Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 22 marca 2011 r., I SA/Po 510/10

postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 22 marca 2011 r., I SA/Po 510/10

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. w składzie następującym: Przewodniczący : sędzia WSA Roman Wiatrowski po rozpoznaniu w dniu 22 marca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi D.K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia [...] marca 2008 r., Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od lutego do grudnia 2004 r. postanawia: przywrócić termin do wniesienia skargi kasacyjnej /-/R. Wiatrowski

Uzasadnienie

2 Wyrokiem z dnia [...] października 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. oddalił skargę D.K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia [...] marca 2008 r., Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące luty i wrzesień 2005 r.

3 Odpis wyroku wraz z uzasadnieniem doręczono skarżącemu w dniu [...] listopada 2010 r.

4 W dniu [...] listopada 2010 r. skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego.

5 Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2011 r. Sąd przyznał skarżącemu prawo pomocy w żądanym zakresie.

6 Pismem z dnia [...] lutego 2011 r. Okręgowa Izba Radców Prawnych w P. poinformowała o wyznaczeniu dla skarżącego pełnomocnika z urzędu w osobie radcy prawnego D.S. Informację o tym Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. przekazał zarówno skarżącemu, jak i jego pełnomocnikowi. Ze zwrotnych potwierdzeń odbioru wynika, że obaj zapoznali się z nią [...] lutego 2011 r.

7 W dniu [...] marca 2011 r. pełnomocnik skarżącego złożył: wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej wraz ze skargą kasacyjną.

8 Z uzasadnienia wniosku wynika, że pismo o wyznaczeniu pełnomocnikiem z urzędu pełnomocnik otrzymał w dniu [...] lutego 2011r. Pełnomocnictwo do występowania przed NSA i złożenia skargi pełnomocnik otrzymał jednak dopiero w dniu [...] marca 2011r. W ocenie pełnomocnika skarżącego przyczyna uchybienia terminu ustała dopiero [...] marca 2011r.

9 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

10 Rozpoznając wniosek pełnomocnika skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej Sąd miał na uwadze uregulowania przepisów art. 86 – 87 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm. – dalej: "P.p.s.a."), gdzie zostały określone przesłanki przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej.

11 Zgodnie z art. 86 § 1 P.p.s.a. sąd na wniosek strony postanowi o przywróceniu terminu, o ile strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 P.p.s.a.). W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 P.p.s.a.). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 P.p.s.a.).

12 Z brzmienia cytowanych wyżej przepisów wynika, że instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy i może mieć zastosowanie jedynie wtedy, gdy wszystkie określone w nich przesłanki zostaną spełnione łącznie, tj. wniesienie wniosku w ciągu siedmiu dni od ustania przeszkody uniemożliwiającej dochowanie terminu, dopełnienie (wraz z wnioskiem) czynności, dla której był ustanowiony termin oraz brak winy w uchybieniu terminu.

13 Natomiast w myśl postanowień art. 85 P.p.s.a. czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna.

14 Jednym z warunków przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej jest złożenie wniosku o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W niniejszej sprawie pełnomocnik dowiedział się o fakcie ustanowienia go pełnomocnikiem z urzędu w dniu [...] lutego 2011 r. Zatem od tego dnia należałoby liczyć siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej. Nie można bowiem zgodzić się z pełnomocnikiem, że przeszkoda ta ustała z dniem doręczenia pełnomocnictwa.

15 Wspomnieć bowiem należy, że w wyniku nowelizacji P.p.s.a. ustawą z dnia [...] lutego 2010 r. o zmianie ustawy – Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 36, poz. 196) zmieniono dotychczasowe brzmienie art. 244 § 2 P.p.s.a. Przepis ten do czasu wejścia w życie nowelizacji uprawniał stronę postępowania do udzielenia wyznaczonemu z urzędu pełnomocnikowi pełnomocnictwa. Aktualnie natomiast art. 244 § 2 P.p.s.a. stanowi, że ustanowienie adwokata w ramach prawa pomocy jest równoznaczne z udzieleniem pełnomocnictwa. Dlatego obecnie wyznaczenie osoby pełnomocnika przez właściwą Okręgową Izbę Radców Prawnych uprawnia go do podjęcia właściwych czynności w postępowaniu, bez konieczności uzyskania odrębnego pełnomocnictwa.

16 Pełnomocnik winien więc bez zbędnej zwłoki zapoznać się ze sprawą i podjąć określone, właściwe na danym jej etapie czynności procesowe.

17 W tym miejscu podkreślić należy, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowany jest pogląd zgodnie z którym w sytuacji ustanowienia pełnomocnika z urzędu w postępowaniu sądowoadministracyjnym należy przyjąć, że dniem, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej jest dzień, w którym pełnomocnik miał rzeczywistą możliwość wniesienia skargi kasacyjnej, nie później jednak niż dzień, w którym upłynęło 30 dni od dowiedzenia się przez stronę o fakcie jego ustanowienia (vide postanowienie NSA z 12 października 2006 r., sygn. akt I FZ 371/06, niepubl.; z 15 stycznia 2007 r., sygn. akt I FZ 667/06, niepubl.; z 8 grudnia 2006 r., sygn. akt I FZ 569/06, niepubl.; z 2 marca 2009r. , sygn. akt I FZ 30/09 ).

