Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 18 grudnia 2020 r., II SA/Sz 678/20

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 18 grudnia 2020 r., II SA/Sz 678/20

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Windak, Sędziowie Sędzia NSA Stefan Kłosowski,, Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi M.R. na decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania odszkodowania oddala skargę.

Uzasadnienie

2 Dowódca Jednostki Wojskowej Nr [...] w S. decyzją z dnia

3 [...] czerwca 2020 r. Nr [...] utrzymał w mocy decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] w Z. z dnia [...] stycznia 2020 r. Nr [...] o odmowie, na podstawie art. 116 ust. 3 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U.2020.860; dalej: "ustawa"), przyznania M. R. (dalej: "Strona" lub "Skarżący") odszkodowania w wysokości sześciokrotności kwoty uposażenia zasadniczego, wraz z dodatkami

4 o charakterze stałym, należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym,

5 z uwzględnieniem powstałych zmian mających wpływ na prawo do uposażenia

6 lub jego wysokość.

7 Powyższe decyzje wydane zostały w następującym stanie faktycznym sprawy.

8 Pismem z dnia 2 sierpnia 2019 r. Strona wezwała Skarb Państwa – Jednostkę Wojskową [...] w Z. do zapłaty odszkodowania na podstawie art. 116 ust. 3 ustawy.

9 W uzasadnieniu wniosku wskazano, że Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w S. (dalej: "RWKL"), orzeczeniem Nr [...] z dnia

10 [...] sierpnia 2016 r. uznała żołnierza zawodowego M. R. za trwale niezdolnego do służby wojskowej (tj. kat. N - Zał. Nr 1, Gr. II - § 68 pkt 2 - trwale niezdolny do zawodowej służby wojskowej).

11 Na skutek odwołania Strony od ww. orzeczenia RWKL, Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w W. (dalej: "CWKL"), orzeczeniem z dnia [...] listopada 2016 r. Nr [...] utrzymała w mocy orzeczenie RWKL nr [...] z dnia

12 [...] sierpnia 2016 r. w zakresie kategorii zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej - kat. N.

13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 27 lipca

14 2017 r., II SA/Wa 230/17 oddalił skargę Strony na ww. orzeczenie CWKL z dnia

15 [...] listopada 2016 r. Nr [...]. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 24 maja 2018 r., I OSK 2821/17, uchylił ww. wyrok z dnia 27 lipca 2017 r., II SA/Wa 230/17, uchylił orzeczenie CWKL z dnia [...] listopada 2016 r. Nr [...]

16 oraz poprzedzające je orzeczenie RWKL Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2016 r.

17 Dowódca Jednostki Wojskowej [...] w Z. ww. decyzją z dnia

18 [...] stycznia 2020 r. Nr [...] odmówił Stronie przyznania wnioskowanego,

19 na podstawie art. 116 ust. 3 ustawy, odszkodowania.

20 W uzasadnieniu powyższej decyzji organ I instancji przywołał treść

21 art. 111 pkt 3, art. 115 ust. 2 i ust. 3 ustawy wskazując, że orzeczenia wojskowych komisji lekarskich, zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy, są decyzjami. Wobec powyższego,

22 na podstawie art. 111 pkt 3, art. 115 ust. 2 i ust. 3 w zw. z art. 5 ust. 1 ustawy, Dowódca Jednostki Wojskowej [...] w Z. w dniu [...] grudnia 2016 r. wydał rozkaz personalny Nr [...], w którym - w pkt 27 - stwierdził fakt zwolnienia Strony

23 z zawodowej służby wojskowej z mocy prawa z dniem 29 listopada 2016 r. zaznaczając, iż rozkaz ten wydany został dla celów ewidencyjnych.

24 Jak dalej wskazał organ I instancji, w myśl art. 116 ust. 1 ustawy w razie uchylenia orzeczenia, o którym mowa w art. 111 pkt 11 i 13-15 lub art. 112 ust. 1

25 pkt 1, albo uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej lub wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez organ wojskowy, ulegają uchyleniu skutki tego orzeczenia lub decyzji, jakie wynikły dla żołnierza zawodowego z tego tytułu.

26 Art. 116 ust. 2 ustawy stanowi, że w przypadkach, o których mowa w ust. 1,

27 data zwolnienia z zawodowej służby wojskowej nie ulega zmianie, przy czym uznaje się, że zwolnienie żołnierza zawodowego nastąpiło w drodze wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez właściwy organ. Natomiast art. 116 ust. 3 ustawy stanowi, że żołnierzowi zawodowemu,

28 o którym mowa w ust. 1, przysługuje od Skarbu Państwa odszkodowanie

29 w wysokości sześciokrotności kwoty uposażenia zasadniczego, wraz z dodatkami

30 o charakterze stałym, należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym,

31 z uwzględnieniem powstałych zmian mających wpływ na prawo do uposażenia

32 lub jego wysokość, a w przypadku gdy stanowisko służbowe, które żołnierz zawodowy zajmował przed zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej, nie istnieje, według stawek na porównywalnym pod względem stopnia etatowego i grupy uposażenia stanowisku służbowym, obowiązujących w dniu uprawomocnienia

33 się orzeczenia lub decyzji wymienionych w ust. 1.

