Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 lipca 2011 r., II SA/Wa 951/11

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 lipca 2011 r., II SA/Wa 951/11

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Pisula - Dąbrowska Sędzia WSA Ewa Grochowska - Jung (spr.) Sędzia WSA Olga Żurawska - Matusiak Protokolant Referent – stażysta Eliza Kusy po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lipca 2011 r. sprawy ze skargi M.T. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji i umorzenia postępowania w sprawie odmowy przyznania stypendium 1. uchyla zaskarżoną decyzję 2. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości

Uzasadnienie

2 Dyrektor Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury w [...] działając na podstawie art. 42 ust. 4 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury (Dz. U. Nr 26, poz. 157 ze zm.) oraz art. 104 § 1 i art. 268a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2011 r. odmówił M.T. przyznania stypendium za miesiąc grudzień 2010 roku.

3 W uzasadnieniu organ wskazał, iż M.T. złożył wniosek o kontynuowanie szkolenia na aplikacji sędziowskiej ewentualnie na aplikacji prokuratorskiej. Jednak Dyrektor Krajowej Szkoły odmówił przyjęcia go na aplikację sędziowską i na aplikację prokuratorską, w związku z tym nie został spełniony warunek, od którego zależało zachowanie prawa do pobierania stypendium za miesiąc grudzień 2010 r.

4 M.T. wniósł do Ministra Sprawiedliwości odwołanie od powyższej decyzji zarzucając jej błędną wykładnie przepisów prawa materialnego. Wniósł o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy Dyrektorowi Krajowej Szkoły do ponownego rozpoznania.

5 W dniu [...] marca 2011 r. Minister Sprawiedliwości po rozpoznaniu powyższego odwołania, na podstawie art. 104 oraz art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 105 § 1 kpa, decyzję nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję i umorzył postępowanie pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ podał, iż stwierdził, że zaskarżone rozstrzygnięcie nie jest prawidłowe. Wskazał, iż analiza całokształtu regulacji zawartych w ustawie o Krajowej Szkole, dotyczących zasad przyznawania stypendium prowadzi do wniosku, że "przyznanie" aplikantowi stypendium, o którym mowa w art. 42 ust. 1 ustawy o Krajowej Szkole nie wymaga formy decyzji administracyjnej. Organ wyjaśnił, że ustawodawca enumeratywnie wymienił w tej ustawie sprawy, w których Dyrektor Krajowej Szkoły posiada kompetencję do wydania decyzji administracyjnej, natomiast pozostałe sprawy załatwiane przez Dyrektora Krajowej Szkoły, w tym zwłaszcza przyznanie (albo odmowa przyznania) stypendium, w ocenie organu odwoławczego mają charakter czynności materialno-technicznych. Natomiast czynność materialno- techniczna nie podlega zaskarżeniu w drodze odwołania, nie może być także być – zdaniem organu, przedmiotem skargi do sądu administracyjnego.

6 W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję M.T. wniósł o jej uchylenie, jak również o uchylenie decyzji Dyrektora Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury. Zaskarżonej decyzji zrzucił naruszenie art. 42 ust. 4 ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury w związku z art. 104 § 1 kodeksu kpa, poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że przepis ten nie przewiduje możliwości wydania decyzji w przedmiocie stypendium za miesiąc następujący po miesiącu, w którym aplikant zakończył aplikację ogólną, podczas gdy zgodnie z prawidłową interpretacją przywołanego przepisu, przedmiotowa sprawa jest załatwiana w drodze decyzji administracyjnej oraz naruszenie art. 105 § 1 kpa, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na umorzeniu postępowania w pierwszej instancji, podczas gdy organ odwoławczy powinien był rozpoznać sprawę co do istoty.

7 W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

8 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

9 Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 5 lipca 2002 – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Oznacza to, że ocenie Sądu podlega zgodność aktu administracyjnego zarówno z przepisami prawa materialnego jak i procesowego, a kontrola sądu ogranicza się do zbadania czy organ w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

10 Skarga M.T. oceniana z takiego punku widzenia podlega uwzględnieniu, albowiem zarzuty skargi okazały się zasadne.

11 Zgodnie z art. 41 ust 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury (Dz. U. Nr 26, poz. 157 ze zm.) Dyrektor Krajowej Szkoły przyznaje aplikantowi, na jego wniosek, stypendium na czas aplikacji ogólnej, aplikacji sędziowskiej oraz aplikacji prokuratorskiej, z wyłączeniem okresu stażu, o którym mowa w art. 31 ust. 2. Stosownie zaś do ust. 4 tego przepisu aplikant aplikacji ogólnej, który ubiega się o kontynuowanie szkolenia na aplikacji sędziowskiej lub prokuratorskiej, zachowuje prawo do pobierania przysługującego mu stypendium do końca miesiąca następującego po miesiącu, w którym zakończył aplikację ogólną.

