Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 20 października 2015 r., II SA/Rz 1310/15

postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 20 października 2015 r., II SA/Rz 1310/15

Sentencja

1 St. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 20 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. G. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] lipca 2015 r. Nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy terenu postanawia odmówić przyznania wnioskodawcy prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.

Uzasadnienie

2 T. G. w terminie od uiszczenia wpisu w kwocie 500 zł od wniesionej skargi, wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, złożonym na obowiązującym osoby fizyczne w postępowaniu sądowoadministracyjnym formularzu PPF, wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.

3 W uzasadnieniu powołał się na zły stan zdrowia swojego i żony, pozostawanie na ich utrzymaniu 41-letniego bezrobotnego syna, spłatę dwóch zaciągniętych pożyczek bankowych (przeznaczonych na zakup ciągnika, opłaty notarialne i w sądzie rejonowym) oraz potrzebę zakupu opału na zimę (jego koszt to ok. 1200 zł). Wskazał, że duże kwoty wydaje na paliwo celem dojazdów do lekarzy oraz na prace polowe, żywność i odzież. Musiał także odbudować niezbędną w gospodarstwie stodołę, która wraz z innymi budynkami gospodarczymi uległa spaleniu w 2012 r. Jako posiadany przez siebie i żonę majątek skarżący wykazał dom o pow. 110 m² oraz nieruchomości rolne o łącznej pow. 12 ha. Potrzebę ustanowienia pełnomocnika umotywował swoim podeszłym wiekiem, brakiem rozumienia przepisów, podkreślając, że sprawa jest dla niego bardzo ważna. Jako źródła utrzymania wskazał pobierane przez siebie i żonę emerytury w wysokości odpowiednio 1100 i 900 zł netto.

4 Ponieważ dane te uznano za niewystarczające do stwierdzenia zasadności wniosku (głownie z uwagi na brak możliwości kwotowego porównania deklarowanych dochodów z niezbędnymi wydatkami), na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: P.p.s.a.) wezwano skarżącego do:

5 a) wyjaśnienia, z jakim uszczerbkiem dla koniecznego utrzymania jego i osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym wiązałoby się jednorazowe poniesienie kosztów sądowych, w tym wpisu od skargi,

6 b) wskazania średniej wysokości wydatków przeznaczanych przez nich na zakup żywności, utrzymanie domu (z wyszczególnieniem opłat za energię elektryczną, gaz, wodę i kanalizację, wywóz śmieci, telefony itp.), leczenie /zakup leków oraz ewentualnie inne cele stanowiące istotne obciążenie finansowe (np. nakłady związane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego),

7 c) wskazania sposobu wykorzystania (zagospodarowania) posiadanych nieruchomości rolnych oraz uzyskiwanych z nich dochodów lub innych korzyści (z uwzględnieniem dopłat do produkcji rolnej),

8 d) wykazania wszystkich posiadanych pojazdów mechanicznych (marka, rok prod.) – w tym związanych z prowadzeniem gospodarstwa rolnego - oraz średniej wysokości miesięcznych wydatków związanych z ich utrzymaniem i eksploatacją,

9 e) wskazania źródeł pokrycia wydatków związanych z odbudową spalonej stodoły,

10 f) wskazania, od kiedy pozostający we wspólnym gospodarstwie domowym syn jest bezrobotny,

11 g) wyjaśnienia, czy korzysta ze wsparcia pomocy społecznej,

12 h) przedłożenia, za okres 3 miesięcy poprzedzających doręczenie wezwania, wyciągów z posiadanych rachunków bankowych,

13 i) przedłożenia dowodów (kserokopii) potwierdzających wysokość rat spłacanych pożyczek oraz długość okresu pozostałego do spłaty.

14 Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wezwania, zostało ono doręczone dorosłemu domownikowi, tj. P. G. (synowi) 8 października 2015 r. Mimo zakreślonego w nim 7-dniowego terminu do jego wykonania (ostatni dzień terminu przypadał 15 października 2015 r.) oraz wskazanego rygoru rozpoznania wniosku wyłącznie w oparciu o informacje zawarte w aktach sprawy - formularzu PPF, pozostało ono bez odpowiedzi. W dniu 13 października 2015 r. skarżący tytułem wpisu od skargi opłacił kwotę 500 zł.

