Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 4 października 2013 r., II SA/Sz 489/13

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 4 października 2013 r., II SA/Sz 489/13

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Sędziowie Sędzia NSA Stefan Kłosowski (spr.),, Sędzia WSA Maria Mysiak, Protokolant Joanna Białas-Gołąb, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 4 października 2013r. sprawy ze skargi Z. S. na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę

Uzasadnienie

2 Po przeprowadzeniu na wniosek B. S. postępowania administracyjnego Prezydent Miasta, decyzją z dnia [...], na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z 10 kwietnia 1974 r.

3 o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r., nr 139, poz. 993 ze zm.), orzekł o wymeldowaniu Z. S. z pobytu stałego z lokalu mieszkalnego nr [...] .

4 Od powyższej decyzji Z. S. złożył odwołanie, w treści którego wskazał między innymi, że nie zgadza się z ustaleniami organu, iż trwale i dobrowolnie opuścił ww. lokal.

5 Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Wojewoda, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz art. 15 ust. 2 ustawy z 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.) – utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

6 W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia Wojewoda wskazał, że w rozpatrywanej sprawie faktem jest, iż Z. S. został zatrzymany,

7 a następnie osadzony w Zakładzie Karnym, gdzie od [...] r. odbywa karę pozbawienia wolności. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony został pogląd, że fakt przebywania osoby w Zakładzie Karnym nie pozwala zakwalifikować związanej z tym nieobecności w lokalu jako opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art.15 ust.2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Do wymeldowania Z. S. niezbędne było zatem ustalenie, że opuścił on przedmiotowy lokal zanim został aresztowany i osadzony w Zakładzie Karnym.

8 Z akt sprawy wynika, że Z. S. już od 2002 r. nie mieszkał na stałe

9 w lokalu przy ul. [...] i mimo tego, że posiadał klucze do mieszkania, to przychodził tam tylko sporadycznie. Fakt ten potwierdzają między innymi zeznania B. S. z dnia [...] r., M. K., M. S. i I. S. z dnia [...] r.

10 Istotne jest również to, że w dniu [...] r. Sąd Rejonowy II Wydział Cywilny przyznał przedmiotowy lokal na własność B. S. i nakazał Z. S., aby wydał B. S. przedmiotowy lokal w stanie wolnym od osób i rzeczy w terminie 18 miesięcy. Sąd nie przyznał Z. S. uprawnienia do uzyskania lokalu socjalnego. Z. S. nie może zatem zakładać, że przedmiotowy lokal stanowi miejsce jego pobytu.

11 Wojewoda wskazał również, że z akt postępowania wynika, iż Z. S. korzystał z udzielanych mu przepustek z Zakładu Karnego, podczas których nie przebywał w lokalu przy ul.[...],co wynika z zeznań świadków, B. S. z dnia [...] r., M. R., M. S. i I. S. z dnia [...] r., pisma z Zakładu Karnego z dnia [...] r., oraz zeznań S. K. z dnia [...] r. i A. K. z dnia [...] r.

12 W ocenie organu II instancji powyższe potwierdza tezę, że Z. S. skoncentrował interesy życiowe poza lokalem przy ul. [...] i że utracił on zamiar stałego zamieszkiwana w tym lokalu.

13 Na poparcie ww. stanowiska Wojewoda wskazał również na pismo Z. S. do B. S. z dnia [...] r., w treści którego oświadczył on między innymi, że wymelduje się z przedmiotowego lokalu, jeżeli tylko B. S. wypłaci przysługujące mu należności z tytuł podziału majątku stron. Zdaniem organu II instancji treść tego oświadczenia wyraźnie wskazuje na to, że Z. S. nie traktuje przedmiotowego lokalu jako miejsca pobytu stałego, a meldunek w tym lokalu służy mu jedynie jako karta przetargowa w dochodzeniu roszczeń majątkowych.

14 Od decyzji organu II instancji Z. S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Skarżący zarzucił organowi pierwszej, jak

15 i drugiej instancji "rażącą obrazę prawa w prowadzonym postępowaniu administracyjnym".

