Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 11 grudnia 2020 r., II SA/Sz 321/20

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 11 grudnia 2020 r., II SA/Sz 321/20

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska Sędziowie Sędzia WSA Stefan Kłosowski Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska (spr.) po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu [...] r. sprawy ze skargi M. O., R. O., W. S. i R. S. na decyzję Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nakazania usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. z dnia [...] r. nr [...], II. zasądza od Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego solidarnie na rzecz skarżących M. O., R. O., W. S. i R. S. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie

2 Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w G. decyzją z dnia

3 [...] października 2019 r. znak [...] nakazał właścicielom nieruchomości, tj. M. i R. O. oraz W. i R. S., zabudowanej budynkiem koszarowym - wartownią, obiektem stacji trafo

4 i bunkru-schron, położonych na nieruchomości w miejscowości S., gmina B., na terenie działki oznaczonej nr ewidencyjnym [...], wykonanie w terminie

5 do 31 grudnia 2019 r. niżej wymienionych czynności mających na celu usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości występujących w wyżej wymienionych obiektach budowlanych:

6 1) dokonać skutecznego zabezpieczenia ww. obiektów znajdujących

7 się na terenie działki nr [...] w m. S. przed dostępem osób postronnych

8 np. poprzez zamurowanie otworów okiennych i drzwiowych uniemożliwiających wejście do obiektów;

9 2) zamieścić na zabezpieczonych obiektach budowlanych tablice ostrzegawcze informujące o stanie zagrożenia, jakie stwarzają znajdujące się na terenie

10 ww. działki obiekty budowlane;

11 3) teren nieruchomości, na którym znajdują się przedmiotowe obiekty wygrodzić szczelnym ogrodzeniem, na którym również należy zamieścić tablice ostrzegawcze informujące o stanie zagrożenia, jakie stwarzają znajdujące

12 się na terenie nieruchomości obiekty budowlane.

13 Jednocześnie zobowiązał właścicieli nieruchomości do wykonania prac zabezpieczających pod nadzorem uprawnionej osoby oraz przedłożenia oświadczenia uprawnionej osoby, w którym stwierdza się, że roboty zabezpieczające obiekty zostały wykonano zgodnie ze sztuką budowlaną i obowiązującymi przepisami, a obiekt został skutecznie zabezpieczony.

14 Jednocześnie organ I instancji, na podstawie art. 108 ustawy z dnia

15 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2020.256 j.t.; dalej: "K.p.a."), nadał ww. decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.

16 Uzasadniając ww. decyzję, organ I instancji wskazał, że w dniu 23 lipca

17 2019 r., w związku z otrzymanym zawiadomieniem Wójta Gminy B., pracownicy Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w G. przeprowadzili wizję w sprawie nieodpowiedniego stanu technicznego ww. obiektów budowlanych po byłej jednostce wojskowej. Na podstawie otrzymanego wypisu z ewidencji gruntów ustalono, że przedmiotowa nieruchomość, na terenie której znajdują się obiekty budowlane będące w nieodpowiednim stanie technicznym, stanowi współwłasność wyżej wymienionych osób. W trakcie czynności kontrolnych ustalono,

18 że nieruchomość w m. S. zabudowana jest trzema obiektami po byłej jednostce wojskowej, do których należą budynek koszarowy - wartownia, stacja trafo

19 i bunkier-schron. Ustalono, że nieruchomość tę obecni właściciele nabyli w 2006 r. od Agencji Mienia Wojskowego w W. Po przeprowadzeniu oględzin stwierdzono, że obiekty te są zdewastowane i od dłuższego czasu pozostają nieużytkowane a teren nieruchomości jest niezabezpieczony przed dostępem osób postronnych. Dawne ogrodzenie nieruchomości zostało zdewastowane. Obiekty

20 na terenie przedmiotowej nieruchomości znajdowały się w nieodpowiednim stanie technicznym, pozostawały niezabezpieczone przed dostępem osób postronnych

21 i mogły stwarzać zagrożenie dla osób przebywających na terenie nieruchomości.

