Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 23 listopada 2015 r., I SA/Po 775/14

postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 23 listopada 2015 r., I SA/Po 775/14

Sentencja

1 Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 03 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosków MB i PB o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi MB i PB na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego postanawia: 1. oddalić wniosek MB o zwolnienie od kosztów sądowych, 2. oddalić wniosek PB o zwolnienie od kosztów sądowych.

Uzasadnienie

2 Skarżący MB i PB złożyli sporządzone w dniu [...] wnioski o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W argumentacji wniosku skarżąca podała cyt.: "brak znacznych dochodów, utrzymuję się z renty, która w ubiegłym roku wyniosła [...], poza tym pozostaję na utrzymaniu męża", skarżący podał cyt.: "brak znacznych dochodów, utrzymywanie się przede wszystkim ze stosunku pracy przy uprzednim funkcjonowaniu w układzie właściciel dobrze prosperującej firmy, niemożliwość funkcjonowania w systemie przed wydaniem decyzji Starosty zakazującej prowadzenia działalności gospodarczej, obsługa zobowiązań powstałych przed wprowadzeniem zakazu prowadzenia stacji diagnostycznej, które w przeszłości były pokrywane z dochodów stacji". Skarżący oświadczyli, że pozostają w związku małżeńskim i prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Posiadają nieruchomość rolną o pow. [...] ha. Ponadto skarżący posiada nieruchomości związane z prowadzoną działalnością gospodarczą oraz pojazdy mechaniczne podlegające rejestracji związane z prowadzoną działalnością gospodarczą. Skarżący podali, że działalność gospodarcza skarżącego opiera się obecnie na wynajmie części pomieszczeń, w których w przeszłości wykonywał działalność gospodarczą. Przychody z najmu są jednocześnie przychodami z działalności gospodarczej. Skarżący podali, że wnioskodawca z tytułu umowy o pracę uzyskuje dochód brutto w wysokości [...], z tytułu renty inwalidzkiej do wypłaty po zajęciu komorniczym w wysokości [...], z działalności gospodarczej do [...] poniósł stratę w wysokości [....]. Wnioskodawcy załączyli ewidencję środków trwałych oraz oświadczenie o wysokości kredytów oraz wysokości obciążeń, z którego wynika, że skarżący ma zaciągnięte następujące kredyty:

3 - kredyt obrotowy w A – wysokość kapitału do spłaty [...], kredyt wymagalny natychmiast,

4 - pożyczka w B – wysokość kapitału do spłaty na [...], obciążenie miesięczne [...],

5 - kredyt obrotowy nieodnawialny w C – wysokość kapitału do spłaty na [...], spłata kredytu – wymagalny na [...].

6 Z udzielonej przez skarżących odpowiedzi z dnia [...] na wezwanie z dnia [...] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżąca w [...] nie uzyskała żadnych przychodów, wnioskodawczyni nie prowadzi działalności gospodarczej, skarżąca nie pracuje, nie posiada pojazdów mechanicznych, w [...] uzyskała dochód z tytułu renty, skarżący posiada rachunek bankowy w A, jednakże rachunek ten jest od dłuższego czasu zajęty ze względu na prowadzone przeciwko wnioskodawcy postępowanie egzekucyjne, nie wykazuje żadnych obrotów i wobec tego nie otrzymuje wyciągów bankowych. Skarżący posiada następujące pojazdy mechaniczne:

7 - samochód V, rok prod. [...], wartość rynkowa [...],

8 - samochód M, rok prod. [...], wartość rynkowa [...],

9 - samochód V, rok prod. [...], wartość rynkowa [...],

10 - ciągnik B,

11 - naczepa cysterna E, rok prod. [...], wartość rynkowa [...].

12 Wnioskodawcy podali, że koszt średniomiesięcznych wydatków związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego wynosi [...], przy czym [...].

13 Skarżący wskazał, że na dzień [...] miał zatrudnionych [...] pracowników, przy czym jedna osoba od dłuższego czasu przebywa na urlopie wychowawczym. Skarżący podał, że D prowadzi działalność gospodarczą w części budynków, w których w przeszłości wykonywał działalność gospodarczą i z tego tytułu wnioskodawca uzyskuje przychód w wysokości [...] brutto miesięcznie. Skarżący załączył kserokopie deklaracji VAT-7 za miesiące [...], odpisy zeznań rocznych podatkowych za [...].

14 Wnioskodawcy, mimo wezwania, nie złożyli oświadczeń dotyczących nieruchomości rolnej, nie określili rozmiaru prowadzonej działalności rolniczej, nie podali kosztów prowadzenia działalności rolniczej za [...], nie podali również jakie z tego tytułu w [...] uzyskali przychody, ponadto nie wskazali w jakiej wysokości uzyskali dopłaty do nieruchomości rolnej.