16 Jego zdaniem, sprawa prowadzona była w sposób stronniczy i została oparta na złośliwych pomówieniach B. S.

17 Skarżący nie zgodził się z ustaleniami organów poczynionymi w sprawie. Podkreślił, że B. S. celowo utrudniała mu korzystanie z przedmiotowego lokalu. Z. S. podniósł również, że został pozbawiony udziału w podejmowanych przez organy czynnościach, w tym możliwości osobistego złożenia wyjaśnień, zadawania pytań świadkom.

18 W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie.

19 Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:

20 Zgodnie z art. 1 § 1i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002r. Nr 153 poz. 1269 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

21 Sąd badając legalność zaskarżonej decyzji uznał, że skarga jest nieuzasadniona.

22 Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. nr 139 poz. 993 ze zm.) - w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Wskazany akt prawny przewiduje ewidencjonowanie przez właściwe organy miejsca pobytu osób, nakładając na nie obowiązek meldunkowy. Zgodnie z art. 4 tej ustawy obowiązek ten polega, między innymi, na zameldowaniu się w miejscu pobytu stałego lub czasowego, jak i na wymeldowaniu się z miejsca pobytu stałego lub czasowego. Powyższa regulacja wyraża funkcję, jaką spełnia ewidencja ludności, będąca instytucją służącą do odzwierciedlenia stanu faktycznego i jednocześnie źródłem informacji co do rzeczywistego i aktualnego miejsca pobytu konkretnej osoby, jak również charakteru tego pobytu. O zameldowaniu przesądza zatem stan faktyczny, polegający na rzeczywistym zamieszkaniu danej osoby pod określonym adresem.

23 W przypadku osoby opuszczającej miejsce pobytu stałego lub czasowego, obowiązek meldunkowy polega na dokonaniu wymeldowania (art. 15 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych). Jeżeli strona takiego obowiązku nie dopełni, wówczas, zgodnie z treścią przepisu art. 15 ust. 2 tej ustawy, organ gminy, na wniosek właściciela lub innego podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu lub z urzędu, wydaje decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się.

24 Przesłanką wydania decyzji o wymeldowaniu jest opuszczenie przez osobę miejsca stałego zameldowania. Jest to jedyna przesłanka ustawowa, bowiem przepis art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności nie określa dodatkowych uwarunkowań dotyczących sposobu opuszczenia lokalu, a w szczególności nie określa przyczyn jego opuszczenia.

25 Zgodnie z ugruntowanym w tej kwestii orzecznictwem sądowoadministracyjnym przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu ww. przepisu jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne.

26 Przejawem takiej dobrowolności jest niewymuszona wola opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu oraz zamiar stałego związania się z innym miejscem poprzez urządzenie w nim swego trwałego centrum życiowego. Zamiar ten, rozumiany jako przejaw woli osoby opuszczającej lokal, powinien być oceniany na podstawie obiektywnych okoliczności, a nie tylko na podstawie treści oświadczenia zainteresowanej osoby. Niezbędnym jest więc uwzględnienie obiektywnych przesłanek opuszczenia, takich jak: powód opuszczenia, możliwość dostępu do lokalu, wola powrotu i utrzymywanie związków z miejscem stałego pobytu, jak również pogodzenie się z dalszym niezamieszkiwaniem w nim (por.: wyrok WSA w Gliwicach z dnia 11 lutego 2011 r., II SA/Gl 802/2010, Lex Polonica nr 2592125).

27 Postępowanie dowodowe prowadzone przez organ administracji publicznej

28 w ramach postępowania administracyjnego w przedmiocie wymeldowania danej osoby winno zatem zmierzać do jednoznacznego ustalenia, czy opuściła ona dany lokal w sposób wskazujący na dobrowolne i trwałe zerwanie więzi z dotychczasowym miejscem zamieszkania.

29 Dokonana przez Sąd analiza akt administracyjnych sprawy uprawnia do stwierdzenia, że organy orzekające w przedmiotowej sprawie, w następstwie wnikliwie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego prawidłowo uznały, że Z. S. opuścił lokal przy ul. [...] w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, tj. w sposób dobrowolny i trwały.

