Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 marca 2018 r., III SA/Wa 4098/17

postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 marca 2018 r., III SA/Wa 4098/17

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Aneta Trochim-Tuchorska, po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2018r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu R.M. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 22 lutego 2018r. w sprawie ze skargi R.M. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] października 2017r., nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności osoby trzeciej wraz ze spółką za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za maj i grudzień 2012r. postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie

Uzasadnienie

2 Skarżący – R.M. wniósł skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] października 2017r. w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności osoby trzeciej wraz ze spółką za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za maj i grudzień 2012r. Jednocześnie złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Wskazał, że uzyskuje miesięczny dochód w wysokości 1.413,48 zł netto, zgodnie z umową o pracę. Z kolei jako swoje miesięczne wydatki podał: kredyt mieszkaniowy (rata) 1.704,31 zł, utrzymanie mieszkania 400 zł, własne koszty utrzymania 800 zł, koszty leczenia 300 zł. Do majątku zaliczył mieszkanie o pow. 49 m². Do wniosku Skarżący dołączył kopie: umowy o pracę zawartej z [...], zawiadomienia o wysokości rat kredytu mieszkaniowego, zwolnienia lekarskiego i skierowania do poradni specjalistycznej, wyroku z 12 października 2007r. ustanawiającego rozdzielność majątkową pomiędzy Skarżącym i jego żoną.

3 Wykonując wezwanie referendarza sądowego w sprawie III SA/Wa 4099/17 Skarżący wyjaśnił, że uzyskiwał w 2017r. dochody z różnych źródeł, w tym z umowy o pracę oraz z działalności jako biegły sądowy. Nadto w 2015r. uzyskał dochód ze sprzedaży akcji P. S.A. w wysokości ok. 40.000 zł. Z pieniędzy tych, które Skarżący trzyma w gotówce, pokrywane są niektóre zobowiązania i wydatki. Podniósł, że z załączonych wyciągów bankowych wynikają wszystkie jego dochody i wydatki. Wskazał, że zamieszkuje sam i samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Z żoną jest w separacji. Skarżący podkreślił, że aktualnie podstawowym jego dochodem jest wynagrodzenie biegłego sądowego. Jego wysokość zależy od ilości zleconych spraw. Z końcem 2017r. przestał natomiast pełnić funkcję prezesa zarządu [...]. Do pisma załączono: świadectwo pracy, zaświadczenie o wysokości dochodu za 2016r., potwierdzenie stanu zadłużenia w banku, umowę sprzedaży udziałów z 2016r., zaświadczenie o wysokości opłaty za mieszkanie, wyciągi bankowe, zaświadczenie o zgłoszeniu do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych.

4 Postanowieniem z 22 lutego 2018r. starszy referendarz sądowy odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, iż Skarżący nie przedstawił należycie swojej sytuacji finansowej, tym samym nie wykazując iż złożony przez niego wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych zasługuje na uwzględnienie.

5 Pismem z 8 marca 2018r. Skarżący wniósł sprzeciw od ww. postanowienia, w którym powołano się m.in. na trudną sytuację finansową Skarżącego oraz posiadany przez niego status osoby bezrobotnej. W uzasadnieniu sprzeciwu wskazano również, iż z załączonych wyciągów z rachunków bankowych wynikają wszystkie dochody Skarżącego w 2017r., a także wydatki na jego własne utrzymanie. Zdaniem Skarżącego w zaskarżonym postanowieniu pominięto fakt, że dysponował pełną kwotą dochodu z tytułu sprzedaży akcji P. w 2015r. i kwota ta, z uwagi na potrzebę spłaty kredytu i inne wydatki, uległa znaczącemu zmniejszeniu. Skarżący podnosi również, iż nie można wymagać od niego, aby uiścił opłatę od skargi przede wszystkim kosztem utrzymania siebie, a także spłacenia kredytu mieszkaniowego.

6 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

7 Zgodnie z art. 259 § 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017r., poz. 1369 ze zm.; dalej "P.p.s.a."), od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy strona może wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia. Rozpoznając sprzeciw, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy (art. 260 § 1 P.p.s.a.).