34 Organ I instancji wskazał, że w związku z wątpliwościami w zakresie wykładni art. 116 ust. 3 ustawy w odniesieniu do możliwości przyznania odszkodowania

35 w przypadku uchylenia orzeczeń wojskowych komisji lekarskich, wystąpił

36 do Departamentu Prawnego Ministerstwa Obrony Narodowej w W.

37 (dalej: "DP) o zajęcie stanowiska w sprawie. W odpowiedzi DP stwierdził,

38 że dyspozycją art. 116 ust. 1 i ust. 2 ustawy nie został objęty przypadek uchylenia orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej o uznaniu żołnierza za trwale niezdolnego

39 do zawodowej służby wojskowej. Wobec powyższego brak jest podstaw

40 do zastosowania w sprawie z wniosku Strony art. 116 ust. 3 ustawy i przyznania Stronie wnioskowanego odszkodowania.

41 Na podstawie art. 10 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2020.256 j.t. ze zm.; dalej: "k.p.a.") Organ

42 I instancji zawiadomił Stronę o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i zgłoszenia żądań przed wydaniem decyzji.

43 Jak wskazał organ I instancji Strona skorzystała z tego uprawnienia

44 i podtrzymując żądanie wypłaty odszkodowania wynikającego z art. 116 ust. 3 ustawy, pismem z dnia 20 grudnia 2019 r., dodatkowo wniosła o:

45 1) wyznaczenie daty i miejsca, w jakim Strona ma się stawić celem podjęcia obowiązków służbowych na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym;

46 2) udzielenie informacji o kwotach należnych Stronie tytułem:

47 a) wynagrodzenia za pracę w okresie, w którym Strona pozostawała bez pracy,

48 a więc o kwocie uposażenia zasadniczego brutto oraz kwotach poszczególnych dodatków wraz ze wskazaniem dat, od których obowiązują one w ujawnionej wysokości;

49 b) kwoty ekwiwalentu z tytułu niewykorzystanego urlopu w czasie pozostawania bez pracy;

50 c) wynagrodzenia z tytułu wyjazdów na poligon (w tym zakresie wskazania ilości wyjazdów na poligon w okresie od grudnia do kwietnia 2017 r.);

51 d) wynagrodzenia z tytułu pełnionych służb (w tym celu uśrednienie ilości służb przypadających na żołnierza w jednostce);

52 3) zapłatę kwoty [...]zł wraz z należnymi odsetkami za opóźnienie tytułem uposażenia podstawowego oraz uposażenia mieszkaniowego

53 za okres 1 grudnia 2016 r. - 30 listopada 2019 r. wraz z należnymi odsetkami ustawowymi za opóźnienie oraz odszkodowania uzupełniającego (lucrum cessans).

54 W uzasadnieniu wydanej decyzji Organ I instancji ustosunkował się do żądań Strony zawartych w pkt 1 - 3 ww. pisma z dnia 20 grudnia 2019 r. uznając,

55 że ich zakres wykracza zarówno poza zakres postępowania w rozpoznawanej sprawie jak i zakres uprawnień Strony wynikających z art. 10 § 1 K.p.a.

56 Strona zaskarżyła decyzję Organu I instancji odwołaniem wnosząc

57 o jej uchylenie w całości i orzeczenie co do istoty sprawy, ewentualnie

58 o jej uchylenie w całości oraz przekazanie sprawy w celu ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Decyzji tej Strona zarzuciła obrazę przepisów prawa procesowego, która mogła mieć wpływ na wynik postępowania, tj. art. 7b, art. 8 § 1, art. 10 § 1, art. 77 § 1 w zw. z 7 K.p.a. i art. 104 § 2 K.p.a.

59 Dowódca Jednostki Wojskowej Nr [...] w S. zaskarżoną

60 do tutejszego Sądu decyzją z dnia [...] czerwca 2020 r. Nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

61 W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że Strona od dnia 2 lipca 2007 r. pełniła zawodową służbę wojskową w Jednostce Wojskowej Nr [...]

62 w Z. ([...]). Organ powołał ww. orzeczenia RWKL z dnia [...] sierpnia 2016 r. i CWKL z dnia [...] listopada 2016 r. w zakresie uznania Strony za trwale niezdolną do służby wojskowej i wskazał, że zgodnie z art. 111 pkt 3 ustawy żołnierza zawodowego zwalnia się z zawodowej służby wojskowej wskutek ustalenia przez wojskową komisję lekarską niezdolności do służby. Zwolnienie

63 z zawodowej służby wojskowej w przypadkach, o których mowa w art. 111 pkt 1, 3, 5, 8, pkt 9 lit. b) i pkt 11-15, następuje z mocy prawa z dniem uprawomocnienia

64 się odpowiedniego orzeczenia lub z dniem, w którym decyzja stała się ostateczna albo z dniem zaistnienia okoliczności stanowiącej podstawę zwolnienia żołnierza zawodowego ze służby (art. 115 ust. 2), a dowódca jednostki wojskowej, w której żołnierz pełni służbę, stwierdza fakt zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej rozkazem personalnym, wydanym do celów ewidencyjnych (art. 115

65 ust. 2). Jak dalej wskazał organ odwoławczy, regulacje ustawowe doprecyzowuje

66 § 21 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 12 maja 2014 r.

67 w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej

68 (Dz. U. poz. 670 ze zm.), zgodnie z którym żołnierza, który został uznany przez wojskową komisję lekarską za niezdolnego do zawodowej służby wojskowej, zwalnia się z tej służby z dniem, w którym decyzja komisji stała się ostateczna.

69 Wobec powyższego rozkazem personalnym, wydanym dla celów ewidencyjnych

70 Nr [...] (pkt 27) z dnia [...] grudnia 2016 r. Dowódca [...] stwierdził fakt zwolnienia Strony z zawodowej służby wojskowej z mocy prawa

71 z dniem 29 listopada 2016 r. oraz przeniesienia w stan spoczynku wskutek ustalenia przez wojskową komisję lekarską trwałej niezdolności do zawodowej służby wojskowej.

72 W dalszej kolejności organ odwoławczy powołał się na ww. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 maja 2018 r., I OSK 2821/17 i wskazał, że na jego mocy uchylony został wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 lipca 2017 r., II SA/Wa 230/17 (w sprawie skargi Strony na ww. orzeczenie CWKL z dnia [...] listopada 2016 r. w przedmiocie zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej) jak i uchylone zostało powyższe orzeczenie CWKL z dnia

73 [...] listopada 2016 r wraz z poprzedzającym je orzeczeniem RWKL z dnia [...] sierpnia 2016 r.

74 Organ odwoławczy wskazał ponadto, że Strona wnioskiem z dnia 1 kwietnia 2019 r., na podstawie przepisu art. 35 ust. 1 ustawy wniosła o wydanie decyzji

75 w przedmiocie wyznaczenia na stanowisko służbowe z uwzględnieniem dotychczasowego przebiegu służby, a w szczególności wzorowych ocen wynikających z opinii służbowych. Postanowieniem z dnia [...] maja 2019 r. Dowódca Jednostki Wojskowej Nr [...] w Z. odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie wyznaczenia Strony na stanowisko służbowe

76 ze względu na brak posiadania przez Stronę statusu żołnierza zawodowego

77 (w związku z ustaleniem przez wojskowe komisje lekarskie jego niezdolności

78 do służby i zwolnieniem go z tego powodu z zawodowej służby wojskowej z mocy prawa). Dowódca Jednostki Wojskowej Nr [...] w S. postanowieniem

79 Nr [...] z dnia [...] lipca 2019 r. utrzymał powyższe postanowienie w mocy.

80 Po wydaniu ww. postanowień Strona złożyła wniosek w rozpoznawanej sprawie, tj. wezwała do zapłaty odszkodowania wraz z odsetkami na podstawie

81 art. 116 ust. 3 ustawy.

82 Organ II instancji przytoczył brzmienie przepisów art. 116 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 ustawy i wskazał, że celem przepisu art. 116 ustawy jest wyłączenie restytucji stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej m.in. w przypadku całkowitego wyeliminowania z zawodowej służby wojskowej (np. w razie uchylenia przez sąd administracyjny decyzji wydanych w obu instancjach), a równocześnie - umożliwienie uregulowania stanu prawnego tego żołnierza. Dlatego zawarto w nim regulacje dotyczące ustalenia w takich przypadkach trybu i daty zwolnienia z zawodowej służby wojskowej oraz odszkodowania przysługującego żołnierzowi. Przepis ten,

83 w ocenie organu odwoławczego, nie może znaleźć zastosowania w rozpoznawanej sprawie, ponieważ zwolnienie Strony z zawodowej służby wojskowej nastąpiło

84 na skutek ustalenia przez wojskową komisję lekarską niezdolności do służby

85 (art. 111 pkt 3 ustawy). Dlatego w niniejszej sprawie nie można mówić o "uchyleniu orzeczenia, o którym mowa w art. 111 pkt 11 i 13-15 lub art. 112 ust. 1 pkt 1", które to przypadki nie dotyczą ustalenia przez wojskową komisję lekarską niezdolności

86 do służby.

87 Reasumując organ uznał, że Strona została zwolniona z zawodowej służby wojskowej z mocy prawa w konsekwencji wydania przez RWKL orzeczenia

88 o niezdolności do zawodowej służby wojskowej, które zostało utrzymane w mocy przez CWKL. Orzeczenie to nie mieści się w katalogu orzeczeń wymienionych wprost w art. 116 ust. 1 ustawy, których uchylenie powoduje brak możliwości reaktywacji stosunku służbowego żołnierza zawodowego i w konsekwencji uzasadnia przyznanie żołnierzowi odszkodowania na podstawie 116 ust. 3 ustawy. Dlatego

89 też z chwilą wydania wyroku z dnia 24 maja 2018 r. Naczelnego Sądu Administracyjnego, I OSK 2821/17, którym uchylone zostało ww. orzeczenie CWKL,

90 a także poprzedzające je ww. orzeczenie RWKL, stosunek zawodowej służby wojskowej Strony uległ reaktywowaniu bez konieczności ponownego powoływania Strony do służby, a co za tym idzie art. 116 ust. 3 ustawy nie będzie miał w niniejszej sprawie zastosowania i brak jest podstaw do wypłaty stosownego odszkodowania.

91 Odnosząc się natomiast do zarzutu braku rozpoznania przez organ I instancji żądań Strony zawartych w ww. piśmie z dnia 20 grudnia 2019 r. organ odwoławczy uznał, że wykraczały one poza zakres wniosku Strony o przyznanie odszkodowania na podstawie art. 116 ust. 3 ustawy. Organ przyznał, że istniała ewentualność rozpatrzenia w jednym postępowaniu obu wniosków Strony, tj. wniosku z dnia

92 2 sierpnia 2019 r. i wniosku z dnia 20 grudnia 2019 r., a następnie wydania w tych sprawach jednego rozstrzygnięcia. Jednakże organ ten uznał, że nie można

93 z powodu niezastosowania się do oczekiwań Strony w tym względzie stawiać organowi I instancji jakichkolwiek zarzutów, ponieważ była to jedynie możliwość,

94 a nie obowiązek organu.

95 W ocenie organu odwoławczego pismo Strony z dnia 20 grudnia 2019 r.

96 jest w istocie wnioskiem o wszczęcie postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 61 § 1 K.p.a., który organ I instancji zobligowany jest rozpoznać i wydać stosowne rozstrzygnięcie. Żądania zawarte w tym piśmie nie mogą natomiast

97 być - na obecnym etapie sprawy - przedmiotem rozstrzygnięcia organu II instancji.

98 W sytuacji bowiem, w której organ I instancji nie zawarł w swojej decyzji rozstrzygnięcia w danym przedmiocie, nie można twierdzić, że organ II instancji,

99 miał obowiązek orzec także w tym zakresie. Gdyby bowiem organ odwoławczy uczynił to, jego decyzja w tej części byłaby nieważna jako podjęta z rażącym naruszeniem prawa (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie

100 z dnia 27 października 2015 r., I OSK 677/14).

101 Strona zaskarżyła decyzję organu odwoławczego skargą wniesioną

102 do tutejszego Sądu wnosząc o uchylenie jej w całości wraz z poprzedzającą

103 ją decyzją Organu I instancji i orzeczenie co do istoty sprawy ewentualnie uchylenie jej w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Organ odwoławczy oraz o zasądzenie od tego Organu na rzecz Skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

104 Zaskarżonej decyzji Strona zarzuciła obrazę przepisów postępowania, która mogła mieć wpływ na wynik postępowania w sprawie, tj. naruszenie przepisu:

105 1) art. 10 § 1 K.p.a. poprzez nieprawidłowe wskazanie, iż złożenie przez pełnomocnika Skarżącego pisma datowanego na 20 grudnia 2019 r., w którym rozszerzony został zakres postępowania administracyjnego prowadzonego przez Organ I instancji, wykracza poza zakres uprawnienia przewidzianego

106 w rzeczonym przepisie, a w konsekwencji - uznanie, że niezasadnym

107 było rozpoznanie żądań zgłoszonych przez pełnomocnika Skarżącego

108 w punktach 1-3 rzeczonego pisma, podczas gdy Strona ma prawo dysponowania przedmiotem postępowania administracyjnego i wpływania

109 na zakres sprawy administracyjnej do momentu wydania przez organ władczej decyzji administracyjnej;

110 2) art. 61 § 1 K.p.a. poprzez nieprawidłowe uznanie przez Organ

111 II instancji, iż pismo datowane na 20 grudnia 2019 r. stanowiło wniosek Skarżącego o wszczęcie postępowania administracyjnego, przy jednoczesnym braku wszczęcia przez Organ I instancji postępowania administracyjnego w tym zakresie, co stanowi o bezczynności Organu wobec zarówno braku wszczęcia postępowania administracyjnego, jak również braku skutecznej odmowy jego wszczęcia;

112 3) art. 61a § 1 K.p.a. poprzez nieprawidłowe uznanie przez Organ II Instancji,

113 iż nie doszło do skutecznego rozszerzenia zakresu postępowania administracyjnego na skutek pisma datowanego na 20 grudnia 2019 r.

114 oraz uznaniu, iż pismo to stanowiło w istocie wniosek Skarżącego o wszczęcie postępowania administracyjnego, przy jednoczesnym braku wydania przez Organ I instancji postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego z uwagi na rzekome "inne uzasadnione przyczyny uniemożliwiające wszczęcie postępowania administracyjnego", co stanowi

115 o bezczynności Organu I instancji wobec zarówno braku wszczęcia postępowania administracyjnego, jak również braku skutecznej odmowy jego wszczęcia;

116 4) art. 77 § 1 w zw. z art. 7 K.p.a. poprzez brak podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, przejawiający się w szczególności brakiem rozpoznania zmodyfikowanego żądania Skarżącego zgodnie z rzeczywistą wolą Skarżącego wyrażoną wprost w piśmie datowanym na 20 grudnia 2019 r.;

117 5) art. 77 § 1 w zw. z art. 9 K.p.c. poprzez brak należytego i wyczerpującego poinformowania Skarżącego o okolicznościach faktycznych i prawnych mogących mieć wpływ na ustalenie Jego praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, a w szczególności o konsekwencjach prawnych wynikających z treści poglądu wyrażonego przez Departament Prawny Ministerstwa Obrony Narodowej w W., który na wniosek Organu

118 I instancji zajął stanowisko w przedmiotowej sprawie stwierdzając wprost,

119 iż "z chwilą wydania wyroku z dnia 24 maja 2018 r., Naczelnego Sądu Administracyjnego, sygn. akt: IOSK 2821/17, którym uchylony został wyrok WSA w Warszawie oraz orzeczenie CWKL, a także poprzedzające

120 je orzeczenie RWKL, stosunek zawodowej służby wojskowej [...] M. R. uległ reaktywowaniu, bez konieczności ponownego powoływania go do służby.";

121 6) art. 104 § 2 K.p.a. poprzez brak rozstrzygnięcia o całości żądania będącego przedmiotem postępowania podczas gdy postępowanie administracyjne

122 w niniejszej sprawie winno się toczyć w zgodzie z zasadą tertio non datur,

123 co oznacza, iż w sprawie Skarżącego obowiązujące przepisy prawne przewidują dwie możliwości załatwienia sprawy, które zostały przez pełnomocnika Skarżącego wskazane tak pismem z dnia 02 sierpnia 2019 r., jak i pismem z dnia 20 grudnia 2019 r.

124 W uzasadnieniu zarzutów skargi Skarżący przedstawił argumenty celem

125 ich poparcia.

126 W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

127 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje.

128 Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

129 Przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego

130 jest kwestia prawidłowości decyzji Dowódcy Jednostki Wojskowej z dnia [...] czerwca 2020 r. Nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Nr [...] z dnia [...] stycznia 2020 r. Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] w Z., którą na podstawie

131 art. 116 ust. 3 ustawy odmówiono Skarżącemu przyznania odszkodowania

132 w wysokości sześciokrotności kwoty uposażenia zasadniczego, wraz z dodatkami

133 o charakterze stałym, należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym,

134 z uwzględnieniem powstałych zmian mających wpływ na prawo do uposażenia

135 lub jego wysokość.

136 Podstawę prawną dla w/wym. decyzji stanowił w istocie przepis art. 116 ustawy.

137 Na wstępie należy wskazać, że ww. ustawa przewiduje dwa sposoby zwolnienia żołnierzy ze służby.

138 Po pierwsze, zwolnienie z mocy prawa w przypadku wystąpienia zdarzenia polegającego na: ustaleniu przez wojskową komisję lekarską niezdolności do służby (art. 111 pkt 3), osiągnięcia wieku lat sześćdziesięciu (art. 111 pkt 5), upływu czasu zawartego z żołnierzem kontraktu, jeśli nie nastąpiło zawarcie nowego kontraktu

139 (art. 111 pkt 8), utraty stopnia wojskowego albo degradacji (art. 111 pkt 11), wymierzenia prawomocnym orzeczeniem kary dyscyplinarnej usunięcia ze służby (art. 111 pkt 12), prawomocnego orzeczenia środków karanych pozbawienia prawa publicznych, wydalenia z zawodowej służby wojskowej lub zakazu wykonywania zawodu żołnierza (art. 111 pkt 13), skazania prawomocnym wyrokiem sądu na karę pozbawienia wolności lub aresztu wojskowego bez zawieszenia jej wykonywania

140 (art. 111 pkt 14) oraz prawomocnego ukarania przez organ samorządu zawodowego karą polegającą na zakazaniu lub zawieszeniu uprawnień do wykonywania określonego zajęcia (art. 111 pkt 15). Cechą tego rodzaju zwolnienia ze służby jest, że wystąpienie jednego z ww. opisanych zdarzeń powoduje, iż żołnierza zwalnia

141 się ze służby z dniem uprawomocnienia się odpowiedniego orzeczenia lub z dniem, w którym decyzja stała się ostateczna albo z dniem zaistnienia okoliczności stanowiącej podstawę zwolnienia żołnierza zawodowego ze służby, bez konieczności wydania osobnej decyzji administracyjnej o zwolnieniu. Jedynie zgodnie z art. 115 ust. 3 ustawy, dowódca jednostki, w której pełni służbę żołnierz, fakt zwolnienia dokumentuje poprzez wydanie rozkazu personalnego dla celów ewidencyjnych. Rozkaz taki nie jest decyzją administracyjną i nie podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego.

142 Po drugie, zwolnienie na postawie decyzji administracyjnej, które następuje przez wydanie rozkazu personalnego, wtedy gdy wystąpią obligatoryjne przesłanki zwolnienia żołnierza zawodowego ze służby, polegające na: jego wyborze na posła lub senatora lub kierownicze stanowisko państwowe (art. 111 pkt 2), odmowy przyjęcia skierowania do wojskowej komisji lekarskiej lub nieusprawiedliwionego niezgłoszenia się do tej komisji w określonym terminie i miejscu albo niepoddania się badaniom, do których został zobowiązany przez komisję lekarską (art. 111 pkt 4), otrzymania niedostatecznej ogólnej oceny w opinii służbowej (art. 11 pkt 6), złożenia niezgodnego z prawdą oświadczenia lustracyjnego (art. 111 pkt 6c), odmowy pełnienia służby na równorzędnym lub wyższym stanowisku służbowym (art. 111 pkt 7), upływu terminu wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej (art. 111 pkt 9), niewyznaczenia na stanowisko służbowe w czasie pozostawania w rezerwie kadrowej (art. 111 pkt 10) w nieobecności w służbie jednorazowo przez okres trzech dni roboczych, która nie została usprawiedliwiona (art. 111 pkt 16), a także jeśli wystąpią przesłanki fakultatywne zwolnienia ze służby określone w art. 112 ust. 1 ustawy, tj. skazania prawomocnym wyrokiem na karę pozbawienia wolności (aresztu wojskowego) z warunkowym zawieszeniem wykonania tej kary, odmowy wydania lub cofnięcia żołnierzowi wymaganego poświadczenia bezpieczeństwa, niewyznaczenia na stanowisko służbowe na kolejną kadencję, otrzymania dostatecznej ogólnej oceny w opinii służbowej oraz zaistnienia potrzeb Sił Zbrojnych - za pisemną zgodą żołnierza.

143 Ustawodawca precyzyjnie zatem określa zarówno sposób zwolnienia

144 ze służby, przesłanki oraz tryb zwolnienia. Takie rozwiązanie posiada charakter gwarancyjny dla żołnierzy, którzy wykonując obowiązki służbowe dokładnie znają swoją sytuację i wiedzą kiedy i w jakim trybie mogą być zwolnieni ze służby. Posiada również ważne znaczenie dla prawidłowego funkcjonowania Sił Zbrojnych, ponieważ jasne reguły funkcjonowania w ramach stosunku służbowego powodują, że żołnierze mogą skoncentrować się na wykonywania swoich obowiązków służbowych,

145 a nie na ewentualnych zabiegach o to, aby zabezpieczyć byt swój i rodziny poza służbą, z której łatwo mogą zostać zwolnieni (por. wyrok NSA z dnia 17 maja 2018 r., I OSK 1692/16).

146 Dodać również należy, że ww. ustawa określa w art. 116, że w sytuacji,

147 gdy zostały uchylone orzeczenia, o którym mowa w art. 111 pkt 11 i 13-15

148 lub art. 112 ust. 1 pkt 1, albo uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji

149 o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej lub wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez organ wojskowy, ulegają uchyleniu skutki tego orzeczenia lub decyzji, jakie wynikły dla żołnierza zawodowego z tego tytułu (ust. 1). We wskazanych wyżej przypadkach data zwolnienia z zawodowej służby wojskowej nie ulega zmianie, przy czym uznaje się, że zwolnienie żołnierza zawodowego nastąpiło w drodze wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez właściwy organ (ust. 2). Żołnierzowi zawodowemu, znajdującemu się w sytuacji określonej w powołanym przepisie przysługuje od Skarbu Państwa odszkodowanie w wysokości sześciokrotności kwoty uposażenia zasadniczego, wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym,

150 z uwzględnieniem powstałych zmian mających wpływ na prawo do uposażenia

151 lub jego wysokość, a w przypadku gdy stanowisko służbowe, które żołnierz zawodowy zajmował przed zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej, nie istnieje, według stawek na porównywalnym pod względem stopnia etatowego i grupy uposażenia stanowisku służbowym, obowiązujących w dniu uprawomocnienia

152 się orzeczenia lub decyzji wymienionych stanowiących podstawę zwolnienia (ust. 3).

153 Ustawodawca ww. art. 116 ustawy określił sytuację prawną żołnierza,

154 co do którego uchylono decyzję lub orzeczenie o zwolnieniu ze służby. W tym zakresie nie następuje reaktywacja stosunku służbowego, lecz jedynie zmiana podstawy wypowiedzenia stosunku służbowego wraz z możliwością wypłacenia żołnierzowi odszkodowania w wysokości określonej w art. 116 ust. 3. Przepis

155 ten powoduje skutki daleko idące i niekorzystne dla żołnierza, który mimo,

156 że podstawa prawna jego zwolnienia ze służby została uchylona - nie może do niej wrócić, co w oczywisty sposób wiąże się również ze stratami finansowymi, które

157 z reguły tylko częściowo zrekompensuje kwota odszkodowania, przyznanego

158 mu na podstawie art. 116 ust. 3 ustawy. Dlatego też przepis art. 116 ust. 1 ustawy nie powinien być interpretowany szeroko, w sposób, który rozszerzałby możliwość jego zastosowania poza dokładnie określone w tym przepisie przesłanki zwolnienia ze służby (por. wyrok NSA z dnia 17 maja 2018 r., I OSK 1692/16).

159 W związku z powyższym przyjąć należy, że treść art. 116 ust. 1 ustawy wskazuje, że zawiera on enumeratywnie określone przesłanki, w których uchylenie orzeczenia lub decyzji o zwolnieniu powoduje, że nie reaktywuje się stosunku służbowego, lecz zmienia się podstawę zwolnienia oraz przyznaje żołnierzowi odszkodowanie w wysokości określonej w art. 116 ust. 3 ustawy.

160 Zgodnie zatem z art. 116 ust. 1 ustawy przepis ten ma zastosowanie zawsze, gdy zwolnienie ze służby nastąpiło na podstawie decyzji administracyjnej, niezależnie od tego czy przesłanka zwolnienia miała charakter obligatoryjny,

161 czy też fakultatywny. Natomiast w przypadku zwolnienia z mocy prawa art. 116 ust. 1 ustawy wymienia tylko cztery przesłanki zwolnienia, do których przepis

162 ten ma zastosowanie: utratę stopnia wojskowego albo degradację, prawomocne orzeczenie środków karnych pozbawienia prawa publicznych, wydalenia

163 z zawodowej służby wojskowej lub zakazy wykonywania zawodu żołnierza, skazanie prawomocnym wyrokiem sądu na karę pozbawienia wolności lub aresztu wojskowego bez zawieszenia jej wykonywania i również prawomocne ukaranie przez organ samorządu zawodowego karą polegającą na zakazie lub zawieszeniu uprawnień do wykonywania określonego zajęcia. Wymienienie wprost przesłanek zwolnienia żołnierza ze służby z mocy prawa, których wystąpienie powoduje,

164 że nie można - w przypadku uchylenia orzeczenia powodującego wystąpienie takiej przesłanki - restytuować stosunku służbowego - oznacza, że w przypadku innych przesłanek zwolnienia żołnierza ze służby z mocy prawa taka możliwość występuje, co dotyczy także sytuacji, w której znalazł się Skarżący, tj. uchylenia orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej o niezdolności do służby, ponieważ przesłanka zwolnienia z mocy prawa, określona w art. 111 pkt 3 ustawy, nie została wymieniona w art. 116 ust. 1 ww. ustawy.

165 Wskazać również należy, że takie stanowisko można wyinterpretować z treści uzasadnienia projektu ustawy z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw

166 (Dz. U. Nr 176, poz. 1242). W pkt XX uzasadnienia do projektu ustawy wskazano,

167 że "dotychczasowe przepisy ustawy pragmatycznej nie zawierają regulacji dotyczących spraw związanych z uchyleniem lub stwierdzeniem nieważności decyzji zwalniającej żołnierza z zawodowej służby wojskowej. W takich przypadkach

168 w większości uznawano, że żołnierz nie został zwolniony ze służby i wypłacano mu uposażenie za cały czas, jaki upłynął od dnia zwolnienia. Często były to okresy kilkuletnie." (Uzasadnienie do projektu ustawy o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw Sejm V kadencji druk nr 1283, tekst za LEX). Ustawodawca wprowadzając nowe brzmienie art. 116 ustawy dążył do tego, aby nowy przepis dotyczył żołnierzy zwalnianych przede wszystkim

169 na podstawie decyzji. Natomiast z treści uzasadnienia nie wynika, aby nowe rozwiązanie miało obejmować wszystkie sposoby zwolnienia żołnierza ze służby (por. wyrok NSA z dnia 17 maja 2018 r., I OSK 1692/16).

170 Uznać zatem należy, że stanowisko organów w zakresie wykładni

171 art. 116 ustawy jest uzasadnione. Tym samym zasadnie odmówiono Skarżącemu,

172 w powyżej wskazanych okolicznościach faktycznych (które nie były kwestionowane przez Skarżącego) przyznania odszkodowania na podstawie art. 116 ust. 3 zgodnie

173 z wnioskiem Skarżącego z dnia 2 sierpnia 2019 r.

174 Odnosząc się z kolei do zarzutów skargi w zakresie granic rozpoznania niniejszej sprawy Sąd uznał stanowisko organów również w tym zakresie

175 za uzasadnione.

176 Sąd zauważa, że przedmiot postępowania toczącego się przed organem

177 I instancji zdefiniował sam Skarżący w piśmie z dnia 2 sierpnia 2019 r., w którym domagał się wyłącznie przyznania odszkodowania wraz z odsetkami na podstawie art. 116 ust. 3 ustawy. Niewątpliwie wydane w sprawie decyzje zawierają rozstrzygnięcie w tym zakresie. Nie jest ponadto sporne w sprawie, że ww. pismem

178 z dnia 20 grudnia 2019 r. Skarżący zgłosił nowe żądania zaś decyzje wydane

179 w rozpoznawanej sprawie ich nie rozstrzygają.

180 Zasadnie, w ocenie Sądu, wskazywał organ odwoławczy, że żądania zawarte

181 we wniosku Skarżącego z dnia 20 grudnia 2019 r. opierają się na całkowicie odmiennych podstawach prawnych i wymagają, w przeważającym zakresie, odmiennych ustaleń faktycznych. Sąd wskazuje także, że żądania te dotyczą udzielenia wskazanych informacji czy też wyznaczenia daty i miejsca, w jakim Skarżący ma się stawić celem podjęcia obowiązków służbowych na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym. Ponadto nie wynika z nich aby organy właściwe w sprawie odszkodowania przyznawanego na podstawie

182 art. 116 ust. 3 ustawy pozostawały właściwymi również w zakresie żądania odszkodowania uzupełniającego (lucrum cessans) czy też zapłaty kwoty

183 [...] zł wraz z należnymi odsetkami za opóźnienie tytułem uposażenia podstawowego oraz uposażenia mieszkaniowego.

184 A zatem zakresy żądań Skarżącego zawartych w ww. pismach nie pokrywają się. Ponadto Sąd wskazuje, że żądania Skarżącego zawarte w piśmie z dnia

185 20 grudnia 2019 r. zgłoszone zostały, w wyniku zrealizowania uprawnień

186 z art. 10 § 1 K.p.a.

187 Mając na uwadze powyższe, za zasadne Sąd uznał stanowisko organów, które przyjęły, że pismo Skarżącego z dnia 20 grudnia 2019 r. mogło być rozpoznane odrębnie. Powyższe stanowisko organów znajduje również uzasadnienie w treści

188 art. 12 K.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej powinny działać

189 w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1) zaś sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie (§ 2). Skoro bowiem organ I instancji zebrał zupełny materiał dowodowy w sprawie pierwotnego żądania Strony to niezasadnym było odroczenie wydania rozstrzygnięcia w sprawie tylko z tego powodu, że Skarżący - w wyniku r

190 realizacji uprawnienia z art. 10 § 1 K.p.a. - zgłosił dodatkowe, całkowicie nowe żądania, które mogły stanowić przedmiot odrębnego postępowania i rozstrzygnięcia. W powyższych okolicznościach Sąd uznał, że rozgraniczenie ww. postępowań

191 przez organy nie stanowi ograniczenia prawa strony postępowania administracyjnego do modyfikacji zgłaszanych żądań.

192 Sąd uznał również, że choć rację ma Skarżący, z czym zgodził

193 się również organ odwoławczy, że w jedynym postępowaniu można prowadzić

194 kilka spraw administracyjnych dotyczących tego samego wnioskodawcy, gdy wnioski

195 zmierzają do uzyskania przez wnioskodawcę różnych świadczeń, gdy prawa

196 strony wynikają z tego samego stanu faktycznego i właściwy jest ten sam

197 organ, to jednak prowadzenie w tym zakresie kilku odrębnych postępowań

198 – z poszanowaniem zasady szybkości i prostoty postępowania, nie stanowi naruszenia przepisów postępowania mającego istotny wpływ na wynik

199 sprawy i uzasadniającego wyeliminowanie tak wydanych decyzji z obrotu

200 prawnego na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 lit c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2019.2325 j.t.; dalej: "P.p.s.a").

201 Tym samym zarzuty skargi w zakresie naruszenia przepisów postępowania,

202 tj. naruszenia art. 10 § 1, art. 61 § 1, art. 61a § 1, art. 77 § 1 w zw. z art. 7, art. 77 § 1 w zw. z art. 9 i art. 104 § 2 K.p.a., jako dotyczące w istocie braku rozpoznania nowych żądań Skarżącego zgłoszonych ww. pismem z dnia 20 grudnia 2019 r., które to żądania są przedmiotowo odmienne od pierwotnie zgłoszonego żądania przyznania odszkodowania na podstawie art. 116 ust. 3 ustawy, Sąd uznał

203 za niezasadne.

204 W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę.

205 Powołane w uzasadnieniu wyroki sądów administracyjnych dostępne

206 są na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl.