Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 marca 2020 r., II SA/Wa 2460/19

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 marca 2020 r., II SA/Wa 2460/19

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kube (spr.), Sędzia WSA Tomasz Szmydt, Sędzia WSA Konrad Łukaszewicz, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 marca 2020 r. sprawy ze skargi B. M. na postanowienie Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania habilitacyjnego oddala skargę

Uzasadnienie

2 Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów postanowieniem z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...], działając na podstawie art. 144 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 z późn. zm.), dalej: "k.p.a." w zw. z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (Dz. U. z 2017 r., poz. 1789), dalej: "ustawa o stopniach naukowych i tytule naukowym" w zw. z art. 179 ust. 2 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2018 r. poz. 1669 z późn. zm.), po rozpatrzeniu zażalenia B. M. utrzymała w mocy postanowienie z dnia [...] maja 2019 r. nr [...], odmawiające wszczęcia postępowania [...] w dziedzinie nauk [...] w dyscyplinie [...].

3 Jak wynika z ustaleń organu, B. M. wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2019 r. wniósł o wszczęcie postępowania [...]. Wniosek ten został doręczony Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów w dniu [...] maja 2019 r.

4 Organ, uzasadniając odmowę wszczęcia postępowania [...], wskazał, że na podstawie art. 179 ust. 2 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, wniosek podlegał rozpatrzeniu w trybie i na zasadach określonych w ustawie o stopniach naukowych i tytule naukowym. Zaś na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym zastosowanie odpowiednie znajdują przepisy k.p.a.

5 Zgodnie z art. 18a ust. 2 zd. 2 ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym, datą wszczęcia postępowania jest dzień doręczenia wniosku Centralnej Komisji. Zgodnie zaś z art. 61 § 3 k.p.a., datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Konstrukcja obu przepisów jest analogiczna, czyli dla ustalenia daty wszczęcia postępowania znaczenie ma dzień doręczenia pisma organowi.

6 Organ wskazał na wyrok WSA w Olsztynie z dnia 28 sierpnia 2018 r. sygn. akt II SA/Ol 484/18, w którym Sąd zajął stanowisko, że wobec treści art. 61 § 3 k.p.a. nie ma żadnego znaczenia okoliczność, kiedy wniosek strony zostaje nadany u operatora pocztowego, jeśli to za jego pomocą jest składany w organie, bowiem decydujące znaczenie ma data, w jakiej taki wniosek/żądanie wpływa do organu administracji publicznej. Bowiem dopiero z datą wpływu wniosku do organu zaczynają materializować się konkretne uprawnienia dla wnioskodawcy, wynikające z przepisów prawa materialnego, gdyż od tej daty organ jest związany treścią wniosku co do przedmiotu i zakresu rozpoznawanej sprawy.

7 Organ, powołując się na ten pogląd, stwierdził, że w sprawie nie można za datę doręczenia wniosku przyjąć daty [...] kwietnia 2019 r., czyli dnia, w którym pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe. Wniosek ten został bowiem doręczony organowi w dniu [...] maja 2019 r. i to ten dzień, zgodnie z art. 18a ust. 2 zd. drugie ustawy o stopniach i tytułach naukowych, stanowi dzień wszczęcia postępowania.

8 Wskazał, że do ustalenia daty wszczęcia postępowania nie znajdzie zastosowanie art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a., ponieważ dotyczy on wyłącznie terminów procesowych, a nie terminów materialnych, jak art. 18a ust. 2 zd. drugie ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym. Termin w rozumieniu procesowym jest definiowany, jako określony okres czasu na dokonanie czynności prawno-formalnej. Terminem procesowym nie jest natomiast data kalendarzowa, w której nastąpiło już jakieś zdarzenie prawne czy jakaś czynność.

9 W świetle powyższego, postępowanie habilitacyjne B. M. nie może zostać wszczęte, ponieważ wniosek został nadany w dniu [...] kwietnia

10 2019 r., a doręczony Centralnej Komisji w dniu [...] maja 2019 r., a zgodnie z art. 179 ust. 5 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym

11 i nauce w okresie od dnia 1 maja 2019 r. do dnia 30 września 2019 r, nie wszczyna się postępowań w sprawie nadania stopnia doktora habilitowanego.

12 Zgodnie z art. 61a § 1 k.p.a., gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 k.p.a., zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.

13 Zdaniem organu, w sprawie wystąpiły przesłanki przedmiotowe niemożności wszczęcia postępowania, ponieważ żądanie wniesione zostało w okresie, w którym ustawodawca wyłączył możliwość wszczynania postępowania w sprawie nadania stopnia doktora habilitowanego.

14 B. M. pismem z dnia [...] października 2019 r. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowienie Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] w całości i wniósł o jego uchylenie.