12 Sąd podziela pogląd organu, iż z powyższego unormowania nie wynika, iż przyznanie stypendium następuje w drodze decyzji administracyjnej. Sąd w pełni podziela również pogląd, iż działanie to następuje w formie czynności materialno – technicznej. Zatem w przypadku przyznania przedmiotowego świadczenia wystarczy pismo informacyjne i dokonanie tej czynności, poprzez wypłatę środków.

13 Należy jednak zwrócić uwagę, iż w niniejszej sprawie nie doszło do dokonania tej czynności materialno - technicznej, ponieważ przedmiotem rozważań jest odmowa przyznania świadczenia, czyli odmowa wykonania tejże czynności. Jest to odmienna sytuacja, bowiem zupełnie inaczej przedstawia się sytuacja strony i dlatego też sama informacja o nieprzyznaniu świadczenia nie wystarczy. Takie pismo nie gwarantowałoby stronie obrony swoich praw przed sądem administracyjnym. Dlatego też w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjęto, iż odmowa dokonania czynności materialno – technicznej winna być dokonana w drodze decyzji, albowiem jest to negatywne rozstrzygnięcie w sprawie administracyjnej, o której załatwienie zwróciła się strona, mająca w tym interes prawny. Taka forma załatwienia, umożliwiająca instancyjną i pozainstancyjną kontrolę zgodności rozstrzygnięcia z prawem, w najlepszy sposób chroni zarówno interes społeczny, jak i interes indywidualny strony (tak np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 lutego 1983 r. sygn. akt II SA 2083/82, ONSA z 1983 r., nr 1 poz. 14, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 maja 2009 r., sygn. akt I OSK 761/08, dostępny na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

14 Dodatkowo w doktrynie prawa administracyjnego panuje pogląd, według którego w sytuacji, gdy przepis prawny nie określa formy konkretyzacji sytuacji prawnej obywatela, organ administracji publicznej powinien dokonać jej w formie decyzji administracyjnej (por. J. Jaśkowska, B. Adamiak /w:/ glosa do wyroku NSA z 27 kwietnia 1981 r., sygn. akt SA 761/81, OSPiKA nr 5, 1982 r.).

15 Za takim rozwiązaniem przemawia też interes strony i jej konstytucyjne prawo do sądu. Jednostka ma bowiem prawo do tego, by jej oparte na prawie materialnym roszczenia i wnioski były rozpatrywane w ramach przewidzianej procedury. Nie jest natomiast zgodne z zasadami konstytucyjnymi takie postępowanie organów wykonujących administrację publiczną, w którym wnioski jednostki załatwiane są poza postępowaniem administracyjnym ogólnym (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 czerwca 2007 r., I OSK 699/06, dostępny na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

16 Tymczasem w niniejszej sprawie Minister Sprawiedliwości odmówił stronie prawa do zbadania zasadności stanowiska Dyrektora Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury. Takie działanie, w nawiązaniu do powyżej przedstawianego stanowiska Sądu, jest nieprawidłowe i nieuzasadnione. Jak wykazano powyżej ustawa o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury nie przewiduje wydania decyzji administracyjnej jedynie w sytuacji przyznania przedmiotowego stypendium. Ustawa nie reguluje natomiast formy odmowy przyznania świadczenia, a skoro tak, to należy tu zastosować ogólne zasady postępowania administracyjnego i wydać decyzję administracyjną. Tylko takie rozstrzygnięcie organu pozwala bowiem na jego kontrolę instancyjną i kontrolę sądową, a jednocześnie jest realizacją prawa do sądu strony.

17 Reasumując należy przyjąć, iż decyzja Ministra Sprawiedliwości uchylająca decyzję Dyrektora Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury, z uwagi na brak podstawy do wydania decyzji administracyjnej, narusza prawo. Dlatego też organ ponownie rozpoznając sprawę weźmie pod uwagę wytyczne Sądu i oceni sprawę pod kątem zaistnienia przesłanek ustawowych do odmowy przyznania M.T. stypendium.

18 Na marginesie jedynie należy wskazać, iż Sąd nie badał zasadności odmowy przez organ I instancji przyznania skarżącemu przedmiotowego świadczenia. Z uwagi bowiem na uchybienia organu II instancji, ocena ta byłaby przedwczesna i pozbawiałaby stronę prawa do dwukrotnego rozpoznania jej sprawy w toku administracyjnym.

19 Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).