Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 28 lutego 2008 r., II SA/Rz 872/07

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 28 lutego 2008 r., II SA/Rz 872/07

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Stanisław Śliwa Sędziowie NSA Anna Lechowska WSA Jolanta Ewa Wojtyna /spr./ Protokolant sekr. sąd. Paweł Kozik po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólno-Administracyjnym na rozprawie w dniu 28 lutego 2008 r. sprawy ze skargi D. i Ł. P. na decyzję Wojewody z dnia [...] września 2007 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie o ustalenie i wypłatę odszkodowania za zajęcie działek -skargę oddala-

Uzasadnienie

2 Decyzją z dnia [...]r., znak: [...] Starosta, po rozpatrzeniu wniosku D.P. i Ł.P., odmówił ustalenia dla nich odszkodowania za zajęcie części działek nr ewid. 309/2 i 310/1, położonych w J. Obręb Nr 6 – Z., pod drogę gminną, stanowiącą obecnie ulicę B.M.C. W uzasadnieniu wskazał, że uregulowanie własności nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa nastąpiło w trybie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych co oznacza, że w dniu 1 października 1985r. Skarb Państwa stał się właścicielem wyżej wymienionych nieruchomości. Organ podniósł, że prawo własności nieruchomości stanowiącej działkę nr ewid. 310/1 o powierzchni 0,0726 ha zostało ujawnione w KW nr 41346, natomiast prawo własności nieruchomości stanowiącej działkę nr ewid. 309/2 o powierzchni 0,0668 ha w KW nr 16301. Granice tych działek uwidocznione na wyrysach z mapy ewidencji gruntów, złożonych w aktach tych ksiąg wieczystych, nie obejmują powierzchni gruntów wchodzących w skład ulicy B.M.C. W konkluzji Starosta stwierdził, iż wobec faktu, iż działki nr 310/1 oraz 309/2 stanowią nadal własność wnioskodawców, żądanie zapłaty odszkodowania - w trybie art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.), zwanej dalej ustawą wprowadzającą - jest nieuzasadnione.

3 Wskazane wyżej rozstrzygniecie zostało uchylone w całości a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszoinstancyjnemu - decyzją wydaną przez Wojewodę w dniu [...]r., znak: [...]. W ocenie organu odwoławczego, ustalenia Starosty w zakresie stwierdzenia, iż grunt, którego dotyczy niniejsza sprawa nie został zajęty pod drogę, nie mogą być dokonywane przez ten organ i w trakcie tego postępowania. Prowadzone przez Starostę postępowanie, zdaniem Wojewody, dotyczy bowiem jedynie ustalenia i wypłaty odszkodowania za grunt zajęty pod drogę w trybie art. 73 ustawy wprowadzającej, nie odnosi się natomiast do kwestii czy przejęcie rzeczywiście miało miejsce. O nabyciu przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego prawa własności nieruchomości zajętych pod drogę orzeka w trybie wskazanego wyżej art. 73 ustawy wprowadzającej wojewoda, w drodze stosownej decyzji. Powyższe oznacza, według organu II instancji, że warunkiem wszczęcia postępowania odszkodowawczego, oprócz złożenia wniosku, jest również wydanie przez wojewodę wyżej wymienionej decyzji.

4 Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Starosta wydał w dniu [...]r. decyzję znak:[...], w której pkt 1 umorzył postępowanie w sprawie o ustalenie i wypłatę odszkodowania dla D.P. i Ł.P. za zajęcie części działki nr ewid. 310/1 położonej w J. Obręb Nr 6 – Z. i objętej KW nr[...], natomiast w pkt 2 umorzył postępowanie w sprawie o ustalenie i wypłatę odszkodowania dla wyżej wymienionych za zajęcie części działki nr 309/2, położonej w J. Obręb Nr 6 – Z., objętej KW nr [...]. Zdaniem organu I instancji, postępowanie w przedmiotowej sprawie stało się bezprzedmiotowe, bowiem obecna na rozprawie administracyjnej - przeprowadzonej w dniu [...]r. - przedstawicielka Gminy Miasta J. oświadczyła, iż

5 w dniu [...]r. Burmistrz Miasta J. złożył do Wojewody wniosek o wydanie decyzji stwierdzającej nabycie z mocy prawa m. in. działki nr 315/1, stanowiącej ulicę B.M.C. w J. - w oparciu o art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.). Oznacza to tym samym, w ocenie Starosty J., iż z dniem [...]r. nastąpiło nabycie przez Gminę Miasta J. - z mocy samego prawa - własności powołanej wyżej nieruchomości, a zatem w dniu [...]r. części działek nr 310/1 oraz 309/2 stanowiły własność Skarbu Państwa ujawnioną w KW nr [...] i stanowiącą ulicę B.M.C. w J.

