Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 4 czerwca 2024 r., I SA/Rz 164/24

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 4 czerwca 2024 r., I SA/Rz 164/24

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Małgorzata Niedobylska, Sędzia WSA Grzegorz Panek, Sędzia WSA Tomasz Smoleń /spr./, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi K.D. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 31 stycznia 2024 r., nr SKO.418/16/2023 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w zakresie wniosku w części dotyczącej niewszczynania egzekucji oddala skargę.

Uzasadnienie

2 Postanowieniem z 31 stycznia 2024 r., sygn. akt SKO.418/16/2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie (SKO, organ odwoławczy) utrzymało w mocy postanowienie z 31 października 2023 r., znak BF.III.3162.2.134.2023.BS wydane z upoważnienia Marszałka Województwa Podkarpackiego [...] przez Głównego Księgowego w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w zakresie wniosku wniesionego przez K. D. (Skarżąca) w części dotyczącej niewszczynania egzekucji na podstawie upomnienia nr BFIII.3162.1.ZU/23/SBP/080/UP/1394 z 25 września 2023 r.

3 Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym.

4 W dniu 3 października 2023 r. Skarżąca złożyła wniosek o odroczenie terminu płatności oraz o niewszczynanie egzekucji dotyczącej zaległej opłaty za rok 2023 z tytułu wyłączenia gruntów z produkcji rolniczej, naliczonej na podstawie decyzji Prezydenta Miasta [...], znak GE-1- 6622/74/15 z dnia 18 lutego 2015 r. objętej upomnieniem nr BF III.3162.1.ZU/23/SBP/080/UP/1394 z dnia 25 września 2023 r.

5 Postanowieniem z 31 października 2023 r. organ I instancji odmówił wszczęcia postępowania w zakresie wniosku wniesionego przez Skarżącą w części dotyczącej niewszczynania egzekucji na podstawie upomnienia nr BF III.3162.1.ZU/23/SBP/080/UP/1394 z dnia 25 września 2023 r. W uzasadnieniu w swojego postanowienia organ I instancji wskazał, że nie może on rozpatrzyć żądania strony, z uwagi na brak adekwatnej podstawy prawnej. Bowiem w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji brak jest określonych, przepisów umożliwiających rozpatrzenie wniosku.

6 Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodziła się Skarżąca i we wniesionym zażaleniu zarzuciła naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy i wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz wstrzymanie wszelkich czynności egzekucyjnych do czasu rozpoznania niniejszego postępowania odwoławczego jak też wskazanych poniżej postępowań mających na celu ustalenie wysokości należnego zobowiązania.

7 SKO nie podzieliło argumentacji zażalenia i postanowieniem z 31 stycznia 2024 r. utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie.

8 Powołując treść art. 61a § 1 i 2 k.p.a. SKO wyjaśniło, że pierwszą przesłanką do wydania postanowienia w trybie tego przepisu jest wniesienie podania "przez osobę nie będącą stroną". Drugą niezależną przesłanką do wydania postanowienia w trybie art. 61 a § 1 k.p.a. jest zaistnienie "innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania".

9 SKO zauważyło, że okoliczności sprawy w zakresie określonym przedmiotem rozstrzygnięcia organu I instancji prowadzą do wniosku, że zaskarżone postanowienie wydane w oparciu o przepis art. 61a § 1 kpa jest w ustalonym stanie sprawy zasadne. Organ I instancji w uzasadnieniu postanowienia wskazał, że oparł swoje rozstrzygnięcie o odmowie wszczęcia ww. postępowania administracyjnego na przesłance przedmiotowej wystąpienia innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Organ I instancji w uzasadnieniu ww. postanowienia wyjaśnił: że nie ma podstaw do wszczęcia postępowania administracyjnego na wskutek złożonego wniosku Skarżącej, z uwagi na fakt, iż zawnioskowane żądanie "o niewszczynaniu egzekucji na podstawie upomnienia nr BF III.3162.1.ZU/23/SBP/080/UP/1394 z dnia 25 września 2023r.", powoduje, że brak jest w ustawie z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, podstawy materialnoprawnej pozwalającej na rozpatrzenie przedmiotowego żądania.

10 W ramach ww. ustawy w myśl art. 71c § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. 2023.2505 - dalej: "u.p.e.a.") "organ egzekucyjny na wniosek zobowiązanego może, w drodze decyzji, odroczyć termin zapłaty należności -pieniężnych albo rozłożyć na raty zapłatę należności pieniężnych ...". Wobec czego żądanie rozpatrywane w ramach przedmiotowej sprawy nie zostało ujęte w katalogu ulg w ramach komentowanego przepisu. Zatem, ustalenie powyższej okoliczności już na etapie badania treści żądania podania (wniosku o wszczęcie postępowania administracyjnego) uzasadnia właśnie odmowę wszczęcia postępowania. W takim przypadku adekwatną reakcją organu I instancji na wniosek Skarżącej była odmowa wszczęcia postępowania. Tym samym SKO w pełni podziela ocenę zaprezentowaną przez organ I instancji.

11 Skargę na postanowienie SKO do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wniosła Skarżąca zarzucając mu naruszenie:

12 I. Przepisów postępowania w postaci art. 77 § 1 k.p.a. poprzez jego nienależyte zastosowanie nie zgromadzenie przez organ wydający decyzję rzetelnego materiału dowodowego i nierozpatrzenie go w sposób odpowiadający ogólnie przyjętym zasadom proceduralnym;

13 II. Przepisów postępowania w postaci art. 6, art 7, art. 7a § 1, art. 8 k.p.a. poprzez ich błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie, tj. poprzez prowadzenie postępowania w sposób sprzeczny z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego;

14 III. Przepisów postępowania w postaci art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy o finansach publicznych poprzez brak zastosowania a co za tym idzie poprzez odmowę odroczenia terminu uiszczenia opłaty rocznej należnej na rok 2023.

15 Podnosząc powyższe zarzuty Skarżąca wniosła o:

16 1. Zmianę zaskarżonej decyzji i orzeczenie w sprawie w sposób uwzględniający pierwotne żądanie wnioskodawców w postaci niewszczynania egzekucji;

17 2. Ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji;

18 3. ponadto wnoszę o wstrzymanie wszelkich czynności egzekucyjnych do czasu rozpoznania niniejszego postępowania odwoławczego jak też wskazanych poniżej postępowań mających na celu ustalenie wysokości należnego zobowiązania.

19 W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.

20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

21 Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

22 Kontrolowane w niniejszej sprawie postanowienie nie jest bowiem dotknięte wadami podniesionymi w skardze, jak również innymi, które sąd administracyjny jest zobowiązany uwzględniać z urzędu jako niezwiązany wnioskami i zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz.U. z 2023., poz. 1634 z późn. zm., dalej "p.p.s.a."), a które to wady przemawiałyby za jego uchyleniem.

23 Zaskarżone w niniejszej sprawie postanowienie ma charakter formalny i zostało wydane na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., zgodnie z którym gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 k.p.a. czyli żądanie o wszczęcie postępowania - zostało wniesione przez osobę nie będącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Ustawodawca wprowadził w tej regulacji dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Pierwszą z nich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną, a drugą zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Przepis art. 61a § 1 k.p.a. odnosi się zatem do takich sytuacji, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę wszczęcia postępowania administracyjnego. Z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Przez "inne uzasadnione przyczyny", o których mowa w art. 61a § 1 k.p.a., należy bowiem rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, np. gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygnięcie lub gdy w przepisach prawa - tak jak w niniejszym przypadku - brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w postępowaniu administracyjnym (por.m.in. wyrok WSA w Warszawie z 15 stycznia 2024 r., sygn. II SA/Wa 636/23).

24 Zakwestionowane przez skarżącą postanowienie zostało wydane w rezultacie złożenia przez nią wniosek o odroczenie terminu płatności oraz o niewszczynanie egzekucji dotyczącej zaległej opłaty za rok 2023 z tytułu wyłączenia gruntów z produkcji rolniczej. Jak trafnie wskazało SKO zgodnie z art. 71c § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny na wniosek zobowiązanego może, w drodze decyzji, odroczyć termin zapłaty należności pieniężnych albo rozłożyć na raty zapłatę należności pieniężnych... W świetle przywołanego przepisu organy nie mają podstawy prawnej do merytorycznego odniesienia się do wniosku Skarżącej o niewszczynania egzekucji na podstawie upomnienia nr BFIII.3162.1.ZU/23/SBP/080/UP/1394 z 25 września 2023 r. Na podstawie wskazanego przepisu organy uprawnione są jedynie do rozpoznania wniosku odroczyć termin zapłaty albo rozłożyć na raty zapłatę należności pieniężnych. W takiej sytuacji za prawidłowe należy uznać stanowisko organów odmawiające wszczęcia postępowania.

25 Niezasadne są zarzuty zawarte w złożonej skardze. Jeszcze raz podkreślić trzeba, że postanowienie wydane na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. ma charakter proceduralny, co oznacza, że organ wydając postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, nie może odnosić się do meritum sprawy będącej przedmiotem wniosku. Z treści art. 61a § 1 k.p.a. wynika obowiązek organu w zakresie przeprowadzenia wstępnej analizy wniosku pod kątem ewentualnego wystąpienia okoliczności uniemożliwiających merytoryczne rozpatrzenie podania. Na wstępnym etapie rozpoznania sprawy organ administracji przeprowadza więc badanie istnienia przesłanek formalnoprawnych, warunkujących jego dopuszczalność i to w rozpoznawanej sprawie organy prawidłowo uczyniły. Nie były natomiast uprawnione do czynienia jakichkolwiek ustaleń i odnoszenia się do kwestii wskazywanych przez Skarżącą w skardze.

26 Mając na uwadze powyższe okoliczności należało uznać, że zaskarżone postanowienie, a także utrzymane nim w mocy postanowienie organu pierwszej instancji wydane zostały zgodnie z art. 61a § 1 w związku z art. 144 k.p.a.

27 Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym nastąpiło zgodnie z art. 119 pkt 3 i art. 120 p.p.s.a.