Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 września 2017 r., III SA/Wa 2962/16

postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 września 2017 r., III SA/Wa 2962/16

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Sędzia WSA Alojzy Skrodzki po rozpoznaniu w dniu 5 września 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 21 czerwca 2017 r. odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2008 r. postanawia utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie

Uzasadnienie

2 Skarżąca A. sp. z o.o. w W. wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych, wskazując, iż toczy się wobec niej szereg postępowań podatkowych i egzekucyjnych. Z uwagi na zajęcie konta bankowego i utratę płynności finansowej Skarżąca nie osiąga dochodów. Skarżąca podała stan konta (-19.480,75 zł), wartość kapitału zakładowego (50.000 zł) oraz wysokość straty za ostatni rok obrotowy (38.559,82 zł). Oświadczyła, że pozostaje w stosunku prawnym z radcą prawnym.

3 Pismem z 24 marca 2017 r. wezwano Skarżącą do nadesłania dodatkowych informacji o stanie majątkowym, na które jednak nie odpowiedziała.

4 Postanowieniem z 21 czerwca 2017 r. referendarz sądowy odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Stwierdził, że wobec niezastosowania się do wezwania z 24 marca 2017 r. niemożliwa jest rzetelna analiza jej zdolności płatniczych, a w konsekwencji ustalenie czy sytuacja, w której się znalazła wypełnia przesłanki przyznania prawa pomocy.

5 Od postanowienia tego Skarżąca wniosła sprzeciw, do którego dołączyła dokumenty źródłowe, zaznaczając przy tym, że nie przedstawiła ich wcześniej z uwagi na okres świąteczny. Dodała, iż nie posiada udziałów w innych podmiotach, nie posiada też nieruchomości, ani tytułów do nich. Skarżąca przedłożyła wyciągi bankowe, sprawozdania finansowe, zestawienie należności i zobowiązań, deklaracje VAT-7, zeznania podatkowe, zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego.

6 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

7 Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, dalej: "P.p.s.a.") strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie podkreślano, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie środków na koszty postępowania jest rzeczywiście niemożliwe. Opłaty sądowe należy zaliczyć do danin publicznych, a zatem zwolnienie z nich stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, co wynika z art. 84 Konstytucji. Dlatego też zastosowanie tego wyjątku odnosi się do szczególnych sytuacji, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru tych wydatków na współobywateli. Z tych bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania w razie zwolnienia strony z obowiązku ich ponoszenia. Strona występująca na drogę postępowania sądowego powinna więc mieć świadomość obowiązku ponoszenia tych kosztów i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku (zob. postanowienie NSA z 26 lutego 2013 r., I FZ 27/13).

8 W niniejszej sprawie Skarżąca ubiega się o zwolnienie od kosztów sądowych, tj. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Dla pozytywnego w tej kwestii rozstrzygnięcia konieczne jest spełnienie przesłanki, o jakiej mowa w art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem osobie prawnej może być przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

9 Zdaniem Sądu przesłanki tej Skarżąca nie spełnia.

10 Jej argumentacja zasadza się na takich okolicznościach jak nieosiąganie dochodów, zajęcie rachunku bankowego, czy prowadzenie wobec niej szeregu postępowań podatkowych i egzekucyjnych.

11 Jakkolwiek istotnie sytuacja Skarżącej nie należy do łatwych (w minionych latach wykazała stratę, sprzedaż w tym okresie wyniosła 0 zł, nie posiada ona własnych składników rzeczowego majątku trwałego), jednak nadal pozostaje w obrocie prawnym jako przedsiębiorca. To z kolei wiąże się z koniecznością podejmowania wszelkich działań niezbędnych do efektywnego prowadzenia działalności gospodarczej i regulowania wszelkich związanych z nią należności tak prywatnoprawnych, jak i tych o charakterze publicznym.

12 Stanowisko to jest ugruntowane w orzecznictwie (por. postanowienia NSA z: 19 lipca 2016 r., I FZ 160/16; 12 października 2015 r., I FZ 375/15).

13 Tym bardziej, że Skarżąca nie wskazała na jakiekolwiek przeszkody uniemożliwiające jej podjęcie należytej aktywności w celu samodzielnego sfinansowania kosztów swojego udziału w niniejszym postępowaniu. Przeciwnie w sprawozdaniu finansowym za 2016 r. czytamy, iż nie stwierdza się "istnienia żadnych faktów i okoliczności, które wskazywałyby na zagrożenia dla możliwości kontynuacji działalności w okresie 12 miesięcy po dniu bilansowym na skutek zamierzonego lub przymusowego zaniechania bądź istotnego ograniczenia przez nią działalności". W sprawozdaniu tym znalazła się również wzmianka o tym, iż Skarżąca nie planuje zakończenia działalności w 2017 r.

14 W tej sytuacji nie ma – zdaniem Sądu - podstaw do traktowania Skarżącej w szczególny sposób w stosunku do innych podmiotów prowadzących działalność gospodarczą.

15 Skoro zatem założeniem Skarżącej jest kontynuacja tej działalności, a mimo to pozostaje ona bierna, nie uzyskuje przychodów i nie podejmuje konkretnych starań ukierunkowanych na ich uzyskiwanie, to oznacza, że brak środków na ponoszenie kosztów sądowych jest powodowany jej postawą, nie zaś czynnikami od niej niezależnymi, obiektywnymi.

16 Z tych wszystkich względów nie może mieć decydującego znaczenia argumentacja Skarżącej skupiająca się wokół takich okoliczności jak nieosiąganie dochodów czy prowadzenie wobec niej postępowań podatkowych i egzekucyjnych. Przyjęcie takiej argumentacji prowadziłoby bowiem do wniosku, że w zasadzie każdy podmiot, który zrezygnował z aktywności oraz względem którego prowadzona jest egzekucja administracyjna, powinien być zwolniony z ponoszenia kosztów sądowych.

17 Zwłaszcza, że – jak wynika z bilansu - na koniec 2016 r. (tj. w czasie gdy doszło do zainicjowania postępowania w niniejszej sprawie) Skarżąca dysponowała środkami pieniężnymi (w kasie i na rachunkach) w wysokości przewyższającej kwotę należnego w tej sprawie wpisu od skargi (1.500 zł).

18 Powyższe pozwala na wniosek, że miała ona możliwość zabezpieczyć sobie w stosownym czasie środki finansowe na pokrycie tego wpisu. Jakkolwiek nie jest rzeczą Sądu ocena sposobu, w jaki środki te wykorzystała (wyłącznie jej decyzją jest na jaki cel środki te przeznaczyła), niemniej nie może ona obecnie skutecznie domagać się zwolnienia od kosztów sądowych, a zatem ich przerzucenia na ogół społeczeństwa, w sytuacji gdy mogła przygotować się na ich poniesienie.

19 W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 260 § 1-3 P.p.s.a., Sąd postanowił utrzymać zaskarżone postanowienie w mocy.