Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 maja 2006 r., III SA/Wa 467/06

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 maja 2006 r., III SA/Wa 467/06

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Lidia Ciechomska-Florek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Wojciech Mazur, Asesor WSA Dariusz Turek, Protokolant Urszula Hoduń, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 31 maja 2006 r. sprawy ze skargi Z. Z. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] grudnia 2005 nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynności egzekucyjne Oddala skargę

Uzasadnienie

2 Pismem z 18 lutego 2004 r. Z. Z. złożył skargę na czynności egzekucyjne, w której stwierdził, że "próba wszczęcia postępowania egzekucyjnego w oparciu o zasadę, ze nowe prawo działa wstecz", jest rażącym naruszeniem prawa.

3 Dyrektor Izby Skarbowej w S. postanowieniem z [...] maja 2004 r. Nr [...], na podstawie art. 17, art.18 oraz art. 54 § 5 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 ze zm.) - dalej u.p.e.a. i art. 123 kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), uznał skargę za nieuzasadnioną, ponieważ czynność spisania protokołu o stanie majątkowym nie jest ponownym wszczęciem postępowania egzekucyjnego, lecz jego kontynuacją - do czego organ egzekucyjny był zobowiązany, ze względu na uchylenie wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 18 lutego 2004 r. sygn. SA/Sz 287/02, postanowienia o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego.

4 Minister Finansów, po rozpoznaniu zażalenia Z .Z., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 17, art.18 i art. 23 u.p.e.a., utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w S. Zdaniem Ministra Finansów, czynność spisania przez poborcę skarbowego protokołu o stanie majątkowym zobowiązanego nastąpiła w toku postępowania egzekucyjnego, na podstawie doręczonych stronie tytułów wykonawczych z 2001 r. Nr [...] i Nr [...], po zajęciu rachunku bankowego. Brak środków na koncie w chwili dokonania zajęcia pozostaje bez wpływu na skuteczność dokonanej czynności egzekucyjnej, co jest istotne ze względu na bieg terminów przedawnienia. Minister Finansów zwrócił uwagę na to, że zgodnie z art. 29 Ordynacji podatkowej, w przypadku osób pozostających w związku małżeńskim, odpowiedzialność podatnika obejmuje m.in. majątek wspólny podatnika i jego małżonka, natomiast zobowiązany nie zgłosił poborcy skarbowemu do protokołu okoliczności, że między nim a jego żoną występuje rozdzielność majątkowa. Według organu II instancji, sporządzenie protokołu o stanie majątkowym zobowiązanego nie było wszczęciem postępowania egzekucyjnego, chociażby z tego względu, że w analizowanej sprawie postępowanie wszczęto w kwietniu 2001 r., natomiast spisanie protokołu - w ramach postępowania egzekucyjnego - miało miejsce [...] lutego 2004 r..

5 W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 2 stycznia 2006 r. Z. Z. wniósł o uchylenie postanowienia Ministra Finansów z [...] grudnia 2005 r. i poprzedzającego go postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej oraz o odniesienie się do "nielegalnego hodowania odsetek od zobowiązań od 19 września 2001 r.", do wydania wyroku przez WSA w Szczecinie - pomimo cofnięcia skargi, sprawdzenie innych naruszeń prawa (m.in. prześladowania skarżącego i jego rodziny przez organy podatkowe) oraz wniósł o zasądzenie na jego rzecz, kosztów postępowania.

