Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 17 października 2018 r., I SA/Sz 590/18

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 17 października 2018 r., I SA/Sz 590/18

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Wojtysiak Sędzia WSA Elżbieta Woźniak Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Furtak-Biernat po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 10 października 2018 r. sprawy ze skargi S. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2014 r. oddala skargę.

Uzasadnienie

2 Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 7 czerwca 2018 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Burmistrza B. z dnia

3 4 kwietnia 2018 r., nr [...] w sprawie określenia S. B. (dalej: "Strona" lub "Skarżący") wysokości podatku od nieruchomości za 2014 rok na kwotę [...]zł.

4 Powyższe decyzje zostały wydane w następującym stanie faktycznym.

5 Decyzją z dnia 4 kwietnia 2018 r. nr jw. Burmistrz B. określił Stronie wysokość podatku od nieruchomości należnego w 2014 r. Przedmiotem opodatkowania były grunty o łącznej powierzchni [...] m2, leżące pod liniami [...] będącymi własnością przedsiębiorstwa [...], położone w gminie B.. Powodem wszczęcia postępowania podatkowego była dokonana przez Stronę odmowa skorygowania deklaracji podatkowej za ww. okres poprzez zastosowanie

6 najwyższej stawki podatku od nieruchomości w odniesieniu do powyższych gruntów.

7 Organ I instancji ustalił bowiem, że grunty stanowiące przedmiot opodatkowania w rozpoznawanej sprawie są przedmiotem umów ustanowienia służebności przesyłu ustanowionej przez Stronę na rzecz dwóch podmiotów, tj. [...]

8 w G. (umowy zawarte w formie aktów notarialnych w dniu 14 i 17 grudnia 2012 r.)

9 oraz [...] [...] (umowa zawarta w formie aktu notarialnego w dniu 10 grudnia 2014 r.; § 7.1. umowy stanowi, że dotyczy

10 ona również lat 2006-2014). Treść umów służebności przesyłu odnotowana jest ponadto w księgach wieczystych prowadzonych dla działek gruntu objętych służebnością i stanowiących przedmiot opodatkowania w rozpoznawanej sprawie.

11 Zgromadzone dowody wykazały (m.in. umowy ustanowienia służebności

12 oraz księgi wieczyste obejmujące przedmiot opodatkowania), że w pasie gruntu oddanym ww. przedsiębiorstwom do realizowania na nim celów publicznych w zakresie eksploatacji sieci [...] i utrzymywaniu jej we właściwym stanie technicznym, Strona nie może prowadzić gospodarki [...] w pełnym zakresie, bowiem gospodarka ta jest ona ograniczona tylko do niektórych zadań.

13 Organ podatkowy ustalił, że pasy gruntu pod liniami [...] służą przede wszystkim działalności przedsiębiorstw [...] w zakresie bezpiecznego i bezawaryjnego przesyłu energii elektrycznej. W związku z tym organ stwierdził, że jest to grunt zajęty na działalność gospodarczą przedsiębiorstw [...] i mimo jego klasyfikacji geodezyjnej jako [...], grunty zakrzewione, łąki, tereny różne i nieużytki podlega on opodatkowaniu stawką podatku od nieruchomości ustaloną dla gruntów związanych z działalnością gospodarczą.

14 Strona zaskarżyła decyzję organu I instancji odwołaniem, kwestionując tę część decyzji, w której określona została wysokość podatku od nieruchomości za grunt obciążony służebnością przesyłu na rzecz ww. przedsiębiorstw [...] stanowiący pasy technologiczne pod liniami elektroenergetycznymi. Strona żądała uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i przekazania sprawy organowi I instancji

15 do ponownego rozpatrzenia, zarzucając organowi I instancji naruszenie prawa materialnego i procesowego, tj. art. 2 ust. 2 w zw. z art. 1a ust. 1 pkt 4 i 7 oraz

16 ust. 3 pkt 2, art. 7 ust. 1 pkt.10) ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach

17 i opłatach lokalnych (Dz.U.2018.1445 j.t. ze zm.; dalej: "u.p.o.l.") a także art. 1 ust. 1,2

18 i 3 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o podatku [...] (Dz.U.2017.1821.j.t. ze zm.; dalej: "u.p.l."), art. 21 § 3, art. 121 § 1, art. 122, art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 191,

19 art. 197 § 1 oraz art. 210 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U.2018.800 j.t. ze zm.; dalej: "O.p.").

20 Do odwołania Strona załączyła opracowane przez Instytut Badawczy [...] inwentaryzacje przyrodnicze gruntów w zarządzie [...] przebiegających pod liniami elektroenergetycznymi na obszarze pilotażowym wraz

21 z koncepcją ich zagospodarowania dla celów gospodarki [...] i ochrony przyrody.

22 Samorządowe Kolegium Odwoławcze, w wyniku ponownego rozpoznania sprawy, zaskarżoną do tutejszego Sądu ww. decyzją z dnia 7 czerwca 2018 r. orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji.

