Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 kwietnia 2017 r., III SA/Wa 2221/16

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 kwietnia 2017 r., III SA/Wa 2221/16

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Alojzy Skrodzki, Sędziowie sędzia WSA Sylwester Golec (sprawozdawca), sędzia WSA Waldemar Śledzik, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 21 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi PUH P. sp. z o.o. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia[...] maja 2016 r., nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę

Uzasadnienie

2 Zaskarżonym do sądu postanowieniem z [...] maja 2016 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. (dalej: "DUKS") utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. z [...] lutego 2016 r., którym uznano zarzuty wniesione przez PUH P. sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej: "Skarżąca") na podstawie art. 33 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2014 r., poz. 1619), dalej "u.p.e.a.", za nieuzasadnione.

3 Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w W. (dalej "organ egzekucyjny") wszczął postępowanie egzekucyjne wobec Skarżącej na podstawie własnego tytułu wykonawczego z 2 grudnia 2015 r. nr [...], obejmującego podatek od towarów i usług za marzec 2011 r., w kwocie należności głównej 526 889,00 zł. Podstawę prawną przedmiotowego tytułu stanowiła ostateczna decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] października 2015 r. nr [...].

4 Organ egzekucyjny zawiadomieniem z 3 grudnia 2015 r. podjął próbę zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w D. S.A. Zawiadomienie o zajęciu zostało doręczone dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu 8 grudnia 2015 r., zaś Skarżącej w tym samym dniu wraz z odpisem tytułu wykonawczego.

5 W odpowiedzi dłużnik zajętej wierzytelności pismem z 14 grudnia 2015 r. poinformował, że nie prowadzi rachunku na rzecz Skarżącej.

6 Pismem z 10 grudnia 2015 r. Skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, na podstawie art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a. wniosła zarzuty dotyczące prowadzonej egzekucji administracyjnej. W uzasadnieniu wskazano, że zostały złożone wnioski, o których mowa w art. 61 § 2 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016r., poz. 718 ze zm.) – zwanej dalej: "p.p.s.a." o wstrzymanie wykonania decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] października 2015 r. nr [...], więc zdaniem Skarżącej należało zawiesić postępowanie w przedmiocie złożonych zarzutów do czasu rozpatrzenia ww. wniosków o wstrzymanie wykonalności.

7 Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w W. postanowieniem z dnia [...] grudnia 2015 r. wydanym na podstawie art. 56 § 3 w zw. z art. 56 § 1 pkt 5 i art. 35 § 1 u.p.e.a. zawiesił postępowanie egzekucyjne.

8 W dniu [...] lutego 2016 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w W. wydał postanowienie, w którym uznał wniesione zarzuty za nieuzasadnione. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że powstanie zaległości podatkowej powoduje obowiązek wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego, a tego stanu rzeczy nie podważa złożenie wniosku o wstrzymanie wykonania orzeczenia będącego podstawą prowadzenia egzekucji.

9 Postanowieniem z dnia 4 lutego 2016 r. organ egzekucyjny podjął zawieszone postępowanie egzekucyjne. W uzasadnieniu powołał się na okoliczność uznania zarzutów za nieuzasadnione oraz złożenia przez wierzyciela w dniu 12 stycznia 2016 r. wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania egzekucyjnego.

10 W dniu 8 marca 2016 r. Skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, złożyła zażalenie na postanowienie w sprawie zarzutów z 1 lutego 2016 r. W uzasadnieniu Skarżąca powołał się na okoliczność złożenia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosku o wstrzymanie wykonania orzeczenia będącego podstawą prowadzenia egzekucji. Podkreśliła, że spełniła się przesłanka o której mowa w art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a., bowiem postanowieniem z dnia 1 marca 2016 r. sygn. akt III SA/Wa 3580/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wstrzymał wykonanie decyzji z dnia [...] października 2015 r. nr [...].

11 Pismem datowanym na dzień 15 lutego 2016 r. zatytułowanym "Skarga", Skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, działając na podstawie art. 227 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.), dalej "k.p.a.", wniosła skargę na działanie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. w związku z postanowieniem z dnia 4 lutego 2016 r. w przedmiocie podjęcia zawieszonego postępowania. W uzasadnieniu przedmiotowej skargi powołano tożsame argumenty i okoliczności co w ww. zażaleniu.

12 Postanowieniem z dnia [...] maja 2016 r. DUKS, po rozpatrzeniu pisma z 15 lutego 2015 r. zatytułowanego "Skarga" oraz wniesionego zażalenia, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji.

13 W uzasadnieniu wskazano, że w związku z tym, że podstawę wniesionego pisma z dnia 15 lutego 2016 r. zatytułowanego "Skarga", stanowiły tożsame argumenty i okoliczności co w ww. zażaleniu wskazujące na potrzebę wstrzymania egzekucji z uwagi na złożenie wniosków o wstrzymanie wykonania decyzji będącej podstawą prawną egzekwowanego obowiązku, a ustawodawca przyjął zasadę pierwszeństwa postępowania jurysdykcyjnego przed postępowaniem skargowym, nie wszczyna się osobnego postępowania w sprawie skargi. W przeciwnym wypadku organ nadzoru byłby zmuszony do prowadzenia dwóch konkurencyjnych postępowań w przedmiocie tych samych zarzutów.

14 Odnosząc się do treści zażalenia DUKS wskazał, że decyzja ostateczna podlega wykonaniu, chyba że wstrzymano jej wykonanie. Decyzja ostateczna stanowi więc podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego i do wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Wniesienie skargi, a także jednoczesne lub późniejsze złożenie na podstawie art. 61 § 2 i 3 p.p.s.a. wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie powoduje wstrzymania z mocy prawa wykonania danego rozstrzygnięcia. Dopiero wydanie stosownego postanowienia powoduje, że toczące się postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w razie wstrzymania wykonania decyzji, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej.

15 Mając na uwadze powyższe DUKS uznał za niezasadny zarzut oparty na art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a. wskazujący na brak wymagalności obowiązku z uwagi na złożenie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji.

16 W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa procesowego, w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, w postaci art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a., podnosząc, że w związku ze złożeniem do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosku o wstrzymanie wykonalności orzeczenia stanowiącego podstawę prowadzenia egzekucji należało wstrzymać egzekucję do czasu jego rozpoznania. Ponadto Skarżąca wskazała, że postanowieniem z dnia 1 marca 2016 r. sygn. akt III SA/Wa 3580/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wstrzymał wykonanie decyzji z dnia [...] października 2015 r. nr [...].

17 W odpowiedzi na skargę DUKS podtrzymał stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenia skargi.

18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

19 Skarga nie jest zasadna.

20 Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrolę tę inicjuje skutecznie wniesiona skarga. Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzygając sprawę w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

21 Podstawowym środkiem zaskarżenia, który służy w fazie wszczęcia postępowania egzekucyjnego są właśnie zarzuty z art. 33 u.p.e.a., które wnosi się do organu egzekucyjnego w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu tytułu wykonawczego. Zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym są środkiem prawnym ochrony zobowiązanego przed naruszeniem podstawowych zasad tego postępowania, jak również przed niedopuszczalną egzekucją. Uregulowany w art. 33 u.p.e.a., środek prawny ma na celu weryfikację prawidłowości wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

22 Skarżąca zgłosiła zarzut, o którym mowa w art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a., którego podstawą może być odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej.

23 W uzasadnieniu Skarżąca wskazała, że w związku ze złożeniem na podstawie art. 61 2 i 3 p.p.s.a. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosku o wstrzymanie wykonalności orzeczenia stanowiącego podstawę prowadzenia egzekucji należało wstrzymać egzekucję do czasu jego rozpoznania. Ponadto Skarżąca wskazała, że postanowieniem z dnia 1 marca 2016 r. sygn. akt III SA/Wa 3580/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wstrzymał wykonanie orzeczenia będącego podstawą prowadzenia egzekucji.

24 Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 6 § 1 u.p.e.a. w razie uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku wierzyciel powinien podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych. Jak podkreśla się w ugruntowanym orzecznictwie sądowym, przepis ten "nie pozostawia organowi wyboru, nakładając na niego prawny obowiązek podjęcia odpowiednich kroków w celu wszczęcia egzekucji w przypadku zaistnienia przesłanek wskazanych w tym przepisie. Niewykonanie wymagalnego obowiązku nakłada zatem na wierzyciela obowiązek zainicjowania działań zmierzających do jego wyegzekwowania. Podkreślić także należy, iż "zastosowany w art. 6 § 1 u.p.e.a. zwrot "powinien" oznacza "ma obowiązek", a "uchylanie się od wykonania obowiązku", to niepodjęcie przez zobowiązanego działań zmierzających do jego wykonania. W przypadku obowiązku o charakterze pieniężnym - niewywiązanie się z niego w terminie płatności" (por. wyrok NSA z dnia 19 listopada 2010 r., sygn. akt II FSK 1957/10, LEX nr 745716).

25 W konsekwencji, wierzyciel, który często jest także organem egzekucyjnym, nie ma swobody co do prowadzenia egzekucji. Obowiązkiem wierzyciela jest wystawienie tytułu wykonawczego, a organu egzekucyjnego przymusowe wykonanie obowiązku administracyjnoprawnego. Rozpoznając skargę na postanowienie organu, w którym rozpoznano zarzut oparty na art. 33 pkt 2 u.p.e.a., należy co do zasady brać pod uwagę stan faktyczny istniejący w dacie wydania zaskarżonego postanowienia.

26 Samo złożenie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, z której wynika obowiązek, nie stanowi podstawy do wstrzymania czy zawieszenia postępowania egzekucyjnego, a tym samym brak jest podstaw do zaniechania prowadzenia tego postępowania. Innymi słowy, nie stanowi przesłanki wstrzymania czy też zawieszenia postępowania egzekucyjnego toczące się postępowanie w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji. (wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2010 r., I FSK 675/09, LEX nr 658093, POP 2010/6/590)

27 Mając na uwadze powyższe uznać należało, że organ mógł prowadzić postępowanie egzekucyjne w celu przymusowego wykonania decyzji będącej podstawą prowadzenia egzekucji przed prawomocnym załatwieniem sprawy z wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, o którym mowa w art. 561 § 2 i 3 p.p.s.a. Dopiero wydanie postanowienia o wstrzymaniu jej wykonania jest podstawą do tego, by postępowanie egzekucyjne zostało zawieszone. Postanowienie o wstrzymaniu wykonania decyzji będącej podstawą prowadzenia egzekucji zostało wydane w dniu 1 marca 2016 r., co oznacza, że w chwili orzekania przez organ egzekucyjny Skarżącej nie została udzielona jeszcze ochrona tymczasowa, a wymagalny obowiązek wynikający z ostatecznej decyzji administracyjnej podlegał wykonaniu. Nietrafny jest zatem zarzut naruszenia art. 33 pkt 2 u.p.e.a.

28 W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji