Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 17 listopada 2016 r., II SA/Sz 651/16

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 17 listopada 2016 r., II SA/Sz 651/16

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Gebel, Sędziowie Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj,, Sędzia WSA Arkadiusz Windak (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Joanna Białas-Gołąb, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 listopada 2016 r. sprawy ze skargi I. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie świadczenia rodzicielskiego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza N. z dnia [...] nr [...].

Uzasadnienie

2 Wnioskiem z dnia [...] I.S. zwróciła się do Burmistrza N. o ustalenie prawa do świadczenia rodzicielskiego na córkę K.S. ur. [...].

3 Decyzją z dnia [...] nr [...] Burmistrz N. na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23), art. 17c, art. 20, art. 23, art. 24 ust. 1, art. 25 ust. 1, art. 26, art. 27 ust. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 114 ze zm.), art. 19 ustawy z dnia 24 lipca 2015 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r. poz. 1217 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku, odmówił I.S. przyznania świadczenia rodzicielskiego na K.S.

4 Uzasadniając decyzję organ I instancji wskazał, że wnioskodawczyni jest osobą uprawnioną do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 1 na inne dziecko i w związku z tym została zgłoszona do ubezpieczenia społecznego. Powołując się na art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych organ wyjaśnił, że w przypadku zbiegu uprawnień do świadczeń, tj. świadczenia rodzicielskiego i świadczenia pielęgnacyjnego przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną, o czym strona została pouczona we wniosku. Mając powyższe na uwadze organ stwierdził, że nie zostały spełnione przesłanki ustawowe dotyczące przyznania prawa do świadczenia rodzicielskiego.

5 I.S. odwołała się od powyższej decyzji podnosząc,

6 że świadczenie pielęgnacyjne jest jej przyznane na inne dziecko niż to, na które jest uprawniona do świadczenia rodzicielskiego, a art. 17c mówi o tym, że świadczenie nie przysługuje w związku z wychowywaniem tego samego dziecka lub w związku z opieką nad tym samym dzieckiem.

7 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 6 k.p.a. oraz art. 17c ust. 1, ust. 3-5, ust. 7 i 9 oraz art. 27 ust. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, po rozpatrzeniu odwołania, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

8 W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Kolegium przytoczyło treść art. 17c ust. 1, ust. 8 i ust. 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych i wskazało, że zgodnie z powołanymi przepisami, aby uzyskać prawo do świadczenia rodzicielskiego należy spełniać przesłanki wymienione w art. 17c ust. 1 i 8, a ponadto nie mogą zaistnieć przesłanki zawarte w art. 17c ust. 9 ustawy. Istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie ma także art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

9 Przesłanka negatywna sformułowana w art. 17c ust. 9 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, której spełnienie wyklucza istnienie prawa do świadczenia rodzicielskiego, rzeczywiście dotyczy uprawnienia do wymienionych w tym przepisie świadczeń na to samo dziecko. Jednakże, zdaniem organu odwoławczego, już w art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, ustawodawca wykluczył możliwość pobierania przez tę samą osobę uprawnioną równocześnie dwóch lub więcej wymienionych w tym przepisie świadczeń - niezależnie od tego, czy miałyby być one pobierane na to samo, czy na inne dzieci. Wyraźnie został w tym przepisie ustalony obowiązek dokonania wyboru przez osobę uprawnioną jednego z tych świadczeń, w przypadku istnienia zbiegu uprawnień do nich. I tak, w przedmiotowej sprawie, w przypadku I.S., istnieje zbieg uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego na córkę Z.S. i do świadczenia rodzicielskiego na córkę K.S. W związku z powyższym strona powinna wybrać jedno z tych świadczeń, co też uczyniła, składając na piśmie oświadczenie, że nie zrezygnuje ze świadczenia pielęgnacyjnego na córkę Z. Słusznie zatem uczynił organ I instancji odmawiając przyznania I.S. świadczenia rodzicielskiego na córkę K.

10 Powyższą decyzję I.S. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. podnosząc w skardze, że organy obu instancji źle zinterpretowały przepisy. W jej ocenie zbieg do świadczeń odnosi się do jednego dziecka, tak aby na jedno dziecko nie było przyznanych dwóch świadczeń.

11 W piśmie procesowym z dnia [...] przyznany skarżącej z urzędu pełnomocnik podtrzymał skargę i powołując się na pogląd Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie w przedstawiony w wyroku z dnia 15 września 2016 r. sygn. akt II SA/Sz 617/16 stwierdził, że z interpretacją art. 27 ust. 5 ustawy

12 o świadczeniach rodzinnych zaprezentowaną przez organy obu instancji nie sposób się zgodzić. Zdaniem pełnomocnika, oczywistym jest, że zaskarżone decyzje zostały wydane w oparciu o błędną wykładnię prawa materialnego, tj. art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych i winny zostać uchylone.

13 W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie.

14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. z w a ż y ł, co następuje :

15 Skarga podlega uwzględnieniu, albowiem w wyniku kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd doszedł do przekonania, że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. oraz utrzymana nią w mocy decyzja Burmistrza N. o odmowie przyznania I.S. świadczenia rodzicielskiego na córkę K.S. zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.

16 Ustalony w sprawie stan faktyczny nie budzi wątpliwości. Skarżąca jest matką dwójki dzieci. Na pierwszą córkę Z.S. zostało jej przyznane świadczenie pielęgnacyjne, natomiast po urodzeniu w dniu [...] córki K.S. skarżąca wystąpiła o świadczenie rodzicielskie na drugie dziecko.

17 Zasady przyznawania tego ostatniego świadczenia rodzicielskiego reguluje art. 17c ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 114 ze zm.), który w ustępie 1 określa krąg podmiotów, którym przysługuje świadczenie rodzicielskie, z uwzględnieniem ust. 2, który enumeratywnie wymienia przypadki, w których świadczenie rodzicielskie przysługuje ojcu dziecka. W ust. 3 art. 17c ustawodawca określił okresy przysługiwania świadczenia rodzicielskiego. W art. 17c ust. 8 ustawodawca ustanowił zasady przyznawania osobie uprawnionej omawianego świadczenia wskazując, że po pierwsze, przysługuje w tym samym czasie jedno świadczenie rodzicielskie bez względu na liczbę wychowywanych dzieci, po drugie przysługuje jedno świadczenie rodzicielskie w związku z wychowywaniem tego samego dziecka. Jednocześnie w art. 17c ust 9, w punktach od 1 do 5, ustawodawca wymienił negatywne przesłanki przyznania prawa do świadczenia rodzicielskiego, których zaistnienie wyklucza możliwość uzyskania świadczenia rodzicielskiego na dziecko, przy czym mogą to być okoliczności związane z sytuacją prawną i faktyczną zarówno osoby sprawującej opiekę, jak i osoby wymagającej opieki. W pkt 4 ust. 9 art. 17c ustawy o świadczeniach rodzinnych ustalono, że świadczenie rodzicielskie nie przysługuje, jeżeli w związku z wychowywaniem tego samego dziecka lub w związku z opieką nad tym samym dzieckiem jest już ustalone prawo do świadczenia rodzicielskiego, dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, świadczenia pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów.

18 Z podanej regulacji wynika, że ustawodawca zastrzegł możliwość pobierania wyłącznie jednego świadczenia z wymienionych w tym przepisie związanego z opieką lub wychowywaniem tego samego dziecka.

19 Natomiast materialnoprawną podstawę orzeczenia organów o odmowie przyznania skarżącej prawa do świadczenia rodzicielskiego na drugą córkę stanowił

20 art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

21 Zgodnie z tym przepisem, w przypadku zbiegu uprawnień do następujących świadczeń:

22 1) świadczenia rodzicielskiego lub

23 2) świadczenia pielęgnacyjnego, lub

24 3) specjalnego zasiłku opiekuńczego, lub

25 4) dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, lub

26 5) zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów - przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną.

27 W ocenie Sądu, żadna z przyczyn wyłączających uprawnienie skarżącej do spornego świadczenia nie wystąpiła w przedmiotowej sprawie. Skarżąca ubiega się bowiem o świadczenie rodzicielskie w związku z urodzeniem drugiej córki, natomiast świadczenie pielęgnacyjne zostało przyznane jej z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania osobistej opieki nad pierwszą z córek. W tym przypadku skarżąca ma przyznane uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie przesłanki wynikającej z art. 17 ustawy, którego przepis ust. 5 enumeratywnie wymienia sytuacje, związane z osobą sprawującą opiekę i osobą wymagającą opieki, w których świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje. Zdaniem Sądu, gdyby ustawodawca miał zamiar wykluczyć możliwość uzyskania świadczenia rodzicielskiego na dziecko w sytuacji posiadania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przyznanego na inną osobę (drugie dziecko) wymagającą opieki, to uczyniłby to wprowadzając do ustawy odpowiedni czytelny przepis, tak jak to uczynił w art. 17c ust. 9 pkt 4 ustawy.

28 Zdaniem Sądu, art. 27 ust. 5 ww. ustawy należy interpretować w kontekście

29 ww. regulacji czyli, że zbieg uprawnień do określonych w nim świadczeń ma zastosowanie tylko w sytuacji, gdy mamy do czynienia ze zbiegiem uprawnień w sensie podmiotowym zarówno co do osoby sprawującej opiekę lub wychowanie jak i osoby wymagającej opieki. Innymi słowy przytoczony wyżej art. 27 ust. 5 ustawy

30 o świadczeniach rodzinnych dotyczy prawa do przyznania jednego ze świadczeń rodzinnych na skutek zbiegu uprawnień w sytuacji wychowania lub opieki nad tym samym dzieckiem, a nie dotyczy przypadku, gdy mamy do czynienia ze zbiegiem uprawnień z tytułu wychowywania lub opieki nad różnymi dziećmi. Poza tym dokonując wykładni przepisu art. 27 ust. 5 ustawy należy zwrócić uwagę na to, że celem tego uregulowania jest w istocie ustanowienie - dla osób uprawnionych do otrzymywania co najmniej dwu z wymienionych w ust. 5 świadczeń – prawa do wyboru jednego z tych świadczeń, tego które uprawniony zamierza otrzymywać w sytuacji gdy pobiera różne świadczenia na to samo dziecko.

31 Sąd w całości podziela stanowisko zaprezentowane w wyrokach Wojewódzkich Sądów Administracyjnych wydanych w podobnym stanie prawnym i faktycznym, że nie ma również podstaw, aby z innych przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych wprowadzić wniosek o ograniczeniu prawa do świadczenia rodzicielskiego w związku ze zbiegiem uprawnień do innych świadczeń przysługujących na podstawie tej ustawy w przypadku różnych dzieci osoby uprawnionej (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 23 sierpnia 2016 r., sygn. akt IV SA/Wr 158/16; LEX nr 2115167, wyrok WSA w Gdańsku z 27 października 2016 r., sygn. akt III SA/Gd 573/16; dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl)

32 Z podanych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. uznał, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja zostały wydane w oparciu o błędną wykładnię prawa materialnego, tj. przepisu art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, co obligowało Sąd do uchylenia decyzji organów obu instancji, o czym orzeczono na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.).

33 Ponownie rozpoznając sprawę organ administracji rozpatrzy wniosek skarżącej o przyznanie świadczenia rodzicielskiego, z uwzględnieniem przedstawionej wykładni art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, stosownie do art. 153 p.p.s.a.