Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 września 2015 r., III SA/Wa 2000/15

postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 września 2015 r., III SA/Wa 2000/15

Sentencja

1 Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Lucyna Kaligowska po rozpoznaniu w dniu 17 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi S. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy 2013 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie

Uzasadnienie

2 Skarżąca S. sp. z o.o. zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych, motywując to brakiem majątku, koniecznością zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej, blokadą kont bankowych i zajęciem zgromadzonych na nich pieniędzy. Podała, że kapitał zakładowy wynosi [...] zł. Stan rachunków bankowych określiła na "0". Przedstawiła postanowienia w sprawie zabezpieczenia majątkowego.

3 W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżąca wyjaśniła, że od 2013 r. konta bankowe były zablokowane, zaś w 2015 r. wszystkie środki pieniężne przekazano Naczelnikowi [...] Urzędu Skarbowego w W. . Aktualnie stan wszystkich rachunków wynosi 0 zł. Wskazała, iż nie posiada w innych podmiotach żadnych udziałów. Wynagrodzenie na rzecz pełnomocnika zostanie wypłacone po zakończeniu świadczonej usługi. Skarżąca przesłała postanowienia w sprawie zabezpieczenia majątkowego, deklaracje VAT-7, zeznania podatkowe, bilanse, rachunki zysków i strat.

4 Mając na względzie powyższe zważono, co następuje:

5 Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie podkreślano, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie środków na koszty postępowania jest rzeczywiście niemożliwe. Opłaty sądowe należy zaliczyć do danin publicznych, a zatem zwolnienie z tego rodzaju opłat stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, co wynika z art. 84 Konstytucji. Dlatego też zastosowanie tego wyjątku odnosi się do szczególnych sytuacji, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru tych wydatków na współobywateli. Z tych bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania w razie zwolnienia strony z obowiązku ich ponoszenia. Strona występująca na drogę postępowania sądowego powinna więc mieć świadomość obowiązku ponoszenia tych kosztów i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku (zob. postanowienie NSA z 26 lutego 2013 r., I FZ 27/13).

6 W niniejszej sprawie Skarżąca ubiega się o zwolnienie od kosztów sądowych, tj. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Dla pozytywnego w tej kwestii rozstrzygnięcia konieczne jest spełnienie przesłanki, o jakiej mowa w art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem osobie prawnej może być przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

7 Zdaniem referendarza sądowego Skarżąca powyższej przesłanki nie spełnia. Jej argumentacja koncentruje się wokół takich okoliczności jak nieprowadzenie działalności gospodarczej, brak majątku i brak środków pieniężnych na rachunkach bankowych.

8 Tymczasem nie można – w ocenie referendarza sądowego – tracić z pola widzenia tego, że Skarżąca nadal pozostaje w obrocie prawnym jako przedsiębiorca. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 17 grudnia 2014 r. (I FZ 459/14) w takiej sytuacji, z punktu widzenia przesłanek przyznania prawa pomocy, strona ma obowiązek podejmować wszelkie niezbędne działania w celu prowadzenia działalności gospodarczej i uzyskiwania przychodów. Jeśli z takiej aktywności zrezygnowała, w konsekwencji nie uzyskuje przychodów i nie podejmuje konkretnych starań ukierunkowanych na ich uzyskiwanie, to oznacza, że brak środków na ponoszenie kosztów sądowych jest powodowany postawą strony, nie zaś czynnikami od niej niezależnymi, obiektywnymi.

9 Powyższy pogląd referendarz sądowy w pełni podziela.

10 W tej sytuacji kluczowym argumentem nie może być powołanie się przez Skarżącą na "konieczność zaprzestania prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej". Oczywiście taka aktywność należy do decyzji samej Skarżącej, z tym jednak zastrzeżeniem, że jeśli pozostaje ona bierna, to nie może następnie skutecznie domagać się przyznania prawa pomocy i traktowania jej w sposób uprzywilejowany. Przyjęcie argumentacji Skarżącej prowadziłoby ponadto do wniosku, że w zasadzie każdy podmiot, który nie prowadzi działalności zarobkowej powinien być zwolniony z ponoszenia kosztów sądowych.

11 Nie sposób też nie zauważyć, że istnieje możliwość pozyskania przez spółkę z o.o. środków finansowych w szczególny sposób, jakim jest zobowiązanie wspólników do dopłat na podstawie art. 177 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1030 ze zm.). Dopłaty te mogą być wnoszone w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki, potrzebą jej dokapitalizowania, koniecznością poniesienia dodatkowych nakładów inwestycyjnych. Z uwagi na fakt, że dopłata jest formą wewnętrznej przymusowej pożyczki wspólników na rzecz spółki, może być ona wykorzystana także na pokrycie kosztów sądowych w sprawach prowadzonych przez tę spółkę (por. postanowienia NSA z: 12 sierpnia 2015 r., II FZ 597/15; 10 marca 2015 r., II FZ 84/15).

12 W niniejszej sprawie Skarżąca nie wykazała, że zdobycie funduszy w drodze dopłat od wspólników nie jest możliwe.

13 Nie można też zapominać, iż spór w niniejszej sprawie dotyczy udziału w fikcyjnych transakcjach, których przedmiotem miał być [...] i wyroby [...] , a wartość przedmiotu zaskarżenia wynosi ponad 7.000.000 zł. W okresie, którego ten spór dotyczy obroty Skarżącej sięgały wielomilionowych kwot, co obrazują przedłożone materiały. I tak w 2013 r. przychód wyniósł ponad 46.000.000 zł, a zatem kształtował się na ponad przeciętnym poziomie. Już tylko ten fakt dyskwalifikuje Skarżącą jako podmiot wymagający przyznania prawa pomocy. Uzyskanie przychodu w takiej wysokości przeczy bowiem założeniu, że wniosek złożyła osoba znajdująca się w trudnej sytuacji materialnej, a do takich właśnie osób skierowana jest instytucja prawa pomocy.

14 Z bilansu wynika także, że na koniec 2014 r. zapasy towarów Skarżąca wyceniła na nieco ponad 165.722 zł. Z akt sprawy nie wynika natomiast jakoby na towarach tych dokonano zabezpieczenia majątkowego, jak to miało miejsce w przypadku środków pieniężnych przechowywanych na rachunkach bankowych.

15 Z tych wszystkich względów referendarz sądowy nie dopatrzył się uzasadnionych powodów do przerzucenia na współobywateli ciężaru kosztów sądowych związanych z zainicjowanym przez Skarżącą postępowaniem. Tym samym uznać należało, że jej wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. W tej sytuacji na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.