Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 17 sierpnia 2016 r., II SA/Sz 186/16
wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 17 sierpnia 2016 r., II SA/Sz 186/16
Sentencja
1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Makowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj, Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska, Protokolant starszy sekretarz sądowy Teresa Zauerman, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 sierpnia 2016 r. sprawy ze skargi S. B. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich I. oddala skargę, II. przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na rzecz adwokata M. F. kwotę [...] ([...]), zawierającą należny podatek od towarów i usług, tytułem wynagrodzenia za nieopłaconą pomoc prawną udzieloną skarżącemu z urzędu.
Uzasadnienie
2 S. B. wystąpił ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych (zwanego dalej: "organem") z dnia [...] wydaną na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., zwanej dalej: "K.p.a.") oraz art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2014 r., poz. 1206 ze zm., zwanej dalej: "ustawą kombatancką"), utrzymującą w mocy decyzję tego organu z dnia [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich.
3 Wyłaniający się z treści wymienionych decyzji stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco.
4 S. B. uzyskał uprawnienia kombatanckie na podstawie decyzji Zarządu WZB o W i D z tytułu udziału w walkach zbrojnych o utrwalanie władzy ludowej.
5 Decyzją z dnia [..] wydaną na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c ustawy kombatanckiej, powołany na wstępie organ pozbawił S. B. uprawnień kombatanckich.
6 Organ ustalił, że w strona pełniła służbę w K B W (w skrócie "KBW"), która wykonywała zadania operacyjne związane z likwidacją ugrupowań mających na celu walkę o niepodległość i suwerenność RP. Dowodem na powyższe jest deklaracja ZBoWiD zainteresowanego, z której wynika, że służył on "od [..] B O walka z bandami NSZ". Instytut Pamięci Narodowej w piśmie z dnia 30 czerwca 2015 r. poinformował, że P KBW mp. oraz S P S KBW mp. oraz P KBW m., w których służył S. B., według deklaracji samego zainteresowanego, w okresie od [...]r. brał udział w walkach m.in. z NS oraz Zrzeszeniem "W i N".
7 Zdaniem organu, z punktu widzenia wymagań ustawy kombatantckiej, udział
8 w ramach służby w KBW - nawet nie w pełni dobrowolny i mający miejsce
9 w ramach służby wojskowej – powoduje utratę uprawnień kombatanckich z tytułu utrwalania władzy ludowej.
10 S.B. wniósł do organu o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej wydaniem decyzji z dnia [..] Podniósł, że organ nie uwzględnił udziału strony w walkach z UPA (w skrócie: "UPA"), gdzie walczył o suwerenność P., a nie przeciwko P. Nie uwzględniono na jego korzyść zeznań świadka na temat zdarzeń z okupacji z [..] r. i wniósł o dopuszczenie tego dowodu przez organ.
11 Powołaną na wstępie decyzją z dnia [...] r. organ utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] r.
12 Organ wskazał, że zgodnie z brzmieniem art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a w zw.
13 z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c ustawy kombatantanckiej, pozbawia się uprawnień kombatanckich osobę, która w latach 1944 - 1956 była zatrudniona, pełniła służbę
14 lub funkcję w aparacie bezpieczeństwa publicznego poza strukturami UB, SB lub IW, jeżeli podczas i w związku z tą działalnością wykonywała zadania śledcze i operacyjne związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości RP. Osoba której dotyczy powyższy przepis nie może uzyskać uprawnień kombatanckich z żadnego tytułu nawet gdyby okoliczności faktyczne mające lec u podstaw wydania pozytywnego rozstrzygnięcia zostały należycie udokumentowane.
15 Odnosząc powyższe do sprawy i opierając się na materiale dowodowym
16 w sprawie zebranym, organ wskazał, że jednostka, w której służyła strona brała udział w walkach z organizacjami mającymi za cel działania o wolność i suwerenność P.
17 Podniesiona przez stronę działalność polegająca na udzielaniu schronienia
18 w czasie wojny, pozostawała – zdaniem organu – bez wpływu na rozstrzygnięcie sprawy.
19 Pismem z dnia 10 grudnia 2015 r., uzupełnionym pismami z dnia 5 stycznia
20 2016 r. i z dnia 26 stycznia 2016 r., S.B. wystąpił ze skargą
21 do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję organu z dnia
22 [...] r. Wskazał, że przyznanie uprawnień kombatanckich należy mu się za okres działalności w czasie okupacji w [..] r., szczególnie za uratowanie życia człowiekowi.
23 W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
24 Ustanowiony na zasadzie prawa pomocy pełnomocnik skarżącego, będący adwokatem, w piśmie z dnia 24 kwietnia 2016 r. podtrzymał dotychczasowe stanowisko skarżącego oraz wniósł o zasądzenie na rzecz adwokata kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, oświadczając, że nie zostały one uiszczone ani w części, ani w całości. W dalszej kolejności podniósł, że zgodnie z art. 2 pkt 31 ustawy kombatanckiej, za działalność równorzędną z działalnością kombatancką uznaje się dawanie schronienia osobom narodowości żydowskiej lub innym osobom, za których ukrywanie w latach [..], ze względu na ich narodowość lub działalność na rzecz suwerenności i niepodległości RP – groziła kara śmierci. Pełnomocnik powołał stanowisko orzecznictwa sądowoadministracyjnego w powołanym przedmiocie.
25 Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:
26 Sąd dokonał oceny sprawy w świetle kryteriów legalności działań organu
27 w sprawie wywołanej skargą S.B. i uznał, że skarga nie zasługuje
28 na uwzględnienie.
29 Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich, stanowiły przepisy ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r.
30 o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji i okresu powojennego (Dz. U. z 2014 r., poz. 1206 ze zm., zwanej dalej: "ustawą kombatancką").
31 Stosownie do art. 25 ust. 1 ww. ustawy, osoby, które uzyskały uprawnienia kombatanckie na podstawie dotychczasowych przepisów, zachowują te uprawnienia,
32 z zastrzeżeniem wyrażonym w ust. 2. Jak wynika z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c ustawy kombatanckiej, pozbawia się uprawnień kombatanckich m.in. osoby, które w latach [..] pełniły służbę lub funkcję i były zatrudnione w strukturach UB, SB i Informacji Wojskowej, a także nadzorujących je komórkach jednostek zwierzchnich związanych ze stosowaniem represji wobec osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości RP.
33 W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie materiał dowodowy został zebrany
34 i rozpatrzony przez organ w sposób prawidłowy. Wynika z niego, że skarżący pełnił służbę w specjalnej formacji wojskowej KBW(w skrócie: "KBW"). Według oświadczenia złożonego przez skarżącego, które znajduje się w aktach administracyjnych sprawy, od [...] r. brał on czynny udział w walkach z organizacjami walczącymi o wolność i suwerenność RP. Powyższe potwierdza kwerenda archiwalna Instytutu Pamięci Narodowej, który w piśmie z dnia 30 czerwca 2015 r., podał, że skarżący pełnił służbę w KBW mp. i w okresie [..]. - r. brał udział w walkach zbrojnych z organizacjami, jak: NSZ, NZW, Zrzeszenie "W i N", AK, K W P.
35 Powyższych okoliczności skarżący nie kwestionował. W ocenie Sądu, okoliczności te zasadnie zostały przyjęte przez organ, jako podstawa do wydania decyzji w przedmiocie utraty uprawnień kombatanckich.
36 W świetle ugruntowanego stanowiska orzecznictwa sądowoadministracyjnego, celem ustawy z 1991 r. kombatanckiej było między innymi potępienie politycznej roli, jaką komunistyczna milicja i służby bezpieczeństwa odgrywały w stworzeniu reżimu komunistycznego i w represjach przeciw opozycji politycznej. Prawodawstwo to oparte jest na założeniu, że członkowie tych służb, których zadaniem było zwalczanie politycznych i zbrojnych organizacji walczących przed [..] rokiem o niepodległość Polski i odbudowę demokratycznego systemu politycznego, nie zasługują na przywileje, które zostały przyznane im przez ustawę kombatancką (por. wyrok NSA 25 kwietnia 2013 r., sygn. akt II OSK 2606/11, opubl. w Lex nr 1369077).
37 Pozbawić uprawnień kombatanckich można także osobę spoza struktur UB, S B lub Informacji Wojskowej, która tak, jak skarżący w ramach służby odbywanej w formacji KBW, uczestniczyła w walkach z niepodległościowym podziemiem, nawet w sposób nie w pełni dobrowolny (patrz wyroki NSA: z dnia 11 marca 2008 r., sygn. akt II OSK 199/07, opubl. w Lex nr 478889; z dnia 29 stycznia 2008 r., sygn. akt II OSK 1948/06, opubl. w Lex nr 494852). Skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela wyżej wymieniony pogląd.
38 Wpływu na powyższą ocenę nie mogła mieć podnoszona przez skarżącego okoliczność jego podeszłego wieku oraz pomocy udzielonej w okresie okupacji osobie ukrywającej się, za którą groziło skarżącemu i jego rodzinie niebezpieczeństwo ze strony okupanta. Skarżący występując w poczet organizacji ZBoWiD powołał udział w walkach z podziemiem niepodległościowym i uzyskał uprawnienia kombatanckie z tytułu utrwalania władzy ludowej. Powołana okoliczność jest w świetle prawa wystarczającą przesłanką do pozbawienia uprawnień kombatanckich. Fakt pełnienia służby i wykonywania działań, o jakich mowa w art. 21 ust. 2 pkt 4 ustawy kombatanckiej, powoduje utratę uprawnień kombatanckich niezależnie od postępowania skarżącego przed [...]r.
39 W ocenie Sądu, osoba której dotyczy powyższy przepis, nie może uzyskać uprawnień kombatanckich z żadnego innego tytułu, na co słusznie zwrócił uwagę organ w swej decyzji. Tak więc powoływany przez skarżącego w toku postępowania udział w walkach z UAP ("UPA"), także nie mógł uzasadniać odstąpienia przez organ od pozbawienia uprawnień kombatanckich z tytułu utrwalania władzy ludowej i walki z reakcyjnym podziemiem. Służba w aparacie bezpieczeństwa publicznego poza strukturami UB lub IW i wykonywanie podczas i w związku z tą działalnością zadań operacyjnych i śledczych, związanych bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej, stanowi również podstawę do wydania decyzji o pozbawieniu uprawnień kombatanckich, niezależnie z jakiego tytułu uprawnienia te zostały przyznane. KBW był wojskowo-policyjną formacją zbrojną Resortu BP, powstałą w [..]r. do walki z niepodległościowym podziemiem oraz zbrojnymi organizacjami ukraińskimi i niemieckimi (por. wyrok NSA z dnia 24 lutego 2006 r., sygn. akt II OSK 536/05, opubl. w Lex nr 194856).
40 Reasumując Sąd uznał zarzuty skargi za niezasadne. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał na fakty, które według treści normy obowiązującej i jej znaczenia ustalonego w drodze wykładni, miały istotny wpływ na wynik sprawy. Zaskarżona decyzja odpowiada przepisom prawa procesowego i materialnego, tak więc skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
41 Z tych względów, Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) orzekł, jak w pkt I sentencji wyroku, o oddaleniu skargi. Orzeczenie zawarte w pkt. II wyroku wydano na podstawie art. 250 tej ustawy, w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 461).