30 Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego bezspornie wynika,

31 że począwszy od dnia [...] r. Z. S. przebywa w Zakładzie Karnym , gdzie odbywa karę [...] lat pozbawienia wolności, orzeczoną wyrokiem Sądu Okręgowego z dnia 14 czerwca 2006 r., sygn. akt III. K.250/05 (informacja z Krajowego Rejestru Karnego znajdująca się w aktach administracyjnych sprawy).

32 Sąd podziela prezentowany w orzecznictwie pogląd, że sam fakt pobytu skarżącego w zakładzie karnym w związku z wykonywaniem kary pozbawienia wolności nie mógłby stanowić przesłanki do wymeldowania z pobytu stałego, albowiem pobyt w zakładzie karnym nie może być uznany za dobrowolne opuszczenie miejsca stałego zameldowania (wyrok WSA z dnia 8 listopada 2006 r., sygn. akt IV SA/Wa 1608/06, dostępny na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). Zasadnicze znaczenie dla oceny niniejszej sprawy ma zatem ocena poprawności i trafności ustalenia przez organy obu instancji faktu i okoliczności opuszczenia przez Z. S. spornego lokalu jeszcze przed datą osadzenia w zakładzie karnym, tj. przed [...] r.

33 Powyższa okoliczność, jak słusznie stwierdził organ odwoławczy, znajduje potwierdzenie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, w szczególności wynika z zeznań domowników zgodnie stwierdzających, że Z. S. opuścił lokal przy ul. [...] z własnej woli długo przed aresztowaniem, ponieważ poznał nową partnerkę, z którą się związał i u której prawdopodobnie skoncentrował swoje interesy życiowe. (oświadczenia B. S. z dnia [...] r. oraz córek z dnia [...] r.). B. S. zeznała nadto, że skarżący w tym czasie posiadał klucze do przedmiotowego lokalu i, nikt mu nie utrudniał wchodzenia do mieszkania. Z akt sprawy wynika również, że w lokalu przy ul. [...] nie było rzeczy osobistych skarżącego. Znajdowały się one bowiem w piwnicy domu, do której posiadał klucze. Według oświadczenia B. S., skarżący kilkakrotnie przychodził po swoje rzeczy, ale szedł prosto do piwnicy, do mieszkania nie wchodził. Z zeznań B. S. oraz A. K. wynika także, że podczas przepustek z Zakładu Karnego Z. S. przebywał najczęściej w mieszkaniu kolegi A. K., tj. w lokalu przy ul. [...].

34 Odnośnie pozostałych zarzutów skargi, Sąd nie dopatrzył się w prowadzonym postępowaniu zarzucanych przez skarżącego uchybień, jak również braku obiektywizmu w dokonanej przez organy obu instancji ocenie dowodów. Dysponując materiałem dowodowym w postaci między innymi wyjaśnień stron, w tym skarżącego oraz świadków, organy dokonały prawidłowej oceny tego materiału, zgodnie z zasadami wynikającymi z art. 77 i art. 80 K.p.a., czemu dały wyraz w uzasadnieniach podjętych decyzji. W postępowaniu administracyjnym dochowano również gwarancji procesowych skarżącego, doręczono mu bowiem odpisy protokołów przesłuchania świadków oraz innych dokumentów, składanych w sprawie. Z. S. pouczony został o możliwości pisemnego wypowiedzenia się w sprawie, bądź zgłoszenia ewentualnych żądań. Skarżący zapoznał się także z aktami sprawy, co potwierdza jego pisemne oświadczenie z dnia 25 września 2012 r.

35 Sąd nie dopatrzył się okoliczności, że wskutek realnych ograniczeń, wynikających

36 z pobytu skarżącego w Zakładzie Karnym, organ naruszył jego uprawnienia do czynnego udziału w postępowaniu w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik tego postępowania.

37 Wyjaśnić też trzeba, że ewidencjonowanie miejsca pobytu osób - stałego lub czasowego - nie ma związku z kwestią dochodzenia roszczeń majątkowych (w tym należności z tytułu podziału majątku stron), co podnoszono w treści skargi. Stanowisko prezentowane przez skarżącego jest wadliwe i nie znajduje uzasadnienia w przepisach regulujących obowiązek meldunkowy. Świadczy jedynie o tym, że skarżący wadliwie postrzega instytucję zameldowania.

38 W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny,

39 na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł, jak w sentencji wyroku.