Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 24 marca 2016 r., II SA/Sz 1179/15

postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 24 marca 2016 r., II SA/Sz 1179/15

Sentencja

1 Dnia 24 marca 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie: Sędzia NSA Elżbieta Makowska po rozpoznaniu w dniu 24 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. B. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r. [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postepowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji p o s t a n a w i a oddalić wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi

Uzasadnienie

2 Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy postanowienie własne z dnia [...] odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza określającej środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia polegającego na budowie jednotorowej napowietrznej linii elektroenergetycznej o napięciu znamionowym kV. Postanowienie z dnia [...]. zostało doręczone stronom postępowania w dniu 24 sierpnia 2015 r.

3 W dniu 25 września 2015 r. T.B. nadał w urzędzie pocztowym skargę na ww. postanowienie, bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego . Skarga ta wpłynęła do Sądu w dniu 28 września 2015 r., a w dniu następnym, tj. 29 września 2015 r. Sąd przekazał skargę organowi administracji publicznej za pośrednictwem którego powinna być wniesiona, tj. Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu .

4 W dniu 2 października 2015 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze przekazało skargę wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu , wnosząc o jej odrzucenie jako wniesionej z uchybieniem terminu.

5 Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 27 października 2015 r., sygnatura akt II SA/Sz 1179/15, odrzucił skargę T.B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji uznając, że skarga została wniesiona po terminie.

6 Sąd pierwszej instancji stwierdził, że o terminie wniesienia skargi decyduje data złożenia jej bezpośrednio w siedzibie właściwego organu administracji bądź nadanie jej w polskim urzędzie pocztowym pod adresem tego organu. W przypadku zaś skierowania skargi bezpośrednio do sądu, dopiero moment nadania przesyłki zawierającej skargę do organu właściwego (tu: do Samorządowego Kolegium Odwoławczego ), należało uznać za dzień wniesienia skargi. W sprawie tej nastąpiło to 29 września 2015 r., co oznacza, że niezachowany został ustawowy trzydziestodniowy termin przewidziany do wniesienia skargi. Sąd dodał jednakże, że nawet ta okoliczność przekazania przez sąd skargi organowi właściwemu w dniu następnym po otrzymaniu skargi nie ma wpływu na ocenę, czy skargę wniesiono w terminie, bowiem już na adres sądu skarżący nadał skargę z dwudniowym uchybieniem ustawowego terminu.

7 Skarżący na to postanowienie wniósł zażalenie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W zażaleniu podniósł, że SKO zataiło przed Sądem pierwszej instancji fakt, że skarżący skan skargi z 23 września 2015 r. przesłał na adres e-mail SKO w terminie ustawowych trzydziestu dni, tj. w dniu 23 września 2015 r. Z uwagi jednak na wpisanie nieprawidłowego adres e-mail organu (który to adres, jak twierdzi skarżący, otrzymał od jednego z członków SKO ), wiadomość nie została dostarczona. W związku z tym, 24 września 2015 r. ponownie przesłał organowi na prawidłowy już adres e-mail skan skargi, zaś w dniu następnym nadał w urzędzie pocztowym oryginał skargi bezpośrednio na adres WSA . Ponadto, uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, skarżący wskazał na ciężką sytuację, w jakiej znalazł się z powodu poważnej choroby nowotworowej wspólnika, co spowodowało, że wzrosła ilość jego obowiązków związana z częstymi wyjazdami.

8 Postanowieniem z dnia 2 lutego 2016 r., sygn. akt II OZ 95/16, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie skarżącego na ww. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego , wskazując, że skoro skarżący zaskarżone postanowienie SKO otrzymał 24 sierpnia 2015 r., to wynikający z art. 53 § 1 P.p.s.a. termin do wniesienia skargi upływał 23 września 2015 r. Do tego dnia skarżący ani bezpośrednio w siedzibie organu, ani za pośrednictwem poczty adresatem czyniąc organ, ani też nawet drogą elektroniczną, nie wniósł skargi na postanowienie SKO z [...] r. Skargę na postanowienie skarżący nadał drogą pocztową dopiero 25 września 2015 r. (już uchybiając ustawowemu terminowi) i wysyłając ją bezpośrednio na adres WSA , który w dniu następnym po wpłynięciu skargi, tj. 29 września 2015 r., wysłał ją do SKO . Skarżący nie dochował zatem terminu do wniesienia skargi, bowiem w tym przypadku – dla oceny zachowania terminu – decydująca była data nadania (przekazania) tej skargi przez sąd administracyjny organowi administracji.

9 Odnosząc się natomiast do zarzutu zatajania przez SKO korespondencji otrzymywanej od skarżącego drogą elektroniczną, co miało na celu "wprowadzić w błąd" Sąd pierwszej instancji i "wyłudzić korzystną dla inwestora farm wiatrowych decyzję", NSA wyjaśnił, że w przekazanych do Sądu pierwszej instancji razem ze skargą aktach administracyjnych znajduje się skan skargi przesłanej na pocztę elektroniczną SKO w dniu 24 września 2015 r. Jednakże by można było mówić o skutecznym wniesieniu drogą elektroniczną skargi, to skarżący musiałby uzupełnić jej brak formalny i skargę własnoręcznie podpisać, co zostało wcześniej omówione. Jednak w tej sprawie, z uwagi na fakt, że skan skargi został przesłany drogą elektroniczną dzień po upływie ustawowego terminu do wniesienia tego środka zaskarżenia, to niewezwanie skarżącego do podpisania pisma pozostaje bez wpływu na ocenę terminowości wniesienia skargi na postanowienie SKO z [...]r. A już z całą pewnością, zdaniem NSA, bez znaczenia pozostaje powoływanie się skarżącego na przesłanie skargi drogą elektroniczną w terminie przewidzianym do jej wniesienia, tj. w dniu 23 września 2015 r., w sytuacji gdy wiadomość ze skanem tej skargi została w tym dniu wysłana na nieprawidłowy adres e-mail organu, co oznacza, że nie została w tym dniu organowi dostarczona.

10 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

11 Zgodnie z brzmieniem art. 86 § 1 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) zwanej dalej: "P.p.s.a.", jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócić termin. Przy czym, w myśl art. 86 § 2 P.p.s.a., przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, jeżeli uchybienie terminu nie powoduje dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 p.p.s.a.). W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2). Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są przedmiotem skargi (art. 87 § 3). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4).

12 Jak wynika z przywołanych powyżej przepisów, przywrócenie terminu jest uwarunkowane łącznym spełnieniem wskazanych w nich przesłanek. Brak choćby jednej z nich uniemożliwia zaś przywrócenie terminu.

13 W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości, że skarżący złożył swoją skargę z uchybieniem trzydziestodniowemu terminowi do jej wniesienia, o czym przesądził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 2 lutego 2016 r. o sygn. akt II OZ 95/16. Wątpliwości Sądu nie budzi również to, że uchybienie wskazanemu terminowi spowodowało dla skarżącego ujemne skutki w toku postępowania sądowego w postaci utraty prawa do merytorycznego rozpoznania jego skargi.

14 Niekwestionowane także jest to, że składając wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, skarżący dokonał czynności, której nie dokonał w terminie. Złożenie przedmiotowego wniosku nastąpiło zaś w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu (9 listopada 2015 r. – data doręczenia skarżącemu postanowienia z dnia [...] stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia skargi, 12 listopada 2015 r. r. – data nadania wniosku w urzędzie pocztowym), a wniosek ten nie był przedwczesny, mimo iż skarżący wraz z nim złożył zażalenie na postanowienie z dnia [...] o odrzuceniu skargi.

15 Sąd podziela bowiem stanowisko wyrażone w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2013 r. o sygn. II OZ 805/13 (dostępne w CBOSA), w którym stwierdzono, że "brak jest podstaw do przyjęcia jako utrwalonego w orzecznictwie sądowoadministracyjnym stanowiska, że niedopuszczalne jest jednoczesne wniesienie środka odwoławczego od rozstrzygnięcia sądu opartego na fakcie uchybienia terminu do dokonania czynności procesowej wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności", oraz że "fakt równoczesnego złożenia zażalenia na (...) postanowienie i wniesienia wniosku o przywrócenie terminu nie może uzasadniać stwierdzenia, że wniosek ten jest przedwczesny. Nie ma też żadnych przeszkód, by nie został on rozpoznany w późniejszym czasie, już po rozpoznaniu zażalenia".

16 Sąd zważył przy tym na fakt, że skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi do Sądu, pomimo że art. 87 § 3 P.p.s.a., wymaga, by taki wniosek został wniesiony za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są przedmiotem skargi. Sąd nie uznał jednak, aby mogło to stanowić wystarczającą przesłankę do uznania wniosku za niedopuszczalny w rozumieniu art. 88 P.p.s.a. Zasada składania takiego wniosku za pośrednictwem organu wynika bowiem z tego, że sąd powinien dysponować aktami sprawy, a one pozostają z reguły w posiadaniu organu. Jednak odstępstwo od tej zasady należy przyjąć w sytuacji, gdy skarga została złożona z uchybieniem terminu, strona – nieświadoma tego uchybienia – nie wystąpiła, wraz ze złożeniem skargi, z wnioskiem o przywrócenie terminu, i o zaistniałym uchybieniu dowiedziała się na późniejszym etapie postępowania (np. w chwili otrzymania postanowienia o odrzuceniu skargi). Zatem w takim przypadku, gdy skarga znajduje się już w sądzie wraz z aktami sprawy przekazanymi przez organ, niecelowe byłoby składania wniosku o przywrócenie terminu za pośrednictwem organu i w pełni dopuszczalne jest przyjęcie do rozpoznania wniosku złożonego bezpośrednio do sądu, jak miało to miejsce w rozpoznawanej sprawie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 stycznia 2011 r., sygn. akt II OZ 1343/2010, LEX nr 743819; postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lipca 2013 r., sygn. akt I SA/Rz 358/13 - dostępne w CBOSA).

17 Przystępując do merytorycznej oceny wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, należy mieć na uwadze, że zgodnie z art. 86 § 1 P.p.s.a. przywrócenie uchybionego terminu możliwe jest w sytuacji, kiedy uchybienie to nie było zawinione przez stronę i na niej spoczywa także obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu, o czym stanowi art. 87 § 2 P.p.s.a.

18 Odnosząc się do kwestii uprawdopodobnienia okoliczności, wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu należy zauważyć, że zgodnie z poglądami wyrażonymi w orzecznictwie, jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu procesowego należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można się domagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Przywrócenie terminu nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Natomiast przywrócenie może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 1998 r., sygn. akt I SA/Ka 1718/96, niepubl.), a do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą. W orzecznictwie przyjmuje się zgodnie, że uprawdopodobnienie istnienia danej okoliczności jest środkiem zastępczym dowodu w ścisłym tego słowa znaczeniu i nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 czerwca 2002 r., sygn. akt II SA/Ka 1977/00, niepubl.). Tak więc, osoba zainteresowana przywróceniem terminu ma uprawdopodobnić brak swojej winy, czyli powinna uwiarygodnić odpowiednią argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna.

19 Zdaniem Sądu, skarżący nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy, ponieważ braku należytej staranności we wnoszeniu skargi do sądu nie można kwalifikować jako brak winy. Niewystarczające jest przy tym samo prawidłowe skonstruowanie skargi i właściwe wskazanie w jej treści, do kogo skarga jest adresowana oraz za pośrednictwem jakiego organu ma być wniesiona. Warunkiem skutecznego wniesienia skargi jest bowiem dochowanie trybu, o jakim mowa w art. 54 § 1 P.p.s.a. Skarżący sam przyznał, że popełnił omyłkę wysyłając w ostatnim dniu terminu do wniesienia skargi, tj. w dniu 23 września 2015 r. skargę za pośrednictwem poczty elektronicznej na błędny adres mailowy organu Kolegium. Wprawdzie skarżący oświadczył, że adres poczty elektronicznej, na który wysłał skargę w dniu 23 września 2015 r. został mu podany przez jednego z członków Kolegium, jednak w żaden sposób nie uprawdopodobnił tej okoliczności, zatem przedmiotowe wyjaśnienia, zdaniem Sądu, nie można uznać za wiarygodne. Jednocześnie, wskazać należy, że przesłanie skargi na błędny adres nie może być uznane za przyczynę usprawiedliwiającą uchybienie terminu, gdyż okoliczność ta nie ma charakteru przeszkody niedającej się przezwyciężyć, przeciwnie, świadczy o niedochowaniu należytej staranności przez stronę i stanowi błąd, za który ponosi ona winę.

20 W ocenie Sądu, usprawiedliwieniem dla nienależytej dbałości o własne interesy nie może być również choroba wspólnika skarżącego i związany z nią wzrost ilości obowiązków zawodowych skarżącego. Sąd ma świadomość, że sytuacja życiowa, w jakiej obecnie znajduje się skarżący może być w związku z powyższą sytuacją trudna i stresująca, jednak nie wykazał on, aby w jego przypadku był to stan na tyle nadzwyczajny (tj. nagły czy charakteryzujący się wyjątkowymi okolicznościami przebiegu), że aż utrudniający mu normalne, racjonalne podejmowanie czynności w sprawie.

21 Konkludując, przywrócenie terminu jest instytucją służącą ochronie zainteresowanego przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu. Taka ochrona przysługuje jednak wyłącznie w przypadku, kiedy strona skarżąca nie mogła dokonać czynności procesowej w terminie z przyczyn od siebie niezależnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 707/2004, dostępne w CBOSA). Przyczyn zaś takich w rozpoznawanej sprawie Sąd nie stwierdził.

22 W tym stanie sprawy, na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a., Sąd orzekł o oddaleniu wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia skargi jako nieuzasadnionego.