Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 listopada 2006 r., II SA/Wa 1267/06

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 listopada 2006 r., II SA/Wa 1267/06

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Pisula-Dąbrowska, Sędzia WSA Stanisław Marek Pietras, Asesor WSA Przemysław Szustakiewicz (spr.), Protokolant Agnieszka Kolasa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 listopada 2006 r. sprawy ze skargi P. P. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] września 2004 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania dyscyplinarnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji 2. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości 3. zasądza od Komendanta Głównego Policji na rzecz skarżącego – P. P. kwotę 54 (słownie: pięćdziesiąt cztery) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania

Uzasadnienie

2 II SA/Wa 1267/06

U Z A S A D N I E N I E

3 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 18 kwietnia 2005 r. sygn. akt II SA/Wa 2455/04 oddalił skargę pana P. P. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] września 2004 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania dyscyplinarnego. W uzasadnieniu Sąd podniósł, że Komendant Główny Policji orzeczeniem nr [...] z dnia [...] września 2004 r., działając na podstawie art. 135n ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2002 r. Nr 7, poz. 58 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania [...] P. P. od orzeczenia Komendanta [...] w S. nr [...] z dnia [...] sierpnia 2004 r. o umorzeniu postępowania dyscyplinarnego, zaskarżone orzeczenie utrzymał w mocy. Organ wskazał, że w dniu [...] czerwca 2004 r. Komendant [...] w S. wydał postanowienie o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego przeciwko [...] P. P., którego obwiniono o to, że w dniu [...] czerwca 2004 r. w S., będąc wyznaczonym do prowadzenia zajęć dydaktycznych ze słuchaczami szkoły, zaniechał wykonania czynności służbowej udając się do miejscowości E., gdzie w ramach dodatkowego zatrudnienia poza służbą, prowadził zajęcia ze studentami [...] Uniwersytetu [...] w O., przedstawiając jako usprawiedliwienie nieobecności w służbie zwolnienie lekarskie otrzymane w dniu [...] czerwca 2004 r. oraz w dniu [...] czerwca 2004 r., przebywając na zwolnieniu lekarskim wykonywał czynności w [...] w E. w ramach dodatkowego zatrudnienia poza służbą, tj. o czyn z art. 132 ust. 1 i 3 pkt 2 ustawy o Policji w zw. z § 3 załącznika do zarządzenia nr 805 Komendanta Głównego Policji z dnia 31 grudnia 2003 r. w sprawie zasad etyki zawodowej policjanta. W toku prowadzonego postępowania dyscyplinarnego [...] P. P. złożył raport z prośbą o zwolnienie ze służby w Policji. Komendant [...] w S. przychylił się do wniosku policjanta i rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] sierpnia 2004 r. rozwiązał z nim stosunek służbowy z dniem [...] sierpnia 2004 r. Od przedmiotowej decyzji [...] P. P. nie złożył odwołania i stała się ona prawomocna. Z tych względów Komendant [...] w S. wydał orzeczenie nr [...] z dnia [...] sierpnia 2004 r. o umorzeniu postępowania dyscyplinarnego prowadzonego przeciwko wymienionemu policjantowi. Komendant Główny Policji stwierdził, iż zgodnie z art. 135j ust. 4 ustawy o Policji przełożony dyscyplinarny umarza postępowanie dyscyplinarne w przypadkach o których mowa w art. 135 ust. 1, albo gdy stało się ono bezprzedmiotowe z innej przyczyny. Norma ta ma charakter obligatoryjny i w przypadku wystąpienia określonych przesłanek, przełożony dyscyplinarny zobowiązany jest do zakończenia postępowania dyscyplinarnego poprzez jego umorzenie. [...] P. P. z chwilą rozwiązania z nim stosunku służbowego przestał być policjantem i z tego względu nie może ponosić odpowiedzialności dyscyplinarnej za popełnione przewinienia. Powyższa okoliczność spowodowała, iż zdaniem organu dalsze prowadzenie postępowania dyscyplinarnego stało się bezprzedmiotowe.

4 Orzeczenie Komendanta Głównego Policji stało się przedmiotem skargi pana P. P. Skarżący zarzucił organowi drugiej instancji, naruszenie prawa, jakie miało miejsce w toku postępowania dyscyplinarnego, a w szczególności spowodowane niewłaściwą kwalifikacją prawną czynów zarzucanych mu w tym postępowaniu. Podnosząc powyższe skarżący wnosił o uchylenie przedmiotowego orzeczenia i "wskazanie organowi wydającemu orzeczenie w postępowaniu dyscyplinarnym merytorycznych uchybień tej kwalifikacji". Zdaniem skarżącego właściwa kwalifikacja jego zachowań objętych tym postępowaniem powinna prowadzić do uniewinnienia lub umorzenia postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość, nie zaś do umorzenia z powołaniem się na zwolnienie się ze służby w Policji.

5 Komendant Główny Policji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji.

6 Zdaniem Wojewódzkiego Sądy Administracyjnego w Warszawie zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie, bowiem przyczyną umorzenia postępowania dyscyplinarnego było zwolnienie skarżącego ze służby w Policji i powstała w związku z tym utrata legitymacji biernej skarżącego do bycia obwinionym w tym postępowaniu. Jak stwierdził Sąd, słuszność takiej zasady potwierdza logika. Nie można bowiem wyobrazić sobie postępowania dyscyplinarnego w Policji, które byłoby prowadzone wobec osoby nieposiadającej statusu policjanta. Do takiej osoby nie można byłoby stosować szeregu uregulowań natury procesowej, nie mówiąc o tym, że jedyne orzeczenie jakie można byłoby wobec takiej osoby wydać to orzeczenie uniewinniające. Żadne bowiem kary dyscyplinarne nie byłyby możliwe do zastosowania. Sąd podkreślił, że odpowiedzialność dyscyplinarna ma charakter szczególny, w szczególności została ona ściśle związana ze stosunkiem służbowym i wywołuje skutki w ramach tego stosunku. Postępowania dyscyplinarne są prowadzone przez organy dyscyplinarne działające w ramach określonych służb czy korporacji i dotyczą osób pozostających w stosunku służbowym bądź w inny sposób związanych organizacyjnie. Tak więc, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odpowiedzialność dyscyplinarna i karna policjantów uregulowana w rozdziale 10 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji dotyczy policjanta pozostającego w stosunku służbowym, który powstaje w drodze mianowania i trwa do zwolnienia policjanta ze służby. Na skutek zwolnienia policjanta ze służby ustaje władza dyscyplinarna nad nim ze strony przełożonego dyscyplinarnego, który w myśl art. 135j ust. 4 powołanej ustawy o Policji umarza postępowanie dyscyplinarne jako bezprzedmiotowe. Takie rozstrzygnięcie jest tu obligatoryjne. Sąd nie podzielił, zatem poglądu skarżącego, że jego zwolnienie ze służby w Policji nie mogło stanowić podstawy do umorzenia postępowania dyscyplinarnego, które jego zdaniem było wszczęte niezasadnie i prowadzone nieobiektywnie.

7 W dniu 4 lipca 2005 r. skargę kasacyjną na powyższe orzeczenie złożył umocowany pełnomocnik skarżącego. W skardze zarzucił on wyrokowi Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 kwietnia 2005 r. naruszenie przepisu art. 135j ustawy o Policji poprzez jego niewłaściwą interpretację i zastosowanie. Zdaniem pełnomocnika skarżącego postępowanie dyscyplinarne powinno rozstrzygnąć sprawę, co do istoty, a obwiniony nie powinien tracić tytułu do żądania wydania orzeczenia uniewinniającego. Przeszkodą w tym wypadku nie może być utrata przez obwinionego statusu policjanta.

8 Komendant Główny Policji nie ustosunkował się do zarzutów skargi kasacyjnej.

9 Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 12 maja 2006 r. sygn. akt I OSK 1130/05 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. W uzasadnieniu NSA podkreślił, że w rozpatrywanej sprawie nie wystąpiła przesłanka bezprzedmiotowości wymieniona w art. 135j ust 4 ustawy o Policji, bowiem z rozkazu personalnego z dnia [...] sierpnia 2004 r. nr [...] Komendanta [...] w S. wynika, iż stosunek służbowy został rozwiązany ze skarżącym z dniem [...] sierpnia 2004 r. Tymczasem orzeczenie o umorzeniu postępowania wydano w dniu [...] sierpnia 2004 r., a więc w dacie, w której pan P. P. miał status policjanta. Nadto Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę na to, że z treści przepisów ustawy o Policji wynika, że również po dacie ustania stosunku służbowego wobec policjanta istnieją przesłanki do wydania orzeczenia uniewinniającego, co powinno być wzięte pod uwagę. Zgodnie bowiem z art. 135 ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji w zw. z art. 135 ust. 4 ustawy o Policji wskazują, iż na skutek upływu rocznego terminu od daty popełnienia przewinienia kary dyscyplinarnej nie wymierza się, a postępowanie ulega umorzeniu. Jednak upływ rocznego terminu od daty popełnienia przewinienia dyscyplinarnego nie oznacza, że gdy ten termin upłynął, a istnieją przesłanki do uniewinnienia obwinionego - organ nie może wydać orzeczenia o uniewinnieniu.

10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

11 Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Oznacza to, że sąd pierwszej instancji, któremu przekazano sprawę jest związany wskazówkami zawartymi w rozstrzygnięciu sprawy.

12 Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 maja 2006 r. stwierdził, iż zasadnicze znaczenie dla sprawy ma data ustania stosunku służbowego skarżącego. Stosunek ten, jak wynika z treści rozkazu personalnego Komendanta [...] w S. z dnia [...] sierpnia 2004 r. został rozwiązany w dniu [...] sierpnia 2004 r. Tymczasem orzeczenie umarzające postępowanie dyscyplinarne z racji zwolnienia policjanta ze służby wydano dniu [...] sierpnia 2004 r., a więc przed ustaniem stosunku służbowego. Tak więc, do dnia ustania stosunku służbowego ze skarżącym organy policji miały wszelkie podstawy do merytorycznego zakończenia sprawy, a więc uniewinnienia albo wymierzenia kary dyscyplinarnej. Jest to o tyle ważne, że jak wynika z uzasadnienia orzeczenia Komendanta [...] w S. z dnia [...] sierpnia 2004 r., organ zebrał materiał dowodowy pozwalający mu na merytorycznie załatwienie sprawy. Mimo tego umorzył postępowanie, czym naruszył przepis art. 135j ust. 4 ustawy o Policji. Postępowanie, bowiem nadal mogło się toczyć i zakończyć rozstrzygnięciem merytorycznym, a organ uznał, że zaistniała przesłanka bezprzedmiotowości.

13 Nadto jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny, organy obu instancji nie wzięły pod uwagę treści art. 135 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 135 ust. 4 zdanie pierwsze ustawy o Policji. Przepisy te wskazują, że po upływie rocznego terminu od daty popełnienia czynu, kary nie wymierza się, a postępowanie ulega umorzeniu. Dopiero upływ określonego w tych przepisach rocznego terminu rodzi przeszkodę do wydania orzeczenia wymierzającego karę i obliguje organ - w przypadku, gdy przewinienie miało miejsce - do umorzenia postępowania. Czyny popełnione przez skarżącego miały miejsce w dniach [...] i [...] czerwca 2004 r., a więc nie zaszła tu przeszkoda do wymierzenia kary. Jednak roczny termin przedawnienia karalności czynu, nie oznacza, iż w sytuacji, gdy zebrany materiał dowodowy wskazuje, iż obwiniony czynu nie popełnił, nie można wydać orzeczenia o uniewinnieniu. Organy obu instancji powinny zatem rozważyć, czy zebrany w sprawie materiał dowodowy nie uzasadnia wydania orzeczenia o uniewinnieniu i jeżeli takie przesłanki wystąpią wydać takie orzeczenie.

14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał skargę za zasadną i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c powołanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. O wykonalności wyroku orzeczono na podstawie art. 152 powołanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

15 Orzekając o kosztach sąd działał na podstawie art. 200 w zw. z art. 209 cyt. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.