Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 9 marca 2004 r., SA/Sz 2165/02

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 9 marca 2004 r., SA/Sz 2165/02

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA D. Strzelecka-Kuligowska (spr.), Sędziowie NSA M. Kowalewska, A. Windak, Protokolant J. Białas-Gołąb, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 09 marca 2004 r. sprawy ze skargi W. N. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w [...] z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień dla wdów uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w [...] z dnia [...] r. Nr [...]

Uzasadnienie

2 Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] r. Nr [...]na podstawie art. 20 ust. 3 w związku z art. 25 ust 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. Nr 142, poz. 950 ze zm.) pozbawił W. N. uprawnień przysługujących wdowie po kombatancie.

3 W swoim wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy W. N. podniosła, że jej mąż przed rokiem [...] był więziony w [...] (około [...]) przez władzę ludową za poglądy polityczne. Zdaniem skarżącej skoro jej mąż w chwili śmierci posiadał uprawnienia kombatanta za utrwalenie władzy ludowej, to nie ma prawa, które by je unieważniły.

4 Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, decyzją z dnia [...]r. [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 kpa oraz art. 20 ust. 3 w związku z art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...]r.

5 Jak ustalił Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych T. N. uzyskał uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu "utrwalania władzy ludowej" jako funkcjonariusz MO.

6 W myśl art. 25 ust. 2 pkt 2 cyt. ustawy pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które je uzyskały wyłącznie z w/w tytułu. Uprawnienia przysługujące wdowom po kombatantach mają charakter pochodny w stosunku do uprawnień współmałżonka. Istnienie stanu, w którym sam kombatant byłby pozbawiony uprawnień jest podstawą do pozbawienia wdowę po takim kombatancie jako osobę korzystającą z prawa pochodnego. W tym stanie rzeczy nie przysługują uprawnienia osobom wskazanym w art. 20 ust. 3 cytowanej ustawy tj. wdowom i wdowcom pozostałym po kombatantach.

7 W. N. w swoim odwołaniu pisze co prawda, że mąż jej był represjonowany w czasach powojennych, ale termin składania wniosków o nowe tytuły upłynął [...].

8 W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego W. N. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, bowiem decyzja jest niezgodna z prawem. Mąż skarżącej w chwili śmierci posiadał uprawnienia kombatanckie, które przeszły na nią. Po zgonie T. N. postępowanie w sprawie weryfikacji uprawnień kombatanckich nie mogło już się toczyć.

9 W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o oddalenie skargi.

10 Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje:

11 Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25.07.2002r., Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (jeżeli ustawy nie stanowią inaczej).

12 Z mocy art. 85 i 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 152, poz. 1271) w miejsce Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Ośrodka Zamiejscowego w Szczecinie utworzony został z dniem 1 stycznia 2004r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, który właściwy jest do rozpoznawania skarg wniesionych przed tą datą do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Szczecinie w sprawach, w których postępowanie nie zostało zakończone.

13 Z akt sprawy bezspornie wynika, że W. N. korzysta z uprawnień kombatanckich z mocy art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 1997r., Nr 142, poz. 950 ze zm.) to jest uprawnień przysługujących wdowom i wdowcom - emerytom i rencistom pozostałym po kombatantach i innych osobach uprawnionych. Trafne jest stanowisko Kierownika Urzędu, że uprawnienia wdów (wdowców) po kombatancie (art. 20 ust. 2) są pochodnymi od uprawnień pierwotnych.

14 Z istoty uprawnień pochodnych wynika, że nie mogą one istnieć bez uprawnień pierwotnych, kwestię tę wyjaśnił Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 25 stycznia 1996r. sygn. III AZP 32/95 (OSNAPiUS 1996r. nr 15, poz. 26). W uzasadnieniu tej uchwały Sąd Najwyższy stwierdził m.in. że istnienie stanu, w którym sam kombatant byłby pozbawiony uprawnień kombatanckich, daje także podstawę do pozbawienia uprawnień wdowy po kombatancie, jako korzystającą z prawa pochodnego.

15 Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w uchwale z dnia 25 stycznia 1996r. - III AZP 32/95, a także w wyrokach Sądu Najwyższego z dnia 27 marca 2002r. III RN 188/01, z dnia 14 marca 2002r., III RN 30/01 oraz z dnia 6 lutego 2002r., III RN 208/00. W uzasadnieniu wyroku z dnia 6 lutego 2002r. Sąd Najwyższy wskazał, że postępowanie w sprawie weryfikacji uprawnień kombatanckich, przeprowadzone na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach oraz rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 22 września 1997r. w sprawach dotyczących pozbawienia i przywrócenia uprawnień kombatanckich oraz przeprowadzenia weryfikacji tych uprawnień (Dz.U. nr 116 poz. 745) może być prowadzone po śmierci osoby, której uprawnień kombatanckich postępowanie dotyczy. W takim przypadku stroną postępowania weryfikacyjnego jest współmałżonek, który uzyskał uprawnienia kombatanckie.

16 Jak wynika z akt administracyjnych w toku prowadzenia postępowania weryfikacyjnego W. N. wskazała we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, że T. N. przed rokiem [...] był więziony w [...] (około [...]) przez władzę ludową za poglądy polityczne.

17 Zdaniem Sądu zgłoszenie zarzutu w toku postępowania nakłada na organ obowiązek wyjaśnienia stanu faktycznego i ustalenia czy może to mieć wpływ na uprawnienia kombatanckie.

18 W opinii Sądu, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów bezzasadnie powołał się na przepis art. 22 ust.3 ustawy o kombatantach, stwierdzając, że termin składania wniosków o nowy tytuł do uprawnień kombatanckich minął [...].

19 Problematyka ta znalazła rozwiązanie w uchwale składu siedmiu sędziów NSA z dnia 4 marca 2002r. sygn. akt OPS 13/01 zawierającej tezę: "wniosek/zarzut osoby, której uprawnień kombatanckich dotyczy postępowanie o pozbawienie tych uprawnień na podstawie art. 25 ust.2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach, wskazujący na zachowanie uprawnień z tytułów określonych w ustawie, powinien być rozpoznany i rozstrzygnięty w postępowaniu weryfikacyjnym w sprawie o pozbawienie uprawnień kombatanckich".

20 Organ powinien więc wypowiedzieć się w sprawie zgłoszonego zarzutu, gdyż nie jest to postępowanie w nowej sprawie, ale w granicach tej samej sprawy administracyjnej.

21 Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c, art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji wyroku.