Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 sierpnia 2005 r., II SA/Wa 788/05

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 sierpnia 2005 r., II SA/Wa 788/05

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kwiecińska, Sędzia WSA Iwona Dąbrowska (spr.), Asesor WSA Janusz Walawski, , Protokolant Jakub Bennewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 sierpnia 2005 r. sprawy ze skargi H. S. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2005 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia w drodze wyjątku - oddala skargę -

Uzasadnienie

2 Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] marca 2005 r. utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] stycznia 2005 r., którą to decyzją, wydaną na podstawie art. 83 ustawy z 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.), odmówił H. S. przyznania świadczenia w drodze wyjątku.

3 W uzasadnieniu decyzji podano, iż do przyznania świadczenia w drodze wyjątku wszystkie przesłanki o jakich mowa w art. 83 powołanej ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, powinny być spełnione łącznie. Oznacza to, że brak choćby jednej z nich powoduje niemożność przyznania tego świadczenia.

4 Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, po ponownym rozpatrzeniu wniosku H. S., nie stwierdził możliwości pozytywnego załatwienia sprawy.

5 Organ, uzasadniając decyzję, podał, iż z dokumentacji zawartej w aktach rentowych sprawy wynika, iż H. S. na przestrzeni 45 lat udokumentowała wprawdzie okres składkowy oraz nieskładkowy wynoszący łącznie 19 lat, 10 miesięcy i 21 dni, jednakże w dziesięcioleciu przypadającym przed datą powstania niezdolności do pracy, tj. do dnia [...] stycznia 2004 r., zamiast wymaganych 5 lat, udokumentowała jedynie 2 lata, 6 miesięcy i 10 dni. Organ wskazał, iż w ubezpieczeniu skarżącej, poza ubezpieczeniem w latach 1975-1980, 1982-1985, 1990-1993 oraz 1993-1996, podlegała ona ubezpieczeniu społecznemu w krótkich okresach, z przerwą w latach 1996-1998 r.

6 Prezes ZUS, odmawiając skarżącej przyznania świadczenia w drodze wyjątku, uznał, iż nie zostały wykazane w sprawie szczególne okoliczności w rozumieniu art. 83 powołanej ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, umożliwiające nabycie przez skarżącą tego uprawnienia. Skarżąca była bowiem do dnia [...] stycznia 2004 r. osobą zdolną do podjęcia zatrudnienia i nie istniały obiektywne przeszkody do kontynuowania zatrudnienia w celu uzyskania uprawnień do świadczenia przewidzianego przepisami ustawy emerytalnej.

7 W decyzji wskazano również, że trudna sytuacja materialna skarżącej nie stanowi jedynego kryterium, od którego zależy przyznanie świadczenia w trybie wyjątku.

8 Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi H. S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której skarżąca, kwestionując decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, wskazała, iż jest osobą po [...], posiada [...] i potrzebuje pomocy innych osób.

9 Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty wskazane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

11 Stosownie do art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

12 Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów, stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

13 Podstawę materialnoprawną tej decyzji stanowi przepis art. 83 ust.1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem, ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury i renty - nie mogą ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenie, w wysokości nieprzekraczającej świadczeń przewidzianych w ustawie.

14 Z przepisu tego wynika, że prawo do świadczeń w nim przewidzianych przysługuje wyłącznie w przypadku łącznego spełnienia przez wnioskodawcę określonych warunków. Brak choćby jednego z nich wyklucza możliwość przyznania tego świadczenia.

15 Skarżąca jest osobą całkowicie niezdolną okresowo do pracy od [...] stycznia 2004 r., co zostało stwierdzone orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] sierpnia 2004 r. Nie jest jednakże skarżąca osobą ubezpieczoną, która tylko wskutek szczególnych okoliczności nie spełniła warunków ustawowych do świadczenia rentowego.

16 Za szczególną okoliczność uniemożliwiającą wypracowanie stażu, skutkującego nabyciem świadczeń w trybie przepisów ustawy o emeryturach i rentach - na potrzeby stosowania powołanego wyżej przepisu - należy uznać wyłącznie zdarzenie bądź trwały stan wykluczający aktywność zawodową konkretnej osoby z powodu niemożności przezwyciężenia ich skutków (por. wyrok NSA z dnia 7 marca 2001 r. sygn. akt II SA 3191/00 - LEX nr 537884).

17 Z dokumentacji zawartej w aktach sprawy wynika, że skarżąca na przestrzeni 45 lat życia legitymuje się łącznym okresem składkowym i nieskładkowym wynoszącym 19 lat 10 miesięcy i 21 dni, co jest niewątpliwie znacznym okresem ubezpieczenia. W ocenianym jednakże dziesięcioleciu przed powstaniem całkowitej niezdolności do pracy, zamiast wymaganych 5 lat okresu ubezpieczenia, przypada jedynie 2 lata 6 miesięcy i 10 dni. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie wskazuje zaś, aby brak zatrudnienia spowodowany był szczególnymi okolicznościami, o których mowa w przepisie art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach.

18 Świadczenie przewidziane w art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach nie jest świadczeniem socjalnym, przyznawanym wyłącznie według potrzeb - ze względu na trudną sytuację materialną wnioskodawcy. Jest to świadczenie, które może być przyznane w razie, tylko nieznacznego, niedopełnienia warunków do uzyskania renty na ogólnych zasadach.

19 Ponadto z przepisu art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach wynika, że przede wszystkim konieczne jest wykazanie, iż ubezpieczony, którego praca stanowi źródło uprawnień do świadczenia z ubezpieczenia społecznego, nie wypracował prawa do "normalnego" świadczenia ubezpieczeniowego na skutek jakiś szczególnych okoliczności.

20 Za szczególną okoliczność nie może być bowiem uznana przerwa w zatrudnieniu trwająca od [...] lutego 2002 r. do czasu orzeczenia całkowitej niezdolności do pracy i niezdolności do całkowitej egzystencji [...] stycznia 2004 r., zwłaszcza w sytuacji, gdy skarżąca w tym okresie była osobą całkowicie zdolną do pracy, a zatem nie istniały przeciwwskazania uniemożliwiające zatrudnienie.

21 Wskazać należy, że w aktach sprawy znajduje się orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] lutego 2002 r., z którego wynika, iż skarżąca istotnie już w 2001 roku przebyła "[...] nieobniżającej zdolności do pracy zarobkowej jako pracownika niewykwalifikowanego", jednakże orzeczeniem tym uznana została za osobę zdolną do pracy. Okoliczność zatem incydentu [...] u skarżącej w 2001 r. nie stanowiła szczególnej okoliczności, zaistnienie której może usprawiedliwić niespełnienie warunków uzyskania świadczeń w trybie zwykłym. W aktach sprawy znajduje się również orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z dnia [...] marca 2003 r., wystawione przez [...] Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...], które wprawdzie nie ma charakteru wiążącego dla postępowania prowadzonego przez Prezesa ZUS w sprawie orzekania o przyznaniu świadczenia w drodze wyjątku, ale również z tego orzeczenia wynika, że skarżąca w 2003 r. została uznana jedynie za osobę o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności i zdolna jest do wykonywania zatrudnienia w warunkach tam wskazanych.

22 Analizując przedmiotową sprawę, Sąd nie dopatrzył się przekroczenia granic uznania administracyjnego przez organ, który w sposób wnikliwy rozpatrzył sporną kwestię i jej rozstrzygnięcie uzasadnił dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami.

23 Sąd nie neguje trudnej sytuacji materialnej skarżącej, jednakże okoliczność ta sama w sobie nie ma wpływu na sposób orzekania w sprawie.

24 W związku z powyższym, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).