Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 14 września 2016 r., II SAB/Sz 93/16

postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 14 września 2016 r., II SAB/Sz 93/16

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Stefan Kłosowski po rozpoznaniu w dniu 14 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi I. Z. – P. na przewlekłość postępowania Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. Oddział w S. w przedmiocie ustalenia prawa do zasiłku chorobowego postanawia: 1/ odrzucić skargę, 2/ zwrócić skarżącej kwotę [...] ([...]) złotych uiszczoną tytułem wpisu od skargi.

Uzasadnienie

2 I. Z. – P. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie ustalenia prawa do zasiłku chorobowego, wnosząc jednocześnie o:

3 1/ wydanie orzeczenia ustalającego prawo do zasiłku;

4 2/ jeżeli charakter sprawy nie pozwala na ustalenie prawa do zasiłku o zobowiązanie organu do wydania decyzji ustalającej prawo do zasiłku;

5 3/ stwierdzenie, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, z rażącym naruszeniem prawa;

6 4/ zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.

7 W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych, reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł o jej oddalenie.

8 Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. zważył, co następuje.

9 Stosownie do treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, o ile ustawy szczególne nie stanowią inaczej.

10 Natomiast w myśl art. 3 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718), dalej P.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:

11 1) decyzje administracyjne;

12 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;

13 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu;

14 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, z późn. zm.) oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613) oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;

15 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach;

16 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;

17 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;

18 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;

19 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;

20 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.

21 Z kolei zgodnie z art. 3 § 3 P.p.s.a., sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach.

22 Pozytywne określenie właściwości oznacza, że skarga do sądu administracyjnego dopuszczalna jest tylko na prawne formy działania organów administracji publicznej, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 1-8 P.p.s.a. oraz w sytuacjach przewidzianych przez ustawy szczególne, z zastrzeżeniem wynikającym z art. 5 P.p.s.a. A contrario skarga na inne formy działania jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 lub 6 P.p.s.a., oczywiście ze szczególnym uwzględnieniem prawa do sądu gwarantowanego przez art. 45 ust. 1 Konstytucji RP oraz powołanej już zasady domniemania właściwości sądów powszechnych (art. 177 Konstytucji).

23 Ze skargi I. Z.-P. jednoznacznie wynika, że zarzuca ona przewlekłość postępowania Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w sprawie przyznania i wypłaty zasiłku chorobowego. Świadczenie to jest świadczeniem pieniężnym z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa w rozumieniu art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz. U. z 2016 r., poz. 372).

24 W świetle art. 83 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2016 r., poz. 963) ustalenie uprawnień do świadczeń z ubezpieczeń społecznych następuje w drodze decyzji wydawanych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Stosownie do treści art. 83 ust. 2 powołanej ustawy od decyzji Zakładu przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego. W myśl natomiast art. 83 ust. 3 ustawy odwołanie do sądu przysługuje również w razie niewydania decyzji w terminie 2 miesięcy, licząc od dnia zgłoszenia wniosku o świadczenie lub inne roszczenia.

25 Powołane wyżej przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych przewidują, że w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych właściwe są sądy powszechne (np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 lutego 2012 r. sygn. akt II GSK 1464/11. Lex nr 1126329). Z wyjątkami wynikającymi z art. 83 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych należą więc do zakresu spraw cywilnych, podlegających postępowaniu sądowemu według przepisów Kodeksu postępowania cywilnego (art. 1 Kodeksu postępowania cywilnego).

26 W tej sytuacji sąd administracyjny nie ma kompetencji do kontroli wydanej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzji w przedmiocie ustalenia uprawnienia do świadczenia z ubezpieczenia społecznego. W konsekwencji sąd administracyjny nie może również orzekać, co do przewlekłego prowadzenia postępowania lub bezczynności w tych sprawach. Ochrony przed ewentualną opieszałością Zakładu Ubezpieczeń Społecznych strona powinna szukać w powołanym wyżej art. 83 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

27 W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z art. 58 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę jako niedopuszczalną należało odrzucić.

28 O zwrocie wpisu postanowiono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.