Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 stycznia 2018 r., II SA/Wa 477/17
wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 stycznia 2018 r., II SA/Wa 477/17
Sentencja
1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Dąbrowska (spr.), Sędziowie WSA Adam Lipiński, Janusz Walawski, , Protokolant starszy sekretarz sądowy Aneta Duszyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi J. H. na decyzję Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie przetwarzania danych osobowych oddala skargę
Uzasadnienie
2 Decyzją z dnia [...] grudnia 2016 r. znak: [...] , wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 12 pkt 2, art. 22 i art. 23 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz.U.
3 z 2016 r., poz. 922), Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych utrzymał
4 w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] czerwca 2014 r. znak: [...], którą odmówił uwzględnienia wniosku J. H.
5 w sprawie naruszeń w procesie przetwarzania jego danych osobowych przez Sąd Apelacyjny w [...] z siedzibą przy ul. [...].
6 W uzasadnieniu decyzji organ podał, że do Biura Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych wpłynęła skarga J. H., w przedmiocie naruszeń w procesie przetwarzania jego danych osobowych przez Sąd Apelacyjny w [...] z siedzibą przy ul. [...].
7 J. H. podniósł, iż "Sędzia Sądu Apelacyjnego w [...] B. R. wydał w dwu oddzielnych sprawach prawie identyczne postanowienia z tą samą datą, z danymi sprawy jego (J. H.) tj. [...] lecz w całkowicie innej sprawie [...]. J. H. podał, że "jest przekonany, że sędzia każdego sądu musi przestrzegać wszelkich norm aby nie dopuścić do ujawnienia danych osobowych i całej sprawy dla osoby nieuprawnionej - trzeciej, która ze sprawą nie ma żadnego związku. Tak jednak się nie stało - osoba niekompetentna, czyli nawet nie powód innej sprawy a jego żona weszła w posiadanie danych osobowych mojej osoby i mojego pełnomocnika procesowego - atakując go w jego Kancelarii Adwokackiej".
8 Następnie organ podał, że przeprowadził w przedmiotowej sprawie postępowanie wyjaśniające, w toku którego ustalił następujący stan faktyczny.
9 1. Sąd pozyskał dane osobowe od J. H. w związku z wniesionym przez niego pozwem do Sądu (zarejestrowanym pod sygnaturą [...]).
10 2. Dane osobowe J. H., jak każdej strony postępowania cywilnego, gromadzone są w skorowidzu alfabetycznym stron postępowania oraz w repertorium "[...]" lub "[...]" - w formie elektronicznej oraz papierowej.
11 3. Jak wskazał Sąd w złożonych wyjaśnieniach przed Generalnym Inspektorem "dane osobowe gromadzone i przetwarzane są wyłącznie w celu zapewnienia należytego biegu toczącym się postępowaniom (doręczanie zawiadomień o rozprawach, informacji, pism i orzeczeń sądowych). Podstawę prawną gromadzenia i przetwarzania danych osobowych stron stanowią przepisy ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2013 r., poz. 427 ), w tym m.in. art. 53 oraz wydane na podstawie art. 148 § 1 tej ustawy zarządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 grudnia 2003 r. w sprawie organizacji i zakresu działania sekretariatów sądowych oraz innych działów administracji sądowej (Dz. Urz. MS z 2003 r., Nr 5, poz. 22 ze zm.). W wymienionym wyżej zarządzeniu w Rozdziale 4-8 znajdują się przepisy określające urządzenia ewidencyjne, natomiast w Dziale III zostały określone zasady prowadzenia biurowości w sprawach cywilnych. Gromadzenie danych osobowych J. H. odbywało się więc zgodnie z dyspozycją art. 23 ust. 1 pkt 2 u.o.d.o.
12 4. Sąd wskazał, iż dane osobowe J. H. w związku z postępowaniem o sygnaturze [...] nie zostały udostępnione na rzecz innych podmiotów, w tym również podmiotów biorących udział w postępowaniu sygnaturze [...]. Postępowanie pod sygnaturą [...] w ramach postępowania zażaleniowego przed Sądem posiadało sygnaturę [...].
13 5. Jak podkreślił Sąd, odnosząc się do zarzutów umieszczonych w skardze cyt.: "J. H. swoją skargę zbudował na nie mającej żadnego znaczenia omyłce redakcyjnej polegającej na wstawieniu (skopiowaniu z postanowienia z tego samego dnia wydanego w sprawie [...] z udziałem J. H.) w komparycji postanowienia wydanego w sprawie [...] zbędnego zwrotu "na skutek zażalenia powoda na postanowienie Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] stycznia 2012 r. sygn. akt [...]". Powyższa omyłka została zauważona i sprostowana odrębnym postanowieniem z dnia [...] listopada 2013 r. Nikt też z uczestników postępowania w sprawie [...] nie próbował w tut. Sądzie uzyskać jakichkolwiek danych dotyczących osób biorących udział w sprawie [...] ([...]) "
14 W tym stanie faktycznym Generalny Inspektor wydał decyzję administracyjną z dnia [...] czerwca 2014 r. (znak: [...]), mocą której odmówił uwzględnienia wniosku. J. H. wniósł wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, jednakże organ po powtórnym rozpatrzeniu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i przeanalizowaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją wskazaną na wstępie utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...] czerwca 2014 r.
15 Decyzja ta stała się przedmiotem skargi J. H. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, uzupełnionej następnie pismem z dnia [...] lutego 2017 r., w której wniósł on o uchylenie ww. decyzji oraz o nałożenie kary pieniężnej na sędziego Sądu Apelacyjnego w [...] – B. R. za ujawnienie danych osobowych ze sprawy: [...] - tj. [...]. W skardze podał, że ta kwota pieniężna nie powinna być mniejsza niż 20.000 zł i winna być zasądzona imiennie a nie na Sąd Apelacyjny w [...].
16 Uzasadniając przedmiotową skargę, J. H. zarzucił Generalnemu Inspektorowi Ochrony Danych Osobowych, że w toku sprawy nie ustalił on danych adwokata i siedziby jego kancelarii, a przecież osoba agresywna dokonała napaści na osobę adwokata w jego siedzibie i to z podanych danych przez sędziego B. R.. Ponadto, w ocenie skarżącego, organ wydając ww. decyzje nie zebrał a wyłącznie zaniechał zebrania informacji na temat, a ponadto jaki w sprawie miała udział żona M. R.. Ponadto kto wiedział o tej sprawie bowiem, zdaniem skarżącego, dotyczy to Generalną Prokuratorię Skarbu Państwa.
17 W odpowiedzi na skargę, Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji z dnia [...] grudnia 2016 r. (znak: [...]).
18 Ponadto organ podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, że po rozstrzygnięciu sprawy decyzją administracyjną rozszerzenie jego zakresu przedmiotowego i podmiotowego jest niedopuszczalne. Respektując zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych zobligowany był do ponownego rozpatrzenia tej samej (zarówno w aspekcie podmiotowym, jak
19 i przedmiotowym) sprawy, która była przedmiotem jego rozpoznania w ramach postępowania w pierwszej instancji. W związku z tym, organ nie miał możliwości na etapie postępowania zainicjowanego wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, rozdzielenia postępowania i wydania odrębnej decyzji. Organ powołał się też na stanowisko wyrażone w literaturze przedmiotu, że zakres rozstrzygania sprawy administracyjnej decyzją odwoławczą wyznaczony jest zakresem rozstrzygnięcia sprawy decyzją organu I instancji. Organ odwoławczy nie może zmieniać rodzaju sprawy, a zatem w postępowaniu odwoławczym może być rozpoznana i rozstrzygnięta wyłącznie tożsama pod względem podmiotowym i przedmiotowym sprawa ( B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz., 7 wydanie, Wydawnictwo C. H. Beck, Warszawa 2005, s. 599 i nast.). Rozszerzenie zakresu podmiotowego lub przedmiotowego sprawy na etapie postępowania zainicjowanego wnioskiem o jej ponowne rozpatrzenie oznaczałoby naruszenie zasady dwuinstancyjności rozpoznania i rozstrzygnięcia tożsamej sprawy, co stanowiłoby z kolei istotne naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.), zwanej dalej Kpa.
20 Jednocześnie organ wskazał, że skarżący dopiero w skardze na decyzję organu z dnia [...] grudnia 2016 r. podniósł zarzut, że organ nie ustalił, kto wiedział o tej sprawie - a tu chodzi o Generalną Prokuratorię Skarbu Państwa, a także, że organ zataił dane adwokata i dane jego siedziby. Dlatego też oczywistym jest, że te okoliczności nie mogły być przedmiotem postępowania wyjaśniającego w sprawie przedstawionej przez J. H.
21 Ponadto organ wskazał, że stosownie do art. 178 ust.1 Konstytucji RP sędziowie
22 w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko konstytucji i ustawom. Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych nie jest organem kontrolującym ani nadzorującym prawidłowość stosowania prawa materialnego i procesowego w sprawach należących do właściwości innych organów lub sądów, których orzeczenia podlegają ocenom w toku postępowań odwoławczych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 marca 2001 r., sygn. akt II S.A. 410/00).
23 Trafnie zatem wskazano w zaskarżonej decyzji, że Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych nie jest władny do oceny zasadności decyzji podejmowanych w toku postępowania sądowego przez orzekający Sąd.
24 Reasumując organ wskazał, że zgodnie z treścią art. art. 18 ust. 1 ustawy
25 o ochronie danych osobowych, organ nakazuje z urzędu lub na wniosek osoby zainteresowanej, w drodze decyzji administracyjnej, przywrócenie stanu zgodnego
26 z prawem w przypadku naruszenia przepisów o ochronie danych osobowych.
27 W rozpatrywanej sprawie brak jest podstaw do wydania decyzji nakazującej przywrócenie stanu zgodności z prawem, albowiem przetwarzanie danych osobowych Skarżącego odbywa się zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.
28 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
29 Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. 2017, poz. 2188), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego i to z przepisami obowiązującymi w dacie jego wydania. W konsekwencji, sąd administracyjny nie orzeka co do istoty rzeczy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje zgodność rozstrzygnięcia z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego.
30 W świetle powyżej określonych kryteriów skarga podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona decyzja Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych jest zgodna z prawem. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji, należy zauważyć, iż zgodnie z art. 12 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. Nr 101, poz. 922 ze zm.), do zadań Generalnego Inspektora w szczególności należy: 1) kontrola zgodności przetwarzania danych z przepisami o ochronie danych osobowych, 2) wydawanie decyzji administracyjnych i rozpatrywanie skarg w sprawach wykonania przepisów o ochronie danych osobowych, 3) zapewnienie wykonania przez zobowiązanych obowiązków o charakterze niepieniężnym wynikających z decyzji, o których mowa w pkt 2, poprzez stosowanie środków egzekucyjnych przewidzianych w ustawie z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, 4) prowadzenie rejestru zbiorów danych oraz udzielanie informacji o zarejestrowanych zbiorach, 5) opiniowanie projektów ustaw i rozporządzeń dotyczących ochrony danych osobowych, 6) inicjowanie i podejmowanie przedsięwzięć w zakresie doskonalenia ochrony danych osobowych, 7) uczestniczenie w pracach międzynarodowych organizacji i instytucji zajmujących się problematyką ochrony danych osobowych.
31 Powołany art. 12 ustawy statuuje główne zadania i kompetencje Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych, który pełni zarówno funkcję organu kontrolującego poprawność przetwarzania danych osobowych zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz rzecznika interesów poszczególnych osób i interesów publicznych, jak i organu, który w tym zakresie został wyposażony we władcze kompetencje wydawania decyzji administracyjnych i rozpatrywania skarg w sprawach wykonania przepisów o ochronie danych osobowych. Należy jednak podkreślić, że wskazany przepis nie uprawnia Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych do ingerowania w określone ustawowo kompetencje innych organów i sądów, wkraczania w prowadzone w zakresie ich właściwości postępowania i dokonywania merytorycznej oceny poszczególnych czynności wykonywanych w ramach tych postępowań. Prezentowany pogląd jest powszechnie akceptowany w orzecznictwie sądów administracyjnych (przykładowo wyrok WSA w Warszawie z dnia 13 kwietnia 2007 r., sygn. akt II SA/Wa 2079/06, publik. LEX nr 319395).
32 Tym samym Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych nie jest władny do kontrolowania podejmowanych przez organ czynności procesowych w postępowaniu z wykorzystaniem danych osobowych czy to czy to prokuratorskim czy to sądowym, do czego w istocie sprowadzają się zarzuty skargi.
33 Rolą Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych w niniejszym postępowaniu nie było poddanie weryfikacji prawidłowości stosowania przez Sąd Apelacyjny w [...], przepisów Kodeksu postępowania cywilnego, lecz ustalenie, czy w sprawie zaistniała przesłanka legalizująca przetwarzanie danych osobowej skarżącej.