6 W uzasadnieniu skargi, Z. Z. przedstawił historię prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej oraz przyczynę powstania zaległości podatkowych. Zakwestionował działania organów egzekucyjnych i uznał je za "pozaprawne", ponieważ "prawo nie powinno działać wstecz". Zdaniem skarżącego organy podatkowe "robiły wszystko", żeby nie mógł on wywiązać się z zobowiązań podatkowych, m.in. zajęły konta bankowe, co było przyczyną utraty płynności finansowej. Zdaniem skarżącego, organy podatkowe dążyły do pozbawienia jego, i jego rodziny dochodów oraz do likwidacji prowadzonej przez niego działalności, na dowód czego, przedstawił zestawienie należności względem państwa, dochody państwa z tytułu ściąganych od niego corocznie podatków oraz wartość części posiadanego przez niego, ( w 2001 r.,) majątku. Zdaniem skarżącego, "organy podatkowe markują pozorne działania włącznie z zaniechaniem i bezczynnością przez okres pięciu lat, dla osiągania nielegalnych korzyści finansowych w postaci odsetek" i uchylają się "od odebrania przekazanych kwot zobowiązaniowych podatnika w ruchomym majątku trwałym, który został pozostawiony do dyspozycji tym organom w dniu 19 września 2001r. ". Z. Z. stwierdził, ze WSA w Szczecinie wydając wyrok z 18 lutego 2004 r., po uprzednim cofnięciu przez niego skargi, rażąco naruszył jego prawa, ponieważ wykluczył go z czynnego udziału w postępowaniu i pozbawił prawa do wiedzy na temat wyroku.

7 Odpowiadając na skargę, Minister Finansów podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi.

8 Zdaniem Ministra Finansów, czynność spisania protokołu o stanie majątkowym zobowiązanego była dokonana pod względem formy zgodnie z art. 53 § 1 u.p.e.a., w następstwie braku możliwości wyegzekwowania należnych środków z tytułu zajęcia rachunków bankowych. Podstawą dokonania czynności egzekucyjnej były tytuły wykonawcze z 2001 r. o Nr [...] i Nr [...] doręczone skarżącemu w kwietniu 2001 r. Wszczęcie postępowania egzekucyjnego, o którym skarżący został powiadomiony, spowodowało, zgodnie z art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej, przerwanie biegu terminu przedawnienia, który biegnie na nowo od dnia następującego po dniu zakończenia postępowania egzekucyjnego. Także w stanie prawnym obowiązującym w wyniku wejścia w życie ustawy z 20 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r. Nr 143, poz. 1199) przedawnienie zobowiązania w rozpatrywanej sprawie, nie nastąpiło. Minister Finansów zwrócił ponadto uwagę na fakt, że orzekanie o celowości wydanego przez WSA w Szczecinie orzeczenia z 18 lutego 2004 r. wykracza poza zakres postępowania egzekucyjnego, podobnie jak rozważanie podnoszonych przez skarżącego kwestii dotyczących prawidłowości działań podejmowanych przez organy podatkowe przy określaniu zobowiązania. Informacja o przystąpieniu do remanentu likwidacyjnego w związku z zakończeniem prowadzenia działalności gospodarczej była dla organu podatkowego jedynie powiadomieniem o zaprzestaniu wykonywania czynności opodatkowanych i pozostawała bez wpływu na podejmowane czynności zabezpieczające oraz na postępowanie egzekucyjne prowadzone przez organ egzekucyjny.

9 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył, co następuje:

10 Zgodnie z art. 13 § 1 i § 2 oraz art. 15 § 1 ustawy 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej P.p.s.a., do rozpoznania tej sprawy właściwy jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Stosownie do art. 184 Konstytucji RP oraz art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 P.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli, Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły prawa i to w przynajmniej w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

11 Sąd rozpoznając niniejszą sprawę w świetle powołanych wyżej przepisów uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

12 Żądanie skarżącego sprowadza się do kwestionowania zasadności egzekwowanego obowiązku, natomiast zgodnie z art. 54 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. - O postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 24, poz. 151 ze zm.) - dalej u.p.e.a., skarga na czynności egzekucyjne będąca przedmiotem postępowania przed organami, dotyczyć może jedynie toczącego się postępowania egzekucyjnego. Zastrzeżenia podnoszone przez skarżącego mogły się stać przedmiotem zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, opartego na podstawie art. 33 pkt 1 u.p.e.a., zgodnie bowiem z tym przepisem, podstawą zarzutu może być m.in. wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku. Prawo wniesienia omawianego środka zaskarżenia przysługuje zobowiązanemu w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego, o czym skarżący został pouczony w treści tytułu wykonawczego.

