Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 marca 2020 r., III SA/Wa 1795/19

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 marca 2020 r., III SA/Wa 1795/19

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Waldemar Śledzik, Sędziowie sędzia del. SO Agnieszka Baran, sędzia WSA Jacek Kaute (sprawozdawca), Protokolant sekretarz sądowy Paweł Smulski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 marca 2020 r. sprawy ze skargi T. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...]maja 2019 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości na 2019 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz T. K. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie

2 Prezydent Miasta L. (dalej zwany "Prezydentem") decyzją z dnia [...] lutego 2019 r., ustalił T. K. (dalej zwana "Stroną" lub "Skarżącą") wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości na 2019 r. położonej w L. przy ul. [...] przyjmując do opodatkowania: budynki mieszkalne o pow. 71,01 m2, stawkę 0,77 zł/m2 i w efekcie podatek z tego tytułu w kwocie 54,68 zł oraz grunty pozostałe o pow. 81,91 m2, stawkę 0,32 zł/m2 i w efekcie podatek z tego tytułu w kwocie 26,21 zł, a co za tym idzie określając razem podatek od nieruchomości (po zaokrągleniu do pełnych złotych) w kwocie 81,00 zł.

3 Skarżąca w odwołaniu z 22 lutego 2019 r. podniosła, że podatek roczny płaci od 2009 r., decyzję otrzymała w 2010 r., Urząd Miasta samoistnie naliczył Jej podatek roczny. Zapytała na jakiej podstawie jest opodatkowana i zmuszana do wpłat podatku rocznego. Wskazała, że jest członkiem Spółdzielni Mieszkaniowej Lokatorsko-Własnościowej. Wskazała, że nie chce należeć do Wspólnoty Mieszkaniowej. W roku 2010 otrzymała księgę wieczystą, lokal wykupiła hipotecznie. Wskazała, że Prezydent zmienia nr banku i nie przyznaje się do błędu, nie zwraca Jej wpłat. Skarżąca zadała pytanie, kto otrzymał Jej wpłaty, komu lokal wykupiła. Wskazała, że Jej wpłaty są dublowane. W roku 2011 zapłaciła po raz drugi użytkowanie wieczyste oraz podatek roczny. Wskazała również, że jest osobą starszą i zależy jej na uporządkowaniu sprawy. Zadała pytanie dlaczego jest oszukiwana.

4 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. (dalej zwane "SKO") decyzją z dnia [...] maja 2019 r. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

5 W uzasadnieniu SKO przytoczyło treść art. 2 ust. 1, 2 i 3 oraz art. 3 ust. 1 i 5 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1445 ze zm.), dalej zwana "u.p.o.l.". W dalszej części SKO przywołało treść art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j Dz. U. z 2017r., poz. 2101 ze zm.), zgodnie z którym podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczenia nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. SKO wskazało, że w myśl orzecznictwa sądowego, podstawę wymiaru podatków stanowią dane zawarte w ewidencji i budynków. Podatek od nieruchomości, rolny i leśny ustalany jest w oparciu o dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków co do kwalifikacji tych gruntów oraz ich powierzchni, które to dane są wiążące dla organu podatkowego.

6 Mając powyższe na uwadze, SKO podkreśliło, że "dla organów podatkowych wiążące są dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Z danych tych wynika, iż odwołująca się nieruchomości położonej w L. przy ul. [...] (dz. Nr ew. [...] z Obr. [...]). Skoro więc odwołująca się jest właścicielem lokalu mieszkalnego to podatek został określony zgodnie z prawem. Prawidłowo określono budynki mieszkalne i grunty pozostałe oraz ich powierzchnię. Dalej, decyzją z dnia [...].07.2011 r. nr [...] dokonano przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Tak więc, wpłata opłaty rocznej w 2011 r. nie ma żadnego znaczenia dla podatku od nieruchomości za 2019 r. Poza tym, czym innym jest podatek od nieruchomości (danina publiczna), a czym innym opłata roczna za użytkowanie wieczyste (świadczenie cywilnoprawne). W tej sytuacji nie może być mowy o jakiejkolwiek niezgodności z prawem. Tak więc, brak było podstaw do zakwestionowania decyzji organu podatkowego I instancji.".

7 W skardze z 18 czerwca 2019 r. Strona wniosła o korektę wskazując, że jest właścicielem lokalu [...] dz. nr [...] z Obr. [...] od roku 2009 płaci podatek roczny decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r. Uchwałą Nr [...] Księga wieczysta nr [...] otrzymała rzut piwnicy. Dalej jako Spółdzielnia Nr [...] dokonano przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Urząd Miasta błędnie skierował decyzję nr [ ...] z dnia [...] lipca 2011 r. pomylono osoby i lokale. Skarżąca wskazała, że nie mogła drugi raz wykupić ten sam lokal do czego Ją zmuszano , wykupiła hipotecznie w Sądzie, zapłaciła 200 zł za Księgę wieczystą za użytkowanie 140 zł. i oszukano Skarżącą, gdyż przydział ma na większy lokal a zajmuje mniejszy metraż. Wskazała, że notariusz przeprowadził to źle, gdyż miał przełożoną Jej teczkę.

8 W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie. Podtrzymało stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji i powtórzyło przedstawione w niej argumenty. Zarzuty skargi uznało za niezasadne.

9 Na rozprawie w dniu 10 marca 2020 r. Skarżąca poparła skargę i wniosła o zasądzenie kosztów postępowania sądowego, podniosła również, że już w momencie zawarcia aktu notarialnego opłaciła w wysokości 30 zł księgę wieczystą, zaś podatek od nieruchomości opłaciła także w ramach tego aktu za dwa lata podatkowe za 2009 i 2010 r. w wysokości, z tego co pamięta, 130 zł. Podkreśliła, że mieszka w mieszkaniu o pow. 52,9 m2 – ta powierzchnia nie zgadza się z metrażem po hipotecznym wykupie mieszkania. W tym zakresie Skarżąca wskazała, że lokal wykupiony ma 62,14 m2. Organy podatkowe nie potrafią wyjaśnić Skarżącej za co płaci ten podatek, w szczególności czy ta powierzchnia obejmuje również garaż.

10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

11 Skarga zasługuje na uwzględnienie.

12 Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2167 z późn. zm..), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę uwzględniając skargę może ten akt uchylić, stwierdzić jego nieważność lub niezgodność z prawem. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm. – dalej p.p.s.a.) skarga podlega oddaleniu stosownie do art. 151 p.p.s.a. Nadto, co istotne, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

13 W tak zakreślonych granicach kontroli, wniesiona skarga okazała się skuteczna, jednakże zasadniczo z przyczyn innych, aniżeli podniesione w jej treści.

14 Zaskarżona decyzja została bowiem wydana z naruszeniem przepisów postępowania tj. art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 900), zwana dalej O.p., w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

15 Zgodnie z art. 210 § 1 pkt 6 O.p. decyzja zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne czyli wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę, przyczyn dla których innym dowodom odmówił wiarygodności, a także wyjaśnienie zastosowanej podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie faktyczne i prawne jest jednym z niezbędnych elementów decyzji, który powinien odzwierciedlać proces decyzyjny organu – wskazywać wnioski dotyczące oceny dowodów oraz argumenty przemawiające za podjęciem określonej decyzji, tak aby adresat decyzji oraz sąd dokonujący kontroli legalności tego aktu mieli możliwość zapoznania się nie tylko z władczym rozstrzygnięciem organu, ale również z analizą okoliczności które doprowadziły do takiego rozstrzygnięcia. Tylko decyzja spełniająca te kryteria może w pełni realizować pozostałe zasady ogólne postępowania wyrażające się w prowadzeniu postępowania w sposób budzący zaufanie do organów (art. 121 § 1 O.p.) oraz wyjaśnianiu stronom zasadności przesłanek jakimi się kierują (art. 124 O.p.) – tzw. zasada przekonywania.

16 Zasady powyższe należy traktować nie tylko jako postulat ustawodawcy wobec organów orzekających w sprawie, ale jako przesłanki oceny ich działania, co oznacza że naruszenie opisanych zasad może stanowić wystarczającą podstawę do uchylenia aktu administracyjnego. Strona postępowania, aby móc działać w zaufaniu do organu musi znać bowiem przesłanki jakimi kierował się organ wydając swoje rozstrzygnięcie. Zgodnie z ukształtowaną linią orzecznictwa, jeżeli uzasadnienie decyzji ostatecznej jest wadliwe w ten sposób i z tego powodu, że nie spełnia celów i przesłanek art. 210 § 4 Op. sąd administracyjny nie jest uprawniony ani też zobowiązany do tego, aby w uzasadnieniu wydanego wyroku uzasadnić rozstrzygnięcie sprawy za organ. ( por. wyrok z dnia 28 kwietnia 2000r., I SA/Łd 269/98, wyrok NSA z dnia 22 października 2010 r. II FSK 1067/09).

17 Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy należy zauważyć, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji SKO ograniczyło się do przytoczenia treści art. 2 ust. 1, 2 i 3 oraz art. 3 ust. 1 i 5 u.p.o.l. oraz przywołania treści art. 21 ust. 1 ustawy prawo geodezyjne i kartograficzne i wskazania, że podatek od nieruchomości, rolny i leśny ustalany jest w oparciu o dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków co do kwalifikacji tych gruntów oraz ich powierzchni, które to dane są wiążące dla organu podatkowego. Na tej podstawie SKO ograniczyło się do wskazania, że podatek został określony zgodnie z prawem, prawidłowo określono budynki mieszkalne i grunty pozostałe oraz ich powierzchnię. SKO nie odniosło się jednak do konkretnych wielkości (powierzchni), które stanowiły podstawę ustalenia Skarżącej wysokości zobowiązania podatkowego, nie dokonało ich zestawienia z danymi wynikającymi z ewidencji gruntów i budynków (na który to wiążący charakter tej ewidencji powołało się samo SKO). W efekcie jak najbardziej uzasadnione są zarzuty Skarżącej sformułowane na rozprawie, że Organy nie potrafią jej wyjaśnić "za co płaci ten podatek, w szczególności, czy ta powierzchnia obejmuje również garaż".

18 Zaskarżona decyzja w związku z wadliwym uzasadnieniem nie poddaje się kontroli sądowej, gdyż nie zostało w niej wskazane dlaczego SKO przyjęło określone (wynikające z decyzji organu pierwszej instancji) w niej wielkości do opodatkowania. W tym zakresie wystarczy przykładowo wskazać, że jak wynika z dokumentu pt. "Wypis z rejestru lokali z dnia 01.03.2019 r" (k. 15 akt administracyjnych) będący własnością Skarżącej lokal nr [...] położony przy ul. [...] ma powierzchnię 52,9 m2, natomiast pomieszczenia przynależne 9,24 m2. Z zaskarżonej decyzji (jak również z decyzji poprzedzającej ją) nie wynika z jakiego powodu jako podstawę opodatkowania (jako budynki mieszkalne) przyjęto 71,01 m2. Zaskarżona decyzja powinna szczegółowo wyjaśniać co składa się (i w jakich wielkościach) na przyjętą podstawę opodatkowania, która została przyjęta przy ustalaniu Skarżącej wysokości zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości. Nie jest w tym zakresie wystarczające zawarcie w zaskarżonej decyzji oceny, że prawidłowo wskazano powierzchnie i podatek bez odniesienia się do określonych wielkości. Jak wskazano wcześniej uzasadnienie faktyczne i prawne jest jednym z niezbędnych elementów decyzji, który powinien odzwierciedlać proces decyzyjny organu – wskazywać wnioski dotyczące oceny dowodów oraz argumenty przemawiające za podjęciem określonej decyzji, tak aby adresat decyzji oraz sąd dokonujący kontroli legalności tego aktu mieli możliwość zapoznania się nie tylko z władczym rozstrzygnięciem organu, ale również z analizą okoliczności które doprowadziły do takiego rozstrzygnięcia. Tylko decyzja spełniająca te kryteria może w pełni realizować pozostałe zasady ogólne postępowania wyrażające się w prowadzeniu postępowania w sposób budzący zaufanie do organów (art. 121 § 1 Op.) oraz wyjaśnianiu stronom zasadności przesłanek jakimi się kierują (art. 124 Op. ) – tzw. zasada przekonywania.

19 Mając na uwadze powyższe, Sąd zgodnie z art. 145 §1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.), zwana dalej "p.p.s.a.", uchylił zaskarżoną decyzję.

20 Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy SKO wyda decyzję zawierającą uzasadnienie sporządzone zgodnie z wytycznymi wynikającymi z art. 210 O.p., w szczególności szczegółowo wyjaśni co stanowi przyjętą podstawę opodatkowania i z czego ta podstawa wynika (w jaki sposób została obliczona, co stanowi podstawę dokonanych ustaleń, jeżeli będą nią dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków wskaże na konkretne pozycje z tej ewidencji), w tym wyjaśni, czy przyjęta do podstawy opodatkowania powierzchnia obejmuje również garaż.

21 O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 1 p.p.s.a. zasądzając kwotę 100 złotych stanowiącą uiszczony przez Skarżącą wpis sądowy od skargi.

22 -----------------------

23 6