15 Mając powyższe na uwadze stwierdzono, co następuje:

16 Zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie zastępcy prawnego (m.in. adwokata,) objęte jest całkowitym prawem pomocy, którego przyznanie osobie fizycznej uzależnione jest od wykazania przez nią braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania. Wykazanie natomiast, że nie jest się w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny stanowi przesłankę do przyznania częściowego prawa pomocy (zwolnienia tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienia zastępcy prawnego).

17 Jak wynika z powyższego, ciężar wykazania powyższych przesłanek spoczywa na osobie wnioskującej, która powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 maja 2013 r. II OZ 351/13). Kryterium finansowe jest przy tym jedynym, przez pryzmat którego ocenia się zasadność wniosku o prawo pomocy; z tego względu bez znaczenia pozostają sygnalizowane przez skarżącego okoliczności wskazujące na jego wiek, brak znajomości przepisów czy przekonanie o doniosłości sprawy.

18 T. G. z powyższego obowiązku nie wywiązał się, co dotyczy zarówno wykazania przesłanki do przyznania prawa pomocy w całości, jak i w części. Wskazując pobierane przez siebie i żonę emerytury, w żaden sposób nie odniósł się do wysokości ponoszonych wydatków, w tym przede wszystkim związanych z niezbędnym bieżącym utrzymaniem siebie, rodziny i domu (zakup żywności, odzieży, środków czystości, opłaty za tzw. media) oraz leczeniem. W równiej mierze dotyczy to braku określenia pozostałych sygnalizowanych obciążeń finansowych, które co do zasady nie dotyczą zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych i jako takie nie korzystają z pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego, a związanych ze spłatą zaciągniętych we własnym interesie i na własne potrzeby zobowiązań finansowych (pożyczek), utrzymania posiadanych pojazdów mechanicznych (z jednoczesnym brakiem ich wyszczególnienia), czy nakładów związanych z prowadzeniem gospodarstwa rolnego. Z tą ostatnią kwestią nierozłącznie wiąże się także sposób wykorzystania (zagospodarowania) posiadanych nieruchomości rolnych oraz uzyskiwanych z nich dochodów (w tym dopłat rolniczych), gdyż trudno przyjąć, że gospodarstwo o pow. 12 ha nie jest prowadzone w celach zarobkowych i nie przynosi żadnych korzyści (stałoby to w sprzeczności z informacjami o zakupie ciągnika, potrzebie odbudowy spalonej stodoły, czy nawet wskazującymi na wydatkowanie znacznych kwot na paliwo niezbędne do prac polowych).

19 W konsekwencji należy stwierdzić brak wykazania przez skarżącego, że spełnia ustawowe kryteria warunkujące przyznanie prawa pomocy. Brak odpowiedzi na skierowane do niego wezwanie nie pozwala na dokonanie wiarygodnej oceny jego sytuacji materialno – finansowej i możliwości płatniczych, a tym samym nie pozwala na uznanie zasadności wniosku i jego uwzględnienie. Finansowanie prawa pomocy ze środków publicznych (Skarbu Państwa) powoduje, że okoliczności decydujące o jego przyznaniu nie mogą budzić wątpliwości, a jeżeli takie występują, nie mogą być interpretowanie na korzyść osoby składającej wniosek i podlegają wyjaśnieniu. Odmowa lub faktyczny brak udzielenia tych informacji powoduje, że strona musi się liczyć z niekorzystnym dla siebie załatwieniem wniosku; zgodnie z postanowieniem NSA z dnia 6 czerwca 2011 r. II FZ 227/11, niezastosowanie się do wezwania wystosowanego w oparciu o art. 255 P.p.s.a. wyklucza przyznanie prawa pomocy.

20 Podkreślić należy, że z treści wniosku PPF nie wynika, by skarżący wraz

21 z członkami rodziny cierpiał jakikolwiek niedostatek, przeciwko czemu aktualnie dodatkowo przemawia także fakt opłacenia przez niego żądanego pierwotnie wpisu od skargi. O pozytywnej ocenie jego sytuacji finansowej i zdolności do wygospodarowania we własnym zakresie środków na pokrycie kosztów postępowania sądowego pośrednio świadczą także jego możliwości inwestycyjne związane z dokonaną odbudową stodoły.

22 Ubocznie należy zwrócić uwagę wnioskodawcy, że zgodnie z art. 200 P.p.s.a.,

23 w razie uwzględnienia wniesionej skargi przez Sąd I instancji, będzie mu przysługiwał od organu który wydał zaskarżony akt, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia swoich praw.

24 Stosownie do powyższego, na podstawie art. 246 § 1 w związku z art. 245

25 § 2 i 3, art. 255 i art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.