Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 czerwca 2016 r., III SA/Wa 1404/16

postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 czerwca 2016 r., III SA/Wa 1404/16

Sentencja

1 Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Lucyna Kaligowska po rozpoznaniu w dniu 29 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie

Uzasadnienie

2 Skarżący A.W. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wskazał, że obecnie nie osiąga żadnych dochodów, nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej (mimo, że jest ona zarejestrowana), ani nie jest zatrudniony na żadną umowę o pracę. Źródłem jego utrzymania jest pomoc rodziców – miesięcznie zróżnicowana, w zależności od ich wydatków. Skarżący podał, że zajmuje pokój w domu należącym do ojca, za który nie ponosi żadnych opłat. Podkreślił, że stara się w miarę możliwości pokrywać koszty postępowań sądowych. Ich liczba uniemożliwia mu jednak uregulowanie wszystkich opłat. Jako źródło finansowania wskazał środki własne matki, które obecnie uległy wyczerpaniu. Skarżący przedłożył zeznanie podatkowe.

3 Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje:

4 Przyznanie prawa pomocy stanowi odstępstwo od ogólnej zasady wyrażonej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej jako: "P.p.s.a.", zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. W orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że udzielenie stronie prawa pomocy sprowadzać się powinno do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe (por. postanowienia NSA z: 23 stycznia 2013 r. I FZ 2/13 oraz II FZ 1017/12; 10 stycznia 2013 r. II FZ 1005/12). Strona powinna zatem wykazać przez złożenie stosownych dokumentów w postaci rachunków, wyciągów bankowych, zaświadczeń itp., że jej sytuacja materialna uniemożliwia lub utrudnia w istotny sposób dostęp do Sądu. Inicjatywa dowodowa w tym zakresie spoczywa na stronie. Wynika to z treści art. 252 § 1 P.p.s.a., który stanowi, że wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o jej stanie majątkowym i dochodach oraz dokładne dane o stanie rodzinnym. Także z użytego w art. 246 § 1 P.p.s.a. zwrotu "gdy wykaże" wynika, że to strona ma przekonać Sąd, iż znajduje się w sytuacji, która usprawiedliwia przyznanie prawa pomocy. Co istotne przy rozpatrywaniu wniosku Sąd nie jest ograniczony do analizy złożonego formularza i zawartych w nim oświadczeń, lecz jest uprawniony – w przypadku uznania tychże oświadczeń za niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego strony, a także w przypadku, gdy oświadczenia te budzą wątpliwości – do zobowiązania wnioskodawcy do złożenia na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jego stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Stanowi o tym art. 255 P.p.s.a.

5 W niniejszej sprawie referendarz sądowy wykorzystał prawo nadane mu tym przepisem i wezwał Skarżącego do nadesłania dodatkowych informacji, a także wskazał jakie to mają być informacje.

6 W odpowiedzi na to wezwanie Skarżący przesłał pismo, które zamiast klarownie przedstawiać stan faktyczny, potęguje wątpliwości w tym zakresie. Otóż oświadczył on, że źródłem jego utrzymania jest pomoc otrzymywana od rodziców. Dodał, że nie prowadzi obecnie działalności gospodarczej. Zajmuje pokój w domu ojca, za który nie ponosi opłat.

7 Tymczasem z tak lakonicznych wyjaśnień nie sposób wywnioskować, jakie konkretnie wsparcie Skarżący otrzymuje. Na temat uzyskiwanej pomocy wiadomo jedynie, że jest "zróżnicowana, w zależności od bieżących ich wydatków". Poza oświadczeniem Skarżącego nie ma dowodu, który potwierdzałby lub uprawdopodabniał ten fakt. Z powyższego nie wynika także, że rodzice pomocy takiej rzeczywiście są w stanie udzielić. Nic nie wiadomo bowiem na temat ich sytuacji majątkowej.

8 Skarżący nie wyjaśnił zatem podstawowych okoliczności dotyczących swojej sytuacji majątkowej i rodzinnej. Skoro nie wiadomo jakimi środkami de facto dysponuje, niemożliwe staje się przyznanie mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Aby bowiem ocenić, czy dla strony wpis w określonej wysokości to dużo czy mało i czy jest ona w stanie go uiścić potrzebna jest pełna wiedza o jej sytuacji. W niniejszej sprawie zdobycie tej wiedzy Skarżący skutecznie utrudnił. Złożone przezeń wyjaśnienia są bowiem zbyt ogólne, aby na ich podstawie ustalić rzeczywistą sytuację majątkową Skarżącego oraz jego rodziców, z którymi – jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wydanym wobec Skarżącego postanowieniu z 11 grudnia 2014 r. (II FZ 1920/14) – prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe.

9 Poza tym trudno uwierzyć, by Skarżący od kilku już lat egzystował wyłącznie dzięki "niewielkiej pomocy finansowej" rodziców. Jakkolwiek rezygnacja z działalności zarobkowej - choćby dorywczej jest indywidualną sprawą Skarżącego i nie jest rzeczą referendarza sądowego ocena dokonanego przezeń wyboru, to jednak brak jest podstaw do przyznania mu prawa pomocy w sytuacji nieusprawiedliwionego niewykorzystywania możliwości zarobkowych, jak i niepodejmowania działalności zarobkowej (por. postanowienie NSA z 16 lipca 2015 r., I OZ 672/15). Z akt sprawy nie wynika bowiem, aby Skarżący był całkowicie, czy też częściowo niezdolny do pracy. Jeśli zatem Skarżący posiada możliwości zarobkowe, to próbę przerzucenia ciężaru kosztów powstałych w związku z prowadzonym przezeń postępowaniem sądowym - na współobywateli, należy ocenić negatywnie.

10 W konsekwencji zatem uznać należy, iż Skarżący nie wykazał, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie mu prawa pomocy.

11 Należy także zauważyć, że przyznanie prawa pomocy w innych sprawach nie może samo w sobie stanowić argumentu uzasadniającego podobne rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie. Nie do przyjęcia byłaby sytuacja, gdyby referendarz sądowy rozpoznający sprawę, rozstrzygał nie na podstawie akt tej sprawy, lecz w oparciu o stanowisko wyrażone w podobnej sprawie przez inny sąd.

12 W tym stanie rzeczy na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.