Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 kwietnia 2016 r., III SA/Wa 404/15

postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 kwietnia 2016 r., III SA/Wa 404/15

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Sędzia WSA Alojzy Skrodzki po rozpoznaniu w dniu 28 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi B. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od października 2012 r. do lutego 2013 r. postanawia 1) zwolnić skarżącą od wpisu od skargi kasacyjnej; 2) odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie

Uzasadnienie

2 Skarżąca B. sp. z o.o. w W. wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego, motywując to złą sytuacją finansową spowodowaną niezapłaceniem przez głównego kontrahenta należności wynoszącej ponad 2 mln zł. Powołała się również na brak przychodów od 2014 r. Skarżąca podała stan konta (-900 zł), wartość środków trwałych (0 zł) oraz wysokość zysku za ostatni rok obrotowy (0 zł).

3 W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżąca wyjaśniła, że nie zatrudnia pracowników od ponad 2 lat, nie ponosi kosztów obsługi księgowej i prawnej, zaś koszt wynajmu lokalu z adresem siedziby wynosi 750 zł/rocznie. Podkreśliła, że nie prowadzi aktualnie działalności gospodarczej, posiada zajęcie komornicze na koncie i zablokowany rachunek. Podała, że jest w stanie ponieść koszty w postępowaniu sądowym do kwoty 500 zł, które pokryje członek zarządu. Przedstawiła zestawienie należności i zobowiązań, zeznanie podatkowe za 2014 r., wyciągi bankowe, kopie niezapłaconych faktur.

4 Postanowieniem z 25 marca 2016 r. referendarz sądowy zwolnił Skarżącą od wpisu od skargi kasacyjnej i odmówił przyznania jej prawa pomocy w pozostałym zakresie.

5 Od postanowienia tego Skarżąca wniosła sprzeciw, w którym zarzuciła, że brak zgody na ustanowienie pełnomocnika pozbawi ją możliwości wniesienia skargi kasacyjnej, a przez to drogi odwoławczej od wydanego wyroku.

6 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

7 Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: "P.p.s.a."), który to przepis wciąż ma zastosowanie do postępowań sądowych wszczętych przed 15 sierpnia 2015 r., tj. takich, jak w niniejszej sprawie, w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.

8 Skuteczne wniesienie sprzeciwu powoduje zatem utratę mocy rozstrzygnięcia referendarza sądowego w całości i przejęcie kompetencji do rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy od początku przez Sąd. W rezultacie wydane przezeń postanowienie, będące wynikiem wniesionego sprzeciwu, stanowi niejako pierwsze i nowe rozstrzygnięcie odnoszące się do uprawnień strony, o których przyznanie ona się ubiega.

9 Co prawda – jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 9 czerwca 2015 r. (I GZ 317/15) - wobec utraty mocy rozstrzygnięcia referendarza sądowego zasada reformationis in peius (zakazu orzekania na niekorzyść) nie ma zastosowania, to jednak Sąd rozpoznający niniejszy wniosek uznał, iż nieprzyznanie Skarżącej prawa pomocy także w zakresie zwolnienia od wpisu od potencjalnej skargi kasacyjnej zamknie jej drogę do kontroli instancyjnej wydanego w stosunku do niej wyroku oddalającego skargę.

10 Jednocześnie Sąd nie znalazł podstaw, by udzielić Skarżącej wsparcia finansowego Skarbu Państwa w pozostałym żądanym przez nią zakresie. Nie można bowiem tracić z pola widzenia tego, że mimo – jak sama wskazała – złej sytuacji finansowej, Skarżąca nadal pozostaje w obrocie prawnym jako przedsiębiorca, nie wszczęła postępowania upadłościowego czy naprawczego. Jak natomiast zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 17 grudnia 2014 r. (I FZ 459/14) w takiej sytuacji, z punktu widzenia przesłanek przyznania prawa pomocy, strona ma obowiązek podejmować wszelkie niezbędne działania w celu prowadzenia działalności gospodarczej i uzyskiwania przychodów. Jeśli z takiej aktywności zrezygnowała, w konsekwencji nie uzyskuje przychodów i nie podejmuje konkretnych starań ukierunkowanych na ich uzyskiwanie, to oznacza, że brak środków na ponoszenie kosztów sądowych jest powodowany postawą strony, nie zaś czynnikami od niej niezależnymi, obiektywnymi.

11 Powyższy pogląd Sąd w pełni podziela.

12 Zwłaszcza, iż Skarżąca – mimo deklarowanego braku przychodów od 2014 r. – sfinansowała już w niniejszym postępowaniu wpis od skargi w kwocie 2.000 zł i opłatę kancelaryjną w kwocie 100 zł. Z akt sprawy wynika również, że ponosi ona koszty związane z wynajmem lokalu z adresem siedziby. Koszt ten wynosi 750 zł rocznie. Nie sposób też nie zauważyć, że Skarżąca była w stanie wygospodarować środki na opłacenie pełnomocnika z wyboru reprezentującego ją na wcześniejszym etapie postępowania. Brak jest bowiem ewentualnego potwierdzenia, że pomoc prawną świadczył on jej nieodpłatnie.

13 Skoro zatem Skarżąca miała pełną możliwość przygotować się finansowo na poniesienie powyższych wydatków, to brak jest podstaw do stwierdzenia, że zdolność tę utraciła w przypadku opłacenia pełnomocnika z wyboru na obecnym etapie postępowania. Tym bardziej, że dysponuje już ona środkami, tj. zadeklarowaną przezeń kwotą 500 zł, umożliwiającymi podjęcie negocjacji z profesjonalnym pełnomocnikiem w celu sporządzenia skargi kasacyjnej. Dodatkowo istnieje możliwość pozyskania przez spółkę z o.o. środków finansowych w szczególny sposób, jakim jest zobowiązanie wspólników do dopłat na podstawie art. 177 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1030 ze zm.). Dopłaty te mogą być wnoszone w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki, potrzebą jej dokapitalizowania, koniecznością poniesienia dodatkowych nakładów inwestycyjnych. W ocenie Sądu, z uwagi na fakt, że dopłata jest formą wewnętrznej przymusowej pożyczki wspólników na rzecz spółki, należy stwierdzić, iż może być ona wykorzystana także na pokrycie kosztów sądowych w sprawach prowadzonych przez tę spółkę (por. postanowienie NSA z 4 lutego 2016 r., II FZ 962/15).

14 W niniejszej sprawie Skarżąca nie wykazała, że zdobycie funduszy w drodze dopłat od wspólników nie jest możliwe.

15 Z tych wszystkich względów Sąd – rozpoznając wniosek Skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego – postanowił zwolnić ją od wpisu od skargi kasacyjnej i odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Wobec tego, na podstawie art. 246 § 2 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.