Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 14 listopada 2007 r., II SA/Sz 845/07

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 14 listopada 2007 r., II SA/Sz 845/07

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Makowska, Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Kołodziej,, Sędzia WSA Arkadiusz Windak (spr.), Protokolant Małgorzata Płocharska-Małys, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 listopada 2007 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Wojewody z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę.

Uzasadnienie

2 Wnioskiem z dnia 23 listopada 2006 r. Prokurator Prokuratury Rejonowej, działając w oparciu o art. 182 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) zwrócił się do Prezydenta Miasta S. o wszczęcie postępowania administracyjnego w przedmiocie wymeldowania J.K. z lokalu położonego w S. przy ul. (...(. W uzasadnieniu wniosku Prokurator podał, że w trakcie nadzorowanego postępowania (...( ustalono, iż J.K. nie przebywa pod adresem zameldowania od kilku lat, lecz zamieszkuje na stałe na terenie N. W takim stanie rzeczy zachodzą przesłanki do podjęcia decyzji o wymeldowaniu J.K. z dotychczasowego miejsca zameldowania w oparciu o art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych.

3 Prezydent Miasta S. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie wymeldowania z pobytu stałego J.K. z lokalu przy ul. (...( w S. i podjął czynność mające na celu ustalenie, czy zachodzą podstawy do wymeldowania w/w w trybie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych (j.t. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.).

4 Pismem z dnia 13 marca 2007 r. Prokurator Prokuratury Rejonowej wniósł do Prezydenta Miasta S. o umorzenie postępowania w przedmiocie wymeldowania J.K. z lokalu położonego w S. przy ul. (...(. Stanowisko swe uzasadnił uzyskaniem od J.K. wyjaśnień, z których wynika, że w lokalu tym pozostawił swoje mienie i rzeczy osobiste, partycypuje w kosztach jego utrzymania a także, iż co roku część czasu przebywa w tym lokalu, pomimo stałego zamieszkiwania na terenie N. W lokalu przy ul. (...( nie przebywa częściej z obawy przed K.C. Jednocześnie Prokurator wskazał, że w toku postępowania karnego (...( nie zdołano pod wskazanym adresem doręczyć J.K. wezwania z pośrednictwem poczty ani Policji.

5 Prezydent Miasta S. po zakończeniu postępowania wyjaśniającego, decyzją z dnia (...(, na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych orzekł o wymeldowaniu z pobytu stałego J.K,. z lokalu przy ul. (...( w S.

6 W uzasadnieniu decyzji organ podał, m.in., że zebrane w sprawie dowody w postaci zeznań świadków jak i wyjaśnień J.K. wskazują, iż J.K. nie zamieszkuje w miejscu stałego zameldowania od 1989 r., kiedy to zawarła związek małżeński z obywatelem N. Obecnie zamieszkuje w miejscowości H. przy (...( w N. Opuszczając dotychczasowe miejsce pobytu stałego J.K. nie dopełniła ciążącego na niej, w myśl art. 15 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, obowiązku meldunkowego polegającego na wymeldowaniu się z tego miejsca najpóźniej w dniu jego opuszczenia.

7 Prezydent Miasta S. nie uwzględnił wniosku Prokuratora z dnia 13 marca 2007 r. o umorzenie postępowania, albowiem pozostawienie mienia i rzeczy osobistych w lokalu, partycypowanie w kosztach jego utrzymania oraz fakt, iż w/w co roku część czasu przebywa w przedmiotowym lokalu, pomimo stałego zamieszkiwania na terenie N., nie stanowi podstawy od umorzenia postępowania, które nie stało się bezprzedmiotowe.

8 Od tej decyzji J.K. złożyła odwołanie do Wojewody zarzucając jej naruszenie art. 105 § 2 kpa, poprzez jego niezastosowania i wnosząc o uchylenie decyzji organu I instancji w całości. Powołując się na treść art. 182, art. 183 § 1, art. 188 i art. 105 § 2 kpa strona wywiodła, że Prokuratorowi, który złożył wniosek o wszczęcie postępowania administracyjnego, w tymże postępowaniu służą prawa strony, w tym także prawo do wystąpienia o umorzenie postępowania w trybie art. 105 § 2 kpa. Z przepisu art. 105 § 2 kpa wynika, iż do umorzenia postępowania w tym trybie nie jest konieczna bezprzedmiotowość postępowania, czego nie dostrzegł organ I instancji. Zdaniem odwołującej się, zaistniały przesłanki za art. 105 § 2 kpa do umorzenia przedmiotowego postępowania, tj.:

9 - o umorzenie wystąpiła strona, na której żądanie postępowanie zostało wszczęte,

10 - nie sprzeciwiły się temu inne strony,

11 - nie jest to sprzeczne z interesem społecznym.

12 W wyniku rozpatrzenia sprawy na skutek złożonego odwołania Wojewoda, działając w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, decyzją z dnia (...(, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

13 Uzasadniając treść podjętego rozstrzygnięcia Wojewoda przytoczył treść art. 9 ust. 2b i art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz stwierdził, że zgromadzony przez organ I instancji materiał dowodowy wskazuje, że lokal przy ul. (...( w S. obecnie nie stanowi miejsca, w którym J.K. koncentruje interesy życiowe. Organ zauważył, powołując się na oświadczenia J.K. zawarte w piśmie z dnia 6 marca 2007 r., iż w dniu 19 sierpnia 1989 r., po zawarciu związku małżeńskiego z obywatelem N. wyjechała do (...(, gdzie pracuje. Na terenie N. mieszka mąż oraz córka J.K.

14 W ocenie organu odwoławczego przyjazdu J.K. do S. oraz jej pobyt w miejscu stałego zameldowania ma wyłącznie charakter wizyt i nie wynika on z jej zamiaru stałego zamieszkiwania w lokalu. Spełniły się zatem przesłanka opuszczenia lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych uzasadniająca orzeczenie przez Prezydenta Miasta S. do wymeldowania strony z lokalu przy ul. (...( w S.

15 Wojewoda podzielił zarzut naruszenia przez organ I instancji procedury administracyjnej, polegający na tym, że organ gminy stwierdzając brak podstaw do umorzenia postępowania na wniosek Prokuratora Prokuratury Rejonowej (...(, powinien był wydać w tej materii niezaskarżalne postanowienie. W świetle art. 105 § 2 kpa niedopuszczalne jest umorzenie postępowania wszczętego z urzędu. Brak zachowania przez organ I instancji jedynie właściwe formy odmowy umorzenia postępowania nie uzasadnia uchylenia zaskarżonej decyzji na mocy art. 138 § 2 kpa, bowiem decyzja ta jest prawidłowa świetle przepisów ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych.

16 J.K. zaskarżyła powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. żądając jej uchylenia wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji. Skarżąca zarzuciła decyzjom naruszenie art. 105 § 2 kpa, polegające na jego niezastosowaniu. Uzasadniając skargę J.K. w całości ponowiła argumentację przedstawioną w uzasadnieniu odwołania od decyzji organu I instancji dodatkowo podnosząc, że bezzasadne jest stwierdzenie przez Wojewodę Zachodniopomorskiego, iż postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie wszczęte zostało z urzędu, podczas gdy w rzeczywistości zostało wszczęte na skutek wniosku Prokuratora (tak J. Starościak w: E. Iserzon, J. Starościak "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, teksty, wzoru i formularze", Wydanie IV, Warszawa 1970, s. 294). Porównując redakcję art. 182 i art. 186 kpa skarżąca wskazał, że gdyby wolą ustawodawcy było tworzenie regulacji, zgodnie z którą każde postępowanie wszczynane z inicjatywy prokuratora było wszczynane z urzędu, to posłużyłby się w art. 182 kpa tym samym sformułowaniem, co w art. 186 § 1 kpa i wskazałby, że "organ administracji publicznej wszczyna w sprawie postępowanie z urzędu".

17 Odpowiadając na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. zważył, co następuje:

19 Kontrola zaskarżonej decyzji ostatecznej dokonana – stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) – pod kątem zgodności z prawem, doprowadziła Sąd do uznania, że decyzja prawa nie narusza.

20 Wniesiona skarga, podobnie jak i wcześniejsze odwołanie, oparta została na zarzucie naruszenia art. 105 § 2 kpa, polegającym na niezastosowaniu tego przepisu w sytuacji, w której Prokurator Prokuratury Rejonowej najpierw zainicjował postępowanie administracyjne w przedmiocie wymeldowania J.K. z dotychczasowego miejsca zameldowania na stałe przy ul. (...( w S., a następnie wnioskiem z dnia 13 marca 2007 r. wniósł o jego umorzenie.

21 Przedstawiony zarzut Sąd uznał za chybiony.

22 Według art. 105 § 2 kpa, organ administracji publicznej może umorzyć postępowanie, jeżeli wystąpi o to strona, na której żądanie postępowanie zostało wszczęte, a nie sprzeciwiają się temu inne strony oraz gdy nie jest to sprzeczne z interesem społecznym.

23 W myśl art. 182 kpa, prokuratorowi służy prawo zwrócenia się do właściwego organu administracji publicznej o wszczęcie postępowania w celu usunięcia stanu niezgodnego z prawem. Zgodnie zaś z art. 188 kpa, prokuratorowi, który bierze udział w postępowaniu w przypadkach określonych w art. 182-184, służą prawa strony.

24 Niewątpliwie inicjatywa prokuratora, jego wniosek o wszczęcie postępowania, jest wiążący dla organu, który musi wszcząć postępowanie w danej sprawie. Na tym jednak związanie organu się kończy. Dalszy sposób prowadzenia postępowania, a w szczególności forma jego zakończenia, pozostają jego suwerenną decyzją.

25 Sąd nie podziela zaprezentowanego w skardze stanowiska, wedle którego, prokuratora należy traktować identycznie jak stronę postępowania. Prokurator występując z żądaniem wszczęcia postępowania w sprawie dotyczącej interesu prawnego lub obowiązku innej osoby, nie będąc stroną postępowania, jest jedynie podmiotem działającym na prawach strony. Z tego względu wszczynane przez organ postępowanie jest postępowaniem wszczynanym z urzędu, jedynie zainicjowanym stosownym postanowieniem prokuratora (por.: B. Adamiak, J. Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wydanie 8 z 2006 r., s. 798; G. Łaszczyca, C. Martysz, A. Matan "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz" wyd. Zakamycze, z 2005 r.). To zaś oznacza, że prokurator nie może skutecznie zwrócić się z wnioskiem o umorzenie tak wszczętego z urzędu postępowania na podstawie art. 105 § 2 k.p.a., bowiem przepis ten ma zastosowanie tylko do sytuacji, w których postępowanie zostało wszczęte na wniosek strony.

26 J.K. w skardze nie podniosła zarzutu odnoszącego się do ustaleń faktycznych organów uzasadniających wydanie decyzji w oparciu o art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Pomimo tego skład orzekający dokonał kontroli zaskarżonej decyzji według kryterium jej legalności w pełnym zakresie, do czego uprawnia i obliguje Sąd art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

27 Ustawa o ewidencji ludności i dowodach osobistych nakłada na organy gminy obowiązek ewidencjonowania pobytu osób, który winien być zgodny ze stanem faktycznym. Celowi temu służy, m.in., uprawnienie organów administracji do wydania decyzji o wymeldowaniu określonej osoby bez jej oświadczenia woli w sytuacjach o których mowa w art. 15 ust. 2 tej ustawy, tj. gdy osoba opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się.

28 Na gruncie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego Sąd za uzasadnione uznał ustalenie organów co do opuszczenia przez skarżącą dotychczasowego miejsca pobytu stałego przy ul. (...(, które nastąpiło 1989 r. Przesłuchani świadkowie (jak i sama skarżąca w początkowych wyjaśnieniach), jednoznacznie wskazali, że J.K. opuściła dotychczasowe miejsce pobytu przy ul. (...( w związku z zawarciem związku małżeńskiego i wyjazdem do N. (dowód: zeznania A.G. z dnia 28 lipca 2006 r. i z 8 lutego 2007 r., zeznania J.C.-U. z dnia 30 stycznia 2007 r., wyjaśnienia J.K. w piśmie z dnia 5 marca 2007 r.). W N. niewątpliwie skarżąca skoncentrowała swoje centrum życiowe. Tam pracuje oraz mieszka wraz z mężem i córką. Z ustaleniami tymi nie stoi w sprzeczności fakt, że skarżąca niewątpliwie interesuje się lokalem przy ul. (...(, posiada w nim będące jej własnością rzeczy i utrzymuje kontakt z zamieszkałą w S. rodziną. Nawet kilkakrotne w roku wizyty J.K. w mieszkaniu przy ul. (...( nie zmieniają, prawidłowej zdaniem Sądu, oceny stanu faktycznego ustalonej przez organy w przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym i prawidłowo przedstawionej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

29 Podkreślić należy, że fakt wymeldowania J.K. w żaden sposób nie wpływa na jej uprawnienia do lokalu w aspekcie prawnym - własnościowym. Wymeldowanie nie zamyka również skarżącej drogi do ponownego zameldowania się na pobyt stały w mieszkaniu przy ul. (...( w S. w przypadku faktycznego w nim zamieszkania, spełniającego przesłanki do uznania go za pobyt stały w rozumieniu art. 6 ustawy o ewidencji ludności i dowodowych osobistych.

30 Reasumując, Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. nie dostrzegając w działaniach organów uchybień, które uzasadniałyby uchylenie zaskarżonej decyzji, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł o oddaleniu skargi.