Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 4 kwietnia 2017 r., I SA/Rz 40/17

postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 4 kwietnia 2017 r., I SA/Rz 40/17

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Smoleń po rozpoznaniu w dniu 4 kwietnia 2017 r. sprzeciwu J. S. od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 16 marca 2017 r. sygn. I SA/Rz 40/17 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2015 r. - p o s t a n a w i a - utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.

Uzasadnienie

2 I SA/Rz 40/17

3 Uzasadnienie

4 Postanowieniem z dnia 16 marca 2017 r. starszy referendarz sądowy odmówił J. S. przyznania prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie z jego skargi na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...], w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2015 r.

5 W sprzeciwie na powyższe postanowienie skarżący ponowił swój wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym i nie zgodził się ze stanowiskiem referendarza sądowego. Wyjaśnił, że akcyza za paliwo została mu zwrócona za koszty poniesione w 2015 r., kwota ta jest niska i związana jest z utrzymaniem gospodarstwa usług Agro. Nadto podał, że lokal przy ul. N. [...] o pow. 17,94 m² jest o niskim standardzie, nie ma ogrzewania, a zatem lokal ten nie spełnia wymogów wynajmu. Podkreślił, że jego jedynym stałym źródłem dochodu jest renta z tytułu całkowitej niezdolności do pracy w wysokości 982,65 zł, a nadto jest znacznie zadłużony.

6 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje;

7 Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.; dalej P.p.s.a.) rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień referendarza sądowego, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 (w tym od postanowień o odmowie przyznania prawa pomocy określonych w art. 258 § 1 pkt 7 P.p.s.a.), sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy.

8 Wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 P.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 P.p.s.a.).

9 Według art. 245 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246

10 § 1 pkt 1 P.p.s.a.).

11 Zawarty w art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. zwrot "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Wnioskodawca winien zatem wykazać, że występują przesłanki uzasadniające jej udzielenie. W związku z tym to w interesie wnioskodawcy leży przedstawienie stosownej argumentacji, która potwierdzałaby jego niezdolność do pokrycia jakichkolwiek kosztów postępowania, tj. do podania wszystkich tych okoliczności, które wskazywać będą na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej. Wniosek powinien być rzetelnie sporządzony, a przedstawione w nim okoliczności powinny odpowiadać prawdzie (por. postanowienie NSA z dnia 17 stycznia 2008 r., sygn. II OZ 1400/07). Niewykazanie przez stronę ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy przesłanek określonych w art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. - obliguje Sąd do odmowy uwzględnienia takiego wniosku.

12 Zwrócić też należy uwagę na to, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, który sąd rozpoznający niniejszą sprawę w pełni podziela, że prawo pomocy jest odstępstwem od zasady odpłatności postępowania sądowego i z tego powodu jego przyznanie następuje jedynie w wyjątkowych przypadkach, a mianowicie w sytuacji, gdy ograniczone możliwości płatnicze strony lub ich brak pozbawiają ją możności skorzystania z przysługującego jej prawa do sądu. Przeszkoda ta musi być realna, a do stwierdzenia jej zaistnienia niezbędne jest dokładne poznanie sytuacji wnioskodawcy. To na składającym wniosek spoczywa ciężar przekonania sądu, że znajduje się w sytuacji, która została uznana przez ustawodawcę za usprawiedliwiającą przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 listopada 2012 r., sygn. akt I FZ 429/12).

13 Sąd ustalił, że skarżący posiada lokal mieszkalny o pow. 17,94 m², lokal komunalny o pow. 37 m², nieruchomości rolne o łącznej powierzchni 12,6 ha (las, łąki, grunty rolne), dzierżawi 20 ha nieruchomości gruntowych i posiada samochód marki Mercedes z 1990 r. Skarżący utrzymuje się z renty w wysokości 982,65 zł i ponosi miesięcznie wydatki na leki oraz leczenie w kwocie 200 zł, opłaca czynsz w wysokości 443,85 zł i za drugi lokal w wysokości 220 zł, za telefon stacjonarny 44 zł, za energię elektryczną 80 zł. Skarżący wskazał kwotę 16000 zł jako pożyczkę od brata, kwotę 8000 zł podał jako do zwrotu z racji wskazanych nieprawidłowości przez ARiMR. Zadeklarował czynsz z tytułu dzierżawy gruntów w kwocie 1200 zł oraz kwotę 640 zł z tytułu ubezpieczenia OC NW. Ponadto podał, że jest zadłużony na kwotę 8800 zł za niezapłacony rachunek za telefon. Do akt sprawy załączono także zaświadczenie o pobieraniu renty, formularz PIT-40 A za 2015 r. oraz wyciągi z rachunku bankowego za X, XI, XII 2016 r.

14 Odnosząc powyższe rozważania do niniejszej sprawy, Sąd uznał, że nie zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku skarżącego ani w całości, ani także w części, gdyż wskazane przez niego informacje nie uzasadniają zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego, tj. w zakresie w jakim tego oczekuje. Informacje podane przez skarżącego nie potwierdziły, że nie jest on w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.

15 Fakt posiadania przez skarżącego lokalu mieszkalnego, lokalu komunalnego, nieruchomości rolnych, samochodu osobowego, posiadanie stałego źródła dochodów, oraz zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych (w tym związanych z zakupem leków i leczeniem), nie potwierdza wymaganego w tych okolicznościach procesowych ubóstwa osób wnioskujących o przyznanie prawa pomocy w całości (a nawet w części), co powoduje, że obowiązek ten nie może zostać w stosunku do skarżącego wyłączony lub ograniczony, gdyż stałoby to w sprzeczności z ustawowymi zasadami przyznawania prawa pomocy. Nie do zaakceptowania jest sytuacja, że pomoc prawna ze środków publicznych może zostać przyznana w razie braku spełnienia wymaganych przesłanek.

16 Odnosząc się do argumentacji skarżącego dotyczącej jego zadłużenia podkreślić należy, że strona, jak każdy inny podmiot zaciągający zobowiązania finansowe na własne ryzyko, winien się liczyć z koniecznością ich spłaty, przewidując jednocześnie możliwość pogorszenia się w przyszłości swojej sytuacji finansowej, która może utrudnić lub uniemożliwić regulowanie tych należności (postanowienie WSA w Łodzi z dnia 8 grudnia 2016 r. sygn. akt III SA/Łd 647/16). W orzecznictwie wskazuje się, że zaciągnięcie kredytów bądź innych zobowiązań, a co za tym idzie w konsekwencji obowiązek ich późniejszego zwrotu i spłaty, nie przesądzają automatycznie o zaistnieniu przesłanek przyznania prawa pomocy. Tym samym, występując na drogę postępowania sądowoadministracyjnego, skarżący powinien liczyć się z koniecznością przeznaczenia środków finansowych na koszty postępowania w zainicjowanej przez siebie sprawie i traktować je na równi z innymi należnościami wynikającymi z zaciągniętych zobowiązań prywatnoprawnych (por. postanowienie NSA z dnia 25 sierpnia 2015 r., sygn. II GZ 387/15). Zobowiązania prywatne nie mogą być uprzywilejowane w stosunku do zobowiązań publicznoprawnych (por. postanowienia NSA: z dnia 26 maja 2011 r., I FZ 130/11; z dnia 18 lutego 2010 r., I FZ 447/09 oraz z dnia 6 listopada 2009 r., II OZ 971/09).

17 Reasumując Sąd stwierdza, że brak jest przesłanek uzasadniających przyznanie skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, gdyż nie wykazał on, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Dodatkowo poniesienie w niniejszej sprawie kosztów postępowania nie będzie wiązało się dla skarżącego z uszczerbkiem w koniecznym jego utrzymaniu. Ww. ma zaspokojone podstawowe potrzeby życiowe, tj. żywność, opłaty związane z utrzymaniem mieszkania, a także koszty leczenia.

18 Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 245 § 2 oraz art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 260 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.