Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 sierpnia 2015 r., III SO/Wa 8/15

postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 sierpnia 2015 r., III SO/Wa 8/15

Sentencja

1 Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Lucyna Kaligowska po rozpoznaniu w dniu 5 sierpnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia doradcy podatkowego postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie

Uzasadnienie

2 M. Z. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego w osobie D.G. . Wskazał, że od 2011 r. jest osobą bezrobotną. Przyczyną problemów ze znalezieniem pracy jest zły stan zdrowia. Wnioskodawca jako dziecko przebył mianowicie [...] , wskutek czego usunięto [...] . Wnioskodawca nie posiada żadnego majątku. Podał, że mieszka z babcią, która pobiera emeryturę w wysokości 1.872 zł. Przedłożył dokumentację medyczną, zaświadczenie o zarejestrowaniu jako osoba bezrobotna, decyzję o waloryzacji renty babci, wyciąg z książeczki wojskowej.

3 Wykonując wezwanie referendarza sądowego wnioskodawca wyjaśnił, że nie składał zeznania podatkowego za 2014 r. Nie posiada żadnych źródeł utrzymania, nie prowadzi działalności gospodarczej. Wnioskodawca podkreślił, że regularnie zgłasza się w urzędzie pracy. Nie otrzymał jednak żadnej propozycji pracy. Nie ponosi żadnych kosztów miesięcznego utrzymania – sypia u babci, czasami otrzymuje posiłek. Wnioskodawca nie posiada rachunków bankowych. Na koniec wskazał, że przyznano mu już prawo pomocy w sprawach III SA/Wa 1808/14 i III SO/Wa 4/14. Od tego czasu jego sytuacja finansowa nie zmieniła się, zaś stan zdrowia nawet się pogorszył, na dowód czego przedstawił kartę informacyjną leczenia szpitalnego.

4 Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje:

5 Przyznanie prawa pomocy stanowi odstępstwo od ogólnej zasady wyrażonej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej jako: "P.p.s.a.", zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. W orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że udzielenie stronie prawa pomocy sprowadzać się powinno do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe (por. postanowienia NSA z: 23 stycznia 2013 r. I FZ 2/13 oraz II FZ 1017/12; 10 stycznia 2013 r. II FZ 1005/12). Strona powinna zatem wykazać przez złożenie stosownych dokumentów w postaci rachunków, wyciągów bankowych, zaświadczeń itp., że jej sytuacja materialna uniemożliwia lub utrudnia w istotny sposób dostęp do Sądu. Inicjatywa dowodowa w tym zakresie spoczywa na stronie. Wynika to z treści art. 252 § 1 P.p.s.a., który stanowi, że wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o jej stanie majątkowym i dochodach oraz dokładne dane o stanie rodzinnym. Także z użytego w art. 246 § 1 P.p.s.a. zwrotu "gdy wykaże" wynika, że to strona ma przekonać Sąd, iż znajduje się w sytuacji, która usprawiedliwia przyznanie prawa pomocy. Co istotne przy rozpatrywaniu wniosku Sąd nie jest ograniczony do analizy złożonego formularza i zawartych w nim oświadczeń, lecz jest uprawniony – w przypadku uznania tychże oświadczeń za niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego strony, a także w przypadku, gdy oświadczenia te budzą wątpliwości – do zobowiązania wnioskodawcy do złożenia na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jego stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Stanowi o tym art. 255 P.p.s.a.

6 Na wstępie wskazać należy, że referendarzowi sądowemu znany jest fakt przyznania wnioskodawcy prawa pomocy w sprawach III SA/Wa 1808/14, III SA/Wa 607/14, III SA/Wa 2953/13, III SA/Wa 2774/13. Co istotne w sprawach tych brał także udział doradca podatkowy D.G. - przyznany mu w ramach tej instytucji.

7 W żadnym jednak razie nie może to skutkować automatycznym przerzuceniem na Skarb Państwa ciężaru ponoszenia kosztów postępowania, bez wykazania argumentów związanych z zagrożeniem bytu wnioskodawcy. Nie do przyjęcia byłaby sytuacja, gdyby referendarz sądowy rozpoznający sprawę, dla zachowania jednolitej linii orzeczniczej, rozstrzygał w oparciu o stanowisko wyrażone bądź to w innej sprawie tej samej osoby, bądź to na wcześniejszym etapie postępowania. Przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy rozstrzygnięcia w innych sprawach mogą pełnić jedynie funkcję argumentu pomocniczego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 stycznia 2013 r., II FZ 1031/12). Przyznanie wnioskodawcy prawa pomocy w innej sprawie nie mogło więc mieć waloru rozstrzygającego. Pierwszeństwo ma bowiem wnikliwa analiza złożonych oświadczeń i dokumentów, dokonana przy poszanowaniu zasady racjonalnego myślenia i wymogów doświadczenia życiowego.

8 Nie sposób nie zauważyć, że wnioskodawca w dalszym ciągu koncentruje swoje wywody wokół takich okoliczności jak brak jakichkolwiek źródeł utrzymania, trudności ze znalezieniem pracy, egzystowanie dzięki pomocy babci, u której sypia i "czasami" otrzymuje posiłek.

9 W wywodach tych brakuje natomiast konkretów. Nie wiadomo chociażby kto pomaga w zaspokajaniu innych niż mieszkanie i żywność, potrzeb życiowych wnioskodawcy takich mianowicie jak zakup leków, ubrań czy koszty korespondencji z Sądem.

10 Trudno też uwierzyć, by młody człowiek, jakim wnioskodawca niewątpliwie jest, tak długi okres, tj. od 2011 r. kiedy to zarejestrowany został jako bezrobotny, egzystował wyłącznie dzięki pomocy mieszkaniowo-żywnościowej prawie 80-letniej babci, utrzymującej się z renty wynoszącej 1.761,25 zł netto (dane na podstawie decyzji o waloryzacji). Poza jego oświadczeniem nie ma bowiem dowodu, który potwierdzałby lub uprawdopodabniał ten fakt.

11 Wnioskodawca nie nadesłał także żadnego dokumentu, z którego wynikałoby, że rzeczywiście podejmuje – za pośrednictwem urzędu pracy – próby znalezienia zatrudnienia. Wątpliwości w tym zakresie mogłoby rozwiać przedłożenie choćby zaświadczenia o "regularnym" - jak twierdzi – zgłaszaniu się w wyznaczonym terminie, czego jednak wnioskodawca nie uczynił.

12 Niezrozumiałe jest nadto twierdzenie wnioskodawcy, który w odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego oświadczył, że "obecnie nie pozostaje z żadną osobą we wspólnym gospodarstwie domowym". Skoro wnioskodawca nie pracuje, sypia u babci, która ponosi koszty utrzymania mieszkania i wyżywienia, to oznacza prowadzenie wspólnego gospodarstwa domowego.

13 Nie można też tracić z pola widzenia tego, iż ojciec wnioskodawcy – W. Z. korzystał z pomocy prawnej doradcy podatkowego D. G. w sprawie III SA/Wa 1791/14 (tego samego o przyznanie którego zwrócił się w niniejszej sprawie wnioskodawca). Nie został on bynajmniej ustanowiony w ramach instytucji prawa pomocy. W tej sytuacji domaganie się przez wnioskodawcę bezpłatnej pomocy prawnej pełnomocnika, który jednocześnie działa w innej sprawie w imieniu jego ojca (jako pełnomocnik z wyboru) uznać należy za nadużycie prawa do sądu. Sąd, jako gospodarz postępowania, będący dysponentem środków publicznych w tym zakresie, nie może bowiem akceptować tego, by w takiej sytuacji koszty zainicjowanego przez wnioskodawcę postępowania sądowego zostały sfinansowane przez Skarb Państwa. Zwłaszcza, że Skarb Państwa pokrył już za wnioskodawcę koszty wynagrodzenia wspomnianego pełnomocnika, ustanowionego na jego rzecz z urzędu (na wyraźną prośbę) w sprawach III SA/Wa 1808/14, III SA/Wa 607/14, III SA/Wa 2953/13, III SA/Wa 2774/13.

14 Z tych wszystkich względów uznać należało, że wnioskodawca nie wykazał, iż jego wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika zasługuje na uwzględnienie. W tej sytuacji na podstawie art. 243 § 1, art. 245, art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.