15 Skarżący zarzucił zaskarżonemu postanowieniu naruszenie:

16 1. przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 57 § 5 pkt 2 w zw. z art. 61 § 3 k.p.a., poprzez uznanie przez organ, że wniosek o wszczęcie postępowania habilitacyjnego został złożony za późno, tj. w dniu [...] maja 2019 r. (z chwilą doręczenia go organowi), podczas gdy wniosek został nadany w urzędzie Poczty Polskiej w dniu [...] kwietnia 2019 r., zaś zgodnie z art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe albo placówce pocztowej operatora świadczącego pocztowe usługi powszechne w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej albo państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stronie umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym;

17 2. przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 7 k.p.a. w zw. z art. art 18a ust. 2 zd. drugie ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowych w zw. z art. 179 ust. 5 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, polegające na przyjęciu nieżyczliwej - a tym samym naruszającej art. 7 k.p.a. – interpretacji powyższych przepisów ,skutkującej odmową wszczęcia postępowania habilitacyjnego w sytuacji, w której przewidziany w art. z art. 179 ust. 5 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, zakaz wszczynania postępowań awansowych w okresie od dnia 1 maja 2019 r. do dnia 30 września 2019 r. nie znajduje żadnego uzasadnienia i narusza jego prawo, jako pracownika naukowego zobowiązanego do uzyskiwania stopni naukowych oraz jako obywatela.

18 Skarżący zwrócił uwagę, że zgodnie z art 18a ust. 2 ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym datą wszczęcia postępowania jest data doręczenia wniosku do komisji. Zgodnie z art. 57 § 5 ust 2 k.p.a., termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe. Wobec tego należało uznać, że choć pismo fizycznie wpłynęło [...] maja 2019 r., to jednak za datę jego doręczenia należy uznać dzień 30 kwietnia 2019 r. Zdaniem skarżącego, termin doręczenia został zachowany i wniosek powinien być rozpatrywany w trybie ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym.

19 Stwierdził, że w art. 7a k.p.a. zawarta jest zasada przyjaznej interpretacji przepisów, a wątpliwości powinny być rozstrzygane na korzyść strony. Wskazał, że

20 w jego sprawie nie zachodzi sprzeczność pomiędzy wydaniem pozytywnej decyzji

21 o wszczęciu postępowania a interesem społecznym lub interesem osób trzecich. Ponadto, że przepis, który wprowadza zakaz wszczynania postępowań awansowych pomiędzy dniem 30 kwietnia 2019 r. a 30 września 2019 r. powoduje niekorzystną sytuację dla pracowników uczelni wyższych i narusza jego prawa konstytucyjne.

22 W odpowiedzi na skargę Centralna Komisja wniosła o jej oddalenie i podtrzymała argumenty przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

23 W piśmie procesowym z dnia [...] lutego 2020 r. skarżący podtrzymał skargę z dnia [...] października 2019 r., wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i o zasądzenie kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

24 Dodatkowo zarzucił zaskarżonemu postanowieniu naruszenie:

25 1. prawa materialnego, tj. art. 2 w zw. z art. 8 Konstytucji RP poprzez jego niezastosowanie,

26 2. prawa materialnego, tj. art. 2 w zw. z art. 8 ust. 2 Konstytucji RP w zw. z § 1 ust. 1 pkt 2 i 4 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie zasad techniki prawodawczej i w zw. z art. 34 ust. 2 uchwały z dnia 30 lipca 1992 r. Regulamin Sejmu RP, poprzez ich niezastosowanie,

27 3. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 73 w zw. z art. 8 Konstytucji RP poprzez jego niezastosowanie,

28 4. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 15 ust. 3 Międzynarodowego Paktu Praw Gospodarczych, Społecznych I Kulturalnych otwarty do podpisu w Nowym Jorku z dnia 19 grudnia 1966 r. (Dz. U. z 1977 r., Nr 38, poz.169) w zw. z art. 9 Konstytucji RP poprzez jego niezastosowanie,

29 5. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 27 ust. 1 oraz art. 29 ust. 2 Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka (Dz.U. 1989 nr 29 poz. 155) w zw. z art. 9 Konstytucji RP poprzez jego niezastosowanie.

30 Wnoszący skargę zwrócił uwagę, że przepis, będący podstawą prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia, tj. art. 179 ust. 5 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, został wydany z rażącym naruszeniem zasady zaufania państwa do obywateli, w konsekwencji zaś z naruszeniem art. 2 Konstytucji RP, dlatego też nie powinien znaleźć zastosowania w akcie decyzyjnym organu. Ustawodawca wykluczył bowiem a limine na okres 5 miesięcy możliwość wszczęcia jakichkolwiek postępowań awansowych w przedmiocie uzyskania stopni i tytułów naukowych ("w okresie od dnia 1 maja

31 2019 r. do dnia 30 września 2019 r. nie wszczyna się postępowań w sprawie nadania stopnia doktora, stopnia doktora habilitowanego i tytułu profesora") bez głębszej refleksji nad skutkami prawnymi i społecznymi takiego rozwiązania z jawnym pogwałceniem zasad należytej techniki prawodawczej i tworzy swoistą pułapkę dla osób zobowiązanych do uczestniczenia w awansach naukowych. Przepis ten stanowi przykład bezpośredniego działania prawa i ma charakter retrospektywny. Dotyczy ona bowiem wszystkich pracowników naukowych zobowiązanych do zdobywania stopi naukowych, bez względu na stopień ich zaawansowania w badaniach, jak również w oderwaniu od ich sytuacji zawodowej na uczelni. Zdaniem skarżącego, umknęło uwadze ustawodawcy, że części pracowników naukowych, zwłaszcza tych na początku kariery naukowej, rzeczona zmiana nie dotknie w żaden sposób, innym zaś de facto uniemożliwi kontynuowanie kariery naukowej.

32 Skarżący wniósł o bezpośrednie zastosowanie w niniejszej sprawie Konstytucji RP w oparciu o regułę kolizyjną lex superior derogat legi inferiori.

33 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

34 Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2167 z późn. zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.

35 Stosownie do art. 119 pkt 3 i art. 120 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę, co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

36 Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia kwestii zasadności odmowy wszczęcia postępowania [...] w dziedzinie nauk [...] w dyscyplinie [...] z wniosku B. M.

37 Dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...], Sąd stwierdza, że w sprawie nie wystąpiły okoliczności uzasadniające uwzględnienie skargi.

38 Zgodnie z art. 179 ust. 2 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo

39 o szkolnictwie wyższym i nauce w okresie od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2018 r., poz. 1668), tj. od dnia 1 października 2018 r., do dnia 30 kwietnia 2019 r. przewody doktorskie, postępowania habilitacyjne i postępowania o nadanie tytułu profesora wszczynało się na podstawie przepisów dotychczasowych. Stosownie zaś do art. 179 ust. 5 ustawy wprowadzającej w okresie od dnia 1 maja 2019 r. do dnia 30 września 2019 r. nie wszczynało się postępowań w sprawie nadania stopnia doktora, stopnia doktora habilitowanego i tytułu profesora.

40 Na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym zastosowanie odpowiednie znalazły przepisy k.p.a. Zgodnie z art. 18a ust. 2 zd. 2 ww. ustawy datą wszczęcia postępowania jest dzień doręczenia wniosku Centralnej Komisji. Zgodnie z art. 61 § 3 k.p.a., datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Tak więc w obu tych konstrukcjach prawnych dla ustalenia daty wszczęcia postępowania znaczenie ma dzień doręczenia pisma organowi.

41 Wniosek skarżącego o wszczęcie postępowania habilitacyjnego, nadany [...] kwietnia 2019 r. (data niesporna między stronami), doręczony został organowi w dniu [...] maja 2019 r. Ten dzień - zgodnie z art. 18a ust. 2 zd. drugie ustawy o stopniach i tytułach naukowych - stanowi dzień wszczęcia postępowania.

42 Rację ma organ, że do ustalenia daty wszczęcia postępowania nie znajdzie zastosowanie art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a., ponieważ dotyczy on wyłącznie terminów procesowych, a nie terminów materialnych, jak art. 18a ust. 2 zd. drugie ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym. Termin, w rozumieniu procesowym, to określony okres czasu na dokonanie czynności prawno-formalnej. Terminem procesowym nie jest natomiast data kalendarzowa, w której nastąpiło już jakieś zdarzenie prawne, czy jakaś czynność.

43 Postępowanie habilitacyjne B. M. nie mogło zostać wszczęte, ponieważ wniosek w tym przedmiocie został nadany w dniu [...] kwietnia 2019 r., a Centralnej Komisji został doręczony w dniu [...] maja 2019 r. Zaś zgodnie

44 z art. 179 ust. 5 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce w okresie od dnia 1 maja 2019 r. do dnia 30 września 2019 r. nie wszczyna się postępowań w sprawie nadania stopnia doktora habilitowanego.

45 Zgodnie z art. 61a § 1 k.p.a., gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.

46 W związku z powyższym wystąpiły przesłanki przedmiotowe niemożności wszczęcia postępowania, o których mowa w art. art. 61a §1 k.p.a., ponieważ żądanie wniesione zostało w okresie, w którym ustawodawca wyłączył możliwość wszczynania postępowania w sprawie nadania stopnia [...].

47 Sąd nie podziela zarzutu skarżącego w kwestii niekonstytucyjności art. 179 ust. 5 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym

48 i nauce. Argumentacja strony skarżącej stanowiąca wyraz niezgody na zastosowaną przez organ, prawidłową - w ocenie Sądu - wykładnię przepisów prawa, nie wzbudziła wątpliwości, co do naruszenia konstytucyjnej zasady państwa prawa.

49 Z tych wszystkich względów Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa i na podstawie art. 151 w zw. z art. 119 pkt 3 i art. 120 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.