Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 listopada 2016 r., III SA/Wa 1860/16

postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 listopada 2016 r., III SA/Wa 1860/16

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Trelka, po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 23 września 2016 r. w sprawie ze skargi R.W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2016 r. Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych postanawia utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie

Uzasadnienie

2 Skarżący - R.W. - pismem z dnia 11 maja 2016 r. wniósł skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2016 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych.

3 W skardze zawarł wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. We wniosku wskazał, że prowadzi działalność gospodarczą, której przedmiotem jest działalność reklamowa i public relations. W 2015 r. poniósł stratę w wysokości 19 607,50 zł przy przychodzie 204 000 zł. Z tytułu praw autorskich i praw pokrewnych osiągnął w 2015 r. dochód w wysokości 1 431,99 zł. W 2016 r. (tj. do 31/3/2016 r.) Skarżący poniósł stratę w wysokości 13 139,85 zł. Skarżącemu przysługuje prawo użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej, własność dwóch budynków: wszystko obciążone hipotekami na kwotę ok 7,5 mln zł. Postanowieniem z [...] listopada 2015 r. Sąd Rejonowy ustanowił zakaz zbywania jednej z nieruchomości. Skarżący jest utrzymywany przez rodzinę, zwłaszcza przez matkę. Prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z dwiema córkami ([...] i [...] r.). Na rachunku bankowym posiada 403 zł. Konkubina Skarżącego uzyskuje, z tytułu stosunku pracy wynagrodzenie w wysokości 716,34 zł. Skarżący, wraz z konkubiną oraz z małoletnimi dziećmi aktualnie zamieszkuje w lokalu użyczanym mu przez matkę. Wysokość miesięcznej raty z tytułu kredytu hipotecznego to ok 11 900 zł, którą pokrywa matka Skarżącego. Do formularza PPF Skarżący załączył zawiadomienia o zajęciu egzekucyjnym, deklaracje podatkowe PIT, ksero podsumowania księgi przychodów i rozchodów, wyciągi z rachunków bankowych.

4 W wykonaniu wezwania referendarza sądowego (m.in. o przedłożenie faktur VAT, wyciągów z rachunków bankowych za okres prowadzenia działalności gospodarczej, zestawienie dochodów i wydatków, źródeł utrzymania, wskazanie wysokości wynagrodzenia pełnomocnika i in.) Skarżący, w piśmie z 15 września 2016 r. wskazał, że w dniach od 1-go do 10-go każdego miesiąca matka przekazuje Skarżącemu pomoc w formie gotówki w wysokości 3 tys. zł oraz spłaca za niego kredyt hipoteczny. Wydatki ponoszone w ramach działalności gospodarczej są pokrywane z bieżąco wygenerowanego przychodu. Skarżący wyraził gotowość uczestniczenia w kosztach postepowania w wysokości 10 procent wysokości wpisu stosunkowego. Przekazał zarazem oświadczenie, z którego wynika, że nie uiścił (do tej pory) wynagrodzenia swojemu pełnomocnikowi, natomiast uiszczenie wynagrodzenia nastąpi z chwilą prawomocnego ukończenia postępowania sądowego. Wskazał, że wynagrodzenie pełnomocnika zostało ustalone z uwzględnieniem zasady success fee. Skarżący załączył plik dokumentów, m.in., deklarację PIT 37 i PIT 36L, PIT B za 2015 r., kwity (pobieranych) wynagrodzeń przez K. R. , Księgę Przychodów i Rozchodów (m.in. za maj, czerwiec i za lipiec 2016 r.), wyciągi z rachunków bankowych, zawiadomienia o wszczęciu egzekucji.

5 Starszy referendarz sądowy postanowieniem z dnia 23 września 2016 r. zwolnił Skarżącego od wpisu sądowego od skargi powyżej kwoty 12 000 zł, w pozostałym zakresie odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu stwierdził, że Skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie uiścić wpisu sądowego w wysokości 12 000 zł, bowiem uzyskuje przychody z działalności gospodarczej umożliwiające mu pokrycie kosztów postępowania, a także pokrywa inne koszty działalności gospodarczej oraz dysponuje środkami z pomocy rodziny w większym rozmiarze.

6 Pismem z dnia 17 października 2016 r. Skarżący wniósł sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego. W uzasadnieniu podniósł, że w stosunku do niego prowadzonych jest obecnie szereg postępowań egzekucyjnych, związanych z należnościami publicznoprawnymi. Wiąże się to z zajęciem rachunków bankowych. Skarżący podniósł, że kwota przychodów nie jest relewantnym miernikiem możliwości płatniczych – przychód bowiem stanowi kwoty przed odprowadzeniem obowiązkowych świadczeń publicznoprawnych (zobowiązania podatkowe i wobec ZUS). W konsekwencji potencjalne środki, pozostające w dyspozycji Skarżącego, są istotnie niższe. W związku z powyższym Skarżący nie jest w stanie ponieść kosztu wpisu sądowego nawet w wysokości wykazanej w zaskarżonym postanowieniu. Ponadto Skarżący zwrócił uwagę na fakt, że treść sentencji postanowienia pozostaje w sprzeczności z treścią uzasadnienia, gdzie starszy referendarz sądowy zwolnienie oznaczył na kwotę 12 000 zł.

