Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 17 października 2018 r., I SA/Sz 589/18

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 17 października 2018 r., I SA/Sz 589/18

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Wojtysiak Sędzia WSA Elżbieta Woźniak Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Furtak-Biernat po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 10 października 2018 r. sprawy ze skargi S. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2013 r. oddala skargę.

Uzasadnienie

2 Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją

3 z dnia 6 czerwca 2018 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Burmistrza B. z dnia 4 kwietnia 2018 r., nr [...] w sprawie określenia S. B. (dalej: "Strona" lub "Skarżący") wysokości podatku od nieruchomości

4 za 2013 rok na kwotę [...]zł.

5 Powyższe decyzje zostały wydane w następującym stanie faktycznym.

6 Decyzją z dnia 4 kwietnia 2018 r. nr jw. Burmistrz B. określił Stronie wysokość podatku od nieruchomości należnego w 2013 r. Przedmiotem opodatkowania były grunty o łącznej powierzchni [...] m2, leżące pod liniami [...] będącymi własnością przedsiębiorstwa [...], położone w gminie B.. Powodem wszczęcia postępowania podatkowego była dokonana przez Stronę odmowa skorygowania deklaracji podatkowej za ww. okres poprzez zastosowanie najwyższej stawki podatku od nieruchomości od powyższych gruntów.

7 Organ I instancji ustalił bowiem, że grunty stanowiące przedmiot opodatkowania w rozpoznawanej sprawie są przedmiotem umów ustanowienia służebności przesyłu ustanowionej przez Stronę na rzecz dwóch podmiotów, tj. [...]

8 w G. (umowy zawarte w formie aktów notarialnych w dniu 14 i 17 grudnia 2012 r.) oraz [...] [...] [...] (umowa zawarta w formie aktu notarialnego w dniu 10 grudnia 2014 r.; § 7.1. umowy stanowi, że dotyczy

9 ona również lat 2006-2014). Treść umów służebności przesyłu odnotowana jest ponadto w księgach wieczystych prowadzonych dla działek gruntu objętych służebnością i stanowiących przedmiot opodatkowania w rozpoznawanej sprawie.

10 Zgromadzone dowody wykazały, że (m.in. umowy ustanowienia służebności

11 oraz księgi wieczyste obejmujące przedmiot opodatkowania), że w pasie gruntu oddanym ww. przedsiębiorstwom do realizowania na nim celów publicznych w zakresie eksploatacji sieci [...] i utrzymywaniu jej we właściwym stanie technicznym, Strona nie może prowadzić gospodarki [...] w pełnym zakresie, bowiem gospodarka ta jest ona ograniczona tylko do niektórych zadań.

12 Organ podatkowy ustalił, że pasy gruntu pod liniami [...] służą przede wszystkim działalności przedsiębiorstw [...] w zakresie bezpiecznego i bezawaryjnego przesyłu energii elektrycznej. W związku z tym organ stwierdził, że jest to grunt zajęty na działalność gospodarczą przedsiębiorstwa [...] i mimo klasyfikacji geodezyjnej jako [...], grunty zakrzewione, łąki, tereny różne i nieużytki podlega opodatkowaniu stawką podatku od nieruchomości ustaloną dla gruntów związanych z działalnością gospodarczą.

13 Strona zaskarżyła decyzję organu I instancji odwołaniem, kwestionując tę część decyzji, w której określona została wysokość podatku od nieruchomości za grunt obciążony służebnością przesyłu na rzecz ww. przedsiębiorstw [...] stanowiący pasy technologiczne pod liniami elektroenergetycznymi. Strona żądała uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i przekazania sprawy organowi I instancji

14 do ponownego rozpatrzenia, zarzucając organowi I instancji naruszenie prawa materialnego i procesowego, tj. art. 2 ust. 2 w zw. z art. 1a ust. 1 pkt 4 i 7 oraz

15 ust. 3 pkt 2, art. 7 ust. 1 pkt.10) ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach

16 i opłatach lokalnych (Dz.U.2018.1445 j.t. ze zm.; dalej: "u.p.o.l.") a także art. 1 ust. 1,2

17 i 3 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o podatku [...] (Dz.U.2017.1821.j.t. ze zm.; dalej: "u.p.l."), art. 21 § 3, art. 121 § 1, art. 122, art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 191,

18 art. 197 § 1 oraz art. 210 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U.2018.800 j.t. ze zm.; dalej: "O.p.").

19 Do odwołania Strona załączyła opracowane przez Instytut Badawczy [...] inwentaryzacje przyrodnicze gruntów w zarządzie [...] Państwowych przebiegających pod liniami elektroenergetycznymi na obszarze pilotażowym wraz

20 z koncepcją ich zagospodarowania dla celów gospodarki [...] i ochrony przyrody.

21 Samorządowe Kolegium Odwoławcze, w wyniku ponownego rozpoznania sprawy, zaskarżoną do tutejszego Sądu ww. decyzją z dnia 6 czerwca 2018 r. orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji.