8 W ocenie Sądu zaskarżone sprzeciwem Skarżącej postanowienie referendarza sądowego z dnia 22 lutego 2018r. odpowiada prawu oraz zostało wydane w poprawnie ustalonym stanie faktycznym. Referendarz sądowy słusznie zauważył, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż sytuacja finansowa, w której się znajduje uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy. Zdaniem Sądu powyższa konkluzja jest zasadna i ma oparcie w ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych.

9 Wyjaśnić w tym miejscu należy, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadą jest, iż strona wnosząca do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki obowiązana jest do uiszczenia kosztów sądowych. Zgodnie bowiem z art. 199 P.p.s.a., strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie.

10 Stosownie do treści art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W myśl art. 245 § 3 P.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.).

11 Instytucja prawa pomocy ma bowiem charakter wyjątkowy, co oznacza, że może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, do których zalicza się osoby pozbawione środków do życia bądź osoby, których środki są ograniczone i pozwalają na zaspokojenie tylko niezbędnych potrzeb egzystencjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 października 2005r., sygn. akt I GZ 107/05, – dostępne na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl - CBOSA). Z kolei przez uszczerbek w utrzymaniu koniecznym siebie i rodziny należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 marca 2005r., sygn. akt FZ 794/04, CBOSA).

12 Wnioskodawca ubiegający się o przyznanie prawa pomocy jest zobowiązany do wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy, właściwych dla zakresu wniosku, poprzez należyte udokumentowanie swojej sytuacji materialnej, gdyż to na podstawie przekazanych przez niego informacji i dokumentów Sąd dokonuje merytorycznej oceny wniosku pod kątem wystąpienia tych przesłanek. (por. np. postanowienia NSA z 16 grudnia 2010r., sygn. akt II GZ 409/10 i z 20 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ 833/11, CBOSA). Należy również podkreślić, iż udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.

13 Odnosząc powyższe rozważania do realiów przedmiotowej sprawy, należy stwierdzić, iż referendarz sądowy zasadnie uznał, że Skarżący nie przedstawił należycie swojej sytuacji finansowej.

14 Za trafne należało uznać spostrzeżenie referendarza sądowego, iż Skarżący składał w niniejszej sprawie oświadczenia dotyczące swojego stanu majątkowego, których treść była rozbieżna. We wniosku złożonym na urzędowym formularzu PPF, Skarżący jednoznacznie wskazywał, że jego jedynym dochodem jest wynagrodzenie ze stosunku pracy w wysokości 1.413,48 zł netto. Z oświadczeń Skarżącego złożonych w tym wniosku wynikało ponadto, że nie posiada on żadnych oszczędności. Z kolei w odpowiedzi na wątpliwości referendarza sądowego, co do możliwości wywiązywania się ze spłaty rat kredytu w wysokości 1.704,31 zł, przy dochodzie 1.413,48 zł, pełnomocnik Skarżącego wyjaśnił, że jednak w 2017r. Skarżący poza dochodem ze stosunku pracy uzyskiwał też wynagrodzenie za czynności biegłego sądowego. Ponadto okazało się, że Skarżący posiada również oszczędności w gotówce, które przeznacza na spłatę części zobowiązań. Źródłem tych oszczędności jest sprzedaż w 2015r. udziałów w spółce za kwotę 40.000 zł.

