Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 13 maja 2005 r., SA/Rz 1773/03

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 13 maja 2005 r., SA/Rz 1773/03

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Robert Sawuła /spr./ Sędziowie WSA Zbigniew Czarnik AWSA Magdalena Józefczyk Protokolant: st.sekr.sąd.B.Krztoń po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi T. W. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w R. z dnia [...] października 2003 r. nr [...] w przedmiocie zmian w operacie ewidencji gruntów I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] sierpnia 2003 r., Nr [...]; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w R. na rzecz skarżącego T. W. kwotę 30 zł (trzydzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie

2 SA/Rz 1773/03

UZASADNIENIE

3 Przedmiotem skargi T. W. jest decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w R. z dn. [...].10.2003r. Nr [...] w przedmiocie wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów. W sprawie postępowanie prowadził Starosta [...], do którego wniosek o sprostowanie błędów w ewidencji gruntów odnośnie działek nr 45/4 i 31 położonych w M. złożyły I. P. i M. P. Wniosek argumentowano tym, że działki te w przeszłości miały dostęp do drogi publicznej oznaczonej jako działka ewid. Nr 1224/1, a na mapie ewidencyjnej oddzielone są od drogi publicznej działką Nr 21. Organ w toku postępowanie zgromadził dokumenty w postaci wypisów z rejestrów gruntów, przeprowadził także oględziny działek, ujawniając spadkobierców właściciela działki nr 21 – P. W. i zapewniając im czynny udział w postępowaniu. Zastrzeżenia w postępowaniu odnośnie zmiany konfiguracji działek nr 31 i 45/4 złożył T. W. – jeden ze spadkobierców po P. W.

4 Starosta [...] decyzją z dn. [...].08.2003r. Nr [...] orzekł o wprowadzeniu zmian w operacie ewidencji gruntów wsi M. gmina [...] polegające na wykreśleniu działki nr 45/4 o pow. 0,68 ha, stanowiącej własność I. P. i wpisaniu w to miejsce działki Nr 45/5 o pow. 0,69 ha, wykreśleniu działki Nr 31 o pow.0,22 ha, stanowiącej własność M. P. i T. P. i wpisaniu w to miejsce działki Nr 31/1 o pow. 0,23 ha, wykreśleniu działki Nr 21 o pow. 0,21 ha utworzonej na rzecz P. W. i wpisaniu w to miejsce działki Nr 21/1 o pow.0,19 ha. Organ wywiódł, iż przeprowadzona analiza operatów ewidencyjnych wsi M. założonego w 1971r. z wprowadzonymi zmianami w 1976r. oraz odnowienia operatu dokonanej w 1984r. wykazać miała rozbieżności w przebiegu granic pomiędzy działkami Nr 31 i 45/4 (powstałej z działki Nr 45) a działką Nr 21. Odnowienie operatu polegało na przeskalowaniu mapy z 1:2880 na 1:2000. Powołując się na wynik przeprowadzonych oględzin Starosta [...] wskazuje w powyższej decyzji, że granice na gruncie między działkami Nr 31 i 45/4 są zgodne z granicami wykazanymi w części kartograficznej operatu ewidencyjnego z 1971r. Stwierdzono ponadto, że działki Nr 28,29,30,31 i 45/4 w odnowionym operacie zostały pomniejszone, natomiast powierzchnia działki nr 21 zwiększyła się. Zlecono opracowanie mapy uzupełniającej w celu doprowadzenia do zgodności odnowionego operatu ewidencji gruntów ze stanem prawnym wynikającym z wydanych aktów własności ziemi, zaś zgłoszone zastrzeżenia przez T. W. zostały potraktowane przez organ jako domaganie się dalszego sprostowania błędów odnośnie ujawnienia w operacie ewidencji gruntów działki Nr 20 wykazanej w pouwłaszczeniowym operacie ewidencji gruntów. Tu wskazano, iż w tej sprawie organ prowadzi odrębne postępowanie. W podstawie prawnej powołano się na dyspozycję art.104 ustawy z dn.14.06.1960r. – kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednol. Dz.U. Nr 98 z 2000r., poz.1071 ze zm., zwany dalej k.p.a.), art.20 i 22 ustawy z dn.17.05.1989r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jednol. Dz.U. Nr 100 z 2000r., poz.1086 ze zm., zwana dalej Pgik), §§ 44 pkt 2, 45, 46 ust.1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dn.29.03.2001r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. Nr 38, poz.454, zwane dalej "Rozp.ewid.").

