Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 stycznia 2014 r., II SA/Wa 1092/13

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 stycznia 2014 r., II SA/Wa 1092/13

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Walawski Sędziowie WSA Andrzej Góraj Ewa Pisula-Dąbrowska (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Dorota Kwiatkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi D. J. na decyzję [...] Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyrównania uposażenia oddala skargę

Uzasadnienie

2 [...] Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej decyzją nr [...]z dnia [...] marca 2013 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy decyzję Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej w Powiecie [...] z siedzibą w B. nr [...] z dnia [...] lutego 2013 r., którą to decyzją w punkcie 1. decyzji zaliczono D.J. od dnia 26 lipca 2012 r. okres pracy w gospodarstwie rolnym rodziców po ukończeniu szesnastego roku życia od dnia 12 czerwca 1999 r. do dnia 31 stycznia 2005 r. do okresu służby, od którego zależą uprawnienia pracownicze. W pkt 2 decyzji odmówiono wyrównania uposażenia za 3 lata wstecz, uznając, że roszczenie stało się wymagalne od dnia 26 lipca 2012 r., tj. od dnia złożenia stosownych dokumentów.

3 W motywach uzasadnienia, w odniesieniu do pkt 1 decyzji, organ podał, że D.J. przedstawił dokumentację, która potwierdza jego okres pracy w gospodarstwie rolnym rodziców w charakterze domownika, co uzasadniało zaliczenie tego okresu do pracowniczego stażu pracy, zgodnie z ustawą z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz. U. z 1990 r. Nr 54, poz. 310).

4 Odnośnie punktu 2. decyzji – dotyczącej odmowy wyrównania uposażenia za 3 lata wstecz z tytułu zaliczonego okresu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców w charakterze domownika organ wskazał, że roszczenie to stało się wymagalne w dniu 13 lutego 2013 r., tj. w dacie złożenia przez strażaka stosownych zaświadczeń. Jednocześnie wskazał, że roszczenie stało się wymagalne od dnia 26 lipca 2012 r., tj. od dnia złożenia stosownych dokumentów.

5 Wyjaśnił, że żądanie roszczenia wstecznego jest bezzasadne, bowiem wymagalność powstaje od chwili złożenia stosownych dokumentów. Organ przywołał art. 91 ust. 1 ustawy o PSP, zgodnie z którym zmiana uposażenia następuje z dniem zaistnienia okoliczności uzasadniających tę zmianę, a roszczenia z tytułu prawa do uposażenia i innych świadczeń oraz należności pieniężnych ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne.

6 Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi D.J. do tutejszego Sądu.

7 Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji skarżący podniósł naruszenie przepisów prawa materialnego art. 91 ust. 1 i art. 92 ust. 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. z 2009 r. Nr 12, poz. 68 ze zm.).

8 Skarżący zakwestionował dokonaną przez organ wykładnię powyższych przepisów dotyczącą wymagalności roszczenia. Twierdził, że okres pracy w gospodarstwie rolnym rodziców podlega zaliczeniu z mocy prawa.

9 Wywodził, że należy mu się wyrównanie zaległego dodatku stażowego za okres od dnia 1 sierpnia 2012 r., tj. od daty złożenia dokumentów.

10 W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

12 Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

13 W przedmiotowej sprawie skarżący, choć wnosił o uchylenie decyzji w całości kwestionuje ją jedynie w części, dotyczącej odmowy wyrównania uposażenia za 3 lata wstecz, tj. w punkcie 2 decyzji, który dotyczy roszczenia pieniężnego. Koncentrując się na pkt 2 decyzji, czyli roszczeniu pieniężnym, rozważyć przede wszystkim należało, czy wojewódzki sąd administracyjny jest sądem właściwym do rozpoznania skargi w tym przedmiocie w kontekście art. 111a ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. z 2013 r. Nr 12, poz. 1340 ze zm.).

14 Przepis ten stanowi, że sprawy dotyczące roszczeń majątkowych o świadczenia pieniężne wynikające ze stosunku służbowego strażaków rozstrzygają sądy pracy (...). Należało zatem zbadać dopuszczalność skargi w tym zakresie. Treść przepisu 111a powołanej ustawy tylko z pozoru nie budzi wątpliwości i zastosowanie wykładni językowej wprost prowadziłoby do konkluzji, że zaskarżona decyzja w pkt 2, dotycząca wyrównania zaległego uposażenia z tytułu powyższego dodatku stażowego, winna zostać zaskarżona do sądu pracy, a nie do sądu administracyjnego.

15 Trzymając się literalnego językowego brzmienia treści art. 111a, należałoby uznać zatem, że wojewódzki sąd administracyjny pozostaje właściwy w zakresie ustalenia wysokości dodatku (uposażenia), to jest w zakresie pkt 1 decyzji, nie posiada zaś kognicji (właściwości) w zakresie pkt 2 decyzji. W konsekwencji winno to skutkować odrzuceniem skargi w oparciu o art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.)

16 Rozważając kwestię dopuszczalności skargi, Sąd dostrzegł lukę i niespójność przepisów w zakresie dookreślenia kognicji (właściwości) poszczególnych sądów.

17 W ocenie Sądu, należy oddzielić i rozróżnić pojęcie "uposażenia" od pojęcia "świadczeń pieniężnych" i według tych kryteriów ocenić kwestię właściwości sądów.

18 Przepisy art. 85-91 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej odnoszą się wyłącznie do uposażenia strażaka.

19 W przepisie art. 93 ustawy ustawodawca wprowadza i wymienia enumeratywnie "świadczenia pieniężne".

20 Przy takim rozróżnieniu innego znaczenia nabiera treść art. 111a cytowanej ustawy i powoduje, że uzasadnionym staje się stanowisko, iż sądy administracyjne są właściwe nie tylko w zakresie ustalenia uposażenia i ich dodatków, ale również w zakresie pkt 2 – tj. roszczenia z tytułu zaległego uposażenia, w tym dodatku stażowego.

21 Zauważyć należy, że przepis art. 92 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej również rozróżnia te pojęcia stanowiąc, że roszczenia z tytułu prawa do uposażenia i innych świadczeń oraz należności pieniężnych ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat.

22 Treść tego przepisu różnicuje wyraźnie uposażenie od innych świadczeń oraz należności pieniężnych.

23 W kontekście stanowiska Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 marca 1998 r., sygn. akt K 28/97, który zakazuje zawężającej wykładni prawa do sądu oraz w kontekście art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, uznać należało, że skarga w zakresie pkt 2 decyzji była dopuszczalna, bowiem zaskarżona decyzja wydana została w przedmiocie ustalenia do uposażenia dodatku – pkt 1 decyzji – oraz w przedmiocie odmowy wypłaty ustalonego w pkt 1 decyzji uposażenia – pkt 2 decyzji.

24 Powyższa wykładnia jest zgodna z zasadą ekonomii procesowej. Trudno logicznie wytłumaczyć, iż w kwestii ustalenia uposażenia (pkt 1 decyzji) właściwym jest sąd administracyjny, a w kwestii wypłaty zaległego uposażenia inny sąd – sąd pracy. Zauważyć też należy, iż przyjmując taką koncepcję, decyzja winna zawierać odrębne pouczenia o przysługujących środkach odwołania do różnych sądów. A zatem argument ekonomii postępowania dodatkowo przemawia za prezentowanym przez Sąd poglądem w kwestii dopuszczalności skargi.

25 Kwestia dopuszczalności skargi w kontekście art. 111a ustawy o Państwowej Straży Pożarnej była przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego – vide postanowienie NSA z dnia 30 września 2008 r., sygn. akt I OSK 1156/08 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w wyroku z dnia 23 marca 2010 r., sygn. akt II SA/Wa 1403/09, publ. Lex nr 606697, gdzie stwierdzono, że orzecznictwo nie jest spójne, w jakim zakresie i przedmiocie sprawy majątkowe, wynikające ze stosunku służbowego strażaków, należą do właściwości poszczególnych sądów.

26 Przechodząc do merytorycznej oceny skargi, Sąd zważył.

27 W sprawie bezsporna i niekwestionowana w skardze jest treść decyzji w pkt 1, na mocy której organ zaliczył skarżącemu okres pracy w gospodarstwie rolnym rodziców do okresu służby, od którego zależą uprawnienia pracownicze.

28 W ocenie Sądu, treść tej decyzji ma charakter konstytutywny, ustalający uprawnienia na przyszłość. Dopiero zatem od ustalenia tych uprawnień, w drodze decyzji, będą one przysługiwały skarżącemu.

29 Nie można zgodzić się z twierdzeniem skarżącego, że uprawnienia z tytułu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców przysługują z mocy prawa.

30 Uszło uwadze skarżącego, że postępowanie w przedmiocie zaliczenia pracy w gospodarstwie rolnym do okresu służby prowadzone było w oparciu o rozporządzenie wykonawcze, o którym mowa w przepisie ustawowym – art. 88 ust. 5 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej, tj. rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 27 lutego 2008 r. w sprawie uposażenia strażaków Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. z 2008 r. Nr 37, poz. 2012 ze zm.).

31 A zatem dopiero po ustaleniu, iż spełnione zostały wszystkie przesłanki i warunki określone w ww. rozporządzeniu wykonawczym, organ miał prawo na nowo ukształtować i ustalić prawo do wzrostu uposażenia i jego wysokości z tytułu wysługi lat po zaliczeniu pracy w gospodarstwie rolnym – art. 88 ust. 4 ustawy o PSP.

32 Zauważyć należy, iż art. 88 ust. 4 zawiera sformułowanie "do okresu służby, od którego zależą prawo do wzrostu uposażenia i jego wysokość".

33 Konkludując, dopiero skutkiem decyzji, na mocy której powstaje prawo do wzrostu uposażenia (decyzja kształtująca to prawo), możliwa jest wypłata uposażenia w podwyższonej wysokości.

34 W realiach rozpoznawanej sprawy oznacza to, że skarżącemu nie przysługuje wstecz żadne roszczenie z tytułu zaliczenia okresu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców do okresu służby.

35 Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.