6 W odwołaniu od decyzji Starosty J. z dnia [...]r. D.P. i Ł.P. zarzucili organowi I instancji, iż pomimo zaleceń Wojewody, nie wyjaśnił zaszłości związanych z przekształceniem obecnych działek nr ewid. 310/1 oraz 309/2. Poza tym podnieśli, iż zakwestionowana decyzja nie zawiera wyjaśnienia swojej podstawy faktycznej i prawnej. Wskazali, iż do tej pory nie otrzymali decyzji Wojewody stwierdzającej nabycie przez Gminę z mocy prawa spornych części działek. W związku z powyższym, odwołujący się wnieśli o uchylenie tej decyzji jako przedwczesnej oraz zalecenie organowi pierwszoinstancyjnemu szczegółowego zbadania i wyjaśnienia sprawy.

7 Po rozpatrzeniu powyższego odwołania, Wojewoda decyzją z dnia [...]r., znak: [...] utrzymał zakwestionowane rozstrzygnięcie w mocy. W uzasadnieniu wskazał, że w dniu 23 lipca 2007r. wydał decyzję, w której stwierdził na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych nabycie przez Gminę Miejską z mocy prawa, nieodpłatnie, własności m. in. nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów nr 315/1. Zgodnie z tym przepisem, o ile dalsze przepisy nie stanowią inaczej, mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego staje się w dniu wejścia w życie tej ustawy - z mocy prawa - mieniem właściwych gmin. W związku z tym, że działka nr 315/1 w dniu 27 maja 1990r. stanowiła własność Skarbu Państwa, to w świetle powołanej ustawy z dnia 10 maja 1990r. stanowiła mienie należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej i z mocy tejże ustawy stała się mieniem Gminy Miejskiej.

8 Dlatego też nie został, według organu II instancji, spełniony wymóg wynikający z art. 73 ust. 1 ustawy wprowadzającej zgodnie z którym odszkodowanie przysługuje za nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, stające się z dniem 1 stycznia 1999r. z mocy prawa własnością Skarbu Państwa. Tym samym, w ocenie organu odwoławczego, Starosta Jasielski nie mógł ustalić dla wnioskodawców odszkodowania za nieruchomości stanowiące własność Skarbu Państwa.

9 W odniesieniu do zarzutu dotyczącego nieotrzymania jego decyzji stwierdzającej nabycie z mocy prawa przez Gminę spornych części działek, Wojewoda podniósł, że odwołujący się nie byli stronami toczącego się w tej sprawie postępowania.

10 Decyzję Wojewody z dnia [...] r. zaskarżyli do tut. Sądu D.P. i Ł.P., wnosząc o jej uchylenie, jak też o uchylenie poprzedzającej ją decyzji Starosty z dnia [...]r. oraz o przyznanie im odszkodowania za grunt zabrany pod budowę drogi. Wskazali, iż obydwa rozstrzygnięcia są sprzeczne z ich wnioskiem, który zainicjował niniejsze postępowanie. Wniosek ten bowiem dotyczył części działek 309 i 310 zajętych pod drogę publiczną tj. ulicę B.M.C. w J. Podnieśli, iż z aktu notarialnego Rep. Z. nr [...] z [...] r. wynika, iż ich poprzednik prawny nabył dwie parcele katastralne nr 197 i 112 o łącznie powierzchni 1658 m. kw., na które został założony Zbiór dokumentów ZD[....]. Natomiast postanowienie Państwowego Biura Notarialnego w J. z dnia [...]r. (Dz. Kw.[...]) wskazuje, że w Zbiorze dokumentów ZD [...] ujawniono zmianę oznaczenia działki budowlanej L. kat. 197 i parceli gruntowej L. kat.112 na działki ewidencyjne 309/2 oraz 310/1, stanowiące plac budowlany o łącznej powierzchni 13 arów 94 m.kw. W świetle powyższych dokumentów, pod drogę stanowiącą obecnie ulicę B.M.C. zabrano obszar o powierzchni 264 m. kw. bez dokonania podziału dawnych parcel L. kat. 112 i 197 i włączenia ich do wskazanej ulicy. To właśnie tej bezprawnie zabranej części gruntu dotyczył ich wniosek z dnia [...]r, tymczasem zarówno decyzja Wojewody jak i decyzja Starosty nie obejmuje w istocie tego wniosku.

11 W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z przyczyn, które były podstawą wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia.

12 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

13 Stosownie do przepisu art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych / Dz. U. Nr 153 poz.1269 z 2002 r./ sądy te sprawują zakresie swej działalności kontrolę pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/ Dz. U. Nr 153 poz.1270 z 2002 r./. zwanej dalej P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

14 Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszeń prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy , których dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia.

15 W myśl przepisu art. 145 P.p.s.a. Sąd obowiązany jest do uchylenia decyzji lub stwierdzenia jej nieważności ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięta jest naruszeniem prawa które miało wpływ na wynik sprawy , naruszeniem prawa w sposób dający podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy lub jeśli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach.

16 D. i Ł.P. we wniosku z dnia [...]roku domagali się odszkodowania za część działek o nr 309 i 310 zajętych pod drogę publiczną stanowiącą ulicę B.M.C. w J. Zarzucili, że grunt został im zabrany w 1974 roku bez postępowania wywłaszczeniowego, a swoje roszczenie oparli na przepisie art. 73 ustawy z 13 października 1998 roku – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną ( Dz.U. nr133 poz. 872 z 1998 r. ze zm.). Zgodnie z tym przepisem, / art. 73 ust. 1 / nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 roku we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego , nie stanowiące ich własności , a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 roku stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Oznacza to, że nabycie nieruchomości z mocy prawa uzależnione jest od łącznego spełnienia następujących przesłanek : 1/ zajęcie nieruchomości nastąpiło pod drogę publiczną, 2/ nieruchomość pozostaje we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, 3/ nieruchomość nie stanowi własności Skarbu Państwa. Podstawą do ujawnienia w księdze wieczystej przejścia nieruchomości na własność Skarbu Państwa jest ostateczna decyzja wojewody / art. 73 ust. 3/. Odszkodowanie ustala się i wypłaca według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości ,na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od 1 stycznia 2001 roku do 31 grudnia 2005 roku . Po upływie tego okresu roszczenie wygasa / ust.4/.

17 Akta administracyjne sprawy zawierają /k.19/ pismo Kierownika Urzędu Rejonowego w J. z dnia [...].roku [...} skierowane do D.P., informujące ,że przejęcie przedmiotowego gruntu, po podziale nieruchomości nastąpiło decyzją Prezydium PRN w J. z dnia [...] roku znak [...] wydanej w oparciu o ustawę z dnia 22 maja 1958 o terenach dla budownictwa domów jednorodzinnych w miastach i osiedlach/ Dz. U. Nr 31 poz. 138 / oraz rozporządzenia Rady Ministrów z 12.12.1958 w sprawie postępowania przy podziale i rozgraniczaniu nieruchomości na terenach budownictwa domów jednorodzinnych w miastach i osiedlach / Dz. U. Nr 1 poz. 1 /. Zgodnie z art.11 wymienionej ustawy z gruntów objętych podziałem 33 % ogólnej powierzchni przechodziła na własność Państwa bez odszkodowania z przeznaczeniem na cele użyteczności publicznej oraz jako działki budowlane umożliwiające prezydiom rad narodowych prowadzenie właściwej gospodarki terenami. Przejście tych gruntów na własność Państwa następowała w stanie wolnym od wszelkich obciążeń z dniem uprawomocnienia się decyzji o zatwierdzeniu podziału. Decyzja taka stanowiła podstawę do ujawnienia prawa własności w księdze wieczystej.

18 Utrzymując w mocy decyzję organu I instancji umarzającą postępowanie w sprawie o ustalenie i wypłatę odszkodowania, organ odwoławczy wskazał na decyzję Wojewody z [...]roku [...]. Stwierdza ona nabycie przez Gminę Miejską J. z mocy prawa nieodpłatnie własności m.in. działki 315/1 /ul. M.C. w J./, na podstawie art. 5 ust.1 pkt.1 i art. 18 ust.1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych/ Dz.U. Nr 32 poz.191 ze zm./.

19 Zgodnie z przepisem art. 5 ust.1 pkt.1 mienie ogólnonarodowe /państwowe/ należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego staje się w dniu wejścia w życie ustawy / 27 maja 1990/ z mocy prawa mieniem właściwych gmin.

20 Z powyższego wynika, że będące przedmiotem sporu grunty zostały przejęte na własność Państwa, bez odszkodowania, na mocy ustawy z 22 maja 1958 roku. Następnie, na mocy ustawy z 10 maja 1990 roku, jako działki stanowiące własność Państwa, przeszły na własność gminy Miejskiej J. Oznacza to ,że nie zostały spełnione wymienione wyżej przesłanki określone w przepisie art. 73 ust.1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, bowiem w dniu 31 grudnia 1998 roku sporne grunty były we władaniu Skarbu Państwa, stanowiąc jego własność .

21 Wskazując na powyższe – Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu , dlatego skargę oddalił na podstawie przepisu art. 151 P.p.s.a.