15 Skarżący podali, że mieszkają w domu, który w [...] należy do skarżącego, pozostała cześć należy do jego rodzeństwa.

16 Skarżący oświadczył, że posiada nieruchomości:

17 - w K: grunt o pow. [...] m2, budynki o pow. [...] m2, budynki stacji paliw – nieruchomość nieużywana, pozostałe budynki dzierżawione przez D,

18 - nieruchomość rolną o pow. [...] ha pod uprawę roślinną oraz las o pow. [...] ha,

19 - nieruchomość przy ul. A [...] w [...] jest jego własnością, pozostała część należy do jego rodzeństwa.

20 Starszy referendarz sądowy postanowieniem z dnia [...] oddalił wnioski skarżących o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W motywach rozstrzygnięcia stwierdzono, że majątek zgromadzony przez skarżących oraz ujawnione przychody skarżącego z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w sposób jednoznaczny wykluczają ich z grona osób uprawnionych do uzyskania wsparcia w formie prawa pomocy.

21 W ustawowym terminie skarżący złożyli sprzeciwy, podnosząc, że ich obecna sytuacja finansowa znacznie odbiega od przedstawionej w postanowieniu starszego referendarza sądowego. Skarżący podnieśli, że nie mają możliwości sądowego dochodzenia praw w sytuacji, w której nie stać ich na opłacenie kosztów sądowych. Ponadto wskazali, że ich sytuacja finansowa uległa znacznemu pogorszeniu z powodu wypadku skarżącego, który obecnie przebywa na rencie.

22 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

23 Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako: "P.p.s.a."), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Z powołanego przepisu wynika, że zaskarżenie postanowienia referendarza sądowego w sprawie prawa pomocy skutkuje tym, że Sąd rozpoznaje ponownie wniosek o przyznanie prawa pomocy.

24 W analizowanej sprawie rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy należy dokonać w oparciu o przepisy art. 245 § 1 i § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. W świetle powołanych przepisów, prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, czyli w zakresie częściowym, może być przyznane osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Powyższe regulacje stanowią odstępstwo od wyrażonej w art. 199 P.p.s.a. ogólnej zasady obowiązującej w postępowaniu sądowoadministracyjnym, że strony ponoszą koszty tego postępowania. Prawo pomocy ma zatem służyć najuboższym, a więc osobom, dla których konieczność poniesienia kosztów postępowania oznaczałaby faktyczne ograniczenie lub pozbawienie dostępu do sądu. Oznacza to, że przyznanie prawa pomocy ma bardzo wąski zakres stosowania i może mieć miejsce tylko w wyjątkowych sytuacjach i tylko wówczas, gdy spełnienie przez stronę przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy nie budzi wątpliwości. Rozstrzygnięcie wniosku zależy więc od tego, co zostało udowodnione przez stronę.

25 Jak już wyżej wskazano, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

26 Sąd, dokonując oceny przedłożonych przez skarżących dokumentów i oświadczeń, doszedł do przekonania, że wnioskodawcy nie wykazali przesłanek do zwolnienia ich od kosztów sądowych.

27 W pierwszej kolejności podnieść należy, że skarżący oświadczyli, że wnioskodawca posiada liczne źródła przychodu. Skarżący wskazał, że prowadzi działalność gospodarczą w zakresie najmu pomieszczeń (osiąga przychód w wysokości [...] brutto), prowadzi gospodarstwo rolne (skarżący nie podali w jakiej wysokości uzyskali z tego tytułu w [...] jak i w [...] przychody), ponadto skarżący jest zatrudniony na umowę o pracę (osiąga dochód w wysokości [...] brutto), a także otrzymuje świadczenie rentowe w wysokości [...], skarżąca nie pracuje, w [...] otrzymała rentę. Ponadto skarżący posiada liczny majątek ruchomy w postaci pojazdów mechanicznych podlegających obowiązkowi rejestracji.

28 Skarżący wskazali, że posiadają nieruchomość rolną o łącznej pow. [...] ha. Skarżący nie złożyli oświadczeń dotyczących nieruchomości rolnej, nie określili rozmiaru i rodzaju prowadzonej działalności, nie podali w jakiej wysokości w [...] i w [...] ponieśli koszty prowadzenia tej działalności i w jakiej wysokości uzyskali z tego tytułu przychody, nie wyjaśnili czy uzyskują dopłaty do nieruchomości rolnej. W tym miejscu wskazać należy, że m.in. z akt sprawy o sygn. [...], postanowienie z dnia [...] wynika, że skarżący w odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy podał, że poniósł koszty prowadzenia działalności rolniczej w [...] w wysokości [...], natomiast w okresie [...] poniósł koszty w wysokości [...]. Wnioskodawca podał, że z tytułu upraw w [...] uzyskał przychód w wysokości [...]. Również i w w.w sprawie, pomimo wezwania do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżący nie wyjaśnił natomiast, czy otrzymuje dopłaty do nieruchomości rolnej, jeżeli tak to w jakiej wysokości. Ponadto zaznaczyć należy, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą. Co prawda z przedłożonych kopii zeznań rocznych podatkowych wynika, że w [...] uzyskał przychód w wysokości [...], poniósł koszty uzyskania przychodów w wysokości [...], w [...] przychód skarżącego z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej wyniósł [...], koszty uzyskania przychodów [...], w okresie [...] przychód skarżącego wyniósł [...], koszty uzyskania przychodów [...], strata [...], zatem z przedłożonych przez skarżącego dokumentów wynika, że w [...] poniósł stratę z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej. Zauważyć jednak należy, że strata w prowadzonej działalności gospodarczej jest wynikiem bilansowym kosztów nad przychodami, co prowadzi do braku dochodu, jako podstawy opodatkowania podatkiem dochodowym. Strata nie uzasadnia potrzeby kredytowania należnych opłat sądowych związanych z wniesioną przez skarżących skargą.

29 Ponadto z zeznań rocznych podatkowych wynika, że z tytułu wynagrodzenia za pracę dochód skarżącego w [...] wyniósł [...], z innych źródeł [...], w [...] dochód skarżącego z tytułu wynagrodzenia za pracę wyniósł [...], z tytułu emerytury - renty oraz innych krajowych świadczeń [...], z innych źródeł 1[...]. Skarżący oświadczył, że wobec niego zostały zastosowane następujące środki egzekucyjne: zajęcie wierzytelności, blokada rachunków bankowych, wpisy hipotek. Jednakże wskazać należy, że zgodnie z oświadczeniem skarżącego, spłaca on ratę kredytu z uzyskiwanych z tytułu działalności gospodarczej przychodów. Wnioskodawca podał bowiem, że spłaca pożyczkę zaciągniętą w B w wysokości [...] miesięcznie, zatem osiąga dochody, które pozwalają mu na regularną spłatę kredytu. Należy zauważyć, że spłata kredytu nie uzasadnia twierdzenia, że jest to wydatek, którego ponoszeniu należy przyznać pierwszeństwo przed wydatkami związanymi z udziałem w postępowaniu przed sądem administracyjnym. W orzecznictwie sądowym ukształtowało się stanowisko, że zobowiązania cywilnoprawne, w tym raty kredytów, nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowoadministracyjnego (por. postanowienia NSA z dnia 7 lutego 2006 r., sygn. akt I OZ 83/06, z dnia 15 czerwca 2012 r., sygn. akt I FZ 189/12, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

30 Wobec skarżących prowadzone są liczne postępowania egzekucyjne, w wyniku których został zajęty majątek oraz rachunki bankowe. Jednakże zajęcie majątku nie jest równoznaczne z tym, że skarżący z tytułu jego posiadania nie mogą uzyskać żadnych środków pieniężnych, gdyż skarżący nadal może kontynuować prowadzoną działalność gospodarczą, dzierżawić nieruchomości i korzystać z pojazdów mechanicznych.

31 Skarżący określili koszty miesięcznego utrzymania na kwotę [...], natomiast wynagrodzenie brutto skarżącego wynosi [...], z tytułu renty po potrąceniach [...]. Oznacza to, że na wydatki związane z miesięcznym utrzymaniem wnioskodawcy przeznaczają również środki uzyskane z przychodów z działalności rolniczej i gospodarczej.

32 Warto także podnieść, że w innych sprawach prowadzonych w tut. Sądzie skarżący wyjaśnił, że jest pracownikiem i prokurentem D, w której [...] udziałów należało do jego syna (por. postanowienia WSA z dnia 5 marca 2015 r. sygn. akt I SA/Po 780/13; z dnia 18 marca 2015 r., sygn. akt I SA/Po 545/14 publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Obecnie, jak oświadczył skarżący, nie posiada żadnych powiązań rodzinnych z właścicielem Spółki D. Skarżący oświadczył, że spółka D prowadzi działalność gospodarczą w części budynków, w których w przeszłości wykonywał działalność gospodarczą. Z tego tytułu wnioskodawca uzyskuje przychód w wysokości [...] brutto miesięcznie.

33 Zauważonych w postanowieniu referendarza z dnia [...] rozbieżności skarżący nie wyjaśnili na etapie sprzeciwu, pomimo, że w kwestionowanym przez nich postanowieniu zostały one szczegółowo wykazane. Brak ustosunkowania się do podniesionych kwestii może dowodzić, że złożone przez skarżących oświadczenia są nierzetelne i niepełne.

34 Reasumując powyższe rozważania, Sąd stwierdza, że sytuacja rodzinna i majątkowa skarżących nie uzasadnia stanowiska, że uiszczenie przez nich kosztów sądowych spowoduje zachwianie sytuacji materialnej i bytowej skarżących w taki sposób, że nie będą oni w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Skarżący, zdaniem Sądu, nie wykazali bowiem, że nie są w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego, co zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. uzasadniałoby przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym, według art. 245 § 3 P.p.s.a., m. in. zwolnienie od kosztów sądowych.

35 W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 260 oraz art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 16 § 2 P.p.s.a. postanowił, jak w sentencji.