Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 24 marca 2010 r., I SA/Sz 70/10

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 24 marca 2010 r., I SA/Sz 70/10

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Kowalewska, Sędziowie Sędzia WSA Anna Sokołowska,, Sędzia WSA Joanna Wojciechowska (spr.), Protokolant Edyta Wójtowicz, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 24 marca 2010 r. sprawy ze skargi M. W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego oddala skargę

Uzasadnienie

2 Dyrektor Izby Skarbowej w Sz. postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. z dnia [...] r. nr [...] na mocy którego obciążono wierzyciela, tj. Marszałka Województwa [...] kosztami postępowania egzekucyjnego w wysokości [...] zł, powstałymi w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym wobec "E" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością na podstawie tytułu wykonawczego o numerze [...].

3 Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w K., działający jako organ egzekucyjny w zakresie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych, prowadził postępowanie egzekucyjne wobec Spółki "E" na podstawie tytułu wykonawczego o numerze

4 [...], obejmującego należność z tytułu opłaty produktowej

5 za 2002 r., a wynikającej z decyzji z dnia [...] r.

6 nr [...]. W wyniku podjętych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych w dniu 23 grudnia 2008 r. doręczono Spółce odpis

7 ww. tytułu wykonawczego wystawionego przez Marszałka Województwa [...] oraz zastosowano środki egzekucyjne w postaci zajęcia ruchomości, zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego Spółki w Banku [...]. w G. i [...] Bank Polska S.A. Oddział w Sz., zajęcia wierzytelności w PHU T. s.c. T.O., E. K. w K.

8 Dalej, organ odwoławczy wskazał, że w toku prowadzonej egzekucji, zgodnie z dyspozycją wierzyciela zawartą w piśmie z dnia 15 września

9 2009 r. nr [...] (Marszałek Województwa [...] zwrócił się z wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego i zwrotu tytułu wykonawczego zgodnie z art. 59 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji), organ egzekucyjny postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec Spółki "E ". Postanowienie to doręczono zobowiązanej Spółce oraz wierzycielowi, którzy nie zaskarżyli ww. rozstrzygnięcia, wskutek czego stało się ono ostateczne.

10 Następnie, organ II instancji dodał, że na podstawie art. 64c § 7 ustawy

11 o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Naczelnik Urzędu Skarbowego

12 w K. wydał z urzędu postanowienie z dnia [...] r.

13 nr [...] w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego o numerze [...] na łączną kwotę [...] zł, na którą składała się:

14 – opłata manipulacyjna w kwocie [...] zł,

15 – opłata za zajęcie ruchomości [...] zł,

16 – opłata za spisanie protokołu o stanie majątkowym zobowiązanej Spółki – [...] zł.

17 W dalszej części postanowienia, organ odwoławczy wskazał, że Marszałek Województwa [...] złożył zażalenie na ww. postanowienie organu egzekucyjnego, wnosząc o umorzenie kosztów postępowania egzekucyjnego. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono, iż organ niesłusznie przyjął

18 w rozstrzygnięciu, że wszczęcie postępowania egzekucyjnego nastąpiło niezgodnie

19 z prawem.

20 Uzasadniając zażalenie, strona podniosła, że obowiązek zapłaty opłaty produktowej został nałożony na Spółkę decyzją z nadanym rygorem natychmiastowej wykonalności i na dzień jej wydania była ona zasadna i zgodna z prawem. Została ona uchylona i przekazana do ponownego rozpatrzenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sz., co nie stanowi braku podstaw do pobrania przedmiotowej opłaty. Według strony umorzenia kosztów egzekucyjnych

21 jest uzasadnione ze względu na niskie wpływy z tytułu opłat produktowych.

22 Po rozpatrzeniu zażalenia, Dyrektor Izby Skarbowej w Sz. utrzymał

23 w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu swojego orzeczenia organ odwoławczy stwierdził, że zagadnienie kosztów egzekucyjnych w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym uregulowane zostało w przepisach art. 64-66 ustawy

24 o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Kosztami egzekucyjnymi są zarówno opłaty za czynności egzekucyjne, opłata manipulacyjna, jak również wydatki organu egzekucyjnego związane z prowadzeniem postępowania egzekucyjnego. W myśl generalnej zasady wyrażonej w art. 64c § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym

25 w administracji, koszty egzekucyjne obciążają zobowiązanego, albowiem konieczność zastosowania egzekucji administracyjnej związana jest z uchylaniem się przez zobowiązanego od wykonania ciążących na nim obowiązków. Jednakże

26 od zasady odpowiedzialności zobowiązanego za koszty egzekucji przewidziane

27 są wyjątki, o których mowa w art. 64c § 2-4 ustawy egzekucyjnej. Przepis

28 art. 64c § 3 dopuszcza obciążenie wierzyciela kosztami egzekucyjnymi,

29 gdy niezgodnie z prawem wszczęcie lub prowadzenie postępowania egzekucyjnego spowodował wierzyciel. Zdaniem organu odwoławczego, z powyższych uregulowań wynika, że koszty postępowania egzekucyjnego obciążają bądź wierzyciela, bądź organ egzekucyjny, w zależności od tego, który z tych podmiotów postępowania egzekucyjnego spowodował niezgodne z prawem wszczęcie lub prowadzenie egzekucji. Z kolei, przepis art. 64c § 4 ustawy stanowi, że wierzyciel pokrywa koszty postępowania egzekucyjnego, jeżeli nie mogą być one ściągnięte

30 od zobowiązanego. Na poparcie swojego stanowiska organ powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 listopada 2005 r., sygnatura akt FSK 2659/04.

31 Dalej, organ odwoławczy wskazał, że postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych wydane w trybie art. 64c § 7 ww. ustawy ma charakter deklaratoryjny

32 i co do zasady dotyczy kosztów egzekucyjnych należnych organowi egzekucyjnemu. W związku z tym organ orzekający ma obowiązek wskazania podstaw swojego rozstrzygnięcia. Przepis art. 64c tej ustawy uzależnia wydanie postanowienia

33 w sprawie kosztów od tego, jaki podmiot zobowiązany był do ich ponoszenia. Niewątpliwie obciążenie wierzyciela należnymi kosztami egzekucyjnym, obliguje organ egzekucyjny do wydania z urzędu postanowienia w przedmiocie kosztów. Według organu, w rozpatrywanej sprawie istotne znaczenie dla ustalenia podmiotu zobowiązanego do ponoszenia kosztów egzekucyjnych ma ostateczne postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. z dnia [...] r. nr [...], którym umorzono postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego o numerze [...]. Wprawdzie postanowienie zostało wydane przedwcześnie, ale na tym etapie postępowania nie ma to znaczenia. W myśl bowiem art. 64c § 6 ww. ustawy, koszty egzekucyjne powstałe w egzekucji należności pieniężnej są dochodzone

34 na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego na tę należność, chyba,

35 że przepisy ustawy stanowią inaczej. Jednakże po umorzeniu postępowania egzekucyjnego nie ma podstawy prawnej do egzekwowania od zobowiązanego kosztów egzekucyjnych. W tej sytuacji zaistniały okoliczności, o których mowa

36 w art. 64c § 4 ustawy egzekucyjnej, zgodnie z którymi wierzyciel pokrywa koszty egzekucyjne, jeżeli nie mogą być one ściągnięte od zobowiązanego.

37 W cenie organu odwoławczego organ egzekucyjny zasadnie wydał z urzędu postanowienie o obciążeniu wierzyciela należnymi kosztami egzekucyjnymi

38 w oparciu o przepis art. 64c § 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym

39 w administracji z uwzględnieniem norm prawnych dotyczących podstaw

40 ich naliczenia. Organ ten podkreślił, że wierzyciel ponosi ryzyko związane

41 z wszczęciem i prowadzeniem egzekucji na podstawie nieostatecznej decyzji podatkowej, która następnie została uchylona, co znajduje potwierdzenie w bogatym dorobku orzecznictwa (wyrok NSA z dnia 25 listopada 2005 r. sygn. akt

42 FSK 2659/04 - Lex 176870, wyrok WSA w Szczecinie z dnia 24 czerwca 2009 r. sygn. akt I SA/Sz 219/09, wyrok NSA z dnia 21 maja 2009 r., sygn. akt II FSK 111/09 oraz wyrok WSA w Łodzi z dnia 21 maja 2009 r. sygn. akt III SA/Łd 134/09).

43 Organ odwoławczy wskazał również, że powołana w rubryce 50 tytułu wykonawczego podstawa prawna braku obowiązku doręczenia upomnienia jest niezgodna z obowiązującymi przepisami prawa, gdyż podstawą tą jest

44 § 13 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym

45 w administracji (Dz.U. Nr 137, poz. 1541 z póź. zm.), a nie jak wskazuje wierzyciel art. 108 Kodeksu postępowania administracyjnego. Błędne podanie podstawy braku obowiązku doręczenia upomnienia może mieć skutki w postaci naruszenia

46 art. 15 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jak i stanowić podstawę wniesienia zarzutów (art. 33 pkt 7 ww. ustawy), czy umorzenia postępowania egzekucyjnego (art. 59 § 1 pkt 7 powołanej ustawy). Istotne znaczenie ma fakt, iż podstawę prawną należności wskazaną w tytule wykonawczym o numerze [...] stanowi decyzja określająca wysokość zaległości z tytułu opłaty produktowej, co wypełnia przesłankę określoną w § 13 pkt 1 rozporządzenia Ministra w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i powoduje, że postępowanie egzekucyjne mogło być wszczęte bez uprzednio doręczonego upomnienia. A zatem błędne określenie podstawy prawnej przez wierzyciela wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego nie miało znaczenia.

47 Dyrektor Izby Skarbowej w Sz. stwierdził, że organ I instancji prawidłowo wyliczył koszty egzekucyjne obciążające wierzyciela - Marszałka Województwa [...]. Łączna kwota kosztów egzekucyjnych wynosi [...] zł, w tym:

48 – opłata manipulacyjna (1% kwoty egzekwowanej należności wraz z odsetkami na dzień 23 grudnia 2008 r. - art. 64 § 6 i § 7 ustawy egzekucyjnej) w kwocie [...] zł,

49 – opłata za zajęcie ruchomości (6% egzekwowanej należności wraz z odsetkami na dzień 23 grudnia 2008 r. - art. 64 § 1 pkt 5 i § 7 ustawy egzekucyjnej) [...] zł,

50 – opłata za spisanie protokołu o stanie majątkowym zobowiązanej Spółki

51 (10% egzekwowanej należności wraz z odsetkami na dzień 23 grudnia 2008r., nie więcej niż [...] zł - art. 64 § 1 pkt 14 i § 7 ustawy egzekucyjnej) [...] zł.

52 Następnie, organ odwoławczy wskazał, że stosownie do art. 64 § 4 i § 5 ustawy

53 o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, opłaty za zajęcia pobiera się tylko

54 raz w toku postępowania egzekucyjnego, chociażby takie same czynności były następnie ponawiane. Dalej, jeżeli w celu wyegzekwowania tej samej należności pieniężnej dokonano czynności egzekucyjnych, opłatę egzekucyjną pobiera się tylko za jedno zajęcie, za które należy się najwyższa opłata, nie mniej niż [...] zł [...] gr.

55 Dalej, organ wskazał, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż obowiązek uiszczenia opłat w odniesieniu do ww. tytułu wykonawczego powstał odpowiednio w odniesieniu do opłaty manipulacyjnej w dniu 23 grudnia

56 2007 r. z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisów tytułu wykonawczego (zgodnie z art. 64 § 10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji), opłaty

57 za zajęcie ruchomości w dniu 23 grudnia 2007 r. z chwilą podpisania protokołu zajęcia przez poborcę skarbowego (zgodnie z art. 64 § 9 pkt 4 ww. ustawy), opłaty

58 za spisanie protokołu o stanie majątkowym zobowiązanego w dniu 23 grudnia

59 2007 r., z chwilą podpisania protokołu przez poborcę skarbowego lub innego upoważnionego pracownika oraz przez zobowiązanego lub świadka przywołanego do czynności (zgodnie z art. 64 § 9 pkt 11 powołanej ustawy).

60 Wobec powyższego, Dyrektor Izby Skarbowej w Sz. stwierdził brak podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia organu I instancji z dnia

61 [...] r. Jednocześnie organ odwoławczy wskazał, iż w sprawie wniosku wierzyciela o umorzenie kosztów egzekucyjnych Naczelnik Urzędu Skarbowego

62 w K. wyda odrębne rozstrzygnięcie, na co wskazano w piśmie z dnia

63 16 października 2009 r. znak: [...].

64 Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem organu odwoławczego, Marszałek Województwa [...] wniósł skargę na ww. postanowienie, zarzucając naruszenie prawa materialnego poprzez niezastosowanie art. 64e § 4a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i obciążenie wierzyciela opłatami egzekucyjnymi, o których mowa w art. 64 § 1 i 6. Ponadto, wniósł

65 o uchylenie postanowienia w całości oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarżący wniósł również

66 o zwrócenie się w trybie art. 3 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem, czy zgodny z Konstytucją jest zapis art. 64 ustawy

67 o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, który nakłada na organ egzekucyjny obowiązek pobierania szeregu opłat egzekucyjnych, niezależnie od wyniku egzekucji oraz niezależnie od wysokości egzekwowanej kwoty.

68 W uzasadnieniu skargi strona wskazała, że koszty postępowania egzekucyjnego powinny być umorzone z urzędu, albowiem w sprawie egzekucja była wszczęta i prowadzona zgodnie z prawem, na podstawie tytułu wykonawczego, wystawionego przez organ wykonujący.

69 Następnie, strona skarżąca dodała, że na podstawie art. 64 ustawy

70 o postępowaniu egzekucyjnym ustawodawca nie uzależnia pobrania opłat od skutku postępowania egzekucyjnego, tylko od samego dokonania czynności. Oznacza

71 to, że wystarczającym dla pobrania opłaty jest m. in. spisanie przez poborcę protokołu zajęcia ruchomości - niezależnie od jej wartości i znaczenia

72 dla postępowania egzekucyjnego. Strona podniosła również, że niezależnie od tego, czy opłaty egzekucyjne obciążają wierzyciela czy zobowiązanego, nie zmienia

73 to faktu, że dla ich pobrania, nie ma żadnego uzasadnienia.

74 Dalej, strona wskazała, że w art. 49 ustawy o komornikach sądowych

75 i egzekucji, określającym wysokość kosztów egzekucji pobieranych przez komornika, ustanowiono ograniczenie, przewidując, że komornik ściąga opłatę proporcjonalnie do wyegzekwowanych kwot, ograniczając jej wysokość do odpowiedniej wielokrotności przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia. W ocenie strony niezrozumiały jest brak analogicznych ograniczeń w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

76 Zdaniem skarżącego, zapis taki jest sprzeczny z Konstytucją, w szczególności z jej art. 2, bowiem uzależnia obowiązek pobrania opłaty wyłączenie od dokonania czynności. Zrównuje tym samym zobowiązanego, który swoje świadczenie spełnił dobrowolnie po wszczęciu egzekucji, z zobowiązanym, który świadczenia nie spełnił, a które zostało wyegzekwowane przez poborcę skarbowego. Tak samo traktuje sytuację, w której dokonanie czynności było skuteczne, jak również sytuację, w której nie było skuteczne i sprowadziło się tylko do spisania protokołu. Nie motywuje zatem ani zobowiązanych do dobrowolnego spełniania świadczeń, ani też organów egzekucyjnych do prowadzenia skutecznej egzekucji.

77 W dalszej części skargi, strona skarżąca wskazała, że skoro podstawą każdego systemu norm prawnych jest fikcja prawna racjonalności ustawodawcy

78 i wynikającego stąd racjonalizmu poszczególnych unormowań prawnych,

79 to racjonalizm stanowionego prawa musi zostać uznany za składową przyzwoitej legislacji. Ponieważ przepis art. 64 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym

80 w administracji zasad prawidłowej legislacji nie spełnia, zasadnym jest zwrócenie się przez Sąd z pytaniem prawnym w trybie art. 3 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym.

81 W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby skarbowej w Sz. wniósł

82 o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Jednocześnie odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze, organ odpierając zarzut naruszenia art. 64e § 4a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym

83 w administracji, stwierdził, że organ egzekucyjny z urzędu umarza koszty z tytułu opłat, o których mowa w art. 64 § 1 i 6 ww. ustawy jeżeli opłaty te nie mogą być ściągnięte od zobowiązanego i powstały we wszczętym i prowadzonym zgodnie

84 z prawem postępowaniu egzekucyjnym na podstawie tytułu wykonawczego, wystawionego przez organ wykonujący. Natomiast, przez organ wykonujący stosownie do art. 1a pkt 8a rozumie się, organ uprawniony do przyjmowania

85 od obcego państwa wniosku o udzielenie pomocy w sprawach dotyczących należności pieniężnych, o których mowa w art. 2 § 1 pkt 8 i 9 powołanej ustawy,

86 a zgodnie z art. 66b § 2 ww. ustawy, funkcję organu wykonującego sprawuje minister właściwy do spraw finansów publicznych.

87 Wobec powyższego, Marszałek Województwa [...]

88 nie ma statusu organu wykonującego, a zatem przepis art. 64e § 4a ww. ustawy

89 nie ma zastosowania do tytułów wykonawczych przez niego wystawionych

90 jak i powstałych oraz obciążających go kosztów egzekucyjnych.

91 Ponadto, organ zauważył, że wydawane rozstrzygnięcia zarówno przez organ egzekucyjny jak i organ odwoławczy, nie były oparte o art. 64e ustawy

92 o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, ale art. 64c § 4 i 7 ww. ustawy.

93 W zakresie umorzenia kosztów egzekucyjnych w trybie art. 64e powołanej ustawy przed organem egzekucyjnym toczy się oddzielne postępowanie w sprawie. Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej w Sz. nie doszło do naruszenia przepisów ustawy

94 o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

95 Odnosząc się do przywołanego przez skarżącego przepisu art. 49 ustawy

96 o komornikach sądowych i egzekucji, organ odwoławczy wskazał, iż ustawę tę należy odnosić do całego kontekstu prowadzenia egzekucji sądowej wynikającej zarówno

97 z ww. ustawy o komornikach jak i Kodeksu postępowania cywilnego. Ustawy te nie mają przeniesienia na uregulowania administracyjnego postępowania, w tym postępowania egzekucyjnego, które dotyczy szeregu należności publicznoprawnych. Uregulowanie w zakresie kosztów egzekucyjnych w egzekucji administracyjnej

98 jak i określonych należności ma więc swoje odmienne zasady, niż w ustawie

99 o komornikach, gdyż dotyczą one specyfiki należności publicznoprawnych i ich charakteru (środki budżetowe, kontrola prawidłowości działania wierzycieli w zakresie wszczynania egzekucji i jej prawidłowości, zasadność egzekucji itp.), jak i dochody

100 z kosztów egzekucyjnych stanowią dochody budżetu Państwa.

101 Natomiast, odnosząc się do wniosku skarżącego o zbadanie przez Trybunał Konstytucyjny zgodności z Konstytucją art. 64 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Dyrektor Izby Skarbowej w Sz. wskazał, że co do zasady wierzyciel kierując sprawę na drogę postępowania egzekucyjnego w administracji, winien brać pod uwagę konsekwencje i ryzyko wszczynania egzekucji w sytuacji nieostateczności decyzji, na co wskazuje powstała sytuacja uchylenia decyzji stanowiącej podstawę egzekucji, co wprost przeniosło się na konieczność zapłaty przez niego powstałych kosztów.

102 Skarżący w piśmie z dnia 19 marca 2010 r., stanowiącym uzupełnienie skargi, podtrzymał skargę na zaskarżone postanowienie w zakresie obciążenia skarżącego opłatą manipulacyjną. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił błędną wykładnię

103 art. 64 § 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez przyjęcie, że nawet w wypadku niepodjęcia żadnych czynności egzekucyjnych przez organ, powstaje obowiązek uiszczenia opłaty manipulacyjnej, podczas gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu prowadzi do wniosku, że obowiązek uiszczenia tej opłaty powinien być powiązany z czynnościami, które po stronie organu egzekucyjnego spowodowałyby jakiekolwiek wydatki. Zdaniem skarżącego nie można w ten sposób przeprowadzać interpretacji ww. przepisu, albowiem prowadziłoby to do uznania, że niezależnie od dokonania jakichkolwiek czynności egzekucyjnych, powstaje obowiązek zapłaty opłaty manipulacyjnej, co byłoby sprzeczne z art. 2 Konstytucji.

104 Skarżący podtrzymał wniosek o zwrócenie się z pytaniem prawnym

105 do Trybunału Konstytucyjnego, modyfikując swoje wcześniejsze pytanie w ten sposób, że ograniczył je do kwestii zapłaty opłaty manipulacyjnej, a mianowicie według strony należy wyjaśnić czy przepis art. 64 § 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji rozumiany w ten sposób, że niezależnie od dokonania jakichkolwiek czynności egzekucyjnych, powstaje obowiązek zapłaty opłaty manipulacyjnej jest zgodny z art. 2 Konstytucji RP.

106 W uzasadnieniu pisma strona skarżąca dodatkowo wskazała,

107 że postanowieniem z dnia 26 lutego 2010 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego

108 w K. umorzył koszty egzekucyjne należne za zajęcie ruchomości oraz spisanie protokołu o stanie majątkowym. Ze względu na odmowę umorzenia opłaty manipulacyjnej, skarżący podtrzymał swoją skargę w tym zakresie. Do pisma dołączono kserokopię ww. postanowienia.

109 Ponadto, podniósł, że obowiązek uiszczenia opłaty manipulacyjnej powstaje wówczas, gdy organ egzekucyjny poniósł wydatki związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych. Obowiązek poniesienia opłaty niezależnie od wykonania jakichkolwiek czynności egzekucyjnych nie ma żadnego racjonalnego uzasadnienia. Zdaniem skarżącego oznaczałoby to, że do obciążenia wierzyciela opłatą manipulacyjną wystarczające jest doręczenie zobowiązanemu tytułu wykonawczego.

110 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

111 Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa.

112 Stosownie do treści przepisu art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo

113 o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych

114 w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, w celu wyeliminowania z obrotu prawnego aktu wydanego przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, jak również ustalenie, że decyzja organu dotknięta jest wadą nieważności (art. 145 § 1 lit. a-c ww. ustawy).

115 Zgodnie z treścią przepisu art. 64c § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r.

116 o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity: Dz. U. z 2001 r.,

117 Nr 229 poz. 1954 ze zm.) wierzyciel pokrywa koszty postępowania egzekucyjnego, jeżeli nie mogą być one ściągnięte od zobowiązanego, z zastrzeżeniem § 4a – 4c oraz art. 64e § 4a.

118 W ocenie Sądu uprawnione jest stanowisko organu odwoławczego, który uznał, że na podstawie ww. przepisu kosztami postępowania należy obciążyć wierzyciela. Jak wskazuje się w doktrynie przepis ten znajduje zastosowanie nie tylko w sytuacji, gdy zobowiązany w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego zubożeje w znacznym stopniu, faktycznie udaremniającym ściągnięcie od niego kosztów egzekucyjnych, ale także w sytuacji, gdy koszty te są ściągalne od zobowiązanego, lecz wierzyciel odstąpił od egzekucji (por. Hauser R., Leoński Z.,

119 Skoczylas A. Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, 4 wydanie. Wydawnictwo C. H. Beck. Warszawa 2008, s. 185).

120 Wskazać także należy, że organ egzekucyjny nie jest uprawniony

121 do podejmowania działań z urzędu wówczas, gdy postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte na wniosek uprawnionego wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego. W konsekwencji, jeżeli wierzyciel złoży wniosek

122 o umorzenie postępowania na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 ww. ustawy, to organ jest związany żądaniem wierzyciela. W takiej sytuacji organ jest zobligowany

123 do umorzenia postępowania. Jak już powyżej wskazano, umorzenie postępowania na wniosek wierzyciela, co de facto oznacza przerwanie toku egzekucji i rezygnację przez wierzyciela z jej kontynuowania, skutkuje tym, że koszty te nie mogą być ściągnięte od zobowiązanego, wobec czego pokrywa je wierzyciel zgodnie

124 z art. 64c § 4 ww. ustawy. Na marginesie wskazać należy, że organ egzekucyjny jedynie w sytuacji gdy zobowiązany zwróci się do organu o umorzenie postępowania egzekucyjnego może działać wówczas "niejako" z urzędu.

125 Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, stwierdzić należy, że zasadnie organ odwoławczy powołał się na przepis art. 64c § 4 ustawy

126 o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Nie budzi wątpliwości,

127 że w rozpoznawanej sprawie postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte

128 z inicjatywy Marszałka Województwa [...] i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego. Następnie, wskutek podjętych przez organ egzekucyjny czynności, po doręczeniu Spółce tytułu wykonawczego, organ egzekucyjny zastosował środki egzekucyjne w postaci zajęcia ruchomości, wierzytelności z rachunku bankowego oraz zajęcia wierzytelności, a także spisania protokołu o stanie majątkowym. Skoro wierzyciel, tj. Marszałek Województwa [...] pismem z dnia 15 września 2009 r. zwrócił się z wnioskiem do organu egzekucyjnego o umorzenie wszczętego z jego inicjatywy postępowania egzekucyjnego, ze względu na uchylenie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sz. decyzji będącej podstawą egzekucji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, to organ egzekucyjny był zobowiązany do umorzenia postępowania zgodnie z żądaniem wierzyciela. W ocenie Sądu nie budzi wątpliwości,

129 że w zaistniałej sytuacji, tj. umorzenia postępowania egzekucyjnego na wniosek wierzyciela, koszty te nie mogły być ściągnięte od zobowiązanego. A zatem uznać należy, że organ prawidłowo na podstawie art. 64c § 4 ww. ustawy kosztami postępowania obciążył wierzyciela.

130 W odniesieniu do zarzutu skargi, dotyczącego naruszenia przepisu prawa materialnego poprzez niezastosowanie art. 64e § 4a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wskazać należy, że słusznie organ uznał, iż jest

131 on nieuzasadniony, bowiem przepis ten nie znajduje zastosowania w rozpoznawanej sprawie. Zgodnie z art. 64e § 4a ww. ustawy organ egzekucyjny z urzędu umarza koszty z tytułu opłat, o których mowa w art. 64 § 1 i 6 powołanej ustawy, jeżeli opłaty te nie mogą być ściągnięte od zobowiązanego i powstały w zgodnie z prawem wszczętym i prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez organ wykonujący. Natomiast, stosownie

132 do ustawowej definicji "organu wykonującego", zawartej w art. 1a pkt 8b powołanej ustawy (organ błędnie podał pkt 8a), przez organ ten rozumie się organ uprawniony do przyjmowania od obcego państwa wniosku o udzielenie pomocy w sprawach dotyczących należności pieniężnych, o których mowa w art. 2 § 1 pkt 8 i 9.

133 Na podstawie art. 66b § 2 tej ustawy funkcję organu wykonującego sprawuje minister właściwy do spraw publicznych. Wobec powyższego stwierdzić należy, że skoro Marszałkowi Województwa [...] ustawa nie przyznaje statusu organu wykonującego, to przepis art. 64e § 4a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie znajduje zastosowania w rozpoznawanej sprawie.

134 Następnie, odnosząc się do powołanego przez skarżącego wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 maja 2005 r., sygn. akt P 6/04, w którym orzeczono

135 m. in. o niezgodności przepisu art. 49 zd. 2 i 3 w związku z art. 45 ust. 2 ustawy

136 z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (Dz. U. Nr 133,

137 poz. 882 ze zm.) z art. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, wskazać należy,

138 że nie jest on adekwatny do przepisów mających zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, co oznacza, że orzeczenie to może być uwzględnione w sprawie. Przytoczone przez skarżącego orzeczenie wprawdzie dotyczyło ponoszenia kosztów postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez komorników, jednakże rozstrzygnięcie Trybunału Konstytucyjnego dotyczyło przepisów ustawy

139 o komornikach sądowych i egzekucji, które były wewnętrznie sprzeczne, bowiem jeden przepis stanowił, że wysokość opłaty stosunkowej zależy od rzeczywiście wyegzekwowanego świadczenia, drugi pozwalał na pobieranie takiej opłaty

140 bez względu na skutek czynności egzekucyjnych. Trybunał wskazał, że skoro

141 w stanie prawnym z czasu postawienia pytania prawnego – ustawodawca powiązał opłatę stosunkową z wyegzekwowaniem roszczenia, to jej "oddzielenie" od tej podstawy w przypadku wniosku wierzyciela o umorzenie postępowania musi być uznane za nielogiczne i niekonsekwentne, a zatem nieracjonalne, i – jako

142 takie – niezgodne z zasadą przyzwoitej legislacji. Zatem, skoro regulacja

143 art. 49 zdanie 2 i 3 ustawy komorniczej w związku z art. 45 ust. 2 tej ustawy

144 nie spełniała zasad przyzwoitej legislacji ze względu na nieracjonalność zamieszczenia w jednym akcie prawnym regulacji odmiennie kształtujących zagadnienia kosztów postępowania egzekucyjnego, uznać ją należało za niezgodną z art. 2 Konstytucji.

145 Natomiast, w ocenie Sądu przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym

146 w administracji nie są wewnętrznie niespójne. Według Sądu, kwestionowany przez stronę przepis, nie jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, bowiem nie narusza on zasad dobrej legislacji. Ustawodawca miał prawo

147 do "oderwania" wysokości opłat egzekucyjnych od nakładu pracy i skuteczności czynności egzekucyjnych dokonywanych od nakładu pracy i skuteczności czynności egzekucyjnych dokonywanych przez pracowników organu egzekucyjnego. Subiektywne przekonanie skarżącego o niesłuszności i nieracjonalności przepisu

148 nie oznacza, iż jest on niezgodny z ww. zasadą wynikającą z art. 2 Konstytucji, zgodnie z którym Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. Jednakże w rozpatrywanej sprawie, wobec braku wątpliwości Sądu co do tego, że wskazany przez skarżącego przepis jest zgodny z Konstytucją, stwierdzić należy, że nie zachodzi przesłanka uzasadniająca skierowanie przez Sąd pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego.

149 Końcowo, wskazać należy, że Sąd podziela także stanowisko Dyrektora Izby Skarbowej w Sz., który stwierdził, że organ egzekucyjny prawidłowo wyliczył koszty egzekucyjne obciążające wierzyciela, a w szczególności wysokość opłaty manipulacyjnej. Zastrzeżeń Sądu nie budzi również ustalenie momentu powstania obowiązku uiszczenia opłaty manipulacyjnej w odniesieniu do ww. tytułu wykonawczego.

150 Reasumując, Sąd uznał, że Dyrektor Izby Skarbowej w Sz.e

151 w zaskarżonym postanowieniu prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy oraz zastosował do tak ustalonego stanu faktycznego obowiązujące przepisy prawa. Sąd nie stwierdził również naruszenia przez organ odwoławczy przepisów proceduralnych.

152 Wobec powyższego, skargę, jako nieuzasadnioną, należało oddalić

153 na podstawie przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

154 o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).