Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 marca 2015 r., III SA/Wa 186/15

postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 marca 2015 r., III SA/Wa 186/15

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, , po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych

Uzasadnienie

2 J.P. (dalej zwany: "Skarżącym") wniósł na urzędowym formularzu PPF o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podniósł, że wydatki ponoszone na działalność społecznie użyteczną oraz wysoki koszt zadłużenia uniemożliwiają mu poniesienie kosztów wpisu sądowego od skargi. Z oświadczenia o stanie rodzinnym i majątku wynika, że Skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i dwójką dzieci (ur. [...] r. i [...] r.) oraz posiada: mieszkanie w W. o pow. 85 m2, obrazy i meble o wartości ok. [...] mln zł, samochody [...] : [...] i [...] oraz [...] , księgozbiór o wartości ok. [...] tys. zł, zegarek marki [...] , [...] udziałów w kapitale zakładowym M. sp. z o.o. oraz [...] udziałów w kapitale zakładowym K. Sp. z o.o. w likwidacji, otwartą linię sprzedażową na zakup książek wartości ok. 80 tys. zł, oszczędności w wysokości ok. [...] tys. zł i [...] euro, natomiast osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym - działkę w K. oraz akcje w spółkach. Dochód miesięczny Skarżącego wraz z rodziną wynosi ok. 12 tys. zł miesięcznie, na który składają się wpływy z tytułu [...] i [...].

3 W tak przedstawionym stanie faktycznym postanowieniem z 18 lutego 2015 r. referendarz sądowy odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie, wskazując iż Skarżący nie spełnia warunków z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm.; dalej jako: "P.p.s.a.").

4 Od powyższego postanowienia pełnomocnik Skarżącego w ustawowym terminie złożył sprzeciw zarzucając naruszenie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przez nieprzyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, pomimo iż, Skarżący wykazał, że nie ma środków do ponoszenia kosztów sądowych. W uzasadnieniu pełnomocnik wskazał ponownie, że opłacenie wpisu od skargi przekracza aktualne zdolności płatnicze Skarżącego, z uwagi na działalność społecznie użyteczną ,a także w świetle ciążącego zadłużenia. Ponadto zdaniem pełnomocnika Skarżącego odmowa udzielenia prawa pomocy spowoduje zamknięcie drogi sądowej i nieodwracalne skutki w postaci utraty całego posiadanego majątku Skarżącego.

5 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

6 Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.

7 Zgodnie z art. 260 P.p.s.a. w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.

8 Stosownie do art. 245 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.).

9 Przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w art. 246 P.p.s.a. Zgodnie z § 1 pkt 1 tego artykułu osoba fizyczna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast stosownie do § 1 pkt 2 ww. artykułu przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

10 Przyjętą regułą jest, iż obowiązkiem stron jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Przyznanie wnioskodawcy prawa pomocy należy traktować, jako odstępstwo od powołanej zasady, powodujące uszczuplenie dochodów państwa. Przysługujące Sądowi prawo do zwalniania od kosztów sądowych nie ma charakteru pełnego, swobodnego uznania, lecz podlega określonym regułom, których należy bezwzględnie przestrzegać przy każdorazowym rozpatrywaniu takiego wniosku. W szczególności, do obowiązków Sądu należy ocena złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia i ewentualna jego weryfikacja, w celu wyważenia interesu ogółu (Skarbu Państwa) i słusznego interesu jednostki (obywatela). Rozpoznając wniosek należy uwzględnić sytuację majątkową Skarżącej oraz jej zdolności płatnicze na tle wysokości wymagalnych kosztów sądowych.

11 Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Na obecnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego wymagalnym kosztem Skarżącego jest wpis sądowy od skargi w wysokości 10.566 zł.

12 Z przedstawionych przez Skarżącego oświadczeń wynika, że prowadzona przez niego działalność społecznie użyteczna oraz ponoszone koszty zadłużenia nie uniemożliwiają mu zgromadzenia (i dysponowania) oszczędnościami w wysokości [...] zł oraz [...] euro, nie wspominając już o posiadaniu papierów wartościowych (udziałów i akcji). Skarżący dysponuje także stałymi comiesięcznymi wpływami w wysokości przekraczającej kwotę wymagalnych kosztów sądowych (wpisu od skargi) w sprawie oraz jest właścicielem ruchomości o znacznej wartości (kilka samochodów, meble, księgozbiór, itp.). Zestawienie tych faktów jest przyczyną konieczności uznania, że Skarżącego nie należy zaliczać w poczet osób ubogich, ponieważ jego majątek i dochody przekraczają wartość wskaźników charakterystycznych dla osób ubogich (informacje zawarte na stronie Instytutu Pracy i Polityki Społecznej). Co więcej, uiszczenie przez Skarżącego wymagalnych należności z tytułu wpisu od skargi z posiadanych oszczędności (euro bądź złotych polskich), czy z bieżących wpływów nie spowoduje skutku, o którym ustawodawca wzmiankował w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., tj. "uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny", ponieważ Skarżący wciąż będzie dysponował wolnymi środkami pieniężnymi oraz majątkiem (ruchomym i nieruchomym) o znacznej wartości. Wobec zaistniałych okoliczności, na które Skarżący sam się powołał, w ocenie Sądu, Skarżący nie spełnia przesłanki z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., zatem prawo pomocy nie może zostać mu przyznane.

13 Argumentu przemawiającego za uwzględnieniem wniosku Skarżącego nie dostarcza również podniesiona okoliczność ponoszenia wydatków związanych z zadłużeniem. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wprost wskazuje się bowiem, że koszty sądowe stanowią należności Skarbu Państwa i że powinny one być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami, a zobowiązania prywatne takie, jak rata kredytu hipotecznego nie mają przed nimi pierwszeństwa (zob. postanowienie NSA z 20 października 2011r. sygn. akt I OZ 783/11). Akcentuje się również, że utrzymanie konieczne, stanowiące prawne ekonomiczne kryterium oceny istnienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy obejmuje, co oczywiste, wydatki związane z potrzebami mieszkaniowymi, co jednak nie oznacza, że dla zaspokojenia tych potrzeb niezbędne jest ponoszenie wydatku z tytułu spłaty rat kredytu hipotecznego (postanowienie NSA z 16 marca 2011r. sygn. akt II FZ 22/11).

14 Za przyznaniem Skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie nie może również przemawiać eksponowana przez niego okoliczność prowadzenia działalności charytatywnej. Podkreślić należy, iż nie jest rzeczą Sądu ocena sposobu, w jaki Skarżący gospodaruje posiadanymi środkami. Wyłącznie Skarżącego decyzją jest, na jaki cel środki te przeznaczy. Jednakże, w takiej sytuacji nie byłoby zasadne obciążenie konsekwencjami takiej decyzji Skarżącego, innych podatników, z których danin wpływających do budżetu państwa, w przypadku udzielenia Skarżącemu prawa pomocy w żądanym przez nią zakresie, zostałoby opłacone postępowanie w sprawie jego skargi.

15 Zdaniem Sądu sytuacja materialna Skarżącego, oceniana z perspektywy nie tylko uzyskiwanych dochodów, ale też ponoszonych wydatków umożliwi mu uiszczenie wpisu, nie powodując uszczerbku w utrzymaniu koniecznym dla Skarżącego i jego rodziny.

16 Sąd, w tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.