22 Następnie organ opisał stan budynku stacji trafo, budynku koszarowego – wartowni, budynku schronu – bunkier. Organ wskazał, że szczegółowy opis obiektów, ich usytuowanie oraz stwierdzone nieprawidłowości przedstawiono

23 w sporządzonym protokole oględzin stanowiącym załącznik do decyzji, natomiast same obiekty budowlane i ich stan techniczny udokumentowano na fotografiach załączonych do akt sprawy.

24 Powołując się na art. 61 oraz art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U.2020.1333 j.t.; dalej: "u.p.b."), organ I instancji wskazał, że w dniu kontroli stwierdzono nieodpowiedni stan techniczny obiektów znajdujących

25 się na terenie kontrolowanej nieruchomości, co stało się podstawą do wszczęcia postępowania w sprawie. Organ rozstrzygając sprawę w oparciu o zebrany

26 w sprawie materiał dowodowy, w szczególności stwierdzone nieprawidłowości dotyczącej znajdującej się na terenie działki zabudowy i oceniając zagrożenia, jakie stwarza jej stan techniczny ww. decyzją, na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 i pkt 3 u.p.b., nakazał współwłaścicielom ww. obiektów budowlanych, ich zabezpieczenie przed dostępem osób postronnych oraz oznakowanie terenu tablicami ostrzegającymi o stanie zagrożenia. Jednocześnie z uwagi na stwierdzone zagrożenie wydanej decyzji, na podstawie art. 66 u.p.b. nadano rygor natychmiastowej wykonalności w trybie art. 108 K.p.a.

27 Strony zaskarżyły ww. decyzję organu I instancji odwołaniem wnosząc

28 o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji lub o jej uchylenie i rozstrzygnięcie sprawy co do istoty.

29 [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego

30 w S. decyzją z dnia [...] lutego 2020 r. znak [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1) u.p.b. nakazał

31 ww. właścicielom nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] w obrębie S.,

32 gm. B., na której znajdują się trzy nieużytkowane obiekty budowlane, pozostałe po byłej jednostce wojskowej, tj. budynek koszarowy - wartownia, stacja trafo

33 i bunkier (schron), usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości w ww. obiektach, mogących zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, poprzez wykonanie, w terminie do dnia 31 maja 2020 r., niżej wymienionych czynności:

34 1) dokonać skutecznego zabezpieczenia obiektów przed dostępem osób postronnych, np. poprzez zamurowanie otworów okiennych i drzwiowych

35 w sposób uniemożliwiający wejście do obiektów, ale nieograniczający ptakom i nietoperzom korzystania z siedlisk znajdujących się w obiektach;

36 2) umieścić na zabezpieczonych obiektach tablice ostrzegawcze, informujące

37 o stanie zagrożenia;

38 3) teren wokół obiektów wygrodzić zgodnie z obowiązującymi przepisami

39 i oznakować, umieszczając tablice ostrzegawcze informujące o stanie zagrożenia.

40 Organ wskazał, że o wykonaniu powyższych robót należy powiadomić organ

41 I instancji, przedkładając oświadczenie uprawnionej osoby o prawidłowości wykonanych zabezpieczeń.

42 W uzasadnieniu decyzji organ II instancji wskazał, że organ I instancji powiadomiony o nieodpowiednim stanie technicznym ww. obiektów budowlanych,

43 po byłej jednostce wojskowej, usytuowanych na ww. działce przeprowadził w dniu

44 23 lipca 2019 r. oględziny tych obiektów, przy udziale właścicieli nieruchomości.

45 Po przeprowadzeniu oględzin stwierdzono, że obiekty te są zdewastowane

46 i od dłuższego czasu pozostają nieużytkowane. Teren nieruchomości jest niezabezpieczony przed dostępem osób postronnych. Dawne ogrodzenie nieruchomości zostało zdewastowane. Przęsła ogrodzenia całkowicie zdemontowane. Pozostały jedynie betonowe słupy ogrodzenia. Obiekty na terenie przedmiotowej nieruchomości znajdowały się w nieodpowiednim stanie technicznym, pozostawały niezabezpieczone przed dostępem osób postronnych i mogły stwarzać zagrożenie dla osób przebywających na terenie tej nieruchomości.

47 Budynek stacji trafo: fundamenty betonowe, ściany murowane, stropodach betonowy, płaski z pokryciem z papy. W budynku całkowicie zdemontowano instalacje i urządzenia stacji trafo. Zdemontowana stolarka okienna i drzwiowa. Ubytki w murach ścian. Zniszczone posadzki, zniszczone tynki wewnętrzne

48 i zewnętrzne, pokrycie dachowe nieszczelne.

49 Budynek koszarowy - wartownia: fundamenty betonowe, ściany murowane, stropodach płaski betonowy, kryty papą. W budynku całkowicie zdemontowane instalacje, zdemontowana stolarka okienna i drzwiowa, ubytki w murach ścian, zniszczone posadzki, zniszczone tynki wewnętrzne i zewnętrzne, pokrycie dachowe nieszczelne, zniszczone opierzenia.

50 Budynek schronu - bunkier: obiekt wykonany z betonu zbrojonego z licznymi pomieszczeniami nadziemnymi i podziemnymi. Zdemontowane instalacje, zdemontowana stolarka okienna i drzwiowa, nieszczelne pokrycie dachowe, uszkodzone posadzki.

51 Organ dodał, że podczas oględzin sporządzono dokumentację fotograficzną.

52 Organ II instancji zauważył, że zakres nakazanych zaskarżoną decyzją robót budowlanych wskazywał, że celem organu było zabezpieczenie nieużytkowanych obiektów budowlanych przed dostępem osób postronnych, które to obiekty

53 ze względu na nieodpowiedni stan techniczny mogły stanowić zagrożenie

54 dla zdrowia i życia ludzi przebywających w ich otoczeniu. Zakres ten odpowiada treści pkt 1 ww. art. 66 ust. 1 u.p.b.

55 Powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne, organ wskazał,

56 że ugruntował się pogląd, iż pomimo tego, że przepis art. 66 u.p.b. stanowi materialnoprawną podstawę wydania decyzji, to jednak nie określa precyzyjnie

57 jej treści. Treść obowiązków nakładanych na podstawie art. 66 u.p.b. każdorazowo zależy od skali i formy stwierdzonych nieprawidłowości, przy czym granicę wyznacza wykładnia celowościowa. Rolą organu administracyjnego jest wydanie nakazu, który ma służyć doprowadzeniu obiektu do takiego stanu, który można uznać za zgodny

58 z prawem - w przedmiotowym przypadku stanu "niezagrażania" życiu lub zdrowiu ludzi. Bez wpływu na to rozstrzygnięcie pozostawały przyszłe plany właścicieli względem obiektów (czy poddane zostaną przebudowie, rozbudowie czy rozbiórce).

59 Następnie organ wskazał, że w niniejszej sprawie, w celu zapewnienia bezpieczeństwa ludzi mogących znaleźć się w otoczeniu obiektów, mimo że obiekty są nieużytkowane, zaistniały podstawy do nakazania usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości, poprzez stosowne zabezpieczenia.

60 W świetle ustalonego stanu faktycznego oraz przytoczonych wyżej przepisów prawa, organ odwoławczy wskazał, że przyjęty tryb postępowania w sprawie

61 i wydana decyzja na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1) u.p.b. (pkt 3 przywołano prawdopodobnie omyłkowo) były zgodne z prawem. Z uwagi jednak

62 na dokonaną w postępowaniu odwoławczym korektę, co do zakresu nakazu

63 oraz terminu usunięcia nieprawidłowości, organ odwoławczy uchylił zaskarżoną decyzję w całości i orzekł jak w sentencji.

64 Strony zaskarżyły ww. decyzję organu odwoławczego skargą wniesioną

65 do tutejszego Sądu wnosząc o uwzględnienie skargi, uchylenie w całości zaskarżonej decyzji wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji, umorzenie postępowania a ponadto o zasądzenie od organu administracji na rzecz skarżących kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw według norm przepisanych.

66 Zaskarżonej decyzji Strony zarzuciły:

67 I. Mającą istotny wpływ na wynik sprawy obrazę przepisu postępowania tj.:

68 1) art. 7 K.p.a. wyrażającą się w powierzchownym i mało wnikliwym, a także nieliczącym się ze słusznym interesem Skarżących rozpatrzeniu sprawy,

69 w sytuacji gdy Organ administracji winien stać na straży praworządności

70 i podjąć wszystkie czynności niezbędne dla całościowego rozpoznania sprawy;

71 2) art. 8 § 1 K.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania jego uczestników do Organu administracji poprzez nakazanie zastosowania środków nieadekwatnych w stwierdzonym stanie faktycznym;

72 3) art. 11 K.p.a. poprzez nie zawarcie w zaskarżonej decyzji wyjaśnienia przesłanek, którymi Organ kierował się przy załatwieniu niniejszej sprawy;

73 4) art. 80 K.p.a. poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i w konsekwencji pozbawione podstaw przyjęcie, że obiekty budowlane posadowione na ww. nieruchomości mogą zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska, a Skarżący uchybili obowiązkom wynikającym z art. 61 u.p.b., w sytuacji gdy materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy nie dawał podstaw

74 do stawiania tego typu wniosków;

75 5) art. 107 § 1 pkt 5 K.p.a. poprzez niejasne, nieprecyzyjne i wewnętrznie sprzeczne sformułowanie rozstrzygnięcia - obowiązków nałożonych

76 na Skarżących, co w konsekwencji powodowało wątpliwości co do tego w jaki sposób decyzja miała być wykonana;

77 6) art. 107 § 3 K.p.a. poprzez nie zawarcie w uzasadnieniu decyzji ustawowo określonych elementów, co spowodowało, iż uzasadnienie nie spełniło roli, jaką powinno spełnić - nie przekonało Skarżących co do racji Organu,

78 nie pogłębiło zaufania do niego oraz utrudniło jego kontrolę instancyjną.

79 II. Obrazę przepisu prawa materialnego tj. art. 66 § 1 pkt 1) u.p.b. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż zdemontowanie w nieruchomości stolarki okiennej i drzwiowej oraz brak ogrodzenia nakazywało zakwalifikować obiekt budowlany jako mogący zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska.

80 W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

81 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

82 Badając legalność zaskarżonej decyzji, Sąd stwierdził, że narusza ona prawo w stopniu uzasadniającym jej uchylenie wraz z poprzedzającą ją decyzją organu

83 I instancji.

84 Przedmiotem kontroli dokonywanej przez Sąd z punktu widzenia kryterium legalności w niniejszej sprawie jest zaskarżona decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, którą uchylono decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. i nakazano wykonanie określonych czynności w celu doprowadzenia nieużytkowanych obiektów budowlanych (pozostałych po byłej jednostce wojskowej) posadowionych

85 na nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] w obrębie S., gm. B., tj. budynku

86 koszarowego - wartowni, stacji trafo i bunkru (schron), do stanu zgodnego z prawem.

87 Na wstępie rozważań Sąd zaznacza, że jak stanowi art. 5 ust. 2 u.p.b. obiekt budowlany należy użytkować w sposób zgodny z jego przeznaczeniem

88 i wymaganiami ochrony środowiska oraz utrzymywać w należytym stanie technicznym i estetycznym, nie dopuszczając do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych i sprawności technicznej, w szczególności w zakresie związanym z wymaganiami, o których mowa w ust. 1 pkt 1-7.

89 Kwestie dotyczące zachowania we właściwym stanie technicznych substancji obiektu budowlanego reguluje art. 61 u.p.b., nakładający na właściciela lub jego zarządcę obowiązek użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem

90 i wymaganiami ochrony środowiska oraz utrzymywania go w należytym stanie technicznym i estetycznym. Przepis ten nakłada z mocy prawa określone w nim obowiązki na właściciela lub zarządcę obiektu, przy czym dopiero art. 66 u.p.b. daje organowi nadzoru budowlanego możliwość ingerencji w istniejący stan rzeczy, zmierzającej do zapewnienia użytkowania obiektu budowlanego zgodnie

91 z wymogami określonymi w art. 61 u.p.b. Organy administracji, podejmując działania dyscyplinujące właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego, mają możliwość

92 albo nałożenia obowiązków określonych w art. 66 u.p.b. albo, w przypadku nieużytkowanego lub niewykończonego obiektu, który nie nadaje się do remontu, odbudowy lub wykończenia wydać innego rodzaju nakazy przewidziane w u.p.b. adekwatnie do tej sytuacji.

93 Sąd wskazuje ponadto, że zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 1) u.p.b. w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania tego obowiązku. Decyzje wydawane w oparciu o niniejszy przepis mają charakter związany, co oznacza, że jeżeli wystąpi choćby jedna z przesłanek, określonych

94 w treści omawianego przepisu, to organ nadzoru budowlanego jest obowiązany

95 do wydania decyzji nakazującej usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości

96 (zob. Prawo budowlane. Komentarz pod redakcją Z. Niewiadomskiego, 3 wydanie, Warszawa 2009, s. 635-636; por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 25 sierpnia 2010 r., II OSK 1328/09; z dnia 20 maja 2011 r., II OSK 916/10; z dnia

97 14 lutego 2013 r., II OSK 1917/11- CBOSA, z dnia 27 października 2015 r.,

98 II OSK 394/14).

99 Sąd w składzie rozpoznającym przedmiotową sprawę jednocześnie w całości podziela pogląd prezentowany w orzecznictwie sądów administracyjnych, zgodnie

100 z którym w decyzji wydawanej na podstawie art. 66 ust. 1 u.p.b. organ administracji nie bada przyczyn, dla których obiekt jest użytkowany w sposób zagrażający życiu

101 i zdrowiu ludzi lub bezpieczeństwu mienia, ani kto ponosi za to odpowiedzialność. Ujawniając stan owego zagrożenia organ nadzoru budowlanego kieruje nakaz usunięcia nieprawidłowości do właściciela bądź zarządcy budynku (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia z dnia 3 października 2006 r., II OSK 1163/05, z dnia 26 września 2008 r., II OSK 1102/07; z dnia 12 września 2013 r.,

102 II OSK 899/12; z dnia 27 października 2015 r., II OSK 394/14).

103 Sąd szczególnie podkreśla cel nakazów wydawanych w oparciu

104 o art. 66 u.p.b. Służą one bowiem doprowadzeniu obiektu do takiego stanu, który można uznać za zgodny z prawem. Możliwość nałożenia obowiązków, o jakich mowa w tym przepisie powiązana jest z nieprawidłowościami powstałymi w trakcie użytkowania budynku, np. na skutek upływu czasu, czy też wystąpienia innego czynnika niezwiązanego z działalnością inwestycyjną, który przyczynia

105 się do pogorszenia stanu technicznego, czy też estetycznego budynku,

106 a w określonych sytuacjach powoduje powstanie zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia bądź środowiska. Okoliczność, że obiekt budowlany przez jakiś czas nie jest faktycznie użytkowany nie oznacza automatycznie, że obiekt ten należy uznać za nie podlegający działaniu przepisów u.p.b., dotyczących obowiązku utrzymywania obiektu budowlanego w należytym stanie technicznym,

107 nie dopuszczając do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych

108 i sprawności technicznej, jak i dotyczących obowiązku usuwania powstałych zagrożeń dla życia lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwa mienia bądź środowiska.

109 Sąd szczególnie podkreśla również, że decyzja administracyjna wydana

110 w oparciu art. 66 ust. 1 u.p.b. ma z założenia charakter restytucyjny, albowiem

111 jej celem jest przywrócenie homeostazy budowlanej, która została utracona wskutek braku utrzymania obiektu budowlanego w należytym stanie technicznym

112 lub estetycznym, w następstwie czego doszło do zagrożenia, takich wartości publicznych jak: życie i zdrowie ludzi, bezpieczeństwo mienia, nośność i stateczność konstrukcji, środowisko, bezpieczeństwo użytkowania i dostępności obiektu, możliwość utrzymania właściwego stanu technicznego obiektu, ochrona ludności – art. 61 pkt 1 i art. 5 ust. 1 i ust. 2 u.p.b. A zatem nakazy wydawane w oparciu

113 o art. 66 u.p.b. służą doprowadzeniu obiektu do takiego stanu technicznego, który można uznać za zgodny z prawem (por. wyrok NSA z 27 października 2015 r.,

114 II OSK 394/14).

115 Z powyższej wykładni językowej i celowościowej art. 66 u.p.b. wynika zatem, że jeżeli obiekt budowlany jest w złym stanie technicznym, stanie katastrofalnym i nie nadaje się do remontu, to nie ma racji dla stosowania art. 66 u.p.b. Roboty budowlane nakazywane w ramach art. 66 u.p.b. powinny mieć bowiem charakter naprawczy, być obiektywnie wykonalne, służyć prawidłowemu użytkowaniu obiektu

116 i usuwać zagrożenie dla życia zdrowia, bądź mienia.

117 Reasumując powyższe rozważania prawne nie można pominąć i tego,

118 że odpowiedzialność za właściwy stan techniczny obiektu budowlanego spoczywa

119 na właścicielu lub zarządcy. Podmioty te winny z własnej inicjatywy podejmować niezbędne środki prowadzące do osiągnięcia założonego przez ustawodawcę celu. Interwencja służb nadzoru budowlanego posiada tylko charakter kontrolny

120 czy nadzorczy i co do zasady nie mogą one każdorazowo wytyczać właścicielowi

121 czy zarządcy zadań w tym względzie. Skoro jednak dochodzi do sytuacji, że to organ musi niejako zastąpić wyżej wskazane podmioty, które zaniechały czy nie dopełniły swoich obowiązków logiczne jest aby zastępstwo to sprowadziło się do nakazania wykonania konkretnych zadań adekwatnych do stanu faktycznego sprawy, w tym rozmiaru stwierdzonych nieprawidłowości i ściśle związanych z utrzymaniem obiektu w należytym stanie.

122 Mając na uwadze powyższe rozważania uznać należy, że Rozdział 6 u.p.b.

123 z założenia dotyczy utrzymania obiektów budowlanych, natomiast usuwanie nieprawidłowości i zagrożeń dokonywane jest w drodze nakazu opartego na treści art. 66 ustawy. W art. 67 u.p.b. mowa jest jednakże o nieużytkowanych obiektach budowlanych a przepis ów przewiduje sankcję w postaci rozbiórki lecz stan obiektów objętych takim nakazem musi być katastrofalny, natomiast podmiot za niego odpowiedzialny nie jest zainteresowany jego remontem czy odbudową.

124 Przenosząc wyżej wskazane zapisy prawa materialnego na grunt badanej sprawy zauważyć należy, że organy administracji nie wykazały, że zaszły ustawowe przesłanki uprawniające, a nawet obligujące, organy nadzoru budowlanego

125 do władczej interwencji objawiającej się wydaniem zaskarżonych rozstrzygnięć

126 w trybie art. 66 ust. 1 pkt 1) u.p.b.

127 Są zauważa, że jak wynika z akt sprawy i rozstrzygnięcia wydanej decyzji

128 nie sposób uznać, że zakres obowiązków nałożonych na Skarżących ma charakter restytucyjny. Przeciwnie zakres nałożonych na Skarżących obowiązków

129 nie wskazuje na docelowe przywrócenie ww. obiektom stanu zgodnego z prawem

130 a jedynie doraźne ich zabezpieczenie.

131 Zakres nałożonych zaskarżoną decyzją nakazów wskazuje, że celem organu było wyłącznie zabezpieczenie nieużytkowanych obiektów budowlanych przed dostępem osób postronnych, które to obiekty ze względu na nieodpowiedni stan techniczny mogą stanowić zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi przebywających

132 w ich otoczeniu. Celem tym nie jest natomiast restytucja objętych nakazem obiektów

133 i przywrócenie ich homeostazy budowlanej, która została utracona wskutek braku utrzymania obiektu budowlanego w należytym stanie technicznym w następstwie czego doszło do zagrożenia wartości publicznych wskazanych przez organy.

134 Jak bowiem wynika z akt sprawy i uzasadnienia zwartego w zaskarżonej decyzji czynności dowodowe przeprowadzone przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego pozwoliły na ustalenie, że stan techniczny ww. obiektów jest więcej niż nieodpowiedni. Same organy wskazywały, że obiekty te są nieużytkowane i zdewastowane, co potwierdza dokumentacja zdjęciowa znajdująca się w aktach sprawy i protokół oględzin. Organy wskazywały na zdemontowanie w tych obiektach wszelkich instalacji, stolarki drzwiowej i okiennej, ubytki w murach ścian, nieszczelności w pokryciach dachu, zniszczone opierzenie, uszkodzenia posadzek. Wobec ww. stanu faktycznego nie sposób zatem uznać, że nałożone na Skarżących zaskarżoną decyzją obowiązki spełniają cel art. 66 u.p.b., nie noszą bowiem znamion charakteru naprawczego a jedynie zabezpieczający nieużytkowane obiekty przed zagrożeniem dla osób i mienia wynikającymi z ich de facto ich złego stanu technicznego.

135 W ocenie Sądu przepis art. 66 ust. 1 u.p.b. nie może być wykorzystywany przez organy do nałożenia obowiązków wykraczających poza cel omawianego przepisu. Przepis art. 66 u.p.b. zawiera przy tym cztery odrębne przesłanki wydania przez organ nadzoru budowlanego odpowiadającej danemu stanowi faktycznemu, decyzji zawierającej nakaz usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości. Pierwszą

136 z nich (samodzielnie powołaną przez organ w podstawie materialnoprawnej decyzji) jest stwierdzenie, że obiekt budowlany może zagrażać życiu lub zdrowiu, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska (art. 66 ust. 1 pkt 1). W literaturze przedmiotu (Komentarzu do art. 66 ustawy Prawo budowlane autorstwa Arkadiusza Despot-Mładanowicza, dostępnym w programie Lex) zaprezentowane zostało stanowisko, podzielane przez skład orzekający w sprawie niniejszej,

137 iż przesłanka z tego przepisu dotyczy sytuacji, gdy obiekt budowlany jest użytkowany w sposób zgodny z przeznaczeniem i znajduje się w odpowiednim stanie technicznym, ale w konkretnym stanie faktycznym zachodzą takie okoliczności związane z danym obiektem budowlanym, które wskazują, że obiekt swoim istnieniem może zagrozić chronionym dobrom. Mogą to być sytuacje, w wyniku których może dojść do pogorszenia stanu technicznego obiektu, a nawet katastrofy budowlanej. Jeżeli zaś obiekt budowlany jest w złym stanie technicznym, stanie katastrofalnym i nie nadaje się do remontu, to nie ma racji dla stosowania

138 art. 66 u.p.b. Roboty budowlane nakazywane w ramach art. 66 u.p.b. powinny mieć bowiem jak już powyżej wskazano - charakter naprawczy, być obiektywnie wykonalne, służyć prawidłowemu użytkowaniu obiektu i usuwać zagrożenie dla życia zdrowia, bądź mienia. Nałożone na Skarżących zaskarżoną decyzją obowiązki,

139 w ocenie Sądu, nie spełniają celu art. 66 u.p.b., nie noszą bowiem znamion charakteru naprawczego a jedynie zabezpieczający nieużytkowane obiekty przed zagrożeniem dla osób i mienia wynikającymi z ich de facto ich złego stanu technicznego.

140 Powyższe w ocenie Sądu wskazuje na błędną wykładnię przepisów prawa materialnego zarówno przez organ I jak II instancji, co w efekcie przyczyniło

141 się do braku wykazania przez organy przesłanek do zastosowania w rozpoznawanej sprawie art. 66 ust. 1 pkt 1) u.p.b. Naruszenie ww. przepisu prawa materialnego przez organy czyni przedwczesnym odnoszenie się do zarzutów skargi w pozostałym zakresie.

142 Konkludując powyższe rozważania, Sąd uznał działanie organów administracji w sprawie za niezgodne z regulacją prawa materialnego, wobec czego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a) w zw. z art. 134 i 135 P.p.s.a. uchylił decyzje organów obu instancji.

143 Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy uwzględnią powyższe rozważania i ocenę prawną.

144 O kosztach postępowania Sąd orzekł jak w punkcie II sentencji na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. Zasądzona kwota [...]zł obejmuje uiszczony wpis sądowy ([...] zł), koszty zastępstwa procesowego ([...] zł) oraz opłatę skarbową

145 od pełnomocnictwa ([...] zł).

146 Orzeczenia sądów powołane w niniejszym uzasadnieniu opublikowane

147 są na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl.