zapytanie dotyczyło standardów leczenia zaćmy w Polsce. Sąd podkreślił, iż ustawa o dostępie do informacji publicznej nie może służyć do bezpłatnego badania rynku dla potrzeb określonych producentów sprzętu medycznego, protetycznego oraz lekarstw, w związku z czym pytania zawarte w ww. wniosku nie mają cech informacji publicznej.
48 Powyższy wyrok WSA w Warszawie stał się prawomocny od dnia 4 czerwca 2016 r.
49 W ocenie tutejszego Sądu pytania zawarte w punktach 5 i 6 wniosku z dnia [...] lipca 2015 r., pomimo nieznacznie innego ich sformułowania, dotyczą tych samych informacji, które zawarte są w pytaniach punktów 2 i 3 wniosku z dnia [...] maja 2017 r. Odpowiedzi na te pytania również dotyczą sposobu podawania i dawkowania leku [...] w odniesieniu do wytycznych Polskiego Towarzystwa Okulistycznego oraz zaleceń producentów wynikających z Charakterystyki Produktu Leczniczego i praktycznie nie niosą w sobie innych treści w stosunku do pytań zawartych w poprzednim wniosku z dnia [...] lipca 2015 r.
50 W kontrolowanej sprawie we wskazanym wyżej zakresie występuje zatem tożsamość przedmiotowa i podmiotowa.
51 Z tych względów zaistniała podstawa od odrzucenia skargi jako niedopuszczalnej w zakresie wskazanym w punkcie 2 sentencji wyroku w oparciu o art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a.
52 Końcowo już tylko odnosząc się do argumentacji podniesionej w odpowiedzi na skargę Sąd zauważa, że rozważania dotyczące charakteru informacji publicznej (prosta czy przetworzona) oraz przesłanki szczególnej istotności dla interesu publicznego (art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.) mają znaczenie wyłącznie wówczas, gdy wniosek o udostępnienie informacji dotyczy informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 i art. 6 u.d.i.p. Taka sytuacja nie miała jednak miejsca w kontrolowanej sprawie. Podobnie kwestię ograniczenia uprawnienia w dostępie do informacji publicznej na gruncie art. 5 u.d.i.p. można rozważać wyłącznie wtedy, gdy wnioskowana informacja posiada walor informacji publicznej. W przypadku stwierdzenia przez adresata wniosku, że informacja publiczna nie może być udostępniona z przyczyn wskazanych w art. 5 u.d.i.p., właściwą formą załatwienia wniosku jest wydanie decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej w oparciu o art. 16 ust. 1 w związku z art. 17 u.d.i.p.
53 Mając na względzie wszystko powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. Odrzucając skargę w pozostałej części Sąd orzekł na podstawie art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a. jak w punkcie 2 sentencji.
Powołane przepisy
- Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej, art. 61
- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, art. 3 (§ 2)
- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, art. 58 (§ 1)
- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, art. 119
- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, art. 120
- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, art. 149 (§ 1, § 2)
- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, art. 151
- Ustawa o dostępie do informacji publicznej, art. 1
- Ustawa o dostępie do informacji publicznej, art. 3
- Ustawa o dostępie do informacji publicznej, art. 4
- Ustawa o dostępie do informacji publicznej, art. 6
- Ustawa o dostępie do informacji publicznej, art. 10
- Ustawa o dostępie do informacji publicznej, art. 13
- Ustawa o dostępie do informacji publicznej, art. 16
- Ustawa o dostępie do informacji publicznej, art. 17