34 Przepis art. 23 ustawy o ochronie danych osobowych pozwala na przetwarzanie danych osobowych w ściśle określonych przypadkach. Przetwarzania danych administratorzy danych mogą dokonywać zarówno za zgodą osoby, jak też i bez jej zgody, ale przy spełnieniu dodatkowych przesłanek. W szczególności przetwarzanie danych osobowych zasługuje na ochronę, gdy jest to niezbędne dla zrealizowania uprawnienia lub spełnienia obowiązku wynikającego z przepisu prawa (ust. 1 pkt 2 powołanego artykułu). W doktrynie podkreśla się, iż posługując się analizowaną przesłanką uwzględniać należy przepisy należące do wielu dziedzin prawa, jak choćby prawa handlowego, bankowego, podatkowego, prawa ubezpieczeń społecznych, a także procedur sądowych (karnej i cywilnej) oraz administracyjnej, w zakresie przeprowadzania postępowania dowodowego. We wszystkich nich znajdują się postanowienia dotyczące gromadzenia czy przekazywania danych (v. Komentarz do art. 23 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U.02.101.926), (w:) J. Barta, P. Fajgielski, R. Markiewicz, Ochrona danych osobowych. Komentarz, LEX, 2007, wyd. IV).
35 Zatem w niniejszej sprawie Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych zasadnie przyjął, powołując się na konkretne przepisy procesowe, iż przetwarzanie danych osobowy skarżącego przez Sąd Apelacyjny w [...] miało miejsce w ramach prowadzonego postępowania w postępowaniu zmierzającym do wydania orzeczenia z tego wniosku.
36 Odnosząc się zaś do zarzutów skarżącego zawartych w skardze, wskazać należy, że analiza materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszym postępowaniu nie potwierdziła zarzutu skarżącego, aby doszło ze strony Sądu do naruszenia zasad ochrony danych osobowych. Sąd spełnił przesłankę legalności procesu przetwarzania danych skarżącego w oparciu o art. 23 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2016 r., poz. 922), zgodnie z którym przetwarzanie danych osobowych jest dopuszczalne, gdy jest to niezbędne dla zrealizowania uprawnienia lub spełnienia obowiązku wynikającego z przepisu prawa.
37 Zgodnie zaś z art. art. 361 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 1822), do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy o wyrokach, jeżeli kodeks nie stanowi inaczej.
38 Zgodnie z treścią art. 350 Kpc sąd może z urzędu sprostować w wyroku niedokładności, błędy pisarskie albo rachunkowe lub inne oczywiste pomyłki (§ 1). Sprostowanie sąd może postanowić na posiedzeniu niejawnym; o sprostowaniu umieszcza się wzmiankę na oryginale wyroku, a na żądanie stron także na udzielonych im wypisach. Dalsze odpisy i wypisy powinny być zredagowane w brzmieniu uwzględniającym postanowienie o sprostowaniu (§ 2).
39 Ponadto jak wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie umieszczenie odniesienia do sygnatury sprawy z wniosku skarżącego nastąpiło na skutek omyłki pisarskiej. Jednocześnie Sąd, w trybie autokontroli, dokonał z urzędu sprostowania omyłki w drodze postanowienia, od którego żadna ze stron toczącego się postępowania nie wniosła zażalenia. Ponadto, jak wynika z wyjaśnień Sądu Apelacyjnego, w trakcie postępowania przed organem, nikt z uczestników postępowania w sprawie [...] nie próbował w siedzibie Sądu uzyskać jakichkolwiek danych dotyczących osób biorących udział w sprawie [...] ([...]), tj. danych skarżącego. Dlatego też, odnosząc się do zarzutu skarżącego sformułowanego w skardze na ww. decyzję, że Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych nie odebrał wyjaśnień od żony M. R., w celu ustalenia z jakiego źródła pozyskała dane osobowe jego adwokata zgodzić się należy z organem, że powyższe stanowi okoliczność nie będącą przedmiotem ustaleń prowadzonych przez organ, jako wykraczające poza przedmiot postępowania. Organ bowiem badał kwestie legalności przetwarzania danych osobowych J. H. przez Sąd.
40 Z powyższych względów uznać należy, że zaskarżona decyzja Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych odpowiada powołanym wyżej przepisom prawa. Trudno także czynić organowi Ochrony Danych Osobowych zarzut, iż nie rozszerzył zakresu kontroli o wnioski skarżącego po raz pierwszy zawarte we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy jak i w skardze.
41 Z uwagi na dyspozycję art. 15 K.p.a., żądanie tam zawarte, jako wychodzące poza przedmiot rozpoznania zakreślonego wnioskiem - skargą strony, mogły stanowić podstawę do wszczęcia odrębnego postępowania, nie zaś oceny już w "postępowaniu odwoławczym". Z tych względów wnioski zawarte w skardze nie mogły zostać uwzględnione. Podkreślić należy w szczególności, że sądy administracyjne nie posiadają kompetencji do karania wskazanego w skardze sędziego Sądu Apelacyjnego.
42 Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.