Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 czerwca 2017 r., III SA/Wa 1110/17

postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 czerwca 2017 r., III SA/Wa 1110/17

Sentencja

1 Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Lucyna Kaligowska po rozpoznaniu w dniu 28 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2009 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie

Uzasadnienie

2 Skarżąca M. sp. z o.o. zwróciła się o przyznanie prawa pomocy, wskazując, iż wskutek paraliżu spowodowanego działaniami urzędu skarbowego nie posiada obecnie przychodów. Przedstawiła wyciągi bankowe.

3 W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżąca przesłała wypełniony formularz PPPr, w którym powołała się na fakt zabezpieczenia jej dokumentacji przez Prokuraturę Okręgową w B. Podkreśliła, że sparaliżowało to pracę Skarżącej i doprowadziło do zawieszenia jej działalności. Podała, iż kapitał zakładowy wynosi [...] zł, zaś stan jej konta 701 zł. Wyjaśniła, że od 2011 r. nie sporządza bilansu, a od 2012 r. nie osiąga żadnych zysków. Skarżąca nie złożyła również zeznań podatkowych za lata 2015-2016, ani deklaracji VAT za ostatnie 6 miesięcy. Oświadczyła, że nie miała żadnych przychodów w 2017 r.; nie posiada udziałów w innych podmiotach; toczy się wobec niej postępowanie egzekucyjne; wspólnicy nie mają możliwości pokrycia kosztów sądowych.

4 Mając na względzie powyższe zważono, co następuje:

5 Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie podkreślano, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie środków na koszty postępowania jest rzeczywiście niemożliwe. Opłaty sądowe należy zaliczyć do danin publicznych, a zatem zwolnienie z tego rodzaju opłat stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, co wynika z art. 84 Konstytucji. Dlatego też zastosowanie tego wyjątku odnosi się do szczególnych sytuacji, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru tych wydatków na współobywateli. Z tych bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania w razie zwolnienia strony z obowiązku ich ponoszenia. Strona występująca na drogę postępowania sądowego powinna więc mieć świadomość obowiązku ponoszenia tych kosztów i wnosząc o zwolnienie z nich uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku (zob. postanowienie NSA z 26 lutego 2013 r., I FZ 27/13).

6 Z powyższego wynika zatem, że prawo pomocy jest uprawnieniem, dla którego realizacji strona obowiązana jest dokonać pewnych czynności, w tym przedstawić określone informacje bądź złożyć na wezwanie Sądu dokumenty służące ich weryfikacji. Możliwość wezwania strony do złożenia takich informacji bądź dokumentów (z której to możliwości w niniejszej sprawie skorzystano) daje przepis art. 255 P.p.s.a. W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, w myśl którego brak reakcji na wezwanie pozbawia Sąd możliwości rzetelnej i wnikliwej oceny wniosku strony. To bowiem w jej interesie leży przedstawienie i uwiarygodnienie okoliczności uzasadniających ten wniosek. Strona powinna zatem przekonać Sąd o tym, że jej sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania, a rolą Sądu nie jest prowadzenie z urzędu postępowania, mającego na celu ustalenie jej sytuacji majątkowej (por. postanowienie NSA z 23 maja 2016 r., II FZ 248/16). Innymi słowy ustalenia realnej sytuacji strony dokonuje się w oparciu o przedstawione przezeń dokumenty, nie zaś na podstawie jej wyobrażeń o tym stanie.

7 W niniejszej sprawie Skarżąca nie przedłożyła dokumentów koniecznych do stwierdzenia, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych. Jako powód takiego stanu rzeczy wskazała zabezpieczenie jej dokumentacji księgowej przez Prokuraturę Okręgową w B. Skarżąca przesłała jedynie wyciągi bankowe. Tymczasem na ich podstawie referendarz sądowy nie jest w stanie dokonać oceny merytorycznej jej wniosku. Przedstawione wyciągi nie pozwalają bowiem na rzeczywiste zobrazowanie sytuacji majątkowej Skarżącej. Podnoszona (aczkolwiek nieudokumentowana) okoliczność zawieszenia działalności gospodarczej nie przesądza przecież o braku majątku, którego upłynnienie pozwalałoby na uiszczenie wpisu od skargi wynoszącego 1.500 zł (jedynego na tym etapie kosztu sądowego).

8 Tym samym uznać należało, że Skarżąca nie wykazała, iż spełnia przesłanki uzasadniające uwzględnienie jej żądania. Ocena jej sytuacji finansowej, wobec nieprzedstawienia wymaganych w toku postępowania dokumentów, musiałaby bowiem nastąpić tylko na podstawie oświadczenia Skarżącej o braku środków na pokrycie kosztów sądowych.

9 Tymczasem to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie mu prawa pomocy.

10 Referendarz sądowy ma świadomość subiektywnego przekonania Skarżącej o jej trudnej sytuacji finansowej, jednakże twierdzenie to nie znajduje pokrycia w złożonych do akt sprawy materiałach źródłowych.

11 Z tego względu referendarz sądowy nie dopatrzył się uzasadnionych powodów do przerzucenia na współobywateli ciężaru kosztów sądowych związanych z zainicjowanym przez Skarżącą postępowaniem. W tej sytuacji na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.