13 Organ egzekucyjny rozpatruje zarzuty w formie postanowienia, zaś w przypadku zarzutów zgłoszonych na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9 i 10 u.p.e.a. zobowiązany jest uzyskać stanowisko wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów.

14 Z akt sprawy wynika, że z przysługującego prawa wniesienia zarzutów, skarżący nie skorzystał. Dodać należy, iż postępowanie egzekucyjne pozwala na badanie istnienia czy też wymagalności egzekwowanego obowiązku jedynie w ograniczonym zakresie. Okoliczności te podlegają badaniu w postępowaniu administracyjnym poprzedzającym postępowanie egzekucyjne, bowiem tylko w jego trakcie, uprawnione organy administracji, orzekają o prawach i obowiązkach wynikających z prawa materialnego. Samo postępowanie egzekucyjne służy bowiem przymusowemu wykonaniu nałożonych obowiązków, a nie badaniu ich materialno prawnej podstawy.

15 Z. Z. kwestionuje rozstrzygnięcie Ministra Finansów zawarte w postanowieniu z dnia [...] grudnia 2005 r. oraz poprzedzającym je postanowieniu Dyrektora Izby Skarbowej w S., o oddaleniu skargi na czynności egzekucyjne. Zgodnie z treścią art. 1a pkt 2 u.p.e.a., każde działanie organu egzekucyjnego podjęte w ramach postępowania egzekucyjnego, nawet nie skierowane do zobowiązanego, jest czynnością egzekucyjną i może być przedmiotem skargi na czynności egzekucyjne przewidzianej w art. 54 § 1 w/w ustawy. Prawo do wniesienia skargi powstaje wówczas, gdy strona wzrusza czynności natury wykonawczej, czynności faktyczne podejmowane w toku egzekucji, przede wszystkim przez egzekutora. Należy przy tym zauważyć, że poprzez wniesienie skargi na czynności egzekucyjne można kwestionować skutecznie jedynie działania organów administracji podjęte w ramach postępowania egzekucyjnego. Bezskuteczne natomiast pozostaną, jak w rozpatrywanej sprawie, próby wzruszania rozstrzygnięć będących podstawą postępowania egzekucyjnego, do czego zostały przewidziane inne tryby postępowania.

16 Ponieważ skarga na czynności egzekucyjne dotyczyć mogła jedynie czynności organu egzekucyjnego lub egzekutora podjętych w trakcie toczącego się postępowania egzekucyjnego, zaś wniesiono ją w wyniku sporządzenia przez poborcę skarbowego protokołu o stanie majątkowym zobowiązanego z zarzutem, iż dokonano tej czynności bez przywołania podstawy prawnej - organ nadzoru nad organem egzekucyjnym miał obowiązek ocenić dokonaną czynność pod kątem jej zgodności z ustawą o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Organ słusznie uznał, że brak było podstaw do uwzględnienia skargi. Minister Finansów prawidłowo wskazał, iż poborca skarbowy w dniu [...] lutego 2004 r. dokonał spisania protokołu o stanie majątkowym zobowiązanego, celem ustalenia składników majątkowych jakie znajdują się aktualnie w jego posiadaniu. Organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia 6 kwietnia 2001 r. dokonał zajęcia konta bankowego zobowiązanego, która to czynność nie doprowadziła do wyegzekwowania zobowiązania, zatem spisanie protokołu nastąpiło w toku postępowania egzekucyjnego, wskutek wcześniej dokonanej czynności egzekucyjnej. Z materiału dowodowego zebranego w sprawie wynika również, że numery spraw jakie poborca skarbowy zamieścił w protokole, tj. 679 i 1202 dotyczą tytułów wykonawczych z 2001 r. o numerach [...] i [...], które zostały zobowiązanemu doręczone za zwrotnym poświadczeniem odbioru w dniach 9 i 30 kwietnia 2001 r., a więc zarzut zobowiązanego, że czynność spisania protokołu została dokonana bez podstawy prawnej jest zdaniem Sądu nieuzasadniona. Należy zwrócić uwagę skarżącego na to, że - wbrew jego twierdzeniom - sporządzenie protokołu przez poborcę skarbowego nie było ponownym wszczęciem postępowania egzekucyjnego, czy jego "wznowieniem", ponieważ postępowanie egzekucyjne zostało względem skarżącego wszczęte w kwietniu 2001 r., a spisanie protokołu było wynikiem niemożności zaspokojenia wierzyciela z zajętych rachunków bankowych i konieczności zastosowania innych środków egzekucyjnych

17 Postępowanie egzekucyjne dotyczy tylko czynności wykonawczych w stosunku do ustalonego w innym postępowaniu obowiązku, zatem jeżeli skarżący nie zgadza się z zasadnością, czy z wysokością zobowiązania, które jest od niego egzekwowane, nie wzruszy tego zobowiązania korzystając z instrumentów kontroli - tak instancyjnej, jak sądowej - prowadzenia postępowania egzekucyjnego. W postępowaniu w sprawie ze skargi na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego, kontrolą objęta jest jedynie prawidłowość zaskarżonej czynności, a nie działania będące podstawą egzekucji. Z tego też powodu zagadnienia przedstawionej przez skarżącego "opłacalności" przeprowadzenia postępowania zabezpieczającego i egzekucyjnego, nie mają dla rozstrzygnięcia sprawy znaczenia, podobnie jak ocena szans powodzenia egzekucji, która należy do organu egzekucyjnego, a do czego niewątpliwie niezbędna jest wiedza o stanie majątku skarżącego.

18 Sąd podziela pogląd Ministra Finansów, że informacja o likwidacji prowadzenia działalności gospodarczej, choć cenna ze względu na wskazanie zmiany aktywności życiowej skarżącego, pozostaje jednak bez wpływu na postępowanie zabezpieczające i egzekucyjne, które prowadzi się w sytuacji, jeżeli skarżący dobrowolnie i z własnej inicjatywy nie uregulował ciążących na nim zobowiązań, podatkowych. Niesłuszny jest również zarzut przedawnienia się zobowiązań z powodu nie dokonania przez organ egzekucyjny żadnej czynności egzekucyjnej. Bieg terminu przedawnienia został przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego w postaci zajęcia rachunku bankowego zobowiązanego. (por. art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej). Zarzuty "przedawnienia zobowiązania" są wobec tego bezzasadne, a sporządzenie protokołu zgodne z prawem, ponieważ organ egzekucyjny ma obowiązek wyegzekwować ciążącą na skarżącym należność względem państwa. Egzekucji tej podlegał także majątek małżonki skarżącego ze względu na to, że skarżący nie wykazał w czasie postępowania, że wypełnione zostały przesłanki wymienione w art. 29 § 2 Ordynacji podatkowej. Zdaniem Sądu, Minister Finansów we właściwy sposób ocenił zarzuty skarżącego co do zastosowania wyroku WSA w Szczecinie z 18 lutego 2004 r. o sygn. SA/Sz 287/02, ponieważ kwestionowanie wyroku Sądu, zarówno w zwyczajnych, jak i nadzwyczajnych trybach postępowania sądowego, należy do stron sporu. Skarżący nie przedstawił żadnych dowodów, że powołany wyrok został usunięty z obrotu prawnego, zatem także z tego powodu, nie może on skutecznie powoływać się przed Sądem, na ewentualne następstwa nieskutecznego cofnięcia przez niego skargi.

19 Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, iż argumenty podniesione w skardze są niezasadne a zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Wobec tego na podstawie art. 151. P.p.s.a, orzekł jak w sentencji.