Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 grudnia 2020 r., II SA/Wa 799/20

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 grudnia 2020 r., II SA/Wa 799/20

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Walawski (spr.), Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Sędzia WSA Sławomir Antoniuk, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi E.O. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania policyjnej renty rodzinnej w drodze wyjątku oddala skargę

Uzasadnienie

2 Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, na podstawie art. 127 § 3 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz w zw. z art. 8 ust. 1 i art. 11 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno – Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2019 r. poz. 288 z późn. zm.), określanej dalej jako: "ustawa zaopatrzeniowa", w dniu [...] lutego 2020 r. wydał decyzję nr [...], którą utrzymał w mocy decyzję poprzedzającą o odmowie przyznania E.O. policyjnej renty rodzinnej w drodze wyjątku.

3 Organ w uzasadnieniu decyzji podał, że z art. 8 ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej wynika, że do przyznania przedmiotowego świadczenia muszą zostać spełnione dwie okoliczności: po pierwsze, że członek rodziny po zmarłym funkcjonariuszu nie nabył prawa do zaopatrzeniu przewidzianego w ustawie, co w świetle przedstawionych przez wnioskodawczynię dokumentów w istocie nie nastąpiło z uwagi na brak spełnienia przez nią kryteriów z art. 70 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2018 r. poz. 1270 z późn. zm). Po drugie należało wykazać, że nienabycie ustawowego prawa do zaopatrzenia emerytalnego było następstwem szczególnych okoliczności. W przypadku tej przesłanki organ nie dopatrzył się podnoszonych przez wnioskodawczynię okolicznościach znamion szczególności uzasadniających przyznanie przedmiotowego świadczenia.

4 Wnioskodawczyni w chwili śmierci męża miała ukończone 35 lat i nie była niezdolna do pracy. Również w ciągu 5 lat od śmierci męża jak i zaprzestania wychowywania najmłodszego dziecka uprawnionego do renty rodzinnej po zmarłym mężu nie osiągnęła wieku 50 lat, ani nie stała się niezdolna do pracy.

5 Powyższe okoliczności wykluczają przyznanie przedmiotowego świadczenia. Natomiast sama śmierć męża ani ciężka sytuacja materialna nie stanowi w opinii organu szczególnej okoliczności, co zostało szczegółowo wyjaśnione w uzasadnieniu decyzji.

6 E.O. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lutego 2020 r. Skarżąca w uzasadnieniu skargi podała, że powinna kwalifikować się do otrzymania renty rodzinnej po zmarłym mężu. Podała również, że znajduje się ciężkiej sytuacji finansowej i poprosiła o pozytywne rozpatrzenie jej sprawy.

7 Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

8 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

9 Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

10 W świetle powyższych kryteriów skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

11 Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego i Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2019 r. poz. 288 z późn. zm.), zgodnie z którym funkcjonariuszom oraz członkom rodzin pozostałym po zmarłych funkcjonariuszach, jeżeli osoby te wskutek szczególnych okoliczności nie nabyły prawa do zaopatrzenia emerytalnego przewidzianego w ustawie, odpowiednio Ministrowie: właściwy do spraw wewnętrznych, Obrony Narodowej oraz Sprawiedliwości, każdy w zakresie swojego działania, mogą przyznać w drodze wyjątku zaopatrzenie emerytalne w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie.

12 Jest to regulacja szczególna, pozwalająca na uzyskanie świadczenia odpowiadającego świadczeniu przewidzianemu w ustawie przez osoby, które nie spełniają warunków do uzyskania go w trybie zwykłym. Wyjątkowość tego świadczenia polega również na tym, że nie ma ono charakteru roszczeniowego, a ustawa pozostawia jego przyznanie uznaniowej decyzji organu.

13 Uznaniowość nie oznacza jednak pozostawienia organowi całkowitej i niekontrolowanej swobody w tym zakresie, bowiem jej granice wyznaczają z jednej strony przesłanki wymienione w art. 8 ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, zaś z drugiej przepisy k.p.a.

14 Organ wymieniony w przepisie art. 8 ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, podejmując decyzję administracyjną w przedmiocie takiego świadczenia jest zatem zobowiązany do przestrzegania zasady dochodzenia do prawdy materialnej (art. 7 k.p.a.), a więc do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Winien też w sposób należyty i wyczerpujący informować strony o okolicznościach, faktycznych i prawnych mogących mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 k.p.a.). Musi wreszcie wyczerpująco zebrać, rozpatrzeć i ocenić cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie według wymogów określonych w art. 107 § 3 k.p.a.

15 W ocenie Sądu Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji dokonał prawidłowej interpretacji art. 8 ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej oraz przestrzegał zasad postępowania administracyjnego, a odmowa przyznania skarżącej renty rodzinnej w drodze wyjątku po zmarłym mężu znajduje potwierdzenie w zebranym w sprawie materiale dowodowym.

16 Zgodnie z art. 70 ust. 2 ustawy zaopatrzeniowej, wdowie po zmarłym funkcjonariuszu może być przyznana renta rodzinna, jeżeli: 1) osiągnęła wiek 50 lat, nie później niż w ciągu 5 lat od dnia śmierci męża, albo 2) stała się osobą niezdolną do pracy nie później niż w ciągu 5 lat od dnia śmierci męża lub od dnia zaprzestania wychowywania dzieci do ukończenia przez nie maksymalnie 18 roku życia.

17 Zasadnicze znaczenie ma zatem w niniejszej sprawie ustalenie czy przyczyną nienabycia przez skarżącą renty rodzinnej w trybie określonym w powyżej przytoczonym przepisie były szczególne okoliczności. Pojęcie "szczególnych okoliczności" nie zostało w ustawie zaopatrzeniowej zdefiniowane, jednakże w orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony jest pogląd, że za szczególną okoliczność na potrzeby świadczeń w drodze wyjątku przyjmuje się wyłącznie obiektywne i niezależnie od woli konkretnej osoby zdarzenie bądź trwały stan, wykluczające jej aktywność zawodową z powodu niemożności przezwyciężenia ich skutków (przykładowo wyrok NSA z dnia 29 kwietnia 2010 r. sygn. akt I OSK 151/10, publik. LEX nr 595174).

18 Mając na uwadze treść art. 70 ust. 2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy nie sposób uznać, by to zdarzenia lub trwałe stany kwalifikowane jako okoliczności szczególne, były powodem nienabycia przez skarżącą prawa do policyjnej renty rodzinnej. W dacie śmierci męża miała ona bowiem ukończone 35 lat, zaś po 5 latach od tej daty nie osiągnęła wiek 50 lat. Ponadto to nie stan zdrowia był przyczyną braku uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym. W stosunku do skarżącej nie zostało bowiem wydane orzeczenie o niezdolności do pracy zarobkowej. Natomiast podnoszone w kwestie związane z brakiem aktywności zawodowej skarżącej z powodu wychowywania dzieci oraz trudnej sytuacji materialnej, nie mają znaczenia w przypadku świadczenia określonego w art. 8 ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej.

19 Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.