23 Na wstępie organ odwoławczy, odnosząc się do zarzutów odwołania dotyczących naruszenia prawa procesowego oraz wniosków dowodowych

24 (o przeprowadzenie dowodów z opinii biegłych) uznał je za chybione, stwierdzając,

25 że zakres i rodzaj czynności wykonywanych na gruntach przez operatora sieci elektroenergetycznych określają umowy ustanowienia służebności przesyłu. Zakres

26 i rodzaj czynności wykonywanych na gruntach przez operatora sieci elektroenergetycznych wynika również z definicji służebności przesyłu (art. 3051 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny; Dz.U.2018.1025 j.t.; dalej: "K.c."),

27 do którego w swej treści wymienione umowy nawiązują.

28 Następnie Kolegium stwierdziło, że organ I instancji zgromadził jednoznaczny materiał dowodowy, na podstawie, którego podjął zasadne rozstrzygnięcie.

29 Organ odwoławczy zgodził się ze stanowiskiem, że grunt przeznaczony na realizację zadań gospodarczych [...] S.A. i [...] [...] nie jest stricte gruntem [...], ponieważ prowadzenie na nim gospodarki [...] jest mocno ograniczone głównym przeznaczeniem tego gruntu, jakim jest służenie działalności gospodarczej przedsiębiorstwa [...]. Jak wskazał organ odwoławczy Strona może wykorzystywać grunt dla swoich celów tylko w takim zakresie, w jakim nie koliduje to z działalnością przedsiębiorstwa [...]. Przede wszystkim niemożliwa jest na tym gruncie uprawa drzewostanu.

30 W ocenie Kolegium, materiał dowodowy (w tym także dołączona do odwołania inwentaryzacja, oświadczenia nadleśniczego) potwierdził, że na gruncie związanym

31 z przesyłem energii elektrycznej nie była prowadzona działalność w zakresie urządzania, ochrony i zagospodarowania [...], utrzymywania i powiększania zasobów

32 i upraw [...], pozyskiwania drewna, żywicy, choinek, karpiny, kory, igliwia, czyli - większości działań składających się na działalność [...]. Związanie gruntu

33 z działalnością gospodarczą przedsiębiorstwa [...], jak wskazał organ

34 II instancji, jest tak silne, że gospodarka [...] ograniczona jest właściwie

35 do wykorzystywania tej przestrzeni na gospodarowanie zwierzyną [...], realizowaną

36 w przeważającym stopniu przez koła łowieckie, zbiory runa [...] tam, gdzie rodzaj gruntu na to pozwala, czy na drogi stanowiące szlaki komunikacyjne dla prowadzonej

37 w sąsiedztwie gospodarki [...]. Prowadzenia plantacji choinek specjaliści nie zalecają, zwłaszcza pod liniami średniego napięcia, z powodu zbyt wąskich pasów, specyficznego mikroklimatu, kosztownej ochrony przed zwierzyną, restrykcyjnymi zasadami stosowania na gruntach [...] środków ochrony roślin, a także, dużej konkurencji prywatnych gospodarstw choinkowych. Zaleca się wykorzystywanie pasów gruntu pod liniami elektrycznymi na pasy przeciwpożarowe, obszary ochrony roślin, owadów, ptaków - innymi słowy, na korytarze ekologiczne.

38 Następnie organ odwoławczy wskazał, że ustanowienie służebności przesyłu (ww. umowami), unormowanej w art. 3051 K.c., spowodowało, że grunt pod liniami [...] jest trwale zajęty na prowadzenie działalności przez przedsiębiorstwo [...]. Trwałość zajęcia gruntu na działalność gospodarczą przedsiębiorstwa [...] polega na tym, że ponieważ przez linie napowietrzne przebiegające nad gruntem odbywa się ciągły i nieprzerwany przesył energii elektrycznej, to zadaniem tego gruntu jest zapewnienie bezpiecznego i bezawaryjnego przesyłu tej energii każdego dnia, w sposób ciągły. W granicach służebności przesyłu mieści

39 się eksploatacja przez przedsiębiorstwo [...] sieci [...], a pojęcie to obejmuje ciągły, nieprzerwany przepływ energii elektrycznej przez sieci. Stąd stan techniczny gruntu pod ww. sieciami musi spełniać warunki odpowiadające zadaniu zapewnienia bezpieczeństwa sieciom (np. brak zadrzewienia bądź tylko niskie zakrzewienie). Wszystkie wymienione okoliczności świadczą, w ocenie organu odwoławczego, o podporządkowaniu gruntu pod liniami elektrycznymi działalności gospodarczej właściciela tych linii. Grunt nie jest zatem zajęty na działalność [...].

40 A zatem, w ocenie Kolegium, grunt zasadnie został opodatkowany stawką jak za grunt związany z działalnością gospodarczą.

41 Zdaniem organu odwoławczego zaskarżona decyzja nie narusza ani prawa materialnego ani procesowego w związku z czym zarzuty odwołania są niezasadne.

42 Strona zaskarżyła ww. decyzję organu odwoławczego skargą wniesioną

43 do tutejszego Sądu wnosząc o jej uchylenie wraz z poprzedzającą ją decyzją organu

44 I instancji oraz o zasądzenie na rzecz Skarżącego kosztów postępowania sądowego.

45 Zaskarżonej decyzji Skarżący zarzucił:

46 1. naruszenie prawa materialnego tj.:

47 a) naruszenie przepisów prawa materialnego w postaci art. 2 ust. 2 w zw. z art. 1a ust. 1 pkt 4 i 7 oraz ust. 3 pkt 2 u.p.o.l., a także art. 1 ust. 1, 2 i 3 u.p.l. poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że zajęcie [...] na prowadzenie działalności gospodarczej oznacza również sytuację, gdy na gruncie [...] stanowiącym pas techniczny pod napowietrznymi liniami elektroenergetycznymi znajdują

48 się te urządzenia, a operator linii wykonuje sporadycznie czynności związane

49 z konserwacją urządzeń przesyłowych, co nie wyłącza prowadzenia na tym terenie działalności [...], pomimo że prawidłowa wykładnia tych przepisów powinna prowadzić do wniosku, iż o zajęciu gruntu na prowadzenie działalności gospodarczej można mówić dopiero wtedy, gdy wykonywanie działalności gospodarczej wyklucza całkowicie prowadzenie na danym obszarze działalności [...] zatem obowiązek zapłaty podatku od nieruchomości za grunt [...] powstaje dopiero w sytuacji, gdy ten grunt jest stale zajęty na prowadzenie działalności gospodarczej w sposób wyłączający możliwość prowadzenia choćby ograniczonej gospodarki [...], a nie jedynie sporadycznie zajmowany w celu dokonania czynności mających zawiązek z prowadzaniem działalności gospodarczej;

50 b) art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. w związku z art. 336 K.c. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że grunty, na których posadowione

51 są linie [...] są związane z działalnością gospodarczą, gdyż znajdują się w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą podczas gdy zakłady [...] takimi posiadaczami nie są;

52 2. naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj.

53 a) art. 187 O.p. poprzez zaniechanie obowiązku wyczerpującego rozpatrzenia sprawy i nie przeprowadzenie dowodu z oględzin nieruchomości,

54 na których usytuowane są linie [...], a tym samym zaniechanie zbadania czy na gruncie [...] jest prowadzona i w jakim zakresie gospodarka [...]

55 b) art. 191 O.p. poprzez sprzeczność istotnych ustaleń organu podatkowego

56 z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego polegającą na przyjęciu,

57 że czynności wykonywane przez zakład [...] są wykonywane w sposób trwały i wykluczający prowadzenie działalności [...], pomimo przedstawienia przez Skarżącego specjalistycznej opinii w tym zakresie;

58 c) art. art. 197 § 1 w zw. z art. 180 § 1, art. 122 i art. 187 § 1 O.p, poprzez:

59 – brak prowadzenia dowodu z opinii biegłego z dziedziny gospodarki [...], pomimo, że ocena czy na gruncie [...] w zarządzie Nadleśnictwa stanowiącym pas położony pod napowietrznymi liniami elektroenergetycznymi możliwe jest prowadzenie działalności (gospodarki) [...] oraz czy była tam

60 i w jakim zakresie taka działalność prowadzona w roku objętym zakresem decyzji podatkowej, wymagało posiadania informacji specjalnych;

61 – brak prowadzenie dowodu z opinii biegłego z dziedziny energetyki, pomimo

62 że ocena, jakie czynności i z jaką częstotliwością oraz o jakim czasie trwania

63 są konieczne do wykonania przez operatora sieci na terenach będących

64 w zarządzie podatnika w ramach eksploatacji i utrzymania linii, wymagała posiadania informacji specjalnych.

65 W uzasadnieniu zarzutów skargi Skarżący podał argumenty na ich poparcie, wskazując, że nie podziela stanowiska organu I i II instancji, co do tego, że grunt sklasyfikowany jako [...] jest w realiach rozpoznawanej sprawy gruntem zajętym

66 na prowadzenie działalności gospodarczej i w związku z tym podlega opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości na podstawie art. 2 ust. 2 u.p.o.l.

67 W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.

68 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

69 Skarga jest niezasadna.

70 W rozpatrywanej skardze Skarżący podniósł zarzuty dotyczące naruszenia prawa procesowego i materialnego, natomiast spór w niniejszej sprawie sprowadza

71 się de facto ustalenia jakim podatkiem, tj. czy podatkiem od nieruchomości wg stawki właściwej dla gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej, powinny

72 być objęte grunty pod napowietrznymi liniami elektroenergetycznymi, oznaczone

73 w ewidencji gruntów jako [...] bądź użytki rolne. Spór dotyczy również prawidłowości ustalenia przez organy podatkowe stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy.

74 Gdy w skardze zarzuca się zarówno naruszenie prawa materialnego,

75 jak i przepisów postępowania, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlega zarzut naruszenia przepisów postępowania ponieważ dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez organy w wydanych decyzjach jest prawidłowy, albo nie został skutecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez te organy przepis prawa materialnego.

76 W pierwszej kolejności odnieść się należy zatem do zarzutów skargi dotyczących naruszenia przez organy podatkowe przepisów postępowania.

77 Sąd za chybione uznaje zarzuty naruszenia przepisów postępowania,

78 tj.: art. 122, art. 180 § 1, art. 187, art. 191 i art. 197 § 1 O.p.

79 Przypomnieć zatem należy, że zasada prawdy obiektywnej, wyrażona w art. 122 O.p. oraz zasada zupełności postępowania dowodowego zawarta art. 187 O.p. nakładają na organ administracji publicznej prowadzący postępowanie obowiązek ustalenia stanu faktycznego na podstawie całościowo zebranego materiału dowodowego. Przy czym zgodnie z art. 180 § 1 O.p. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne

80 z prawem. Jak stanowi z kolei art. 197 § 1 O.p. w przypadku gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ podatkowy może powołać na biegłego osobę dysponująca takimi wiadomościami, w celu wydania opinii. Okoliczności zaś mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy powinny być ustalone przez organy w taki sposób, by odpowiadały rzeczywistości i mogły stać się podstawą prawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego. Jak wskazuje art. 191 O.p., wyłącznie

81 w przypadku zebrania przez organ i rozpatrzenia całości materiału dowodowego możliwa jest prawidłowa ocena sprawy oraz prawidłowe rozstrzygnięcie o prawach strony.

82 W ocenie Sądu organy w rozpoznawanej sprawie sprostały ww. wymogom

83 nie naruszając żadnego z ww. przepisów postepowania. Organy zgromadziły bowiem materiał dowodowy w zakresie pozwalającym na zrekonstruowanie stanu faktycznego niezbędnego dla przeprowadzenia prawidłowego procesu subsumpcji i oceniły

84 go zgodnie z zasadą swobodnej, a nie dowolnej oceny tych dowodów. W uzasadnieniu decyzji organ podatkowy wskazał podstawy prawne i faktyczne poczynionych ustaleń. Dowody z dokumentów nie były przy tym kwestionowane. Nadleśnictwo było

85 też powiadamiane o możliwości wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego. Podkreślić należy, że to, iż wyprowadzona z zebranego materiału dowodowego ocena prawna jest odmienna od oczekiwań Strony nie może dowodzić wadliwości tej oceny, która zdaniem Sądu jest zgodna z zasadami wiedzy, logiki

86 i doświadczenia życiowego, a zatem odpowiada wymogom art. 191 O.p.

87 Zbędnym w rozpoznawanej sprawie, w ocenie Sądu, było przeprowadzenie dowodu z oględzin oraz opinii biegłego z dziedziny energetyki i z dziedziny gospodarki [...] na okoliczność faktycznego czy też hipotetycznego prowadzenia na spornym gruncie działalności [...]. W ocenie sądu, ustalenie stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy nie wymagało bowiem ani wiadomości specjalnych ani dokonania oględzin opodatkowanych gruntów. Z niekwestionowanych okoliczności sprawy wynika bowiem, że sporne grunty zostały udostępnione na podstawie umów ustanowienia służebności przesyłu operatorom energii elektrycznej celem usytuowania na nich słupów przesyłowych, rozciągnięcia pomiędzy nimi sieci [...] a także

88 ich eksploatowania i utrzymania - a to właśnie ta okoliczność spowodowała, że organy uznały sporne grunty za zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej. Dodać przy tym należy, że organy podatkowe obu instancji nie kwestionowały, iż na tym terenie

89 (tj. obszarze pasów technicznych położonych na terenie Gminy B. a znajdujących się w zarządzie Skarżącego) była możliwość prowadzenia działalności [...] a nawet, iż taka działalność była de facto na tym terenie prowadzona. Jednakże jak słusznie wskazywały, było to możliwe jedynie w ograniczonym zakresie, całkowicie zależnym

90 od właściwego i niezakłóconego prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie przesyłu prądu przez operatora [...].

91 Zaskarżona decyzja odpowiada także wymogom art. 210 O.p. Wskazać należy, że organ prowadzący postępowanie zebrał materiał dowodowy obejmujący

92 te okoliczności, z którymi na gruncie stosowanych w sprawie przepisów prawa materialnego wiążą się skutki prawne.

93 Reasumując, w kontrolowanym postępowaniu nie można dopatrzyć

94 się zarzucanego w skardze naruszenia przepisów procesowych mających istotny wpływ na wynik sprawy, w tym wskazanych w zarzutach skargi.

95 Przechodząc w dalszej kolejności do rozpoznania zarzutów skargi w zakresie naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 2 ust. 2 w zw. z art. 1a ust. 1 pkt 4 i 7 oraz ust. 3 pkt 2 u.p.o.l., art. 1 ust. 1,2,3, u.p.l. a także art. 1a ust. 1 pkt. 3 u.p.o.l.

96 w zw. z art. 336 K.c., Sąd wskazuje, że również tych zarzutów nie podzielił.

97 Sąd zauważa, że zgodnie z art. 2 ust. 1 u.p.o.l. (w brzmieniu obowiązującym

98 w 2014 r.) opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają następujące nieruchomości lub obiekty budowlane: 1) grunty; 2) budynki lub ich części; 3) budowle lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. W myśl ust. 2 tego artykułu, opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości nie podlegają użytki rolne, grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych lub [...], z wyjątkiem zajętych

99 na prowadzenie działalności gospodarczej.

100 Zgodnie zaś z art. 1 ust. 1 u.p.l., opodatkowaniu podatkiem [...] podlegają określone w ustawie [...], z wyjątkiem [...] zajętych na wykonywanie innej działalności gospodarczej niż działalność [...]. W odniesieniu do gruntów [...] wskazać należy, że za działalność [...] w rozumieniu u.p.l. uważa się działalność właścicieli, posiadaczy lub zarządców [...] w zakresie urządzania, ochrony

101 i zagospodarowania [...], utrzymywania i powiększania zasobów i upraw [...], gospodarowania zwierzyną, pozyskiwania - z wyjątkiem skupu - drewna, żywicy, choinek, karpiny, kory, igliwia, zwierzyny oraz płodów runa [...], a także sprzedaż tych produktów w stanie nieprzerobionym (art. 1 ust. 3 ). Tożsamej treści definicję "działalności [...]" zawiera art. 1a ust. 1 pkt 7 u.p.o.l. zaś w pkt 4) tego przepisu stanowi, że działalność gospodarcza oznacza działalność, o której mowa w przepisach Prawa działalności gospodarczej, z zastrzeżeniem w ust. 2, zgodnie z którym

102 za działalność gospodarczą nie uważa się m.in. działalności rolniczej lub [...].

103 Definicja "[...]" została zaś precyzyjnie określona w art. 1 ust. 2 u.p.l., który stanowi, że [...] (w rozumieniu ustawy) są grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako "Ls". W art. 1a ust. 3 pkt 1 i 2 u.p.o.l. wskazano, że pod pojęciem [...]

104 i użytków rolnych należy rozumieć grunty tak sklasyfikowane w ewidencji gruntów

105 i budynków.

106 Na podstawie z kolei art. 1 ustawy o podatku rolnym, opodatkowaniu podatkiem rolnym podlegają grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne lub jako grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych, z wyjątkiem gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż działalność rolnicza.

107 Zgodnie zaś z art. 7 ust. 1 pkt 10 u.p.o.l., zwalnia się od podatku

108 od nieruchomości grunty stanowiące nieużytki, użytki ekologiczne, grunty zadrzewione

109 i zakrzewione, z wyjątkiem zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej.

110 Zgodnie natomiast z art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l., użyte w niej określenie "grunty, budynki i budowle związane z prowadzeniem działalności gospodarczej" oznacza – "grunty, budynki i budowle będące w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, z wyjątkiem budynków mieszkalnych oraz gruntów związanych z tymi budynkami, a także gruntów, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b), chyba że przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia tej działalności ze względów technicznych".

111 Mając na uwadze powyższe regulacje prawne, uznać zatem należy,

112 że pierwszym i podstawowym kryterium decydującym o zaliczeniu gruntu jako przedmiotu opodatkowania podatkiem od nieruchomości, rolnym czy też [...] jest jego klasyfikacja w ewidencji gruntów i budynków. Sklasyfikowanie gruntu

113 ma podstawowe znaczenie w kontekście prawidłowego wymiaru podatku, co wynika również z art. 21 ust.1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne

114 (Dz.U.2010.193.1287 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem podstawę wymiaru podatków

115 i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. To na podstawie danych zawartych

116 w ewidencji gruntów i budynków organ podatkowy wymierza odpowiedni podatek i tymi danymi jest związany. Stanowią one podstawę wymiaru podatków (por. wyrok NSA

117 z 14 września 2011 r., II FSK 533/10). Zgodnie z § 67 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów

118 i budynków (Dz.U.2016.1034 j.t.), użytki gruntowe wykazywane w ewidencji dzielą

119 się na następujące grupy: 1) użytki rolne, 2) grunty [...] oraz zadrzewione

120 i zakrzewione, [...], 7) tereny różne oznaczone symbolem -Tr. W myśl natomiast

121 § 68 ust. 1 pkt 1 lit. a oraz ust. 2 ww. rozporządzenia, grunty rolne dzielą się,

122 m.in. na użytki rolne, do których zalicza się grunty orne, oznaczone symbolem – R oraz nieużytki, oznaczone symbolem - N. Na podstawie § 68 ust. 2 tego rozporządzenia, grunty [...] oraz zadrzewione i zakrzewione dzielą się na: 1) [...], oznaczone symbolem - Ls, 2) grunty zadrzewione i zakrzewione, oznaczone symbolem – Lz.

123 Od wskazanej powyżej reguły istnieje jednak wyjątek i jest nim ww. okoliczność zajęcia gruntu na prowadzenie działalności gospodarczej (art. 2 ust. 2 u.p.o.l., art. 1

124 ust. 1 u.p.l., art. 1 ustawy o podatku rolnym). I tak np. co do zasady zatem, grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako m.in. Ls (lasy) powinny zostać opodatkowane odpowiednio podatkiem [...] chyba, że grunty te zostały zajęte

125 na prowadzenie działalności gospodarczej i wówczas podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości. Podobnie w odniesieniu do podatku rolnego gdzie zajęcie gruntu, sklasyfikowanego w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne lub jako grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych, na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż działalność rolnicza wyklucza ich opodatkowanie podatkiem rolnym i skutkuje opodatkowanie podatkiem od nieruchomości (art. 2 ust. 2 u.p.o.l.). Podobnie sytuacja przedstawia się w odniesieniu do gruntów stanowiących nieużytki, użytki ekologiczne, grunty zadrzewione i zakrzewione, które co do zasady zwolnione

126 są od podatku od nieruchomości, chyba że sa zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej.

127 W tej sytuacji kluczowe staje się wyjaśnienie pojęcia "zajęcia gruntów

128 na prowadzenie działalności gospodarczej", tym bardziej, że to sformułowanie

129 jest sporne w rozpoznawanej sprawie, a nie zostało zdefiniowane, ani w ustawie

130 o podatku [...], ani też w ustawie o podatkach i opłatach lokalnych, gdzie uregulowany jest podatek od nieruchomości. Powyższe pojęcie służy zatem jako kryterium rozgraniczające opodatkowanie gruntów podatkiem od nieruchomości albo podatkiem [...] lub rolnym, ale tylko do gruntów w ww. przepisie wymienionych. Zauważyć przy tym należy, że kryterium "zajęcia na prowadzenie działalności gospodarczej" pojawia się jeszcze w tej ustawie w niektórych przepisach odnoszących się do stawek podatku od nieruchomości, np. w art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. b) i c) u.p.o.l., lecz przepisy te, jako że dotyczą budynków, nie znajdują zastosowania w rozpoznawanej sprawie (por. wyrok NSA z 18 maja 2018 r., II FSK 2969/17).

131 Tożsamy problem prawny był niejednokrotnie przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego m. in. w wyrokach: z dnia 9 czerwca 2016 r.,

132 II FSK 1238/14, II FSK 1156/14 i II FSK 1157/14, z dnia 17 czerwca 2016 r.,

133 II FSK 1315/14, II FSK 1391/14, II FSK 1392/14 i II FSK 1387/14, z dnia 1 lutego

134 2017 r., II FSK 3714/14, z dnia 9 marca 2017 r., II FSK 1987/15.

135 Sąd akceptuje wykładnię pojęcia "zajęcia" na prowadzenie działalności gospodarczej zaprezentowaną w wymienionych wyrokach. Podziela stanowisko NSA, który wskazał, iż przez pojęcie gruntów "zajętych" na prowadzenie działalności gospodarczej należy rozumieć faktyczne wykonywanie konkretnych czynności, działań na gruncie, powodujących dokonanie zamierzonych celów lub osiągnięcie konkretnego rezultatu, związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą. Jednoznaczną podstawą opodatkowania podatkiem od nieruchomości gruntów [...] będzie fakt

136 ich zajęcia na działalność gospodarczą, czyli rzeczywiste wykonywanie

137 na nich czynności składających się na prowadzenie działalności gospodarczej,

138 przy czym czynności te muszą być wykonywane w sposób trwały (nieincydentalnie).

139 Natomiast, w aprobowanej przez Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie można zgodzić się z twierdzeniami,

140 że nieodzowną cechą owego zajęcia, warunkującą uznanie jego zaistnienia,

141 jest również stan, w którym wyłączona jest w ogóle możliwość prowadzenia na tych gruntach innego rodzaju działalności (tu - [...].

142 W cytowanych wyżej wyrokach Naczelny Sąd Administracyjny podkreślał,

143 iż spółki [...], prowadząc działalność w zakresie przesyłu energii elektrycznej, wykorzystują w sposób trwały i z pewnością nieincydentalny, dla potrzeb

144 tej działalności, pasy techniczne pod napowietrznymi liniami [...], które zostały wytyczone w związku z przebiegającymi przez [...] liniami [...] i które są niezbędne do prowadzenia przesyłu energii, a nadto spółki te jako operatorzy

145 są zobowiązane utrzymywać wskazane grunty w sposób umożliwiający bezpieczne

146 i bezawaryjne funkcjonowanie linii napowietrznych przy uwzględnieniu szeregu przepisów prawa regulujących, m.in. kwestie bezpieczeństwa, funkcjonowania

147 i posadowienia linii [...].

148 W wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 czerwca 2016 r., sygn. akt II FSK 1156/14, II FSK 1157/14 i II FSK 1238/14, Sąd poczynił szeroko umotywowane wywody w zakresie negatywnego oddziaływania linii [...] wysokiego napięcia na otoczenie, a co za tym idzie braku możliwości prowadzenia

149 na gruncie usytuowanym w pasie technicznym działalności [...] w zakresie ochrony

150 i zagospodarowania [...], a także utrzymywania i powiększania zasobów i upraw [...].

151 Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela stanowisko wyrażone w ww. wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego.

152 Odnosząc zatem powyższe do okoliczności rozpoznawanej sprawy, przypomnieć należy, że E. E.A. i [...] [...]A. prowadziły

153 w 2014 r. działalność gospodarczą m. in. w zakresie dystrybucji energii elektrycznej,

154 a na gruntach będących w zarządzie Skarżącego posadowione były w tym czasie linie elektroenergetyczne będące własnością tych operatorów. Powyższe spółki korzystały

155 z gruntów Skarżącego pod liniami. Korzystanie z gruntów odbywało się na zasadach określonych w ww. umowach o ustanowieniu służebności przesyłu zawartych pomiędzy odpowiednio [...] a Skarżącym oraz pomiędzy [...] [...] a Skarżącym.

156 Według zapisów umów służebności przesyłu, uprawnienia zakładów [...] polegały m.in. na: prawie utrzymywania urządzeń elektroenergetycznych w postaci napowietrznych linii [...] służących dystrybucji energii, korzystania z nieruchomości obciążonej w zakresie niezbędnym

157 do dokonywania konserwacji, remontów, modernizacji, usuwania awarii

158 oraz przebudowy urządzeń i instalacji elektroenergetycznych, wycinki drzew bądź krzewów lub ich podkrzesywaniu w zakresie niezbędnym dla utrzymania urządzeń

159 i instalacji elektroenergetycznych w należytym stanie celem uniknięcia zagrożenia

160 dla funkcjonowania tych urządzeń wraz z prawem wejścia i wjazdu na teren odpowiednim sprzętem przez pracowników [...] S.A. oraz przez wszystkie podmioty i osoby którymi Spółka ta posługuje się w związku z prowadzoną działalnością.

161 Podobnie w drugiej z umów wskazano, że uprawnienia [...] [...] polegają m.in. na: prawie utrzymania linii wysokiego napięcia

162 w celu przesyłania energii elektrycznej oraz prowadzenia jej eksploatacji zgodnie

163 z obowiązującymi normami oraz przepisami dotyczącymi linii elektroenergetycznych,

164 w granicach zaś pasa technologicznego objętego służebnością przesyłu, dokonywania czynności eksploatacyjnych, usuwania awarii, modernizacji i przebudowy urządzeń przesyłowych, prawie dostępu, wejścia przechodu i przejazdu pracowników tej spółki

165 w celu realizowanej ustanowionej służebności przesyłu oraz wykonywania prac związanych z utrzymaniem tych urządzeń oraz do usuwania z pasa gruntu objętego służebnością, drzew, krzewów i gałęzi zagrażających funkcjonowaniu tych urządzeń.

166 W ocenie Sądu, powyższe postanowienie umowne przesądzają o tym, że trafnie uznały organy podatkowe, iż grunty pod liniami napowietrznymi są związane

167 z prowadzeniem działalności gospodarczej przez zakłady [...], które prowadząc działalność w zakresie przesyłu energii elektrycznej, wykorzystują w sposób trwały, dla potrzeb tej działalności, pasy techniczne pod napowietrznymi liniami [...], które zostały wytyczone w związku z przebiegającą linią [...] i które są niezbędne do prowadzenia przesyłu energii. Nadto, zakłady [...] jako operator są zobowiązane utrzymywać wskazane grunty w sposób umożliwiający bezpieczne i bezawaryjne funkcjonowanie linii napowietrznej. Zatem ww. grunty były

168 nie tylko związane, ale i zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie przesyłu energii elektrycznej, co oczywiście nie stoi jednak na przeszkodzie możliwości prowadzenia na tych gruntach, jednakże w ograniczonym zakresie działalności [...], czy też działalności związanej z działalnością [...].

169 Odnosząc się zatem do argumentu zawartego w skardze, że Skarżąca wykorzystuje przedmiotowe działki na cele związane z prowadzeniem gospodarki [...] należy raz jeszcze powtórzyć, że zajęcie gruntów [...] na potrzeby prowadzenia działalności gospodarczej nie wyklucza równoczesnego prowadzenia na nich ograniczonej działalności [...]. Mając bowiem na uwadze, że przesył energii oddziałuje na grunt jedynie w ograniczonym zakresie, to nie można przyjmować,

170 że wyklucza to całkowicie prowadzenie na nim innego rodzaju działalności.

171 Sąd podkreśla również, że w postanowieniu z dnia 19 grudnia 2012 r., II CSK 218/12, Sąd Najwyższy zwrócił uwagę na cel służebności przesyłu. Jest nim umożliwienie przedsiębiorcy właściwego korzystania z urządzeń, których jest właścicielem i które wchodzą w skład jego przedsiębiorstwa (art. 551). Nie może ulegać wątpliwości, że funkcjonowanie przedsiębiorstwa [...] polega

172 na przesyłaniu i dystrybucji energii elektrycznej liniami [...], które stanowią składnik tego przedsiębiorstwa i stają się elementem połączonego z nim systemu sieci. Ustawa z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo [...] (Dz.U.2012.1059 t.j. ze zm.) określa w art. 3 pkt 12 przedsiębiorstwo [...] jako podmiot prowadzący działalność gospodarczą w zakresie wytwarzania, przetwarzania, magazynowania, przesyłania, dystrybucji paliw albo energii lub obrotu nimi i przesyłania dwutlenku węgla, a w art. 3 pkt 11 definiuje sieci jako instalacje połączone i współpracujące ze sobą, służące do przesyłania lub dystrybucji paliw lub energii, należące do przedsiębiorstwa [...]. Przepisy tej ustawy należy uwzględniać przy wyjaśnianiu pojęcia korzystania z widocznego i trwałego urządzenia użytego w art. 292 k.c. Istnieje zatem związek techniczny i gospodarczy pomiędzy elementami sieci [...], do których niewątpliwie należą linie [...], utrzymujące je słupy, stacje transformatorowe

173 i inne urządzenia. Po wybudowaniu stanowią składnik przedsiębiorstwa włączony

174 do sieci. Jeżeli zatem przedsiębiorstwo [...] funkcjonuje i prowadzi działalność gospodarczą polegającą na przesyłaniu energii elektrycznej, to korzysta z urządzeń stanowiących sieć [...], łącząc je z innymi elementami instalacji. Podkreślić również należy, że użyte w art.305(1) K.c. pojęcia "korzystać w oznaczonym zakresie

175 z nieruchomości obciążonej" oraz "zgodnie z przeznaczeniem tych urządzeń", jakkolwiek mają charakter normatywny, są tak ogólne, że w każdym wypadku wymagają jej wypełnienia przez strony w treści zawartej umowy ustanawiającej tą służebność. Uszczegółowienie powinno być odpowiednie dla specyfiki przedsiębiorstwa, rodzaju

176 i umiejscowienia urządzeń przesyłowych, obecnego sposobu ich wykorzystywania, działań przyszłych mieszczących się w granicach prawidłowego gospodarowania

177 oraz przewidywalnych potrzeb. Celowe jest zwłaszcza wskazanie, że obciążenie obejmuje dostęp, korzystanie poprzez bieżącą eksploatację, dokonywanie kontroli, przeglądów, konserwacji, modernizacji, remontów, usuwanie awarii, wymiany urządzeń posadowionych na danej nieruchomości w zakresie niezbędnym dla zapewnienia prawidłowego i niezakłóconego działania sieci przesyłowej przedsiębiorstwa

178 – co miało miejsce w rozpoznawanej sprawie.

179 Odnosząc powyższe uwagi do kwestii w sprawie spornej, wskazać należy,

180 że pomiędzy Skarżącym a zakładami [...] zawarto ww. umowy ustanowienia służebności przesyłu, zatem decydujące znaczenie ma ich treść, z której powinno wynikać, w jaki sposób strony tej umowy uregulowały kwestię udostępnienia gruntów. Celem bowiem służebności przesyłu jest umożliwienie przedsiębiorcy właściwego korzystania z urządzeń, których jest właścicielem i które wchodzą w skład jego przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 551 k.c. (postanowienie SN z 29.03.2017 r.,

181 I CSK 389/16 - LEX nr 2331710). Cel ten nie oznacza, że w każdym przypadku do jego osiągnięcia będzie koniecznym przeniesienie posiadania gruntu znajdującego się pod napowietrznymi liniami [...]. Ta kwestia musi jednoznacznie wynikać

182 z zawartej umowy. Z zawartych zaś w rozpoznawanej sprawie przez Skarżącego

183 ww. umów ustanowienia służebności przesyłu nie wynika aby powyższa sytuacja miała miejsce, albowiem ustanowiona służebność ograniczała jedynie korzystanie przez Skarżącego z gruntów w pasach strefy kontrolowanej o powierzchni wskazanej

184 w umowach. Sąd zauważa bowiem, że wyróżnić można trzy postacie władztwa nad rzeczą – pierwsze to posiadanie właścicielskie, na które – jak to prawie jednomyślnie przyjęto w doktrynie, składają się dwa elementy, tj. crpus i animus rem sibi habendi. Drugie to posiadanie prawa, z którym łączy się władza nad rzeczą (m.in. posiadanie służebności). Trzecie to zwykłe dzierżenie (J. Wasilkowski "Prawo rzeczowe w zarysie", str. 368 i następne, W. Rozwadowski "Posiadanie w prawie polskim na tle prawa rzymskiego"). Istotne w rozpoznawanej sprawie służebności odznaczają się własną, zróżnicowaną treścią odmienną od dalszych ograniczonych praw rzeczowych i pełnią też odmienną "służebną – ex definitione (ex-natura) – funkcję a ich treść wskazującą

185 na zakres władztwa nad rzeczą wynika zarówno z ich ustawowych definicji jak i umów ich ustanowienia. Samo ustanowienie służebności, w tym przesyłu, nie jest jeszcze równoznaczne z objęciem w posiadanie nieruchomości obciążonej przez podmiot,

186 na rzecz którego służebność została ustanowiona.

187 Tym samym, Sąd uznał, że w rozpoznawanej sprawie grunty pod liniami napowietrznymi zajęte były na prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie przesyłu energii elektrycznej. Konstatacji takiej, w ocenie Sądu, nie stoi na przeszkodzie ani możliwość ani fakt prowadzenia przez Skarżącego na tych gruntach,

188 w ograniczonym zakresie, określonych czynności w ramach działalności [...]. Zatem grunty te należało uznać za związane z prowadzeniem działalności gospodarczej

189 i opodatkować je według stawek najwyższych w myśl art. 2 ust. 2 u.p.o.l. (stanowiącego lex specjalis w stosunku do przepisów regulujących opodatkowanie podatkiem rolnym

190 i [...] w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 1) lit. a) u.p.o.l.

191 Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd uznał zarzuty skargi w zakresie naruszenia art. 2 ust. 2 w zw. z art. 1a ust. 1 pkt 4 i 7 oraz ust. 3 pkt 2 u.p.o.l. a także art. 1 ust. 1, 2 i 3 u.p.l. a także art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. w zw. z art. 336 K.c.

192 za niezasadne.

193 Reasumując, przeprowadzona w niniejszej sprawie kontrola zaskarżonej decyzji w zakresie podniesionych w skardze zarzutów oraz przesłanek wziętych przez Sąd pod uwagę z urzędu wykazała, że decyzja ta jest zgodna z prawem, nie narusza bowiem

194 ani przepisów prawa materialnego ani przepisów postępowania w stopniu mającym

195 lub mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

196 W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2018.1302 j.t.) orzekł

197 jak w sentencji.