22 Na wstępie organ odwoławczy, odnosząc się do zarzutów odwołania dotyczących naruszenia prawa procesowego oraz wniosków dowodowych

23 (o przeprowadzenie dowodów z opinii biegłych) uznał je za chybione, stwierdzając,

24 że zakres i rodzaj czynności wykonywanych na gruntach przez operatora sieci elektroenergetycznych określają umowy ustanowienia służebności przesyłu. Zakres

25 i rodzaj czynności wykonywanych na gruntach przez operatora sieci elektroenergetycznych wynika również z definicji służebności przesyłu (art. 3051 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny; Dz.U.2018.1025 j.t.; dalej: "K.c."),

26 do którego w swej treści wymienione umowy nawiązują.

27 Następnie Kolegium stwierdziło, że organ I instancji zgromadził jednoznaczny materiał dowodowy, na podstawie, którego podjął zasadne rozstrzygnięcie. Organ odwoławczy zgodził się ze stanowiskiem, że grunt przeznaczony na realizację zadań gospodarczych [...]A. i [...] [...] [...]

28 nie jest stricte gruntem [...], ponieważ prowadzenie na nim gospodarki [...]

29 jest mocno ograniczone głównym przeznaczeniem tego gruntu, jakim jest służenie działalności gospodarczej przedsiębiorstwa [...]. Jak wskazał organ odwoławczy Strona może wykorzystywać grunt dla swoich celów tylko w takim zakresie, w jakim nie koliduje to z działalnością przedsiębiorstwa [...]. Przede wszystkim niemożliwa jest na tym gruncie uprawa drzewostanu.

30 W ocenie Kolegium, materiał dowodowy (w tym także dołączona do odwołania inwentaryzacja, oświadczenia nadleśniczego) potwierdził, że na gruncie związanym

31 z przesyłem energii elektrycznej nie była prowadzona działalność w zakresie urządzania, ochrony i zagospodarowania [...], utrzymywania i powiększania zasobów

32 i upraw [...], pozyskiwania drewna, żywicy, choinek, karpiny, kory, igliwia, czyli - większości działań składających się na działalność [...]. Związanie gruntu

33 z działalnością gospodarczą przedsiębiorstwa [...], jak wskazał organ

34 II instancji, jest tak silne, że gospodarka [...] ograniczona jest właściwie

35 do wykorzystywania tej przestrzeni na gospodarowanie zwierzyną [...], realizowaną

36 w przeważającym stopniu przez koła łowieckie, zbiory runa [...] tam, gdzie rodzaj gruntu na to pozwala, czy na drogi stanowiące szlaki komunikacyjne dla prowadzonej

37 w sąsiedztwie gospodarki [...]. Prowadzenia plantacji choinek specjaliści nie zalecają, zwłaszcza pod liniami średniego napięcia, z powodu zbyt wąskich pasów, specyficznego mikroklimatu, kosztownej ochrony przed zwierzyną, restrykcyjnymi zasadami stosowania na gruntach [...] środków ochrony roślin, a także, dużej konkurencji prywatnych gospodarstw choinkowych. Zaleca się wykorzystywanie pasów gruntu pod liniami elektrycznymi na pasy przeciwpożarowe, obszary ochrony roślin, owadów, ptaków - innymi słowy, na korytarze ekologiczne.

38 Następnie organ odwoławczy wskazał, że ustanowienie służebności przesyłu (ww. umowami), unormowanej w art. 3051 K.c., spowodowało, że grunt pod liniami [...] jest trwale zajęty na prowadzenie działalności przez przedsiębiorstwo [...]. Trwałość zajęcia gruntu na działalność gospodarczą przedsiębiorstwa [...] polega na tym, że ponieważ przez linie napowietrzne przebiegające nad gruntem odbywa się ciągły i nieprzerwany przesył energii elektrycznej, to zadaniem tego gruntu jest zapewnienie bezpiecznego i bezawaryjnego przesyłu tej energii każdego dnia, w sposób ciągły. W granicach służebności przesyłu mieści

39 się eksploatacja przez przedsiębiorstwo [...] sieci [...], a pojęcie to obejmuje ciągły, nieprzerwany przepływ energii elektrycznej przez sieci. Stąd stan techniczny gruntu pod tymi sieciami musi spełniać warunki odpowiadające zadaniu zapewnienia bezpieczeństwa sieciom (np. brak zadrzewienia bądź tylko niskie zakrzewienie). Wszystkie wymienione okoliczności świadczą, w ocenie organu odwoławczego, o podporządkowaniu gruntu pod liniami elektrycznymi działalności gospodarczej właściciela tych linii. Grunt nie jest zatem zajęty na działalność [...].

40 A zatem, w ocenie Kolegium, grunt zasadnie został opodatkowany stawką

41 jak za grunt związany z działalnością gospodarczą.

42 Zdaniem organu odwoławczego zaskarżona decyzja nie narusza ani prawa materialnego ani procesowego w związku z czym zarzuty odwołania są niezasadne.

43 Strona zaskarżyła ww. decyzję organu odwoławczego skargą wniesioną

44 do tutejszego Sądu wnosząc o jej uchylenie wraz z poprzedzającą ją decyzją organu

45 I instancji oraz o zasądzenie na rzecz Skarżącego kosztów postępowania sądowego.

46 Zaskarżonej decyzji Skarżący zarzucił:

47 1. naruszenie prawa materialnego tj.:

48 a) naruszenie przepisów prawa materialnego w postaci art. 2 ust. 2 w zw. z art. 1a ust. 1 pkt 4 i 7 oraz ust. 3 pkt 2 u.p.o.l., a także art. 1 ust. 1, 2 i 3 u.p.l. poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że zajęcie [...] na prowadzenie działalności gospodarczej oznacza również sytuację, gdy na gruncie [...] stanowiącym pas techniczny pod napowietrznymi liniami elektroenergetycznymi znajdują

49 się te urządzenia, a operator linii wykonuje sporadycznie czynności związane

50 z konserwacją urządzeń przesyłowych, co nie wyłącza prowadzenia na tym terenie działalności [...], pomimo że prawidłowa wykładnia tych przepisów powinna prowadzić do wniosku, iż o zajęciu gruntu na prowadzenie działalności gospodarczej można mówić dopiero wtedy, gdy wykonywanie działalności gospodarczej wyklucza całkowicie prowadzenie na danym obszarze działalności [...] zatem obowiązek zapłaty podatku od nieruchomości za grunt [...] powstaje dopiero w sytuacji, gdy ten grunt jest stale zajęty na prowadzenie działalności gospodarczej w sposób wyłączający możliwość prowadzenia choćby ograniczonej gospodarki [...], a nie jedynie sporadycznie zajmowany w celu dokonania czynności mających zawiązek z prowadzaniem działalności gospodarczej;

51 b) art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. w związku z art. 336 K.c. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że grunty, na których posadowione

52 są linie [...] są związane z działalnością gospodarczą, gdyż znajdują się w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą podczas gdy zakłady [...] takimi posiadaczami nie są;

53 2. naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

54 a) art. 187 O.p. poprzez zaniechanie obowiązku wyczerpującego rozpatrzenia sprawy i nie przeprowadzenie dowodu z oględzin nieruchomości,

55 na których usytuowane są linie [...], a tym samym zaniechanie zbadania czy na gruncie [...] jest prowadzona i w jakim zakresie gospodarka [...]

56 b) art. 191 O.p. poprzez sprzeczność istotnych ustaleń organu podatkowego

57 z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego polegającą na przyjęciu, że czynności wykonywane przez zakład [...] są wykonywane w sposób trwały i wykluczający prowadzenie działalności [...], pomimo przedstawienia przez skarżącego specjalistycznej opinii w tym zakresie;

58 c) art. art. 197 § 1 w zw. z art. 180 § 1, art. 122 i art. 187 § 1 O.p, poprzez:

59 - brak przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego z dziedziny gospodarki [...], pomimo że ocena czy na gruncie [...] w zarządzie Nadleśnictwa stanowiącym pas położony pod napowietrznymi liniami elektroenergetycznymi możliwe jest prowadzenie działalności (gospodarki) [...] oraz czy była tam i w jakim zakresie taka działalność prowadzona w roku objętym zakresem decyzji podatkowej, wymagało posiadania informacji specjalnych;

60 - brak przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego z dziedziny energetyki, pomimo

61 że ocena, jakie czynności i z jaką częstotliwością oraz o jakim czasie trwania

62 są konieczne do wykonania przez operatora sieci na terenach będących

63 w zarządzie podatnika w ramach eksploatacji i utrzymania linii, wymagała posiadania informacji specjalnych.

64 W uzasadnieniu zarzutów skargi Skarżący podał argumenty na ich poparcie, wskazując, że nie podziela stanowiska organu I i II instancji, co do tego, że grunt sklasyfikowany jako [...] jest w realiach rozpoznawanej sprawy gruntem zajętym

65 na prowadzenie działalności gospodarczej i w związku z tym podlega opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości na podstawie art. 2 ust. 2 u.p.o.l.

66 W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.

67 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

68 Skarga jest niezasadna.

69 W rozpatrywanej skardze Skarżący podniósł zarzuty dotyczące naruszenia prawa procesowego i materialnego, natomiast spór w niniejszej sprawie sprowadza

70 się de facto ustalenia jakim podatkiem, tj. czy podatkiem od nieruchomości wg stawki właściwej dla gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej, powinny

71 być objęte grunty pod napowietrznymi liniami elektroenergetycznymi, oznaczone

72 w ewidencji gruntów jako [...] bądź użytki rolne. Spór dotyczy również prawidłowości ustalenia przez organy podatkowe stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy.

73 Gdy w skardze zarzuca się zarówno naruszenie prawa materialnego,

74 jak i przepisów postępowania, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlega zarzut naruszenia przepisów postępowania ponieważ dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez organy w wydanych decyzjach jest prawidłowy, albo nie został skutecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez te organy przepis prawa materialnego.

75 W pierwszej kolejności odnieść się należy zatem do zarzutów skargi dotyczących naruszenia przez organy podatkowe przepisów postępowania.

76 Sąd za chybione uznaje zarzuty naruszenia przepisów postępowania,

77 tj.: art. 122, art. 180 § 1, art. 187, art. 191 i art. 197 § 1 O.p.

78 Przypomnieć zatem należy, że zasada prawdy obiektywnej, wyrażona w art. 122 O.p. oraz zasada zupełności postępowania dowodowego zawarta art. 187 O.p. nakładają na organ administracji publicznej prowadzący postępowanie obowiązek ustalenia stanu faktycznego na podstawie całościowo zebranego materiału dowodowego. Przy czym zgodnie z art. 180 § 1 O.p. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne

79 z prawem. Jak stanowi z kolei art. 197 § 1 O.p. w przypadku gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ podatkowy może powołać na biegłego osobę dysponująca takimi wiadomościami, w celu wydania opinii. Okoliczności zaś mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy powinny być ustalone przez organy w taki sposób, by odpowiadały rzeczywistości i mogły stać się podstawą prawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego. Jak wskazuje art. 191 O.p., wyłącznie

80 w przypadku zebrania przez organ i rozpatrzenia całości materiału dowodowego możliwa jest prawidłowa ocena sprawy oraz prawidłowe rozstrzygnięcie o prawach strony.

81 W ocenie Sądu organy w rozpoznawanej sprawie sprostały ww. wymogom

82 nie naruszając żadnego z ww. przepisów postepowania. Organy zgromadziły bowiem materiał dowodowy w zakresie pozwalającym na zrekonstruowanie stanu faktycznego niezbędnego dla przeprowadzenia prawidłowego procesu subsumpcji i oceniły

83 go zgodnie z zasadą swobodnej, a nie dowolnej oceny tych dowodów. W uzasadnieniu decyzji organ podatkowy wskazał podstawy prawne i faktyczne poczynionych ustaleń. Dowody z dokumentów nie były przy tym kwestionowane. Nadleśnictwo było

84 też powiadamiane o możliwości wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego. Podkreślić należy, że to, iż wyprowadzona z zebranego materiału dowodowego ocena prawna jest odmienna od oczekiwań Strony nie może dowodzić wadliwości tej oceny, która zdaniem Sądu jest zgodna z zasadami wiedzy, logiki

85 i doświadczenia życiowego, a zatem odpowiada wymogom art. 191 O.p.

86 Zbędnym w rozpoznawanej sprawie, w ocenie Sądu, było przeprowadzenie dowodu z oględzin oraz opinii biegłego z dziedziny energetyki i z dziedziny gospodarki [...] na okoliczność faktycznego czy też hipotetycznego prowadzenia na spornym gruncie działalności [...]. W ocenie sądu, ustalenie stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy nie wymagało bowiem ani wiadomości specjalnych ani dokonania oględzin opodatkowanych gruntów. Z niekwestionowanych okoliczności sprawy wynika bowiem, że sporne grunty zostały udostępnione na podstawie umów ustanowienia służebności przesyłu operatorom energii elektrycznej celem usytuowania na nich słupów przesyłowych, rozciągnięcia pomiędzy nimi sieci [...] a także

87 ich eksploatowania i utrzymania - a to właśnie ta okoliczność spowodowała, że organy uznały sporne grunty za zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej. Dodać

88 przy tym należy, że organy podatkowe obu instancji nie kwestionowały, iż na tym terenie (tj. obszarze pasów technicznych położonych na terenie Gminy B.

89 a znajdujących się w zarządzie Skarżącego) była możliwość prowadzenia działalności [...] a nawet, iż taka działalność była de facto na tym terenie prowadzona. Jednakże jak słusznie wskazywały, było to możliwe jedynie w ograniczonym zakresie, całkowicie zależnym od właściwego i niezakłóconego prowadzenia działalności gospodarczej

90 w zakresie przesyłu prądu przez operatora [...].

91 Zaskarżona decyzja odpowiada także wymogom art. 210 O.p. Wskazać należy, że organ prowadzący postępowanie zebrał materiał dowodowy obejmujący

92 te okoliczności, z którymi na gruncie stosowanych w sprawie przepisów prawa materialnego wiążą się skutki prawne.

93 Reasumując, w kontrolowanym postępowaniu nie można dopatrzyć

94 się zarzucanego w skardze naruszenia przepisów procesowych mających istotny wpływ na wynik sprawy, w tym wskazanych w zarzutach skargi.

95 Przechodząc w dalszej kolejności do rozpoznania zarzutów skargi w zakresie naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 2 ust. 2 w zw. z art. 1a ust. 1 pkt 4 i 7 oraz ust. 3 pkt 2 u.p.o.l., art. 1 ust. 1,2,3, u.p.l. a także art. 1a ust. 1 pkt. 3 u.p.o.l.

96 w zw. z art. 336 K.c., Sąd wskazuje, że również tych zarzutów nie podzielił.

97 Sąd zauważa, że zgodnie z art. 2 ust. 1 u.p.o.l. (w brzmieniu obowiązującym

98 w 2013 r.) opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają następujące nieruchomości lub obiekty budowlane: 1) grunty; 2) budynki lub ich części; 3) budowle lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. W myśl ust. 2 tego artykułu, opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości nie podlegają użytki rolne, grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych lub [...], z wyjątkiem zajętych

99 na prowadzenie działalności gospodarczej.

100 Zgodnie zaś z art. 1 ust. 1 u.p.l., opodatkowaniu podatkiem [...] podlegają określone w ustawie [...], z wyjątkiem [...] zajętych na wykonywanie innej działalności gospodarczej niż działalność [...]. W odniesieniu do gruntów [...] wskazać należy, że za działalność [...] w rozumieniu u.p.l. uważa się działalność właścicieli, posiadaczy lub zarządców [...] w zakresie urządzania, ochrony

101 i zagospodarowania [...], utrzymywania i powiększania zasobów i upraw [...], gospodarowania zwierzyną, pozyskiwania - z wyjątkiem skupu - drewna, żywicy, choinek, karpiny, kory, igliwia, zwierzyny oraz płodów runa [...], a także sprzedaż tych produktów w stanie nieprzerobionym (art. 1 ust. 3 ). Tożsamej treści definicję "działalności [...]" zawiera art. 1a ust. 1 pkt 7 u.p.o.l. zaś w pkt 4) tego przepisu stanowi, że działalność gospodarcza oznacza działalność, o której mowa w przepisach Prawa działalności gospodarczej, z zastrzeżeniem w ust. 2, zgodnie z którym

102 za działalność gospodarczą nie uważa się m.in. działalności rolniczej lub [...].

103 Definicja "[...]" została zaś precyzyjnie określona w art. 1 ust. 2 u.p.l., który stanowi, że [...] (w rozumieniu ustawy) są grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako "Ls". W art. 1a ust. 3 pkt 1 i 2 u.p.o.l. wskazano, że pod pojęciem [...]

104 i użytków rolnych należy rozumieć grunty tak sklasyfikowane w ewidencji gruntów

105 i budynków.

106 Na podstawie z kolei art. 1 ustawy o podatku rolnym, opodatkowaniu podatkiem rolnym podlegają grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne lub jako grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych, z wyjątkiem gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż działalność rolnicza.

107 Zgodnie zaś z art. 7 ust. 1 pkt 10 u.p.o.l., zwalnia się od podatku

108 od nieruchomości grunty stanowiące nieużytki, użytki ekologiczne, grunty zadrzewione

109 i zakrzewione, z wyjątkiem zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej.

110 Jak stanowi art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l., użyte w niej określenie "grunty, budynki

111 i budowle związane z prowadzeniem działalności gospodarczej" oznacza – "grunty, budynki i budowle będące w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, z wyjątkiem budynków mieszkalnych

112 oraz gruntów związanych z tymi budynkami, a także gruntów, o których mowa

113 w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b), chyba że przedmiot opodatkowania nie jest i nie może

114 być wykorzystywany do prowadzenia tej działalności ze względów technicznych".

115 Mając na uwadze powyższe regulacje prawne, uznać zatem należy,

116 że pierwszym i podstawowym kryterium decydującym o zaliczeniu gruntu jako przedmiotu opodatkowania podatkiem od nieruchomości, rolnym czy też [...]

117 jest jego klasyfikacja w ewidencji gruntów i budynków. Sklasyfikowanie gruntu

118 ma podstawowe znaczenie w kontekście prawidłowego wymiaru podatku, co wynika również z art. 21 ust.1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne

119 (Dz.U.2010.193.1287 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem podstawę wymiaru podatków

120 i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. To na podstawie danych zawartych

121 w ewidencji gruntów i budynków organ podatkowy wymierza odpowiedni podatek i tymi danymi jest związany. Stanowią one podstawę wymiaru podatków (por. wyrok NSA

122 z 14 września 2011 r., II FSK 533/10). Zgodnie z § 67 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów

123 i budynków (Dz.U.2016.1034 j.t.), użytki gruntowe wykazywane w ewidencji dzielą

124 się na następujące grupy: 1) użytki rolne, 2) grunty [...] oraz zadrzewione

125 i zakrzewione, [...], 7) tereny różne oznaczone symbolem -Tr. W myśl natomiast

126 § 68 ust. 1 pkt 1 lit. a oraz ust. 2 ww. rozporządzenia, grunty rolne dzielą się na,

127 m.in. na użytki rolne, do których zalicza się grunty orne, oznaczone symbolem – R oraz nieużytki, oznaczone symbolem - N. Na podstawie § 68 ust. 2 tego rozporządzenia, grunty [...] oraz zadrzewione i zakrzewione dzielą się na: 1) [...], oznaczone symbolem - Ls, 2) grunty zadrzewione i zakrzewione, oznaczone symbolem – Lz.

128 Od wskazanej powyżej reguły istnieje jednak wyjątek i jest nim ww. okoliczność zajęcia gruntu na prowadzenie działalności gospodarczej (art. 2 ust. 2 u.p.o.l., art. 1

129 ust. 1 u.p.l., art. 1 ustawy o podatku rolnym). I tak np. co do zasady zatem, grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako m.in. Ls (lasy) powinny zostać opodatkowane odpowiednio podatkiem [...] chyba, że grunty te zostały zajęte

130 na prowadzenie działalności gospodarczej i wówczas podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości. Podobnie w odniesieniu do podatku rolnego gdzie zajęcie gruntu, sklasyfikowanego w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne lub jako grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych, na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż działalność rolnicza wyklucza ich opodatkowanie podatkiem rolnym i skutkuje opodatkowanie podatkiem od nieruchomości (art. 2 ust. 2 u.p.o.l.). Podobnie sytuacja przedstawia się w odniesieniu do gruntów stanowiących nieużytki, użytki ekologiczne, grunty zadrzewione i zakrzewione, które co do zasady zwolnione są od podatku od nieruchomości, chyba że sa zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej.

131 W tej sytuacji kluczowe staje się zatem wyjaśnienie pojęcia "zajęcia gruntów

132 na prowadzenie działalności gospodarczej", tym bardziej, że to sformułowanie

133 jest sporne w rozpoznawanej sprawie, a nie zostało zdefiniowane ani w ustawie

134 o podatku [...], ani też w ustawie o podatkach i opłatach lokalnych gdzie uregulowany jest podatek od nieruchomości czy ustawie o podatku rolnym. Powyższe pojęcie służy zatem jako kryterium rozgraniczające opodatkowanie gruntów podatkiem od nieruchomości albo podatkiem [...] lub rolnym, ale tylko do gruntów

135 w ww. przepisie wymienionych. Zauważyć przy tym należy, że kryterium "zajęcia na prowadzenie działalności gospodarczej" pojawia się jeszcze w tej ustawie w niektórych przepisach odnoszących się do stawek podatku od nieruchomości, np. w art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. b) i c) u.p.o.l., lecz przepisy te, jako że dotyczą budynków, nie znajdują zastosowania w rozpoznawanej sprawie (por. wyrok NSA z 18 maja 2018 r., II FSK 2969/17).

136 Tożsamy problem prawny był niejednokrotnie przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego m. in. w wyrokach: z dnia 9 czerwca 2016 r.,

137 II FSK 1238/14, II FSK 1156/14 i II FSK 1157/14, z dnia 17 czerwca 2016 r.,

138 II FSK 1315/14, II FSK 1391/14, II FSK 1392/14 i II FSK 1387/14, z dnia 1 lutego

139 2017 r., II FSK 3714/14, z dnia 9 marca 2017 r., II FSK 1987/15.

140 Sąd akceptuje wykładnię pojęcia "zajęcia" na prowadzenie działalności gospodarczej zaprezentowaną w wymienionych wyrokach. Podziela stanowisko NSA, który wskazał, iż przez pojęcie gruntów "zajętych" na prowadzenie działalności gospodarczej należy rozumieć faktyczne wykonywanie konkretnych czynności, działań na gruncie, powodujących dokonanie zamierzonych celów lub osiągnięcie konkretnego rezultatu, związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą. Jednoznaczną podstawą opodatkowania podatkiem od nieruchomości gruntów [...] będzie fakt

141 ich zajęcia na działalność gospodarczą, czyli rzeczywiste wykonywanie

142 na nich czynności składających się na prowadzenie działalności gospodarczej,

143 przy czym czynności te muszą być wykonywane w sposób trwały (nieincydentalnie). Natomiast, w aprobowanej przez Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie można zgodzić się z twierdzeniami,

144 że nieodzowną cechą owego zajęcia, warunkującą uznanie jego zaistnienia,

145 jest również stan, w którym wyłączona jest w ogóle możliwość prowadzenia na tych gruntach innego rodzaju działalności (tu - [...].

146 W cytowanych wyżej wyrokach Naczelny Sąd Administracyjny podkreślał,

147 że spółki [...], prowadząc działalność w zakresie przesyłu energii elektrycznej, wykorzystują w sposób trwały i z pewnością nieincydentalny, dla potrzeb

148 tej działalności, pasy techniczne pod napowietrznymi liniami [...], które zostały wytyczone w związku z przebiegającymi przez [...] liniami [...] i które są niezbędne do prowadzenia przesyłu energii, a nadto spółki te jako operatorzy

149 są zobowiązane utrzymywać wskazane grunty w sposób umożliwiający bezpieczne

150 i bezawaryjne funkcjonowanie linii napowietrznych przy uwzględnieniu szeregu przepisów prawa regulujących, m.in. kwestie bezpieczeństwa, funkcjonowania

151 i posadowienia linii [...].

152 W wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 czerwca 2016 r., sygn. akt II FSK 1156/14, II FSK 1157/14 i II FSK 1238/14, Sąd poczynił szeroko umotywowane wywody w zakresie negatywnego oddziaływania linii [...] wysokiego napięcia na otoczenie, a co za tym idzie braku możliwości prowadzenia

153 na gruncie usytuowanym w pasie technicznym działalności [...] w zakresie ochrony

154 i zagospodarowania [...], a także utrzymywania i powiększania zasobów i upraw [...].

155 Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela stanowisko wyrażone w ww. wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego.

156 Odnosząc zatem powyższe do okoliczności rozpoznawanej sprawy, przypomnieć należy, że z akt sprawy wynikało, że zarządcą przedmiotowych gruntów jest Skarżący, jako jednostka [...] Państwowych, który jest podatnikiem podatku od nieruchomości, podatku [...] i rolnego w stosunku do zarządzanych przez niego gruntów. Skarżący na spornych gruntach nie prowadzi działalności gospodarczej w rozumieniu art. 1a u.p.o.l., lecz taką działalność prowadziły w 2013 r. [...] m. in. w zakresie dystrybucji energii elektrycznej.

157 Na gruntach będących w zarządzie Skarżącego posadowione były w tym czasie linie elektroenergetyczne będące własnością tych operatorów. Powyższe spółki korzystały

158 z gruntów Skarżącego pod liniami. Korzystanie z gruntów odbywało się na zasadach określonych w ww. umowach o ustanowieniu służebności przesyłu zawartych pomiędzy odpowiednio [...]. a Skarżącym oraz pomiędzy [...] [...] a Skarżącym.

159 Według zapisów umów służebności przesyłu, uprawnienia zakładów [...] polegały m.in. na: prawie utrzymywania urządzeń elektroenergetycznych w postaci napowietrznych linii [...] służących dystrybucji energii, korzystania z nieruchomości obciążonej w zakresie niezbędnym

160 do dokonywania konserwacji, remontów, modernizacji, usuwania awarii

161 oraz przebudowy urządzeń i instalacji elektroenergetycznych, wycinki drzew bądź krzewów lub ich podkrzesywaniu w zakresie niezbędnym dla utrzymania urządzeń

162 i instalacji elektroenergetycznych w należytym stanie celem uniknięcia zagrożenia

163 dla funkcjonowania tych urządzeń wraz z prawem wejścia i wjazdu na teren odpowiednim sprzętem przez pracowników [...] S.A. oraz przez wszystkie podmioty i osoby którymi Spółka ta posługuje się w związku z prowadzoną działalnością.

164 Podobnie w drugiej z umów wskazano, że uprawnienia [...] [...] S.A. polegają m.in. na: prawie utrzymania linii wysokiego napięcia w celu przesyłania energii elektrycznej oraz prowadzenia jej eksploatacji zgodnie

165 z obowiązującymi normami oraz przepisami dotyczącymi linii elektroenergetycznych,

166 w granicach zaś pasa technologicznego objętego służebnością przesyłu, dokonywania czynności eksploatacyjnych, usuwania awarii, modernizacji i przebudowy urządzeń przesyłowych, prawie dostępu, wejścia przechodu i przejazdu pracowników tej spółki

167 w celu realizowanej ustanowionej służebności przesyłu oraz wykonywania prac związanych z utrzymaniem tych urządzeń oraz do usuwania z pasa gruntu objętego służebnością, drzew, krzewów i gałęzi zagrażających funkcjonowaniu tych urządzeń.

168 W ocenie Sądu, powyższe postanowienie umowne przesądzają o tym, że trafnie uznały organy podatkowe, iż grunty pod liniami napowietrznymi są związane

169 z prowadzeniem działalności gospodarczej przez zakłady [...], które prowadząc działalność w zakresie przesyłu energii elektrycznej, wykorzystują w sposób trwały, dla potrzeb tej działalności, pasy techniczne pod napowietrznymi liniami [...], które zostały wytyczone w związku z przebiegającą linią [...] i które są niezbędne do prowadzenia przesyłu energii. Nadto, zakłady [...] jako operator są zobowiązane utrzymywać wskazane grunty w sposób umożliwiający bezpieczne i bezawaryjne funkcjonowanie linii napowietrznej. Zatem ww. grunty były

170 nie tylko związane, ale i zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie przesyłu energii elektrycznej, co oczywiście nie stoi jednak na przeszkodzie możliwości prowadzenia na tych gruntach, jednakże w ograniczonym zakresie działalności [...], czy też działalności związanej z działalnością [...].

171 Odnosząc się zatem do argumentu zawartego w skardze, że Skarżąca wykorzystuje przedmiotowe działki na cele związane z prowadzeniem gospodarki [...] należy raz jeszcze powtórzyć, że zajęcie gruntów [...] na potrzeby prowadzenia działalności gospodarczej nie wyklucza równoczesnego prowadzenia na nich ograniczonej działalności [...]. Mając bowiem na uwadze, że przesył energii oddziałuje na grunt jedynie w ograniczonym zakresie, to nie można przyjmować,

172 że wyklucza to całkowicie prowadzenie na nim innego rodzaju działalności.

173 Sąd podkreśla również, że w postanowieniu z dnia 19 grudnia 2012 r., II CSK 218/12, Sąd Najwyższy zwrócił uwagę na cel służebności przesyłu. Jest nim umożliwienie przedsiębiorcy właściwego korzystania z urządzeń, których

174 jest właścicielem i które wchodzą w skład jego przedsiębiorstwa (art. 551). Nie może ulegać wątpliwości, że funkcjonowanie przedsiębiorstwa [...] polega

175 na przesyłaniu i dystrybucji energii elektrycznej liniami [...], które stanowią składnik tego przedsiębiorstwa i stają się elementem połączonego z nim systemu sieci. Ustawa z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo [...] (Dz.U.2012.1059 t.j. ze zm.) określa w art. 3 pkt 12 przedsiębiorstwo [...] jako podmiot prowadzący działalność gospodarczą w zakresie wytwarzania, przetwarzania, magazynowania, przesyłania, dystrybucji paliw albo energii lub obrotu nimi i przesyłania dwutlenku węgla, a w art. 3 pkt 11 definiuje sieci jako instalacje połączone i współpracujące ze sobą, służące do przesyłania lub dystrybucji paliw lub energii, należące do przedsiębiorstwa [...]. Przepisy tej ustawy należy uwzględniać przy wyjaśnianiu pojęcia korzystania z widocznego i trwałego urządzenia użytego w art. 292 k.c. Istnieje zatem związek techniczny i gospodarczy pomiędzy elementami sieci [...], do których niewątpliwie należą linie [...], utrzymujące je słupy, stacje transformatorowe

176 i inne urządzenia. Po wybudowaniu stanowią składnik przedsiębiorstwa włączony

177 do sieci. Jeżeli zatem przedsiębiorstwo [...] funkcjonuje i prowadzi działalność gospodarczą polegającą na przesyłaniu energii elektrycznej, to korzysta z urządzeń stanowiących sieć [...], łącząc je z innymi elementami instalacji. Podkreślić również należy, że użyte w art.305(1) K.c. pojęcia "korzystać w oznaczonym zakresie

178 z nieruchomości obciążonej" oraz "zgodnie z przeznaczeniem tych urządzeń", jakkolwiek mają charakter normatywny, są tak ogólne, że w każdym wypadku wymagają jej wypełnienia przez strony w treści zawartej umowy ustanawiającej tą służebność. Uszczegółowienie powinno być odpowiednie dla specyfiki przedsiębiorstwa, rodzaju

179 i umiejscowienia urządzeń przesyłowych, obecnego sposobu ich wykorzystywania, działań przyszłych mieszczących się w granicach prawidłowego gospodarowania

180 oraz przewidywalnych potrzeb. Celowe jest zwłaszcza wskazanie, że obciążenie obejmuje dostęp, korzystanie poprzez bieżącą eksploatację, dokonywanie kontroli, przeglądów, konserwacji, modernizacji, remontów, usuwanie awarii, wymiany urządzeń posadowionych na danej nieruchomości w zakresie niezbędnym dla zapewnienia prawidłowego i niezakłóconego działania sieci przesyłowej przedsiębiorstwa

181 – co miało miejsce w rozpoznawanej sprawie.

182 Odnosząc powyższe uwagi do kwestii w sprawie spornej, wskazać należy,

183 że pomiędzy Skarżącym a zakładami [...] zawarto ww. umowy ustanowienia służebności przesyłu, zatem decydujące znaczenie ma ich treść, z której powinno wynikać, w jaki sposób strony tej umowy uregulowały kwestię udostępnienia gruntów. Celem bowiem służebności przesyłu jest umożliwienie przedsiębiorcy właściwego korzystania z urządzeń, których jest właścicielem i które wchodzą w skład jego przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 551 k.c. (postanowienie SN z 29.03.2017 r.,

184 I CSK 389/16 - LEX nr 2331710). Cel ten nie oznacza, że w każdym przypadku do jego osiągnięcia będzie koniecznym przeniesienie posiadania gruntu znajdującego się pod napowietrznymi liniami [...]. Ta kwestia musi jednoznacznie wynikać

185 z zawartej umowy. Z zawartych zaś w rozpoznawanej sprawie przez Skarżącego

186 ww. umów ustanowienia służebności przesyłu nie wynika aby powyższa sytuacja miała miejsce, albowiem ustanowiona służebność ograniczała jedynie korzystanie przez Skarżącego z gruntów w pasach strefy kontrolowanej o powierzchni wskazanej

187 w umowach. Sąd zauważa bowiem, że wyróżnić można trzy postacie władztwa nad rzeczą – pierwsze to posiadanie właścicielskie, na które – jak to prawie jednomyślnie przyjęto w doktrynie, składają się dwa elementy, tj. crpus i animus rem sibi habendi. Drugie to posiadanie prawa, z którym łączy się władza nad rzeczą (m.in. posiadanie służebności). Trzecie to zwykłe dzierżenie (J. Wasilkowski "Prawo rzeczowe w zarysie", str. 368 i następne, W. Rozwadowski "Posiadanie w prawie polskim na tle prawa rzymskiego"). Istotne w rozpoznawanej sprawie służebności odznaczają się własną, zróżnicowaną treścią odmienną od dalszych ograniczonych praw rzeczowych i pełnią też odmienną "służebną – ex definitione (ex-natura) – funkcję a ich treść wskazującą

188 na zakres władztwa nad rzeczą wynika zarówno z ich ustawowych definicji jak i umów ich ustanowienia. Samo ustanowienie służebności, w tym przesyłu, nie jest jeszcze równoznaczne z objęciem w posiadanie nieruchomości obciążonej przez podmiot,

189 na rzecz którego służebność została ustanowiona.

190 Tym samym, Sąd uznał, że w rozpoznawanej sprawie grunty pod liniami napowietrznymi zajęte były na prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie przesyłu energii elektrycznej. Konstatacji takiej, w ocenie Sądu, nie stoi na przeszkodzie ani możliwość ani fakt prowadzenia przez Skarżącego na tych gruntach,

191 w ograniczonym zakresie, określonych czynności w ramach działalności [...]. Zatem grunty te należało uznać za związane z prowadzeniem działalności gospodarczej

192 i opodatkować je według stawek najwyższych w myśl art. 2 ust. 2 u.p.o.l. (stanowiącego lex specjalis w stosunku do przepisów regulujących opodatkowanie podatkiem rolnym

193 i [...] w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 1) lit. a) u.p.o.l.

194 Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd uznał zarzuty skargi w zakresie naruszenia art. 2 ust. 2 w zw. z art. 1a ust. 1 pkt 4 i 7 oraz ust. 3 pkt 2 u.p.o.l. a także art. 1 ust. 1, 2 i 3 u.p.l. a także art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. w zw. z art. 336 K.c.

195 za niezasadne.

196 Reasumując, przeprowadzona w niniejszej sprawie kontrola zaskarżonej decyzji w zakresie podniesionych w skardze zarzutów oraz przesłanek wziętych przez Sąd

197 pod uwagę z urzędu wykazała, że decyzja ta jest zgodna z prawem, nie narusza bowiem ani przepisów prawa materialnego ani przepisów postępowania w stopniu mającym lub mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

198 W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2018.1302 j.t.) orzekł

199 jak w sentencji.