Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 16 stycznia 2019 r., II SA/Sz 1074/18

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 16 stycznia 2019 r., II SA/Sz 1074/18

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Windak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj, Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska Protokolant starszy sekretarz sądowy Alicja Poznańska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 16 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi J. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie świadczenia wychowawczego oddala skargę.

Uzasadnienie

2 Decyzją z dnia [...] r. Wójt Gminy G. przyznał J. D. świadczenie wychowawcze na dziecko – M. D., na okres od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r.

3 Pismem z dnia 24 maja 2018 r. Wojewoda Z. poinformował Wójta Gminy G., że S. D. od lutego 2015 r. do chwili obecnej jest aktywny zawodowo na terenie A. i w przypadku rodziny J. i S. D. mają zastosowanie przepisy koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego od 1 marca 2015 r. do chwili obecnej.

4 Po uzyskaniu powyższej informacji Wójt Gminy G. decyzją z dnia [...] r., powołując się na art. 2 pkt 15, art. 11, art. 13 ust. 2 i ust. 2a, art. 16 ust. 2, 6 i 7, art. 20, art. 27 ust. 1, art. 28 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2017 r. poz. 1851 ze zm.) oraz art. 163 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.), uchylił decyzję własną z dnia [...] przyznającą J. D. świadczenie wychowawcze na dziecko M. D..

5 J. D. odwołała się od decyzji z dnia [...] r. zarzucając jej naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. wyrażające się w braku podjęcia czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a także przyjęciu za udowodnioną okoliczność będącą podstawą uchylenia decyzji przyznającej prawo do świadczenia wychowawczego na dziecko, tj. uznanie, że w przypadku Państwa D. mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, mimo braku przeprowadzenia jakiegokolwiek postępowania dowodowego na podstawie którego można by przeprowadzić ocenę, czy faktycznie okoliczność ta została udowodniona, a co za tym idzie – braku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego. W uzasadnieniu odwołania strona podniosła, że S. D. od [...] r. jest zatrudniony na stanowisku [...] u polskiego pracodawcy, wykonując swoją pracę niekiedy poza granicami kraju. Nigdy nie starał się o jakiekolwiek świadczenia na dziecko poza granicami ponieważ nie przysługiwało mu takie uprawnienie.

6 W wyniku rozpoznania sprawy na skutek złożonego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] r., nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 4, art. 11, art. 27 ust. 1 i art. 28 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

7 Uzasadniając decyzję Kolegium przytoczyło treść art. 27 ust. 1 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci oraz art. 155 k.p.a. Organ wyjaśnił, że w przypadku gdy zachodzi koordynacja systemów zabezpieczenia społecznego decyzję w sprawie prawa do świadczenia wychowawczego wydaje Wojewoda, a nie jak nastąpiło w przedmiotowej sprawie GOPS G. . Uchylenie decyzji wydanej przez nieuprawniony organ wynika z obowiązujących przepisów zaś organ I instancji w decyzji zawarł informację, iż sprawę tą przekazał do Wojewody Z., który ponownie zajmie się uprawnieniem J. D. do świadczenia wychowawczego na dziecko.

8 J. D., działając poprzez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżyła opisaną wyżej decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie zarzucając jej nierozpoznanie istoty sprawy, tj. naruszenia art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. art. 80 k.p.a. wskazując na brak podjęcia przez organ I instancji czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a także przyjęciu za udowodnioną okoliczność będącą podstawą uchylenia decyzji przyznającej prawo do świadczenia wychowawczego na dziecko, co skutkowało uznaniem, że w przypadku Państwa D. mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji.

