Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 września 2019 r., II SA/Wa 338/19

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 września 2019 r., II SA/Wa 338/19

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Borowiecki, Sędzia WSA Joanna Kube, Sędzia WSA Janusz Walawski (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 18 września 2019 r. sprawy ze skargi J.N. na postanowienie Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę

Uzasadnienie

2 Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych, działając na podstawie art. 61a Kpa w zw. z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2018 r. poz. 1000) oraz art. 71 i art. 53f ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz. U. z 2018 r. poz. 2032), w dniu [...] listopada 2018 r. wydał postanowienie nr [...], którym odmówił wszczęcia postępowania w sprawie skargi J.N. na przetwarzanie jego danych osobowych przez Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej.

3 Organ w uzasadnieniu postanowienia podał, że zgodnie z art. 61 § 1 Kpa, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.

4 Zgodnie z art. 71 ustawy o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, w działalności IPN określonej w art. 1 tej ustawy, przepisy RODO stosuje się do prowadzenia Bazy. Przez pojęcie "Bazy", zgodnie z art. 53f ust. 1 ustawy o Instytucie Pamięci Narodowej (...) rozumie się Bazę Materiału Genetycznego, która podstawie tego przepisu w zw. z art 53b powołanej powyżej ustawy utworzona została w celu prowadzenia prac poszukiwawczych oraz identyfikacji tożsamości osób, które straciły życie wskutek walki z narzuconym systemem totalitarnym lub wskutek represji totalitarnych lub czystek etnicznych w okresie od dnia 8 listopada 1917 r. do dnia 31 lipca 1990 r., a w przypadku odnalezienia zwłok, szczątków lub prochów ludzkich identyfikacji tożsamości tych osób.

5 Na podstawie wykładni literalnej powyżej powołanych przepisów stwierdzić należy, że przepisy RODO stosuje się wyłącznie do Bazy Materiału Genetycznego zdefiniowanej w art. 53f ustawy o Instytucie Pamięci Narodowej (...). W konsekwencji powyższego RODO nie jest stosowane do innych baz danych prowadzonych przez Prezesa IPN w celu realizacji jego ustawowych zadań określonych w art. 1 ustawy o Instytucie Pamięci Narodowej (...).

6 Podkreślić w tym miejscu należy, że to w ustawie o Instytucie Pamięci Narodowej (...) zgodnie z art. 1 pkt 3 reguluje kwestie ochrony danych osobowych osób, których dotyczą dokumenty zgromadzone w archiwach IPN.

7 Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych nie posiada uprawnień do rozpatrywania spraw dotyczącej przetwarzania danych osobowych w bazie danych prowadzonych przez Prezesa IPN innych niż Baza Materiału Genetycznego zdefiniowanej w art. 53f ustawy o Instytucie Pamięci Narodowej (...).

8 J.N., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na postanowienie Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] listopada 2018 r. zarzucając, że zostało wydane z naruszeniem następujących przepisów:

9 1. art. 71 ustawy i IPN oraz art. 2 ust. 1 i 2 RODO w zw. z motywami preambuły RODO oznaczonymi numerami 73 i 158, poprzez ich błędną wykładnię, polegającą na nieprawidłowym przyjęciu, że przepisy RODO nie mają zastosowania do przetwarzania danych osobowych w celu dostarczenia konkretnych informacji o postawie politycznej w ramach dawnych systemów państw totalitarnych, prowadzonego przez IPN (za wyjątkiem Bazy Materiału Genetycznego, o której mowa w art. 53f ustawy o IPN), a w konsekwencji,. 107 że Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych nie posiada kompetencji do rozpatrywania sprawy dotyczące przetwarzania przez IPN danych osobowych w bazie danych prowadzonej w inwentarzu archiwalnym pod adresem strony internetowej, podczas gdy przepisy RODO nie tylko nie wyłączają stosowania tego rozporządzenia do przetwarzania danych osobowych w tym celu, ale – co więcej – samo RODO – m.in. w motywach nr 73 i 158 – gwarantuje możliwość przetwarzania danych osobowych w tym celu oraz przewiduje możliwość przetwarzania danych osobowych w tym celu oraz przewiduje możliwość ustanowienia przez prawodawcę krajowego odstępstw od niektórych zasad przetwarzania danych osobowych w celu dostarczenia konkretnych informacji o postawie [politycznej w ramach dawnych systemów państw totalitarnych, a co za tym idzie, RODO obejmuje swym zakresem przetwarzanie przez IPN danych osobowych w inwentarzu archiwalnym;