15 Zdaniem Sądu prawidłowy był również wniosek, że Skarżący nie wykazał pełnej wysokości posiadanych środków finansowych. Z załączonych do akt sprawy wyciągów z rachunków bankowych, prowadzonych przez [...] S.A., Bank [....] S.A. i [...] S.A., w istocie nie wynika pełna wysokość środków finansowych, jakimi Skarżący dysponuje. Na rachunkach tych odnotowano bowiem szereg wpłat własnych Skarżącego dokonanych osobiście lub przelewem z jednego z posiadanych rachunków bankowych. Przykładowo na rachunku bankowym prowadzonym przez Bank [...] S.A. od 1 stycznia 2017r. do 31 grudnia 2017r. dokonano wpłat gotówkowych na kwotę 1000 zł każda w dniach 17 lutego 2017r., 21 marca 2017r., 5 kwietnia 2017r., jak również w dniu 20 czerwca 2017r. na kwotę 1150 zł, 4 grudnia 2017r. na kwotę 1500 zł, 13 grudnia 2017r. na kwotę 3000 zł. Ten sam rachunek bankowy był również zasilany przelewami z rachunku bankowego Skarżącego, prowadzonego przez [...] S.A. w dniach 22 września 2017r. kwotą 2000 zł ( 2 przelewy), 23 października kwotą 1000 zł, 30 października 2017r. kwotą 400 zł, 7 listopada 2017r. kwotą 1000 zł, 15 listopada 2017r. kwotą 1000 zł. Skarżący zaś składając wyjaśnienia w toku postępowania w przedmiocie prawa pomocy nie sprecyzował, czy środki te pochodzą z oszczędności z tytułu sprzedaży akcji za cenę 40 000 zł, wynagrodzenia biegłego sądowego, czy też stanowią dochody z innych źródeł. Na podstawie przedłożonych wyciągów z kont bankowych nie można zatem ustalić w sposób wyczerpujący jakie źródła przychodów Skarżący posiada i jaka jest wysokość środków, którymi dysponuje.

16 Należy również podkreślić, iż to na Skarżącym ciążył obowiązek rzetelnego przedstawienia swojej sytuacji majątkowej, w tym pełnej wysokości osiąganych dochodów za listopad i grudzień 2017r. oraz styczeń 2018r., zgodnie z treścią zarządzenia referendarza sądowego. Skoro zatem obowiązku tego nie wykonał, licząc iż Sąd dokona samodzielnie dokona tych ustaleń na podstawie przedstawionych dokumentów, to liczyć się on musi z negatywnymi konsekwencjami takiego postępowania. Jak bowiem wskazano powyżej w postępowaniu w przedmiocie przyznania prawa pomocy ciężar dowodu w zakresie okoliczności faktycznych przemawiających za uwzględnieniem wniosku spoczywa na wnioskodawcy i nie może być przeniesiony na Sąd. Ciężaru dowodu w tym zakresie nie zmienia okoliczność, że Skarżący otrzymuje wynagrodzenie biegłego sądowego w zależności od ilości zleconych spraw. Wątpliwym jest bowiem w ocenie Sądu, aby Skarżący nie był w stanie poczynić odpowiednich kalkulacji za ww. miesiące, za które wynagrodzenie to otrzymał.

17 W świetle powyższego uznać należy, że prawidłowym był wniosek referendarza sądowego, iż uiszczenie kwoty 2.500 zł tytułem kosztów opłat sądowych od 5 skarg wniesionych do WSA w Warszawie, nie przekroczy możliwości majątkowych Skarżącego. Analiza ww. wyciągów z rachunków bankowych prowadzi do wniosku, iż Skarżący utrzymuje płynność finansową, wywiązuje się z ciążących na nim zobowiązań oraz ponosi znaczne koszty zastępstwa procesowego zarówno przed WSA, jak i innymi sądami, o czym świadczą przelewy na rzecz pełnomocnika ustanowionego w niniejszej sprawie, jak i drugiego z ustanowionych pełnomocników – A.K. W ocenie Sądu w takim stanie rzeczy stwierdzenie Skarżącego, iż uiszczenie kosztów procesowych, będzie stanowiło uszczerbek dla jego utrzymania i uniemożliwi mu pokrywanie wymagalnych zobowiązań, nie ma uzasadnionych podstaw. Skarżący dysponuje bowiem wolnymi środkami, których wysokości nie ujawnia, oraz dochodami z tytułu pełnienia funkcji biegłego sądowego, które biorąc pod uwagę wysokość dokonywanych wpłat własnych na posiadane rachunki bankowe, pozwolą mu na zabezpieczenie odpowiedniej kwoty na uiszczenie należnych kosztów sądowych.

18 Mając na względzie powyższe, Sąd na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 260 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.