Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 31 stycznia 2024 r., I SA/Sz 548/23

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 31 stycznia 2024 r., I SA/Sz 548/23

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Achrymowicz, Sędzia WSA Elżbieta Dziel, , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 31 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi G. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie z dnia 11 sierpnia 2023 r. nr 3201-IEE2.7113.89.2023.1 w przedmiocie udzielenia przybicia na rzecz licytanta oddala skargę.

Uzasadnienie

2 Zaskarżonym do Sądu postanowieniem z 11 sierpnia 2023 r. nr [...], po rozpoznaniu zażalenia G. K. (dalej: "Skarżący", "Zobowiązany", "Strona"), Dyrektor Izby Administracji Skarbowej

3 w S. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w K. z 20 czerwca 2023 r. znak [...] wydane po zamknięciu licytacji z nieruchomości położonej

4 przy ul. S.j [...] lokal [...] w K., dla której Sąd Rejonowy w K. prowadzi księgę wieczystą nr [...], w przedmiocie udzielenia przybicia na rzecz licytanta J. M., który podczas licytacji zaoferował najwyższą cenę nabycia ww. nieruchomości.

5 Postanowienie wydano w następującym stanie faktycznym:

6 Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w K. (dalej: "Organ egzekucyjny") prowadzi wobec Strony postępowanie egzekucyjne m.in.

7 z nieruchomości, dla której Sąd Rejonowy w K. prowadzi księgę wieczystą

8 nr [...] stanowiącej lokal niemieszkalny położony przy ul. S. [...] nr [...] w K..

9 W toku postępowania egzekucyjnego wezwaniem z 11 kwietnia 2018 r. nr [...] Organ egzekucyjny zajął ww. nieruchomość.

10 W dniu 20 czerwca 2023 r. odbyła się licytacja ww. nieruchomości,

11 w rezultacie której Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w K. wydał postanowienie znak: [...] w przedmiocie udzielenia przybicia na rzecz licytanta J. M..

12 W zażaleniu na to postanowienie Zobowiązany zarzucił naruszenie przepisów: art. 111c § 2 pkt 5 oraz art. 111n § 1 i § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym

13 w administracji (Dz.U.2023.1120 t.j.; dalej: "u.p.e.a.") oraz art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U.2023.775 t.j.; dalej: "K.p.a.") w zw. z art. 9 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie, w konsekwencji czego organ egzekucyjny niezasadnie wydał postanowienie o przybiciu w stosunku do nieruchomości stanowiącej własność Skarżącego.

14 W uzasadnianiu zażalenia Zobowiązany odniósł się do widniejącego w dziale

15 III KW nr [...] zakazu zbywania i obciążania nieruchomości oraz podniósł, że złożył skargę do protokołu licytacji. Mając na uwadze powyższe zawnioskował o:

16 1) uchylenie zaskarżonego postanowienie w całości;

17 2) w przypadku stwierdzenia nieważności postępowania licytacyjnego

18 o uchylenie wszystkich czynności dotkniętych nieważnością;

19 3) zawieszenie wszelkich, dalszych czynności egzekucyjnych do czasu rozstrzygnięcia postępowania karnego w przedmiotowej sprawie.

20 Postanowieniem z [...] sierpnia 2023 r. nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w S. utrzymał w mocy ww. postanowienie.

21 Wyjaśnił, że po zamknięciu licytacji 20 czerwca 2023 r. Organ egzekucyjny wydał postanowienie o przybiciu na rzecz licytanta, które zawierało wszystkie elementy określone w art. 111m § 5 u.p.e.a. Organ egzekucyjny nie uchybił wskazanym

22 w powołanych wyżej przepisach zasadom udzielenia przybicia.

23 Dalej Organ II instancji wyjaśnił, że zaskarżone postanowienie zostało doręczone w dniu licytacji nabywcy, wierzycielowi: I. S.A. w K., wierzycielowi: B. w Warszawie 27 czerwca 2023 r., wierzycielowi: Wspólnocie Mieszkaniowej przy ul. S. [...] w K.

24 w dniu 23 czerwca 2023 r., 29 czerwca 2023 r. Naczelnikowi Drugiego Urzędu Skarbowego w K. oraz 7 lipca 2023 r. Zobowiązanemu.

25 Organ odwoławczy zwrócił uwagę w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że Zobowiązany w istocie nie kwestionował w zażaleniu samego faktu przybicia na rzecz licytanta, a wskazał na widniejący w dziale III KW

26 nr [...] zakaz zbywania i obciążania nieruchomości. Odnosząc

27 się do tego Organ wyjaśnił, że zarówno w obwieszczeniu o licytacji jak i protokole licytacji zawarto informację, iż zakaz zbywania i obciążania nieruchomości

28 nie wygaśnie z chwilą przyznania własności nieruchomości. Organ ten stwierdził nadto brak złożenia w sprawie skargi do protokołu licytacji, na którą powoływał

29 się Zobowiązany. Na podstawie akt sprawy ustalono, że Zobowiązany nie był obecny

30 na licytacji.

31 Organ nie podzielił zarzutu naruszenia zasady pogłębiania zaufania wyrażonej w art. 8 K.p.a., ani zasady udzielania informacji z art. 9 K.p.a.; nie znalazł podstaw

32 do uchylenia zaskarżonego postanowienia.

33 Jednocześnie Organ poinformował, że nie stwierdził wystąpienia okoliczności do wstrzymania postępowania egzekucyjnego.

34 W skierowanej do Sądu skardze na opisane wyżej postanowienie

35 z 11 sierpnia 2023 r. Skarżący zarzucił naruszenie:

36 a) art. 111c § 2 pkt 5 oraz 111 n § 1 i § 2 u.p.e.a. poprzez brak dokonania przez organ pouczenia w przedmiocie faktycznego stanu prawnego przedmiotowej nieruchomości oraz dalszych, doniosłych skutków prawnych w postaci możliwości zaspokojenie się z przedmiotowej nieruchomości

37 po zakończeniu postępowania karnego, które nastąpi niezależnie od faktu przejścia prawa własności na inną osobę niż pierwotny właściciel;

38 b) art. 8 K.p.a. w zw. z art. 9 K.p.a. poprzez bierność organu w zakresie informowania stron o stanie faktycznym i prawnym nieruchomości,

39 co skutkuje istotnym ograniczeniem prawa własności nieruchomości nowego nabywcy.

40 Mając na uwadze powyższe Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i poprzedzającego go postanowienia Organu egzekucyjnego z 20 czerwca 2023 r. oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

41 W uzasadnieniu zarzutów skargi Skarżący odnosząc się do widniejącego

42 w dziale III KW nr [...] zakazu zbywania i obciążania nieruchomości podkreślił, że brak dokonania przez organ pouczenia w przedmiocie faktycznego stanu prawnego nieruchomości oraz dalszych, doniosłych skutków prawnych, które z tego wynikają jest wprost istotnym uchybieniem mającym wpływ na przebieg i wynik licytacji, albowiem kluczowe dla sprawy informacje zostały przez organ egzekucyjny po prostu zatajone. Ponadto Skarżący podkreślił, że orzeczony na podstawie art. 292 k.p.k. zakaz zbywania nieruchomości uniemożliwia w ogóle, co do zasady rozporządzanie nieruchomością, a jakakolwiek czynność prawna w tym zakresie

43 – dokonana po ujawnieniu wpisu ostrzeżenia w księdze wieczystej, jest po prostu

44 z mocy prawa nieważna.

45 W odpowiedzi na skargę Organ II instancji wniósł o jej oddalenie.

46 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

47 Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2022.2492 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2023.1634

48 t.j.; dalej: "P.p.s.a.") sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane

49 w ustawie. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c P.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika ponadto, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami

50 i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę.

51 Przeprowadzona w zakreślonych wyżej ramach kontrola legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia wykazała, że organy nie naruszyły prawa,

52 co skutkowało oddaleniem skargi.

53 Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej było postanowienie

54 w przedmiocie udzielenia przybicia, co stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. zakreślało granice sprawy.

55 Wadliwości zaskarżonego postanowienia Skarżący upatruje w widniejącym

56 w dziale III KW nr [...] zakazie zbywania i obciążania nieruchomości oraz podnosi, że organ nie dokonał pouczenia w trakcie licytacji ww. nieruchomości

57 w przedmiocie stanu faktycznego, stanu prawnego oraz dalszych doniosłych skutków prawnych, które z tego wynikają. Powyższe działanie organu, w ocenie Skarżącego stanowi o istotnym uchybieniu mającym wpływ na wynik i przebieg licytacji, albowiem kluczowe dla sprawy informacje zostały przez organ zatajone.

58 W ocenie zaś organu nie dopuścił się on ww. uchybień.

59 Sąd wskazuje zatem, że zgodnie z art. 111m u.p.e.a. po zamknięciu licytacji organ egzekucyjny wydaje postanowienie o przybiciu na rzecz licytanta, który zaoferował najwyższą cenę (§ 1). Postanowienie o przybiciu ogłasza się niezwłocznie po zamknięciu licytacji, z zastrzeżeniem § 3 (§ 2). Jeżeli skargi lub zażalenia wniesione w toku postępowania egzekucyjnego nie są jeszcze ostatecznie rozstrzygnięte, organ egzekucyjny wstrzymuje wydanie postanowienia o przybiciu do czasu ich rozstrzygnięcia (§ 3). Gdy przejęcie nieruchomości na własność ma nastąpić

60 po niedojściu do skutku licytacji, organ egzekucyjny udziela przybicia na rzecz przejmującego po wysłuchaniu wnioskodawcy (§ 4). Postanowienie o przybiciu zawiera firmę lub imię i nazwisko nabywcy, oznaczenie nieruchomości, datę licytacji

61 i cenę nabycia (§ 5).

62 Jednocześnie odmowę przybicia uregulowano w art. 111n u.p.e.a. Zgodnie

63 z tym przepisem organ egzekucyjny odmawia przybicia, jeżeli ostateczne rozstrzygnięcia skarg lub zażaleń wniesionych w toku postępowania egzekucyjnego potwierdzą naruszenie przepisów postępowania w toku licytacji i jeżeli uchybienia

64 te mogły mieć istotny wpływ na wynik licytacji albo, jeżeli uczestnik nie otrzymał zawiadomienia o licytacji, chyba że będąc na licytacji nie wystąpił ze skargą

65 na to uchybienie (§ 1). Organ egzekucyjny odmawia przybicia również wtedy,

66 gdy postępowanie egzekucyjne podlegało umorzeniu lub zawieszeniu (§ 2). Organ egzekucyjny wyznacza ponowną licytację:

67 1) jeżeli odmówi przybicia z przyczyn, o których mowa w § 1;

68 2) po ustaniu przyczyny zawieszenia.

69 Sąd wskazuje również, że postanowienie o przybiciu to oświadczenie woli organu egzekucyjnego o sprzedaży nieruchomości licytantowi wskazanemu w tym rozstrzygnięciu. Równocześnie potwierdza ono prawidłowość czynności dokonanych w toku postępowania egzekucyjnego. Organ egzekucyjny powinien wydać postanowienie w sprawie przybicia niezwłocznie po zamknięciu licytacji, chyba

70 że wniesione wcześniej skargi lub zażalenia nie zostały ostatecznie rozstrzygnięte

71 do chwili zamknięcia licytacji. Przedmiot tych skarg lub zażaleń nie jest istotny; mogą one dotyczyć czynności organu egzekucyjnego lub poborcy skarbowego, dokonanych zarówno w toku egzekucji z nieruchomości, jak i wcześniej. Skutkiem udzielenia licytantowi przybicia jest uzyskanie przez niego prawa do przyznania mu własności nieruchomości po spełnieniu warunków licytacyjnych co do zapłaty ceny

72 (por.: Przybysz Piotr Marek, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, wyd. IX WKP 2021 - komentarz do art. 111m, stan prawny: 16 listopada 2020 r., LEX). Stąd wynikają dwie ważkie dla sprawy kwestie. Po pierwsze orzeczenie administracyjne dotyczy prawa własności, które jest dobrem chronionym na poziomie ustawy zasadniczej (art. 64 Konstytucji RP). Po drugie postanowienie to potwierdzając prawidłowość czynności dokonanych w toku postępowania egzekucyjnego, powinno być badane przez Sąd szeroko.

73 Ponadto zgodnie z art. 111c § 2 u.p.e.a. po wywołaniu licytacji poborca skarbowy podaje do wiadomości obecnych:

74 1) przedmiot licytacji;

75 2) cenę wywoławczą;

76 3) wysokość wadium;

77 4) termin uiszczenia ceny nabycia;

78 5) prawa obciążające nieruchomość, które będą utrzymane w mocy

79 z zaliczeniem i bez zaliczenia na cenę nabycia;

80 6) zmiany w stanie faktycznym i prawnym nieruchomości, jeżeli zaszły

81 po jej opisie i oszacowaniu wartości.

82 Sąd wskazuje również, że zgodnie z przepisem art. 111r § 1 u.p.e.a. postanowienie o przybiciu doręcza się wierzycielowi, dłużnikowi, nabywcy i osobom, które w toku licytacji zaskarżyły czynności związane z udzieleniem przybicia, jak też zarządcy, który nie jest dłużnikiem, a postanowienie o odmowie przybicia

83 - wierzycielowi, dłużnikowi i licytantowi, który zaoferował najwyższą cenę.

84 Przenosząc powyższe regulacje prawne na grunt rozpoznawanej sprawy przypomnieć należy, że – jak wynika z akt sprawy - Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w K. prowadzi wobec Strony postępowanie egzekucyjne

85 m.in. z nieruchomości, dla której Sąd Rejonowy w K. prowadzi księgę wieczystą nr [...] stanowiącej lokal niemieszkalny położony przy

86 ul. S. [...] nr [...] w K.. W toku postępowania egzekucyjnego wezwaniem z 11 kwietnia 2018 r. nr [...] Organ egzekucyjny zajął ww. nieruchomość, co nie jest kwestionowane przez Skarżącego. W dniu 20 czerwca 2023 r. odbyła się licytacja ww. nieruchomości, w toku której Skarżący nie był obecny, pomimo zawiadomienia pismem z 24 kwietnia 2023 r.,

87 w rezultacie której Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w K. wydał postanowienie znak: [...] w przedmiocie udzielenia przybicia na rzecz licytanta J. M., które utrzymane zostało

88 w mocy zaskarżonym postanowieniem

89 Sąd zauważa, że jak wynika z akt sprawy zaskarżone postanowienie o przybiciu na rzecz licytanta z 20 czerwca 2023 r. ogłoszone zostało niezwłocznie po zamknięciu licytacji (protokół ustnego ogłoszenia postanowienia z 20 czerwca 2023 r. (k. 30-31 akt administracyjnych) i zawiera wszystkie elementy określone w art. 111m § 5 u.p.e.a.,

90 tj. zawiera:

91 - firmę lub imię i nazwisko nabywcy – J. M.;

92 - oznaczenie nieruchomości, datę licytacji – nieruchomość lokalowa

93 ul. S. [...] lok. Nr [...] położona w K. o pow. użytkowej

94 [...] m2;

95 - cenę nabycia – [...] zł.

96 Jednocześnie jak wynika z akt sprawy, brak było skarg lub zażaleń wniesionych

97 w toku postępowania egzekucyjnego, które nie zostały ostatecznie rozstrzygnięte

98 a ponadto Skarżący ich nie wykazał.

99 Mając na uwadze stanowisko Skarżącego, podkreślić należy, że jak wynika

100 z protokołu pierwszej licytacji ww. nieruchomości z 20 czerwca 2023 r.:

101 a) Skarżący jako zobowiązany nie uczestniczył w przedmiotowej licytacji (jak wynika z akt sprawy został o niej zawiadomiony pismem z 24 kwietnia 2023 r.);

102 b) przed licytacją wszystkim obecnym rozdano wyciąg z przepisów dotyczących przeprowadzenia licytacji z nieruchomości i nikt nie zgłosił uwag czy wątpliwości,

103 co do zasad licytacji;

104 c) nie wniesiono skarg na czynności poborcy skarbowego w toku licytacji;

105 d) prowadzący licytację po jej wywołaniu podał do wiadomości obecnych:

106 - przedmiot licytacji,

107 - wartość szacunkową licytowanej nieruchomości,

108 - cenę wywoławczą,

109 - wysokość wadium,

110 - termin uiszczenia ceny nabycia,

111 - zmiany w stanie faktycznym i prawnym nieruchomości,

112 - prawa obciążające nieruchomość, które wygasają z chwilą gdy postanowienie

113 o przysądzeniu własności stanie się ostateczne,

114 - prawa obciążające nieruchomość, które nie wygasną z chwilą gdy postanowienie o przyznaniu własności stanie się ostateczne, tj. orzeczony

115 w postępowaniu karnym zakaz zbywania i obciążania nieruchomości,

116 - wysokość postąpienia.

117 Wobec powyższego Sąd uznał, że w toku licytacji, wbrew twierdzeniom Skarżącego, podano wszelkie informacje wskazane w art. 111c § 2 u.p.e.a., w tym wskazane w pkt 5 tego przepisu prawa obciążające nieruchomość, które będą utrzymane w mocy z zaliczeniem i bez zaliczenia na cenę nabycia, w szczególności zaś orzeczony w postępowaniu karnym zakaz zbywania i obciążania licytowanej nieruchomości. Organ egzekucyjny nie uchybił zatem wskazanym w powołanych wyżej przepisach zasadom udzielenia przybicia. Ponadto, co ponownie należy podkreślić

118 z akt sprawy wynika również, że po wywołaniu sprawy poborca skarbowy podał

119 do wiadomości wszystkie dane wskazane w art. 111c § 2 u.p.e.a.

120 Ponadto, co również wynika z akt sprawy ww. postanowienie zostało doręczone

121 w dniu licytacji nabywcy, wierzycielowi: I. S.A. w K., wierzycielowi: B. w W. 27 czerwca 2023 r., wierzycielowi: Wspólnocie Mieszkaniowej przy ul. S. [...] w K.

122 w dniu [...] czerwca 2023 r., w dniu [...] czerwca 2023 r. Naczelnikowi Drugiego Urzędu Skarbowego w K. oraz w dniu 7 lipca 2023 r. Zobowiązanemu.

123 Sąd podkreśla także, że w rozpoznawanej sprawie Skarżący wskazuje

124 na widniejący w dziale III KW nr [...] zakaz zbywania i obciążania nieruchomości, o którym to fakcie i jego konsekwencjach prawnych, jak twierdzi Skarżący, organ nie poinformował w toku egzekucji ww. nieruchomości.

125 Sąd zauważa jednak, że wbrew twierdzeniom i zarzutom Skarżącego

126 – co wprost wynika z akt rozpoznawanej sprawy – zarówno w obwieszczeniu o licytacji

127 jak i w jej toku, co odzwierciedla treść protokołu licytacji, zawarto informację,

128 że ww. zakaz zbywania i obciążania nieruchomości nie wygaśnie z chwilą przyznania własności nieruchomości (Obwieszczenie o pierwszej licytacji nieruchomości

129 z 24 kwietnia 2023 r. – k. 15-16 akt adm.; Protokół pierwszej licytacji nieruchomości

130 z 20 czerwca 2023 r., k.25-29 akt adm.). Sąd ponownie podkreśla również,

131 że w rozpoznawanej sprawie do protokołu licytacji nie zgłoszono jakichkolwiek środków zaskarżenia zaś z akt sprawy wynika ponadto, że Skarżący nie był obecny

132 na licytacji pomimo prawidłowego o niej zawiadomienia.

133 Zawiadomienia o licytacji zawierały również pouczenie o prawie wniesienia skargi, zgodnie z art. 110z § 1 u.p.e.a. zaś postanowienie o przybiciu zawierało pouczenie o prawie wniesienia zażalenia, zgodnie z art. 111r § 2 u.p.e.a.

134 Przystępując zatem do oceny zarzutów zgłoszonych w skardze skierowanej

135 do Sądu, stwierdzić należy, że podniesiona przez Skarżącego okoliczność naruszenia art. 111c § 2 pkt 5 oraz art. 111n § 1 i 2 u.p.e.a., jak również art. 8 K.p.a.

136 w zw. z art. 9 K.p.a. dotyczy braku dokonania przez organ pouczenia w toku licytacji w przedmiocie faktycznego stanu prawnego licytowanej nieruchomości oraz dalszych doniosłych skutków prawnych, w postaci możliwości zaspokojenia się z przedmiotowej nieruchomości po zakończeniu postępowania karnego, które nastąpi niezależnie

137 od faktu przejścia prawa własności na inna osobę niż pierwotny właściciel. Podnosząc powyższy zarzut Skarżący przywołał wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 7 lutego

138 2001 r., K 27/00 oraz postanowienie Sądu Najwyższego z 7 maja 2009 r., IV CSK 567/08 podkreślając, że "zakaz zbywania i obciążania nieruchomości orzeczony

139 na podstawie art. 292 K.p.k. uniemożliwia w ogóle, co do zasady rozporządzanie nieruchomością, a jakakolwiek czynność prawna w tym zakresie – dokonana

140 po ujawnieniu wpisu ostrzeżenia w księdze wieczystej – jest po prostu, z mocy prawa, nieważna.

141 Jednocześnie, w skardze wskazano, że podczas przeprowadzania licytacji, organ egzekucyjny nie pouczył o powyższych kwestiach licytujących, a zatem wprowadził ich bezsprzecznie w błąd, co do przyszłości licytowanej nieruchomości, narażając ich tym samym na niebagatelny uszczerbek finansowy. Organ w toku licytacji, jak podnosi Skarżący, błędnie zapewnił, że ostrzeżenie z działu III, tj. zakaz zbywania i obciążania nieruchomości w rzeczywistości oznacza, że nowy nabywca nieruchomości nie może jej zbyć na rzecz osoby trzeciej, co uznać należy

142 za stanowisko absurdalne i całkowicie sprzeczne z ugruntowanym już orzecznictwem.

143 Mając na uwadze powyższe wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 292 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (t. j. Dz.U.2022.1375 ze zm.; dalej: "K.p.k."), zabezpieczenie grożącego przepadku następuje przez zajęcie ruchomości, zajęcie wierzytelności i innych praw majątkowych oraz przez ustanowienie zakazu zbywania i obciążania nieruchomości. Zakaz ten podlega ujawnieniu w księdze wieczystej, a w jej braku, w zbiorze złożonych dokumentów.