10 2. art. 61a § 1 i art. 65 § 1 oraz art. 66 § 3 Kpa w zw. z art. 7 ustawy o ochronie danych osobowych, polegające na wydaniu zaskarżonego postanowienia przy stwierdzeniu przez organ braku kompetencji do prowadzenia postępowania w sprawie, tj. stwierdzenie swojej niewłaściwości, podczas gdy w takiej sytuacji organ nie jest uprawniony do wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, lecz powinien przekazać podanie do organu właściwego, informując o tym wnoszącego podanie, bądź jeśli nie jest w stanie takiego organu ustalić lub właściwy do rozpoznania sprawy jest sąd powszechny, powinien podanie zwrócić;

11 3. art. 124 § 2 Kpa oraz art. 126 w zw. z art. 107 § 3 Kpa oraz art. 8 Kpa w zw. z art. 7 ust. 1 ustawy o ochronie danych osobowych, polegające na niewyjaśnieniu w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia jego podstawy prawnej, w szczególności poprzez ograniczenie lakonicznych wywodów w nim zawartych, jedynie do treści art. 71 ustawy o IPN oraz całkowicie pominięcie wykładni art. 2 RODO i motywów preambuły RODO, co mogło mieć wpływ na prawidłowość zaskarżonego postanowienia.

12 Pełnomocnik skarżącego podnosząc powyższe zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania.

13 Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył, co następuje:

15 Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107 z późn. zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę administracji publicznej przez badanie zgodności zaskarżonych decyzji i postanowień z prawem. W wyniku takiej kontroli decyzja lub postanowienie mogą zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302).

16 Zgodnie z art. 134 § 1 powyżej powołanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi. Jego wykładnia wskazuje, że Sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony granicą praw i obowiązków Sądu wyznaczoną w tym przepisie jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami mianowicie: legalnością działań organu oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia.

17 Posiadając tak określony zakres swojej kognicji Sąd uznał, że w ustalonym stanie faktycznym skarga nie zasługuje na uwzględnienie, zaś zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, co byłoby podstawą wyeliminowania go z obrotu prawnego.

18 Organ prawidłowo zastosował w tej sprawie przepis art. 61a Kpa i zasadnie odmówił wszczęcia postępowania w sprawie skargi skarżącego na przetwarzanie jego danych osobowych przez Prezesa IPN

19 Zgodnie z powołanym przepisem, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61a, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.

20 Zgodnie z art. 71 ustawy o IPNW działalności Instytutu Pamięci określonej w art.1 zakres regulacji ustawy, przepisy rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) (Dz. Urz. UE L 119 z 04.05.2016, str. 1) stosuje się do prowadzenia Bazy.

21 W tym miejscu podać należy, że przytoczony powyżej przepis został zamieszczony w ustawie o IPN w Rozdziale 8 – Zmiany w przepisach obowiązujących, przepisy przejściowe i końcowe.

22 Zgodnie z art. 53f ust. ustawy o IPN w celu prowadzenia prac poszukiwawczych oraz identyfikacji tożsamości osób, o których mowa w 53b, w Instytucie Pamięci tworzy się Bazę Materiału Genetycznego, zwaną dalej "Bazą", której administratorem jest Prezes Instytutu Pamięci.

23 Natomiast art 53b ustawy o IPN stanowi, że Instytut Pamięci prowadzi prace poszukiwawcze miejsc spoczynku osób, które straciły życie wskutek walki z narzuconym systemem totalitarnym lub wskutek represji totalitarnych lub czystek etnicznych w okresie od dnia 8 listopada 1917 r. do dnia 31 lipca 1990 r., zwane dalej "pracami poszukiwawczymi", a w przypadku odnalezienia zwłok, szczątków lub prochów ludzkich identyfikuje tożsamość tych osób.

24 W ocenie Sądu organ, wbrew stanowisku pełnomocnika skarżącego, dokonał prawidłowej wykładni przytoczonych powyżej przepisów.

25 Przepisy RODO mają zastosowanie wyłącznie do Bazy Materiału Genetycznego, co wynika wprost z art. 71 ustawy o IPN. Definicja "Bazy" została natomiast zawarta w art. 53f ustawy o IPN.

26 W sytuacji, gdy w rezultacie wstępnego badania treści żądania organ administracji publicznej ustali wystąpienie przeszkody przedmiotowej czyniącej jego rozpoznanie w administracyjno-prawnej formie niedopuszczalnym, powinien wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania (art. 61a Kpa), co w niniejszej sprawie nastąpiło.

27 Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze, w ocenie Sądu są one niezasadne. Zarzuty odnoszące się do naruszenia przepisów prawa materialnego zasadniczo stanowią polemikę z organem w zakresie wykładni przepisów. Natomiast zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, częściowo uzasadnione (art. 107 § 3 Kpa) nie mogły mieć wpływu na treść wyroku. Sąd nie znalazł podstaw do skierowania pytań prejudycjalny do TSUE zawartych w skardze, gdyż wykładnia przepisów prawa materialnego nie może budzić wątpliwości.

28 Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w wyroku.