7 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

8 Zgodnie z art. 260 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) – dalej "ppsa", w brzmieniu znajdującym zastosowanie do spraw, w których skargi wniesiono po 14 sierpnia 2015 r., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a wojewódzki sąd administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu.

9 Na podstawie art. 199 ppsa strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Natomiast instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, uregulowana w art. 243-262 ppsa, stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Celem ustanowienia prawa pomocy było zapewnienie osobom fizycznym i jednostkom organizacyjnym znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej rzeczywistej realizacji konstytucyjnego prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP).

10 W myśl art. 245 § 1 ppsa stronie postępowania sądowo-administracyjnego może zostać przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym.

11 Stosownie zaś do art. 246 § 1 pkt 2 ppsa, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym (art. 245 § 3 ppsa) obejmującym, np. zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części, następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

12 W ocenie Sądu zaskarżone sprzeciwem postanowienie referendarza sądowego WSA w Warszawie z dnia 23 września 2016 r. wydane zostało prawidłowo, w poprawnie ustalonym stanie faktycznym.

13 Wpis sądowy w niniejszej sprawie został określony w wysokości 14 175 zł. Starszy referendarz sądowy zwolnił zaś Skarżącego z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości ponad kwotę 12 000 zł biorąc przede wszystkim pod uwagę fakt, że Skarżący uzyskuje przychody z działalności gospodarczej umożliwiające mu pokrycie kosztów postępowania, a także dysponuje środkami, jakie uzyskuje od rodziny.

14 Podkreślenia wymaga, na co zwrócił uwagę również starszy referendarz sądowy, że spór przed Sądem dotyczy domniemanego zaniżenia wysokości przychodów z prowadzonej w 2008 r. działalności gospodarczej (niewykazania przychodów ze zbycia nieruchomości w wysokości [...] zł). Skarżący zaś w 2008 r. wykazał przychody z tytułu działalności gospodarczej w wysokości 467 015,41 zł.

15 W miesiącach zaś maj – czerwiec 2016 r. Skarżący z tytułu działalności gospodarczej osiągał przychód w średniej wysokości 14 000 zł.

16 Powyższe, w opinii Sądu, świadczy o tym, iż Skarżący miał możliwość zabezpieczenia w stosownym czasie środków finansowych na pokrycie tego wpisu od skargi.

17 Wskazać należy na istnienie orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którym prowadzenie działalności gospodarczej, nie tylko "ryzykownej", zobowiązuje przedsiębiorcę uzyskującego przychód, choćby w rozmiarze wskazanym w zaskarżonej decyzji, do zabezpieczenia środków na poczet kosztów działalności gospodarczej, a zatem na poczet także kosztów takich, jak w niniejszym postępowaniu (postanowienie z 12 września 2014 r., I FZ 339/14).

18 Dodatkowo, odnosząc się do argumentacji Skarżącego, zawartej w piśmie z dnia 15 września 2016 r., że przychód, jaki uzyskuje z działalności gospodarczej przeznacza na pokrycie innych wydatków związanych z działalnością gospodarczą, wskazać należy, że wydatki związane z działalnością gospodarczą nie korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia przed zobowiązaniami z tytułu postępowań sądowych.

19 Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że starszy referendarz sądowy słusznie wskazał, że Skarżący jest w stanie uiścić wpis sądowy w wysokości 12 000 zł. Podkreślić raz jeszcze należy, że Skarżący uzyskuje przychody w wysokości około 14 000 zł miesięcznie, a uiszczanie kosztów sądowych nie ustępuje pierwszeństwa zaspokajaniu innych kosztów prowadzenia działalności gospodarczej, ponadto Skarżący, jak sam oświadczył, otrzymuje wsparcie finansowe od rodziny w wysokości 3 000 złotych miesięcznie, a ponadto rodzina spłaca za niego kredyt hipoteczny.

20 W związku z powyższym, w ocenie Sądu, Skarżącemu prawidłowo i zasadnie odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w zakresie ponad kwotę 12 000 zł. Skarżący nie spełnił bowiem przesłanek przyznania prawa pomocy wynikających z art. 246 § 1 pkt 2 ppsa.

21 Wyjaśnić również należy, że co prawda w uzasadnieniu postanowienia z dnia 23 września 2016 r. referendarz sądowy nieprecyzyjnie wskazał wysokość kwoty powyżej której zwolnił Skarżącego z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego, jednak z sentencji postanowienia jasno wynika, że Skarżący jest zwolniony z wpisu sądowego od skargi powyżej kwoty 12 000 zł, co oznacza, że zobowiązany jest do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 12 000 zł.

22 W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 259 i art. 260 § 1 ppsa utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.