18 Sąd rozpatrujący przedmiotowy wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej powyższe stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego w pełni podziela.

19 Określenie momentu ustania przyczyny uchybienia terminu do wniesienia środka odwoławczego w sytuacji, gdy w otwartym terminie do jego wniesienia złożono wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu było przedmiotem rozważań Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego. Na gruncie postępowania cywilnego Sąd Najwyższy w swoim orzeczeniu z 27 czerwca 2000 r., I CZ 62/00 (OSNC 2001, nr 1, poz. 7) przyjął, że za dzień, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia kasacji należy uznać dzień, w którym adwokat ustanowiony pełnomocnikiem miał rzeczywistą możliwość wniesienia kasacji, nie późniejszy jednak od dnia zawiadomienia go o ustanowieniu pełnomocnikiem więcej niż o miesiąc. Przy czym możliwość taką adwokat ma dopiero po zapoznaniu się z aktami sprawy, ze stanowiskiem wnioskodawcy co do zakresu kasacji i po sporządzeniu kasacji. Czynności te adwokat ma obowiązek podjąć bez nieuzasadnionej zwłoki, ale przy uwzględnieniu jego normalnego obciążenia pracą zawodową. Pogląd ten jednak nie mógł być zaakceptowany w postępowaniu sądowoadministracyjnym w pełnym zakresie z uwagi na odmienności postępowania cywilnego w kwestii skutków procesowych przyznania stronie pełnomocnika z urzędu. W postępowaniu cywilnym ustanowienie pełnomocnika z urzędu było bowiem równoznaczne z udzieleniem pełnomocnictwa (art. 118 Kodeksu postępowania cywilnego). Pozwalało to zatem na gruncie postępowania cywilnego na przyjęcie, iż za dzień, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia kasacji przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu należy uznać dzień, w którym miał on rzeczywistą możliwość wniesienia kasacji, nie późniejszy jednak od dnia zawiadomienia pełnomocnika o jego ustanowieniu więcej niż o miesiąc.

20 W obecnym stanie prawnym, co jak wyżej wskazano, również na gruncie postępowania sądowoadministracyjnego ustanowienie pełnomocnika w ramach prawa pomocy jest równoznaczne z udzieleniem pełnomocnictwa.

21 W ocenie Sądu rozpatrującego przedmiotowy wniosek na aprobatę zasługuje prezentowany w orzecznictwie pogląd zgodnie z którym wymaganie od pełnomocnika w terminie siedmiu dni od udzielenia pełnomocnictwa (w rozpatrywanym przypadku zawiadomienia o wyznaczeniu pełnomocnikiem z urzędu), aby pełnomocnik zapoznał się ze sprawą, sporządził i wniósł skargę kasacyjną wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia, jest działaniem zbyt rygorystycznym i skutkuje iluzorycznością przyznanego prawa pomocy. Prowadzi to również do bezzasadnego różnicowania stron, którym przyznano prawo pomocy poprzez ustanowienie pełnomocnika z urzędu i pozostałych stron, które mają aż 30 dni na podjęcie niezbędnych kroków w sprawie (por. wyrok z 2 marca 2009r. , sygn. akt I FZ 30/09 ).

22 W tej sytuacji wniosek pełnomocnika strony o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej sporządzony w dniu [...] marca 2011 r. i w tym dniu złożony do tutejszego Sądu uprawdopodabnia okoliczności braku winy w uchybieniu terminu oraz został złożony w terminie o którym mowa w art. 87§1 P.p.s.a.

23 Uznać bowiem należy, że pełnomocnik wyznaczony powinien mieć 30 dni na sporządzenie skargi kasacyjnej podobnie jak pełnomocnik wybrany przez stronę.

24 Podjęcie możliwie szybkich działań przez pełnomocnika strony potwierdzają okoliczności związane z zapoznaniem się ze sprawą oraz sporządzenia skargi. Mianowicie dzień po otrzymaniu zawiadomienia o wyznaczeniu pełnomocnikiem, tj. [...] lutego 2011, pełnomocnik substytucyjny zapoznał się z aktami sprawy, a następnie inny pełnomocnik substytucyjny uczynił to w dniu [...] marca 2011 r. Natomiast skarga kasacyjna została wniesiona w dniu [...] marca 2011 r., czyli po 20 dniach od powzięcia przez pełnomocnika wiadomości o wyznaczeniu go pełnomocnikiem z urzędu.

25 W przedstawionych okolicznościach faktycznych i prawnych, na mocy art. 86 § 1 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.

26 /-/R. Wiatrowski