Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 8 sierpnia 2024 r., II SA/Sz 420/24

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 8 sierpnia 2024 r., II SA/Sz 420/24

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj,, Asesor WSA Krzysztof Szydłowski, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi H. C. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego H. C. kwotę [...] ([...] ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Uzasadnienie

2 Decyzją z 2 sierpnia 2023 r., nr [...], Wójt Gminy S. (dalej zwany: "organem I instancji") stwierdził brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla przedsięwzięcia polegającego na eksploatacji kruszywa naturalnego z części złoża "K. " na części działek o numerach ewidencyjnych [...] i [...], obręb K., gm. S..

3 Odwołanie od powyższej decyzji wniósł H. C. (dalej zwany: "odwołującym", "skarżącym"). Odwołujący podniósł, że jest właścicielem nieruchomości o numerze ewidencyjnym [...] znajdującej się w obszarze oddziaływania przedsięwzięcia, którego decyzja dotyczy. Na swojej nieruchomości prowadzi działalność polegającą na hodowli zwierząt futerkowych. Odwołujący wskazał, że nie zgadza się z wydaną decyzją, ponieważ projektowana inwestycja sąsiadująca z jego gospodarstwem będzie narażać hodowlę odwołującego na znaczną ilość hałasu, kurzu i pyłu. W znacznym stopniu wpłynie to na zwierzęta i spowoduje wiele różnych problemów hodowlanych. Hałas wywołany tego rodzaju inwestycją powoduje "wzmożoną pobudliwość nerwową zwierząt". W konsekwencji działalność kopalni w tak bliskiej odległości od gospodarstwa odwołującego uniemożliwi mu prowadzenie dotychczasowej działalności. Odwołujący dodał, że gospodarstwo jest źródłem dochodu jego rodziny, a także rodziny jego syna, oraz że dalsze uwagi do decyzji, wniesie po zapoznaniu się z materiałem dowodowym.

4 Postanowieniem z 26 lutego 2024 r., nr SKO.4170.2388A.2023, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Koszalinie (dalej: "Kolegium") stwierdziło niedopuszczalność odwołania H. C..

5 W uzasadnieniu postanowienia Kolegium wskazało, że w wyniku wstępnej analizy formalnej wniesionego odwołania ustaliło, że w postępowaniu przed organem pierwszej instancji odwołujący nie był uznany za stronę. Koniecznym zatem było ustalenie, czy odwołującemu przysługuje przymiot strony postępowania. Kolegium przytaczając treść art. 74 ust. 3a ustawy z 3 października 2008 r.

6 o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa

7 w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. 2023 r. poz. 1094 ze zm., dalej: "u.i.o.ś."), stwierdziło, że w sprawie nie zostało wykazane,

8 że odwołującemu przysługuje prawo rzeczowe do nieruchomości znajdującej się

9 w obszarze, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie w wariancie zaproponowanym przez wnioskodawcę. Kolegium wskazało, że działka, która stanowi własność odwołującego, jest położona w odległości ok. 123 m od granic przewidywanego terenu, na którym będzie realizowane przedsięwzięcie, co ustaliło na podstawie Systemu Informacji Przestrzennej Urzędu Gminy w S.. Wskazało również że z Karty Informacyjnej Przedsięwzięcia nie wynika, aby znaczące oddziaływanie przedsięwzięcia rozciągało się poza 100 m od granic terenu inwestycji. Wobec tego Kolegium stwierdziło, że brak jest do podstaw do przyznania odwołującemu przymiotu strony przedmiotowego postępowania.

