Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 1 kwietnia 2009 r., II SA/Sz 39/09

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 1 kwietnia 2009 r., II SA/Sz 39/09

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Makowska, Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder (spr.),, Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Protokolant Aneta Kukla, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 1 kwietnia 2009 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nieodpłatnego przeniesienia prawa własności działki gruntu oddala skargę.

Uzasadnienie

2 Starosta [...] decyzją z dnia [..] r. Nr [...] na podstawie art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy

3 o podatku rolnym (Dz.U. Nr 10, poz. 53 ze zm.), art. 94 ustawy z dnia

4 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U. Nr 133, poz. 872 ze zm.)po rozpatrzeniu wniosków z dnia

5 [...] r. współwłaścicieli budynków opisanych w księdze wieczystej Kw

6 nr [...] : S. B. w udziale do [...] części, I. J. D.

7 w udziale do [...] części, M. S. udziale do [...] części, J.S. w udziale do [...] części, M. S. w udziale do [...] części i J. S. w udziale do [...] części, przeniósł na rzecz wnioskodawców na współwłasność działkę gruntu oznaczoną w ewidencji gruntów numerem [...] o powierzchni [...] ha położoną w obrębie ewidencyjnym W. oraz w księdze wieczystej Kw nr[...] .

8 W uzasadnieniu decyzji Starosta wskazał, że decyzją Naczelnika Gminy T. z dnia [...] r. gospodarstwo rolne J. S. zostało przejęte w całości na rzecz Skarbu Państwa z wyłączeniem zabudowań mieszkalnych

9 i gospodarczych, natomiast na podstawie art. 6 ustawy o zmianie ustawy

10 o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz

11 o zmianie ustawy o podatku rolnym, właścicielom budynków znajdujących się na działce gruntu, która wchodziła w skład gospodarstwa rolnego przekazanego Państwu na podstawie przepisów obowiązujących przed dniem 1 stycznia 1983 r. przysługuje nieodpłatnie na własność działka gruntu, na której budynki te zostały wzniesione.

12 Od decyzji organu I instancji odwołała się M. S. zarzucając, że decyzja ta niezgodna jest ze stanem faktycznym, albowiem działka gruntu oznaczona w ewidencji gruntów numerem [...] o obrębie ewidencyjnym W. miała dotychczas ustaloną powierzchnię [...] ha, natomiast w decyzji wskazano [...] ha. Podniosła również, że gospodarstwo rolne J. S. położone jest w [...] nie w W., jak podano w uzasadnieniu decyzji.

13 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] r. Nr [..] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

14 W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że powierzchnia działki gruntu podlegającej zwrotowi w trybie w art. 6 ustawy z 24 lutego 1989 r. o zmianie ustawy

15 o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz

16 o zmianie ustawy o podatku rolnym, nie musi być równa powierzchni działki siedliskowej przekazanej państwu przed dniem 1 stycznia 1983 r. O wielkości działki podlegającej zwrotowi w tym trybie rozstrzyga organ orzekający w takiej sprawie, oceniając całokształt wszechstronnie zebranego w niej materiału dowodowego oraz uwzględniając interes społeczny i słuszne interesy stron, mieszczące się w granicach prawa (vide: wyrok z dnia 20 lutego 1990 r. Naczelny Sąd Administracyjny w Lublinie SA/Lu 941/89, PiP 1991/3/118, Lex 36968, wyrok z dnia 8 grudnia 1990 r., Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie II SA 593/90,ONSA 1991/1/8, Lex 11566).

17 Z przedłożonych akt administracyjnych wynikało, że S. B., orzekając o przeniesieniu własności przedmiotowej działki, oparł się na aktualnych danych zawartych w ewidencji gruntów. Z wypisu z rejestru gruntów, sporządzonego na dzień 30 września 2008 r. wynikało bezspornie, że powierzchnia działki Nr [...] położonej w obrębie ewidencyjnym W. wynosi [...] ha.

18 Kolegium podniosło nadto, że przez ewidencję gruntów i budynków (kataster nieruchomości) rozumie się jednolity dla kraju, systematycznie aktualizowany zbiór,

19 objętych domniemaniem prawdziwości, informacji urzędowych o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych osobach fizycznych lub prawnych władających tymi gruntami, budynkami i lokalami.

20 W postępowaniu o nieodpłatne przeniesienie własności działki w trybie art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989 r. organ odwoławczy nie może podważać ani badać danych zawartych w ewidencji gruntów, ani porównywać jej zgodności ze stanem rzeczywistym nieruchomości. Kolegium rozpatrując zaskarżoną decyzję musiało, niezależnie od stanowiska strony skarżącej, zaakceptować dane wynikające

21 z przedłożonego aktualnego wypisu z ewidencji gruntów.

22 W niniejszej sprawie, dane ujęte w zaskarżonej decyzji, tj. powierzchnia działki nr [...] ha) oraz jej położenie w obrębie ewidencyjnym W., są zgodne

23 z danymi wynikającymi z ewidencji gruntów. W decyzji wskazano W. jako geodezyjny obręb ewidencyjny, który obejmuje także W., miejsce położenia przedmiotowej nieruchomości.

24 M. S. wniosła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w[...] .

25 Skarżąca domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz zwolnienia od kosztów sądowych w całości.

26 W uzasadnieniu skargi M. S. wskazała, że przedmiotowa działka gruntu położona jest we wsi W., co pominięto w decyzji organu I instancji,

27 a przez co w decyzji brakuje szczegółowego umiejscowienia działki, której własność jest przenoszona nieodpłatnie na skarżącą i innych.

28 Nadto, co wynika z odpisu z księgi wieczystej Kw nr [...] prowadzonej dla przedmiotowej działki w Wydziale Ksiąg Wieczystych w Sądzie Rejonowym

29 w [...] z [...] r., zawiadomienia o zmianach w danych ewidencji gruntów i budynków Starostwa Powiatowego [...] z dnia [...] r., wykazu zmian w danych ewidencji gruntów i budynków Starostwa Powiatowego

30 w [...] z dnia [...] r., raportu dla jednostki rejestrowej

31 z [...] r. potwierdzonego w swej treści przez Wójta Gminy [...]

32 w dniu [...] r., w decyzji Starosty [...] z dnia [...] r., jest podana niewłaściwa powierzchnia działki gruntu oznaczonej w ewidencji gruntów numerem [...] , położonej we wsi W., w obrębie ewidencyjnym W., gmina[..] , województwo...] .

33 We wszystkich powyżej wskazanych dokumentach urzędowych powierzchnia przedmiotowej działki wynosi [...] ha. Taka powierzchnia widnieje również

34 w raporcie dla jednostki rejestrowej wystawionym w dniu [...] r.

35 i potwierdzonym w swej treści przez wójta Gminy [....] w dniu[...] . Z tego wynika, że w decyzji jest wskazana powierzchnia [...] ha, a winna być [...] ha.

36 Analiza wyżej wskazanych dokumentów urzędowych wyraźnie wskazuje na niezgodność ze stanem faktycznym decyzji Starosty [...] z dnia

37 [...] r. w sprawie przeniesienia nieodpłatnego własności działki gruntu jak też na bezzasadność prawną tej decyzji.

38 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w decyzji z dnia [...] roku stwierdza, iż powierzchnia działki nr [...] położonej w obrębie geodezyjnym W. gmina [...] wynosi [...] ha. Zdaniem Kolegium, mimo istnienia powyżej wskazanych dowodów urzędowych Starosta oparł się na aktualnych danych z ewidencji gruntów tj. na wypisie z rejestru gruntów sporządzonym na dzień [...] r., Wypisu tego Starostwo nie dostarczyło skarżącej i innym osobom jako stronom przejmującym nieodpłatnie działkę gruntu ujętą w swojej decyzji z [...] roku, nr[...] .

39 W raporcie dla jednostki rejestrowej w dniu [...] roku potwierdzonym w swej treści przez wójta Gminy [...] w tym samym dniu, powierzchnia działki nr [...] położonej we wsi W., w obrębie geodezyjnym W. gmina [...] wynosiła [...] ha. Jak to możliwe, aby wypis z rejestru gruntów na dzień [...] r. zawierał (najaktualniejsze dane) aktualne dane o powierzchni działki nr [...] położonej w obrębie ewidencyjnym W., iż jej powierzchnia wynosi 0,[...] ha, skoro powyżej wskazany i załączony do niniejszej skargi "raport dla jednostki rejestrowej" jednostka rejestrowa: [...] obręb ewidencyjny W., uzyskany również z rejestru ewidencji gruntów w dniu [...] r., wykazuje że powierzchnia tej działki wynosi według stanu na dzień [...]

40 Kolegium nie sprawdziło, czy ten wypis nie jest obarczony błędem lub też omyłką, skoro w aktach były dokumenty z rejestru ewidencji gruntów i wnioski wskazujące inną powierzchnię działki. Organ odwoławczy nie wyjaśnił również ani w trakcie postępowania, ani w uzasadnieniu swojej decyzji jakie zmiany, na jakiej podstawie i z jakiego powodu nastąpiły odniesieniu do przedmiotowej działki po dniu [...] r. a przed [...] r.

41 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie. Organ podniósł nadto, że zarówno zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca zostały oparte o aktualne dane z ewidencji gruntów.

42 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

43 Wojewódzki sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika

44 z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy

45 z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.". Stosownie do tego przepisu, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami

46 i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

47 Na podstawie art. 145 P.p.s.a., Sąd obowiązany jest do uchylenia decyzji lub stwierdzenia nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy decyzja ta dotknięta jest naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach.

48 Dokonując w takim zakresie kontroli zaskarżonej decyzji Sąd doszedł do przekonania, że odpowiada ona prawu i dlatego skargę Sąd uznał za niezasadną.

49 Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji stanowił art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym (Dz.U. Nr 10, poz. 53 ze zmianami). Zgodnie z brzmieniem tego przepisu, właścicielom budynków znajdujących się na działce gruntu, która wchodziła w skład gospodarstwa rolnego przekazanego Państwu na podstawie przepisów obowiązujących przed dniem 1 stycznia 1983 r., przysługuje nieodpłatnie na własność działka gruntu, na której te budynki zostały wzniesione. Z własnością wyłączonej nieruchomości jest związana służebność gruntowa w zakresie niezbędnym do korzystania z niej.

50 O przeniesieniu własności działki, jej wielkości oraz o ustanowieniu służebności orzeka terenowy organ administracji państwowej o właściwości szczególnej stopnia podstawowego.

51 O uprawnieniach skarżącej i uczestników postępowania do złożenia wniosku

52 w trybie art. 6 powołanej wyżej ustawy z dnia 24 lutego 1989r. o zwrot działki nr [...] położonej w obrębie W., świadczy prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego w [...] z dnia 26 czerwca 2006 r. – sygn. akt I. Ns 215/06

53 o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłych J. S., S. S.

54 i J.S.

55 Z materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie wynika, że J. S. w [...] r. przekazał na rzecz Państwa gospodarstwo rolne za emeryturę.

56 Z decyzji z dnia [...] r. wnikało, co jest okolicznością w sprawie bezsporną, że z przekazanego gospodarstwa rolnego zostały wyłączone budynki, które przekazujący zostawił sobie, zaś budynki te znajdują się na działce nr [...] Zauważyć należy, że przekazanie gospodarstwa rolnego Państwu nastąpiło na podstawie ustawy z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin (Dz.U. Nr 32, poz. 140 ze zm). Zgodnie z art. 51 ust. 1 tej ustawy, z gospodarstwa przekazanego Państwu, rolnik mógł wyłączyć budynki. Wyłączone budynki stanowiły odrębny przedmiot własności, z którą związana była służebność gruntowa w zakresie niezbędnym do korzystania z nich. Ustawa ta wprowadzała, więc wyjątek od zasady superficies solo cedit, sformułowanej w art. 46 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny. Stan prawny ukształtowany na gruncie art. 51 ust. 1 ustawy

57 o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin istniał do dnia wejścia w życie ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (Dz.U. z 1982 r. Nr 40, poz. 268 - zwaną dalej "ustawą o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin"), która na mocy art. 76 uchyliła poprzednio obowiązującą ustawę.

58 Ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin powróciła do zasady superficies solo cedit, stanowiąc w art. 51, że

59 z gospodarstwa rolnego przekazanego Państwu rolnik może wyłączyć i zachować własność działki gruntu, na której wzniesione są budynki. Skutkiem wejścia w życie tej ustawy było zróżnicowanie sytuacji prawnej rolników w zależności od tego,

60 w jakiej dacie wydano decyzję o przejęciu gospodarstwa rolnego na rzecz Państwa. Jeżeli miało to miejsce przed 1 stycznia 1983 r., mogli zachować jedynie własność budynków, a jeżeli po tej dacie - własność działki wraz z wzniesionymi na niej budynkami. Dostrzeżenie tego dualizmu przez ustawodawcę znalazło wyraz w art. 6 ustawy o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych

61 i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym, zgodnie z którym właścicielom budynków znajdujących się na działce gruntu, która wchodziła w skład gospodarstwa rolnego przekazanego Państwu na podstawie przepisów obowiązujących przed 1 stycznia 1983 r., przysługuje nieodpłatnie na własność działka gruntu, na której te budynki wzniesiono.

62 Starosta [...] przekazał na rzecz właścicieli budynków usytuowanych na działce[...] na własność tę działkę.

63 Zagadnieniem spornym w sprawie, wyraźnie akcentowanym przez skarżącą

64 w postępowaniu administracyjnym jak i w skardze do Sądu, jest brak tożsamości powierzchni działki nr [...] wynikającej z decyzji pierwszoinstancyjnej z danymi wynikającymi z ewidencji gruntów. Skarżąca kwestionowała nadto, że w opisie działki nie podano nazwy wsi, w której jest położona ograniczając się jedynie do podania jej numeru oraz nazwy obrębu, w którym jest zlokalizowana.

65 Zauważyć należy, że w myśl § 5 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów

66 i budynków (Dz.U. Nr 38, poz. 454), jednostkami powierzchniowymi podziału kraju dla celów ewidencji są:

67 1) jednostka ewidencyjna,

68 2) obręb ewidencyjny,

69 3) działka ewidencyjna.

70 Obręb ewidencyjny W. ( Nr [...] ), w którym zlokalizowana jest działka nr[...] , zgodnie z § 7 ust. 7 powołanego wyżej rozporządzenia, jest określony przez jego nazwę i numer lub wyłącznie przez numer. Prawodawca nie przewidział dla identyfikacji działki, zgodnie z § 9 ust. 4 powołanego wyżej rozporządzenia, podawania innych danych aniżeli jej numer ("§ 9.4. W obszarze obrębu działka ewidencyjna jest wyróżniana przez jej numer, który ma postać liczby naturalnej"). Pominięcie w tej sytuacji w decyzji nazwy wsi W. w danych odnoszących się do działki gruntu Nr [...] przekazywanej przez Starostę [...] wnioskodawcom, prawa nie narusza.

71 Odnosząc się z kolei do powierzchni działki, wynoszącej zgodnie z decyzją Starosty [...] [...] ha zauważyć należy, że powierzchnia ta wynika

72 z danych ewidencyjnych (sporządzonego na dzień 30 września 2008 r. wypisu

73 z rejestru gruntów), które starosta ma obowiązek utrzymywać w aktualności.

74 Z akt administracyjnych sprawy przedłożonych Sądowi wynika, że przed przekazaniem działki gruntu nr [...] skarżącej i pozostałym współwłaścicielom budynków znajdujących się na tej działce, zostało przeprowadzone z inicjatywy Starosty działającego za Skarb Państwa m.in. z udziałem ówczesnych dzierżawców, postępowanie w sprawie wznowienia znaków granicznych, wynikiem czego był sporządzony przez uprawnionego geodetę wykaz obliczonych pól powierzchni

75 w oparciu o współrzędne punktów granicznych i obliczenie pola powierzchni działki

76 nr [...] wynoszącego[...] .

77 Badanie legalności postępowania w sprawie wznowienia znaków granicznych wykracza jednak poza granice niniejszej sprawy, m.in. z tego powodu, że postępowanie to zostało przeprowadzone przed przekazaniem skarżącej

78 i pozostałym uczestnikom postępowania prawa własności działki gruntu nr[...] .

79 Mając na uwadze powołane wyżej okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi- orzekł jak w sentencji.