9 W ocenie skarżącej, Kolegium nie zrozumiało istoty odwołania, czego skutkiem był brak jego merytorycznego rozpoznania. Organ I instancji nie przeprowadził postępowania dowodowego, które potwierdziłoby fakt podjęcia zatrudnienia przez S. D. na terenie A. od lutego 2015 r., a co za tym idzie naruszył zasadę prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), a nadto podjął decyzję bez wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, przez co za jej podstawę powziął okoliczność nieudowodnioną. Mąż skarżącej przebywa poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej, jednakże nie mają i nie miały do niego zastosowania przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

10 S. D. od 6 lutego 2015 r. jest zatrudniony na stanowisku [...] w "[...]" Spółka z o.o. z siedzibą w Ś.. Od momentu podjęcia zatrudnienia wykonuje swoją pracę w miejscu wskazanym przez pracodawcę – w zależności od zleceń. Raz pracuje na terenie Polski, raz za granicami kraju. Za swoją pracę otrzymuje wynagrodzenie w polskiej walucie. Posiada polski rachunek bankowy i jak już wskazano – jest zatrudniony u polskiego pracodawcy. Sam fakt, że część zadań zleconych przez pracodawcę wykonuje poza granicami kraju nie może świadczyć o tym, że mają wobec niego zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

11 Następnie, powołując się na przepis art. 8 ust. 1 pkt 4 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci, skarżąca stwierdziła, że sytuacja w przepisie tym opisana nie ma miejsca w niniejszej sprawie. Mąż skarżącej jest zatrudniony u polskiego pracodawcy a w umowie o pracę wskazano miejsce jej wykonywania, tj. siedzibę firmy. Fakt, że pracodawca posiada również zagraniczne zlecenia i wysyła swoich pracowników do ich wykonania, nie stanowi o tym, że za granicą, w miejscu wykonywania pracy, pracownikom przysługuje świadczenie o podobnym charakterze do świadczenia wychowawczego. Skarżąca podkreśliła, że mąż nigdy nie starał się o jakiekolwiek świadczenia na dziecko poza granicami kraju, ponieważ nie przysługiwało mu takie uprawnienie. Samo oparcie decyzji na oświadczeniu skarżącej, która zgodnie z prawdą wskazała, że w chwili składania wniosku jej mąż wykonywał zlecenie na terenie A. nie mogło stanowić podstawy by uznać, że wobec Państwa D. mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

12 Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie.

13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje.

14 Podstawę materialnoprawną wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2017 r. poz. 1851 ze zm.), dalej określanej jako "ustawa". Zgodnie z art. 16 ust. 1-8 tej ustawy:

15 1. W przypadku gdy osoba, o której mowa w art. 4 ust. 2, lub członek rodziny tej osoby przebywa poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy przekazuje wniosek wraz z dokumentami wojewodzie.

16 2. W przypadku przebywania osoby, o której mowa w art. 4 ust. 2, lub członka rodziny tej osoby w dniu wydania decyzji przyznającej świadczenie wychowawcze lub po dniu jej wydania poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, o którym mowa w ust. 1, organ właściwy występuje do wojewody o ustalenie, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

17 3. Przepisów ust. 1 i 2 nie stosuje się w przypadku wyjazdu poza granice Rzeczypospolitej Polskiej lub pobytu turystycznego, leczniczego lub związanego z podjęciem przez dziecko kształcenia poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

18 4. W przypadkach, o których mowa w ust. 1 i 2, wojewoda ustala, czy w przekazanej sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

19 5. W przypadku gdy wojewoda w sytuacji, o której mowa w ust. 1, ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, wydaje decyzję zgodnie z art. 11.

20 6. W przypadku gdy wojewoda w sytuacji, o której mowa w ust. 2, ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy uchyla decyzję przyznającą świadczenie wychowawcze za okres, w którym osoba podlega ustawodawstwu w zakresie świadczeń na rodzinę w innym państwie, o którym mowa w ust. 1, w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

21 7. W przypadku, o którym mowa w ust. 6, wojewoda wydaje decyzję w sprawie świadczenia wychowawczego zgodnie z art. 11 od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa, o którym mowa w ust. 1, w zakresie świadczeń na rodzinę w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

22 8. W przypadku gdy wojewoda ustali, że w sprawie nie mają zastosowania przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego:

23 1) przekazuje sprawę organowi właściwemu w celu ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego – w przypadku, o którym mowa w ust. 1;

24 2) informuje o tym fakcie organ właściwy – w przypadku, o którym mowa w ust. 2.

25 Stosownie do art. 2 pkt 15 ustawy, ilekroć w ustawie jest mowa o przepisach o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego – oznacza to rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. Urz. UE L 166 z 30.04.2004, str. 1, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 5, t. 5, str. 72, z późn. zm.) oraz rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczące wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. Urz. UE L 284 z 30.10.2009, str. 1, z późn. zm.).

26 W orzecznictwie wielokrotnie wyjaśniano, że celem stosowania przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego jest rozwiązanie występujących przypadków kolizji norm i wyeliminowanie kumulacji świadczeń, a nie pozbawienie strony uprawnień do świadczeń. Akty te zawierają reguły pozwalające na unikanie negatywnych następstw podlegania systemom zabezpieczenia społecznego różnych państw w sytuacji, gdy osoby uprawnione do świadczeń objętych przepisami o koordynacji podejmują pracę w jednym lub w kilku państwach członkowskich Unii. Umożliwiają ustalenie ustawodawstwo państwa, któremu podlega osoba pracująca lub prowadząca działalność za granicą (por. wyrok NSA z dnia 18 października 2018 r., sygn. akt I OSK 1696/18, wyrok NSA z dnia 2 lipca 2018 r., sygn. akt I OSK 390/18).

27 Z powołanego wyżej przepisu art. 16 ust. 1 ustawy wynika, że w przypadku gdy np. ojciec dziecka (jeden z członków rodziny) przebywa poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy przekazuje wniosek wraz z dokumentami wojewodzie. To wojewoda staje się wówczas organem uprawnionym do rozpoznania wniosku o przyznanie świadczenia wychowawczego.

28 W rozpoznawanej sprawie organ I instancji uzyskując informację od Wojewody, że w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, zobowiązany był, na podstawie art. 16 ust. 6 ustawy, uchylić własną decyzję z [...] r. przyznającą świadczenie wychowawcze.

29 Odnosząc się w tym zakresie do zarzutów skargi zasadniczo kwestionujących ustalenia Wojewody przyjęte za podstawę faktyczną wydanej decyzji wyjaśnić należy, że przyjęta przez ustawodawcę procedura postępowania w takich przypadkach nie przyznaje organowi I instancji, jak i Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu uprawnień do weryfikowania twierdzeń Wojewody co do ustalenia przezeń swojej właściwości rzeczowej do rozpoznania sprawy. Organy nie miały zatem podstaw do prowadzenia postępowania wyjaśniającego w przedmiocie stwierdzenia przez Wojewodę, że w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, o których mowa w art. 16 ust. 4 ustawy.

30 Zaskarżona decyzja, utrzymująca w mocy decyzję o uchyleniu przyznanych świadczeń wychowawczych, nie przesądza przy tym merytorycznie o prawie skarżącej do tego świadczenia. Właściwym bowiem rzeczowo w sprawie okazał się Wojewoda, którego rolą stało się rozpoznanie sprawy wniosku skarżącej o przyznanie świadczenia wychowawczego przy uwzględnieniu przepisów unijnych oraz oceny uprawnień małżonka skarżącej do tego rodzaju świadczenia w państwie członkowskim Unii.

31 Dla porządku prawnego Sąd zwraca uwagę, że przywołanie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji art. 155 k.p.a. było niezasadne. Postępowanie administracyjne w analizowanej sprawie nie było prowadzone w trybie określonym tym przepisem prawa, a ponadto wymagałoby uprzedniego wyrażenia zgody strony postępowania na zmianę decyzji ostatecznej. Uchylenie decyzji ostatecznej organu I instancji z dnia [...] r. umożliwiał wprost przepis art. 16 ust. 6 ustawy, co przewiduje również art. 163 k.p.a. Za oczywistą omyłkę Sąd uznał również wskazanie przez Kolegium N. jako terenu aktywności zawodowej męża skarżącej, zamiast A. , jak podał Wojewoda w piśmie z dnia 24 maja 2018 r. (karta – 8 akt administracyjnych). Uchybienia te nie miały żadnego wpływu na wynik sprawy.

32 Podsumowując, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.) orzekł o jej oddaleniu.