144 W miarę potrzeby może być ustanowiony zarząd nieruchomości oskarżonego.

145 Jak wskazał NSA w wyroku z 11 marca 2009 r., II FSK 1779/07, przepis

146 art. 292 K.p.k. przesądza o sposobach dokonania zabezpieczenia, co oznacza,

147 że pozostałe kwestie dokonania zabezpieczenia majątkowego w procedurze karnej

148 są uregulowane innymi przepisami, w tym w szczególności Kodeksu karnego wykonawczego. Jednocześnie przepis ten jest adresowany przede wszystkim

149 do organu upoważnionego do wydania postanowienia o zabezpieczeniu, wskazując temu organowi jakie są prawnie dopuszczalne sposoby zabezpieczenia poszczególnych kar majątkowych. Jego adresatem jest także osoba, na majątku której dokonywane jest zabezpieczenie, a w tym sensie, że powyższe przepisy gwarantują jej, że żaden inny sposób zabezpieczenia, niewymieniony w art. 292 § 2 K.p.k.

150 lub K.p.c., nie może być określony w postanowieniu sądu lub prokuratora. Przepis

151 ten nie jest natomiast adresowany do organu egzekucyjnego (ani sądowego,

152 ani administracyjnego).

153 W założeniu regulacja ta ma zapobiegać ukryciu lub wyzbyciu się przez podejrzanego (oskarżonego) jego majątku i tym samym uchronić przed utrudnieniem lub udaremnieniem możliwości wykonania wyroku w zakresie grzywien, środków kompensacyjnych i innych świadczeń.

154 Nieruchomości z zakazem zbywania mogą być przedmiotem licytacji komorniczej. Tytułem wyjaśnienia wskazać należy, że co do zasady nabywca w wyniku nabycia w drodze licytacji otrzymuje "czystą" nieruchomość, niektóre jednak ograniczenia ustanowione w księdze wieczystej będą oddziaływać też na nowego właściciela. Tak jest np. z zakazem zbywania i obciążania nieruchomości ustanowionym przez prokuratora w postępowaniu karnym, co miało miejsce

155 w przedmiotowej sprawie.

156 Tak więc, w nawiązaniu do argumentacji dotyczącej naruszenia prawa własności nabywcy przedmiotowej nieruchomości, wyjaśnić należy, że licytant

157 w przedmiotowej sprawie, nabywając przedmiotową nieruchomość wiedział

158 o ujawnionym w księdze wieczystej zakazie zbywania orzeczonym na podstawie

159 art. 292 K.p.k. Wynika to wprost z protokołu licytacji z 20 czerwca 2023 r., a także

160 z obwieszczenia o pierwszej licytacji nieruchomości położonej w K.

161 przy ul. S. [...], lok. [...] dla której Sąd Rejonowy w K. prowadzi księgę wieczystą nr [...] Nabywca nabywając zatem przedmiotową nieruchomość w drodze licytacji, posiadał wiedzę o istniejącym obciążeniu, został prawidłowo pouczony przez poborcę skarbowego i powinien liczyć się z możliwością ograniczenia nabytego prawa. Zgodnie z art. 140 K.c., prawo własności nie ma charakteru bezwzględnego ani nieograniczonego, a zatem ograniczenie tego prawa na podstawie przepisów ustawy jest dopuszczalne i skuteczne. W rozpoznawanej sprawie ograniczenia w korzystaniu z prawa, które nabywca nabył wynikają z ustawy (art. 291-294 K.p.k.), nie są więc bezprawne (por. postanowienie Sądu Najwyższego

162 z 7 maja 2009 r., IV CSK 567/08).

163 Sąd podziela także stanowisko wyrażone w ww. postanowieniu, którego treść obszernie przywołuje się w skardze, że "zakazu zbywania i obciążania nieruchomości orzeczonego na podstawie art. 292 § 2 K.p.k. nie można uznać za "prawo lub roszczenie osobiste" Skarbu Państwa w rozumieniu art. 1000 § 1 K.p.c. w związku

164 z art. 16 ust. 2 u.k.w.h. Jest to powstające w sposób określony w kodeksie postępowania cywilnego i ujawnione w księdze wieczystej obciążenie nieruchomości dokonane w postępowaniu karnym, wynikające z publicznoprawnych uprawnień Państwa do zagwarantowania egzekucji wyroku sądowego wydanego w takim postępowaniu, do którego przepisy art. 1000 § 1 i art. 1003 § 1 K.p.c. nie mają zastosowania i które nie wygasa w wyniku przysądzenia własności po sprzedaży egzekucyjnej nieruchomości".

165 W ocenie Sądu Skarżący zdaje się mylić zakaz zbywania oraz obciążania nieruchomości (dział III) z hipoteką przymusową ustanowioną na mocy postanowienia prokuratora (prawo ujawnione w księdze wieczystej w dziale IV – k.19 akt admi.). Mając to na uwadze, wyjaśnić należy, że hipoteka przymusowa jest instrumentem cywilnoprawnym także w sytuacji, gdy podstawą jej wpisu jest postanowienie prokuratora wydane w postępowaniu karnym. Kiedy hipoteka zostaje ujawniona

166 w księdze wieczystej (art. 67 u.k.w.h.), powstaje stosunek cywilnoprawny między właścicielem nieruchomości a podmiotem, któremu przysługuje takie zabezpieczenie (wierzycielem hipotecznym). Jeżeli dojdzie do zbycia nieruchomości obciążonej hipoteką przymusową, stosunek ten wiąże nabywcę nieruchomości z wierzycielem hipotecznym, niezależnie od tego czy nabywca ten uczestniczył w postępowaniu karnym. Kodeks postępowania karnego wskazuje, że zabezpieczenie następuje

167 w sposób wskazany w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego, chyba że ustawa stanowi inaczej (art. 292 § 1 K.p.k.). Odsyła zatem m.in. do art. 747 K.p.c., który wskazuje hipotekę przymusową jako jeden ze sposobów zabezpieczenia roszczeń pieniężnych. Hipoteka, której podstawą może zatem być również postanowienie prokuratora, nie jest inną hipoteką niż ta uregulowana w ustawie o księgach wieczystych i hipotece (por. postanowienie Sądu Najwyższego 19 lutego 2021 r.,

168 III CSKP 33/21).

169 Zgodnie z art. 112c § 1 u.p.e.a. z chwilą gdy postanowienie o przyznaniu własności staje się ostateczne, wygasają wszelkie prawa i skutki ujawnienia praw

170 i roszczeń osobistych, ciążące na nieruchomości.

171 Z protokołu licytacji wynika więc, że organ egzekucyjny udzielił prawidłowych informacji o stanie prawnym i faktycznym nieruchomości na postawie art. 111c § 2

172 pkt 5 u.p.e.a., wobec czego zarzut ten należało ocenić jako chybiony, w tym

173 w odniesieniu do zakazu zbywania nieruchomości. W rozpoznawanej sprawie

174 – co wykazano powyżej – nie doszło również do naruszenia przepisu art. 111n § 1

175 i § 2 u.p.e.a.

176 Ponieważ działanie organów egzekucyjnych było zgodne z prawem,

177 to tym samym nie można podzielić zarzutu skargi również w zakresie naruszenia

178 przepisów art. 8 i art. 9 K.p.a.

179 Sąd uznał ponadto, że zaskarżone postanowienie nie narusza obowiązującego prawa - ani przepisów prawa materialnego, ani postępowania - również w pozostały zakresie. Tym samym brak było podstaw do jego wyeliminowania z obrotu prawnego.

180 Z tego powodu, na podstawie art. 151 P.p.s.a., Sąd orzekł o oddaleniu skargi jako niezasadnej.

181 Powołane w niniejszym wyroku orzeczenia sądów administracyjnych

182 są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (http://orzeczenia.nsa.gov.pl).