5 Odwołanie od powyższej decyzji (błędnie nazwanej "zażaleniem") wniósł T. W., domagając się jej uchylenia. Odwołujący się zarzucał, że starosta poprzez wprowadzone zmiany ograniczył powierzchnię działki Nr 21 o 2 a na korzyść właścicieli działek Nr 31 i 45/4, a prowadzący pomiary geodeta "kierował się płotem", a nie aktualną mapą. T. W. wyjaśnił, że wyraził zgodę na przywrócenie stanu sprzed uwłaszczenia wszystkich działek, a nie ograniczenie się tylko do działek wnioskodawczyń. Podał również, że jego ojciec nigdy nie posiadał działki Nr 21 o pow. 0,21 ha, ale także jej powierzchnia nie wynosiła 0,19 ha. Swoje pismo w sprawie odwołujący się uznał za "żądanie i ugodę", a nie wniosek o wydanie odrębnego orzeczenia w sprawie, co traktuje jako powód do obciążania go kosztami prac geodezyjnych.

6 [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w R. opisaną na wstępie decyzją z dn. [...].10.2003r. nie uwzględnił odwołania T. W. i orzekł o utrzymaniu zaskarżonej decyzji w mocy. W podstawie prawnej organ powołał art.138 § 1 pkt 1 k.p.a., art.20 ust.1 i 2, art.7b ust.2 pkt 2 Pgik oraz §§ 46 ust.2 pkt 2, 47 ust.3 Rozp.ewid. Organ odwoławczy uznał, że w 1984r. na bazie opracowanej mapy zasadniczej w skali 1:2000 odnowiono operat ewidencji gruntów i wówczas mylnie wykazano przebieg granic działki Nr 21 polegający na przedłużeniu jej w kierunku wschodnim, obejmując część gruntów działek Nr 31 i 45. Zdaniem II instancji przeprowadzone oględziny na gruncie wykazały, iż stan na mapie nie odzwierciedla stanu faktycznego na gruncie, ani stanu na mapie, która stanowiła podstawę do uwłaszczeń. Wywodząc o braku podstaw prawnych do podważenia ostatecznej decyzji uwłaszczeniowej oraz wskazując na rolę, jaka pełni ewidencja gruntów, mając na względzie iż organ I instancji wszczął odrębne postępowanie w celu dokonania dalszych zmian w ewidencji gruntów (mających m.in. ujawnić drogę – działkę nr ewid. 20) – organ odwoławczy uznał słuszność wydanej decyzji przez Starostę [...],

7 Skargę na tę ostatnią decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego – Ośrodek Zamiejscowy w Rzeszowie wniósł T. W., wnosząc o jej uchylenie. Zdaniem skarżącego decyzja organu I instancji doprowadziła do wybiórczego przywrócenia stanu przeduwłaszczeniowego, odnoszącego się do dwóch działek. T. W. wywodzi, że oczekiwał zaspokojenia roszczeń z tytułu pomniejszenia działki Nr 21 swego ojca, względnie o przywrócenie stanu przeduwłaszczeniowego działki Nr 21. Przywołując wyjaśnienia organu odwoławczego wskazał, że wnioskodawczynie winny wystąpić do sądu cywilnego o ustalenie własności, a nie wybiórczo dochodzić sprostowania błędów w postępowaniu przed organami geodezyjnymi. Skarżący zarzucił, że w podobnej sytuacji organy geodezyjne odmówiły mu zastosowania takiego trybu i był zmuszony do korzystania z drogi sądowej.

8 W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, obszernie powtarzając stan faktyczny sprawy i przytaczając uzasadnienie prezentowane w zaskarżonej decyzji.

9 Skarżący w odrębnym piśmie procesowym złożonym w dniu rozprawy wywodził, iż decyzja podważa akt ustalenia aktu własności ziemi, jaki uzyskał jego ojciec w 1975r.

10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

11 W niniejszej sprawie skarga została złożona do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r., dlatego też z mocy art.97 § 1 ustawy z dn.30.08.2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1271 ze zm., zwana dalej Pwsa) podlega rozpatrzeniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (ustawa z dn.30.08.2002r., Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm., zwana dalej Ppsa). Ta reguła intertemporalna ma zastosowanie w niniejszej sprawie. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

12 Zdaniem sądu skarga jest uzasadniona, aczkolwiek nie wyłącznie z przyczyn wskazywanych w skardze i piśmie skarżącego z dn.13.05.2005r. Sąd nie podziela zarzutu, jakoby zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja Starosty [...] naruszały akt własności ziemi z dn. [...].02.1975r. Nr [...] wydany na rzecz P. W. przez Naczelnika Powiatu [...]. Z tegoż aktu wynika, że P. W. został uwłaszczony dwoma działkami o nr 21 i 1063/3 o łącznej powierzchni 0,23 ha. Z kopii rejestru gruntów sporządzonego w 1971r. wynika, że działka nr 21 miała powierzchnię 9a, zaś działka nr 1063/3 – 14a. Z tej przyczyny, choć sąd podkreśla, że twierdzenia skarżącego o uszczuplaniu działki nr 21 na rzecz właścicieli działek sąsiednich nie wydają się być trafne w aspekcie powierzchni tej działki w stanie przeduwłaszczeniowym, to jednak decyzja organu I instancji mocą której powierzchnię działki nr 21 ograniczono do 19a, nie może być uznana za takie rozstrzygnięcie, które afirmuje stan własności tych działek ujawniony w aktach prawnych. Zasadne są więc te wywody skargi, które akcentują, iż cała działka nr 21 wymagałaby sprostowania jej granic i powierzchni. Działania organu, który w uzasadnieniu decyzji I instancji wskazał, że podjęto w tej sprawie odrębne postępowanie, nie sanuje tej wadliwości, skoro obowiązkiem starosty jest utrzymywanie operatu ewidencji gruntów w stanie aktualności (§ 44 pkt 2 Rozp.wyk.). Ograniczenie się w takiej sytuacji tylko do przywrócenia tej zgodności w części dotyczącej granic działek nr 45/4 i 31 naruszyło cyt. przepis. Sąd bada zgodność zaskarżonych decyzji na dzień ich wydania. Z tego względu fakt, że Starosta [...] kolejną decyzją z dn. [...].11.2003r. Nr [...] orzekł o wprowadzeniu zmian w operacie ewidencji gruntów dotyczących działek nr 21/1, 22, 28, 29 i 30 nie może stanowić argumentu za legalnością wydanej decyzji przez ten organ w dn. [...].08.2003r.

13 Innego rodzaju uchybieniami procesowymi, jakich dopuścił się organ I instancji, była wadliwość odnośnie prawidłowości ustalenia przymiotu stron postępowania. Starosta [...] przyjął mianowicie, że spadkobiercami po P. W. są Z. K., J. W., J. K., C. P., A. S. i T. W. Ustalenie to organ przyjął odbierając oświadczenie innych stron postępowania – I. P. i T. P.a (por. k.20 akt I instancji). Następnie organ przyjął wg oświadczenia A. S., że spadkobiercami po Z. K. są: K. K., P. K., D. K. i M. K. Rzecz jednak w tym, że oświadczeń tych organ nie zweryfikował, ani nie wezwał tak ujawnionych spadkobierców do złożenia oświadczenia, czy istotnie są spadkobiercami, czy też np. odrzuciły spadek i czy ewentualnie nie dysponują aktem stwierdzającym ten fakt. W trakcie rozprawy skarżący T. W. przyznał, że prawdopodobnie toczyło się jakieś postępowanie spadkowe po ojcu P. W., ale nie był w stanie precyzyjnie określić formy jego zakończenia. Te okoliczności winny być przez organ wyjaśnione, albowiem od tego jest uzależniona kwestia przymiotu strony postępowania. Brak podjęcia takich działań oznacza, że decyzje zapadły z naruszeniem obowiązku wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art.7 i 77 § 1 k.p.a.), co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

14 Organ winien także uzupełnić akta sprawy o wypisy z ksiąg wieczystych odnośnie działek, wobec których podejmowane było rozstrzygnięcie. Prowadząc ponownie postępowanie organ winien rozważyć także samą zasadność uruchomienia trybu wprowadzania zmian w ewidencji gruntów odnośnie zmiany granic i powierzchni działki nr 21 i innych działek, w sytuacji gdy zaistniałby spór odnośnie własności nieruchomości. W orzecznictwie sądowym wypowiedziano pogląd o tym, że w działaniach podejmowanych na podstawie przepisów Rozdziału 3 Rozp. wyk. nie mieści się korekta, kwalifikowana, jako będąca wynikiem błędu, zapisu dotyczącego istotnej zmiany granic i powierzchni nieruchomości, nawet wówczas gdy jego zaistnienie wydaje się być wysoce prawdopodobne, jeżeli co do zasady owa korekta jest kwestionowana, a spór wynikły na tym tle nosi znamiona sporu o własność nieruchomości (tak WSA w Rzeszowie w wyroku z dn.26.10.2004r. SA/Rz 2070/02, niepubl.). Zasadnie w takiej sytuacji należałoby skierować żądania wnioskodawczyń na drogę postępowania przed sądem powszechnym w trybie art.10 ust.1 ustawy z dn.6.07.1982r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz.U. Nr 124 z 2001r., poz.1261 ze zm.), stanowiącym iż w razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym, osoba, której prawo nie jest wpisane lub wpisane jest błędnie albo jest dotknięte wpisem nie istniejącego obciążenia lub ograniczenia, może żądać usunięcia niezgodności. Bez uzupełnienia akt sprawy o dane z ksiąg wieczystych odnośnie działek objętych postępowaniem prowadzonym przez organy orzekające w sprawie, nie jest jednak możliwe rozstrzygnięcie tej kwestii.

15 Z tych przyczyn, uznając że zaskarżone decyzje naruszyły prawo w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, orzeczono jak na wstępie (art.145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa). O kosztach postępowania orzeczono po myśli art.97 § 2 Pwsa w zw. z art.200 Ppsa. Zasadnym było także orzeczenie po myśli art.152 Ppsa o ochronie tymczasowej przed wykonywaniem zaskarżonej decyzji.