10 Skargę na powyższe postanowienie wniósł H. C., zarzucając mu naruszenie:

11 1. art. 7, art. 77 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., dalej "k.p.a."), poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego pod kątem tego czy skarżącemu przysługuje status strony w postępowaniu, a mianowicie niezebranie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego w zakresie tego czy działka nr [...], której skarżący jest właścicielem, znajduje się w obszarze, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie, tj.:

12 a) czy na działce nr [...] w wyniku realizacji, eksploatacji lub użytkowania przedsięwzięcia zostaną przekroczone standardy jakości środowiska,

13 b) czy działka nr [...] znajduje się w zasięgu znaczącego oddziaływania przedsięwzięcia, które może wprowadzić ograniczenia w jej zagospodarowaniu zgodnie z jej aktualnym przeznaczeniem - prowadzeniem fermy zwierząt futerkowych,

14 2. art. 8 § 1 k.p.a., art. 11 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a., poprzez zdawkowe przedstawienie powodów z jakich odmówiono skarżącemu statusu strony postępowania, co przejawiało się lakonicznym uzasadnieniem, w którym nie wyjaśniono w istocie jakimi przesłankami kierował się organ; według skarżącego sposób zredagowania uzasadnienia budzi wątpliwości czy organ kierował się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania,

15 3. art. 134 k.p.a., poprzez bezpodstawne uznanie, że odwołanie jest niedopuszczalne z przyczyn podmiotowych.

16 W oparciu o tak postawione zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie od organu na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

17 W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że nie zgadza się ze stanowiskiem Kolegium, że nie jest stroną postępowania w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia pod nazwą "Eksploatacja kruszywa naturalnego

18 z części złoża "K. " z części działek o numerach ewidencyjnych [...]

19 i [...], obręb K., gm. S., woj. zachodniopomorskie".

20 W ocenie skarżącego, planowane przedsięwzięcie negatywnie wpłynie

21 na środowisko (hałas, zanieczyszczenie powietrza, poprzez unoszący się pył)

22 i uniemożliwi mu prowadzenie dotychczasowej działalności. Skarżący wskazał,

23 że jest właścicielem działki nr [...], na której od blisko [...] lat prowadzi fermę zwierząt futerkowych. Okoliczność ta wynika z Systemu Informacji Przestrzennej Urzędu Gminy S. https://[...] gdzie wyraźnie działka skarżącego oznaczona jest jako ferma.

24 Skarżący podniósł, że powyższe okoliczności nie były przedmiotem jakichkolwiek ustaleń i rozważań ze strony Kolegium, mimo że w świetle art. 74 ust. 3a pkt 2 i 3 u.i.o.ś. były to okoliczności istotne do ustalenia kręgu stron postępowania. Kolegium ogólnikowo stwierdziło, że z Karty Informacyjnej Przedsięwzięcia "nie wynika, by znaczące oddziaływanie przedsięwzięcia rozciągało się poza 100 m od granic terenu inwestycji". Kolegium nie dokonało natomiast żadnych samodzielnych ustaleń co do zakresu oddziaływania planowego przedsięwzięcia, a tym bardziej nie dokonało oceny jak przedsięwzięcie wpłynie

25 na standardy jakości środowiska.

26 Zdaniem strony, ferma norek powinna być usytuowana w miejscu cichym i spokojnym, niestety sąsiedztwo kopalni zaburzy obecnie panujący harmonijny spokój, ponieważ ciężkie sprzęty, które będą pracowały, są głośne

27 i ciężkie. Skarżący potrzebuje też dostępu do świeżej wody ze studni, a planowane przedsięwzięcie może znacząco obniżyć lustro wody studni skarżącego i pozbawić go wody.

28 Skarżący zarzucił, że Kolegium całkowicie przemilczało zarówno wpływ przedsięwzięcia na standardy jakości środowiska, jak również to w jaki sposób przedsięwzięcie będzie oddziaływać na aktualne zagospodarowanie nieruchomości skarżącego. Kolegium skupiło się wyłącznie na tym jaka odległość dzieli działkę skarżącego z planowanym przedsięwzięciem. Według skarżącego, takie naruszenie należy kwalifikować jako uchybienie obowiązkom organu wynikającym z art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. W konsekwencji ocena, że skarżącemu nie przysługuje status strony w postępowaniu jest błędna. Następstwem powyższych uchybień Kolegium było również działanie organu wbrew ogólnym zasadom postępowania administracyjnego - zasadzie przekonywania (art. 11 k.p.a.) i zasadzie pogłębiania zaufania do organów administracji (art. 8 § 1 k.p.a.). Wyrazem tego było uzasadnienie postanowienia, które nie zawiera wszystkich elementów przewidzianych art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a.

29 Dodatkowo skarżący podniósł, że nie miał możliwości zapoznania się z aktami sprawy, w tym treścią Karty Informacyjnej Przedsięwzięcia, do której odwołuje się Kolegium.

30 W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując

31 w całości stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

32 Postanowieniem z 13 maja 2024 r., sygn. akt II SA/Sz 234/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odrzucił ww. skargę z uwagi na usunięcie jej braków formalnych po terminie. Postanowieniem z 14 czerwca 2024 r., w wyniku rozpatrzenia zażalenia skarżącego, Sąd uchylił ww. postanowienie z 13 maja 2024 r. o odrzuceniu skargi. Sprawa sądowa została zarejestrowana pod nową sygn. akt

33 II SA/Sz 240/24.

34 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje.

35 Na wstępie należy wskazać, że niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935, dalej: "p.p.s.a."), bowiem przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, kończące

36 to postępowanie.

37 Wskazać również należy, że zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.)

38 w związku z art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola

39 ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego

40 i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.

41 Przedmiotem skargi objęto postanowienie Kolegium z 26 lutego 2024 r., stwierdzające niedopuszczalność odwołania skarżącego od decyzji Wójta Gminy S. z 2 sierpnia 2023 r., stwierdzającej brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla przedsięwzięcia polegającego na eksploatacji kruszywa naturalnego z części złoża "K. " na części działek o numerach ewidencyjnych [...] i [...], obręb K., gm. S..

42 Istotą sporu w niniejszej sprawie jest kwestia prawidłowości stwierdzenia przez Kolegium niedopuszczalności odwołania skarżącego od wskazanej powyżej decyzji organu I instancji o środowiskowych uwarunkowaniach.

43 Zdaniem skarżącego, w postępowaniu zakończonym wydaniem zaskarżonego postanowienia Kolegium niesłusznie uznało, że skarżącemu nie przysługuje status strony postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko przedmiotowej inwestycji. Organ ten nie przeprowadził własnego postępowania dowodowego w celu ustalenia, czy skarżącemu przysługiwał ten status, poprzestając na ogólnikowym stwierdzeniu, że z Karty Informacyjnej Przedsięwzięcia nie wynika, by znaczące oddziaływanie przedsięwzięcia rozciągało się poza 100 m od granic terenu inwestycji.

44 Z kolei w ocenie Kolegium, w świetle art. 74 ust. 3a u.i.o.ś., skarżącemu nie przysługuje status strony w postępowaniu zakończonym wydaniem ww. decyzji, bowiem działka stanowiąca własność skarżącego położona jest w odległości ok. 123 m od granic przewidywanego terenu, na którym będzie realizowane przedsięwzięcie. Z treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że zdaniem organu, z Karty Informacyjnej Przedsięwzięcia nie wynika, by nieruchomość strony znajdowała się w obszarze o jakim mowa w art. 74 ust. 3a pkt 1 u.i.o.ś. Brak zatem podstaw do przyznania skarżącemu przymiotu strony przedmiotowego postępowania, co uzasadnia stwierdzenie niedopuszczalności odwołania na podstawie art. 134 k.p.a. wobec jego wniesienia przez osobę niebędącą stroną postępowania.

45 Zgodnie z art. 134 k.p.a., organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Zarówno w doktrynie

46 jak i orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntował się pogląd, że niedopuszczalność odwołania może wynikać z przyczyn o charakterze przedmiotowym, jak również z przyczyn podmiotowych. Niedopuszczalność odwołania z przyczyn przedmiotowych obejmuje przypadki braku przedmiotu zaskarżenia oraz przypadki wyłączenia przez przepisy prawne możliwości zaskarżenia rozstrzygnięcia w toku instancji. Niedopuszczalność zaś odwołania z przyczyn podmiotowych obejmuje sytuacje wniesienia odwołania przez jednostkę niemającą legitymacji do wniesienia tego środka odwołania, a zatem gdy odwołanie wniosła osoba trzecia lub podmiot na prawach strony, który nie brał udziału w postępowaniu przed organem I instancji albo też wniesienia odwołania przez stronę niemającą zdolności do czynności prawnej (np. M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A.Wróbel, Komentarz aktualizowany do kodeksu postępowania administracyjnego – art. 134, LEX/el. 2024; wyrok NSA z 28 września 2022 r., sygn. akt I OSK 1776/19). Przyjmuje się również, że organ odwoławczy w formie postanowienia stwierdza niedopuszczalność odwołania w przypadku, gdy ze złożonego odwołania wynika w sposób niebudzący wątpliwości, że wnoszący odwołanie nie ma w sprawie interesu prawnego. Zaś o oczywistym braku legitymacji wnoszącego odwołanie można mówić tylko wówczas, gdy ustalenie takie ma obiektywny wymiar i nie wiąże się z oceną interesu prawnego. Jeśli natomiast osoba, która wniesie odwołanie twierdzi, że zaskarżona decyzja dotyczy jej interesu prawnego lub obowiązków, organ odwoławczy jest zobowiązany rozpoznać odwołanie, a stwierdziwszy po rozpoznaniu odwołania, że osoba wnosząca odwołanie nie ma w tej sprawie interesu prawnego lub obowiązku, winien wydać decyzję o umorzeniu postępowania odwoławczego (art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a.). Twierdzenie bowiem podmiotu wnoszącego odwołanie o posiadaniu przymiotu strony opartego na obowiązującej normie prawnej może zostać zweryfikowane jedynie po przeprowadzeniu postępowania, w którym organ obowiązany jest zbadać, czy istotnie podmiot wywodzi swój interes prawny lub obowiązek z obowiązującego przepisu prawa materialnego (por. wyrok NSA z 14 czerwca 2016 r., sygn. akt II OSK 2451/14 i przywołana tam literatura oraz orzecznictwo).

47 Mając na uwadze powyższe przyjąć należy, że podstawowe znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy ma kwestia prawidłowości uznania przez Kolegium, iż skarżący nie posiada przymiotu strony w postępowaniu o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Zgodnie zaś z art. 74 ust. 3a u.o.i.ś., stroną postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest wnioskodawca oraz podmiot, któremu przysługuje prawo rzeczowe do nieruchomości znajdującej się w obszarze, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie

48 w wariancie zaproponowanym przez wnioskodawcę, z zastrzeżeniem art. 81 ust. 1.

49 Przez obszar ten rozumie się:

50 1) przewidywany teren, na którym będzie realizowane przedsięwzięcie, oraz obszar znajdujący się w odległości 100 m od granic tego terenu;

51 2) działki, na których w wyniku realizacji, eksploatacji lub użytkowania przedsięwzięcia zostałyby przekroczone standardy jakości środowiska, lub

52 3) działki znajdujące się w zasięgu znaczącego oddziaływania przedsięwzięcia, które może wprowadzić ograniczenia w zagospodarowaniu nieruchomości, zgodnie z jej aktualnym przeznaczeniem.

53 Zdaniem Sądu, słusznie podnosi skarżący, że Kolegium ogólnikowo uzasadniło swoje rozstrzygnięcie. Kolegium ograniczyło się do stwierdzenia, że działka skarżącego położona jest w odległości ok. 123 m od granic przewidywanego terenu, na którym będzie realizowane przedsięwzięcie, co pozwala jedynie na stwierdzenie, że nie została spełniona przesłanka określona w art. 74 ust. 3a pkt 1 u.i.o.ś. Lakoniczne stwierdzenie Kolegium, że z Karty Informacyjnej Przedsięwzięcia nie wynika, by znaczące oddziaływanie przedsięwzięcia rozciągało się poza 100 m od granic terenu inwestycji, w ocenie Sądu, jest niewystarczające do wykluczenia istnienia przesłanki określonej w art. 74 ust. 3a pkt 2 czy też pkt 3 u.i.o.ś. Jednocześnie Kolegium w żaden sposób nie odniosło się do argumentacji skarżącego. Skarżący natomiast już w odwołaniu wskazywał, że na działce nr [...] prowadzi działalność polegającą na hodowli zwierząt futerkowych, oraz że wydobycie kruszywa naraża hodowlę na znaczną ilość hałasu, kurzu i pyłu, co w znacznym stopniu wpłynie na zwierzęta i spowoduje wiele różnych problemów hodowlanych. W jego ocenie przedmiotowa działalność w bliskiej odległości od gospodarstwa skarżącego, uniemożliwi mu prowadzenie dotychczasowej działalności.

54 W ocenie Sądu, Kolegium przedwcześnie, bez wnikliwej analizy i bez dostatecznych w sprawie ustaleń, przesądziło o braku posiadania przez skarżącego przymiotu strony w postępowaniu zakończonym decyzją organu I instancji

55 z 2 sierpnia 2023 r., stwierdzającą brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla przedsięwzięcia polegającego na eksploatacji kruszywa naturalnego z części złoża "K. " na części działek o numerach ewidencyjnych [...] i [...], obręb K., gm. S..

56 Podkreślić należy, że w świetle art. 7 k.p.a., ustaleń w powyższej kwestii Kolegium powinno dokonywać z uwzględnieniem obowiązków wynikających z tej regulacji, polegających na podejmowaniu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia oraz załatwienia sprawy, przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Ponadto obowiązkiem organu jest tak prowadzić postępowanie, by pogłębiać zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 § 1 k.p.a.). W tym miejscu wskazać należy, iż Karta Informacyjna Przedsięwzięcia, zgodnie z art. 62a u.i.o.ś., zawiera podstawowe informacje o planowanym przedsięwzięciu, także co do zasięgu oddziaływania planowanego przedsięwzięcia i stanowi podstawowy dowód dla ustaleń faktycznych w zakresie cech i parametrów planowanego przedsięwzięcia. Nie zwalnia to jednak organu administracji od dokonania szczegółowej analizy tego dokumentu i jego oceny w kontekście tego czy w wyniku realizacji przedsięwzięcia na nieruchomości skarżącego dojdzie do przekroczenia standardów jakości środowiska, czy nieruchomość skarżącego znajduje się w zasięgu znaczącego oddziaływania planowanego przedsięwzięcia i czy oddziaływanie to może wprowadzić ograniczenie w zagospodarowaniu nieruchomości zgodnie z jej aktualnym przeznaczeniem. W niniejszej sprawie Kolegium takiej analizy i oceny nie dokonało.

57 Z powyższych względów Sąd uznał, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., a także art. 107

58 § 3 i art. 134 k.p.a. Niewątpliwie Kolegium przedwcześnie uznało, że skarżącemu nie przysługuje status strony w postępowaniu, bez wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy, a w konsekwencji stwierdziło niedopuszczalność odwołania skarżącego.

59 W toku ponownego rozpatrzenia sprawy, stosownie do art. 153 p.p.s.a., Kolegium zastosuje się do oceny prawnej i wskazań zawartych w niniejszym wyroku, w szczególności wyjaśniając powyższe kwestie i odnosząc się do argumentów skarżącego, a następnie wyda prawidłowe rozstrzygnięcie uzasadnione okolicznościami, stanem faktycznym sprawy i zgromadzonymi dowodami,

60 co powinno znaleźć odzwierciedlenie w szczegółowym jego uzasadnieniu, sporządzonym stosownie do wymogów określonych w art. 107 § 3 k.p.a.

61 W tym stanie sprawy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., orzekł jak w pkt I sentencji wyroku.

62 O kosztach postępowania (pkt II sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 1 p.p.s.a. Zasądzona kwota obejmuje zwrot poniesionego przez skarżącego wpisu od skargi.

63 Orzeczenia sądów administracyjnych przywołane w uzasadnieniu dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl.