Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 26 października 2015 r., I SA/Po 488/14
postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 26 października 2015 r., I SA/Po 488/14
Sentencja
1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Włodzimierz Zygmont po rozpoznaniu w dniu 26 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, ustanowienie radcy prawnego, ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi R. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia od podatku rolnego postanawia: oddalić wniosek.
Uzasadnienie
2 W związku z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia [...] czerwca 2015 r. i treścią postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 09 czerwca 2015 r., o sygnaturze II FZ 305/15 sąd doręczył podatnikowi [...] odpis zarządzenia z dnia [...] czerwca 2015 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia.
3 Podatnik złożył sporządzony na urzędowym formularzu w dniu [...] lipca 2015 r. wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, ustanowienie radcy prawnego, ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu podał, cyt.: "wniosek jest zasadny i konieczny, gdyż nie mam majątku ani dochodów i jestem zadłużony bez swojej winy". Skarżący oświadczył, że nie pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z innymi osobami, jest osobą samotną i bezdomną, nie ma domu, mieszkania, nieruchomości rolnej, innych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Poinformował , że jest wpisany do Krajowego Rejestru Dłużników Niewypłacalnych. Oświadczył, że nie ma dochodów, że korzysta z pomocy CARITAS oraz noclegowni, że jest zadłużony bez swojej winy, ciężko choruje i jest ubezwłasnowolniony.
4 Sąd wezwał podatnika do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy w terminie 7 dni od daty doręczenia pisma, pod rygorem rozpoznania sprawy w oparciu o dotychczas zgromadzony materiał. Wezwanie zostało doręczone podatnikowi w dniu [...] września 2015 r. ([...]), zatem termin do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy minął z dniem [...] września 2015 r. ([...]). Podatnik do chwili obecnej nie udzielił odpowiedzi na powyższe wezwanie.
5 Z okoliczności znanych sądowi z urzędu oraz informacji zamieszczone w dostępnych serwisach internetowych instytucji państwowych wynika, co następuje:
6 Podatnik w latach 2004-2011 nieprzerwanie zgłaszał do systemu dopłat rolniczych grunty o pow. ponad 100 ha. Ponadto w dniu [...] lutego 2014 r. do Wydziału III tutejszego Sądu wpłynęły trzy skargi [...] na decyzje w przedmiocie ustalenia wysokości łącznego zobowiązania podatkowego w podatku rolnym, leśnym i od nieruchomości za 2011, 2012 oraz 2013 rok (sygn. akt III SA/Po 252-254/14). W aktach administracyjnych wskazanych spraw znajdowała się umowa dzierżawy nieruchomości rolnych z dnia [...] października 2011 r. zawarta pomiędzy Agencją Nieruchomości Rolnych a podatnikiem , który zamieszkuje pod adresem [...]. Aktualnie, jako adres zamieszkania, również wskazuje adres [...]. Podatnik pełni funkcję prezesa zarządu w [...] Sp. z o.o., a do maja 2012 r. był udziałowcem tej spółki. Udziały o łącznej wartości [...] zł zbył na rzecz brata [...] (Monitor Sądowy i Gospodarczy z dnia 15 czerwca 2012 r., Nr 115, poz. 86257). Niemniej wcześniej, czyli przed ujawnieniem w Krajowym Rejestrze Sądowym faktu zbycia udziałów, został zobowiązany do wyjawienia majątku w trybie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego o postępowaniu egzekucyjnym (postanowienie Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r., sygn. akt [...]). W dniu [...] września 2011 r., czyli jeszcze przed podpisaniem wskazanej powyżej umowy dzierżawy nieruchomości rolnych z Agencją Nieruchomości Rolnych, został ujawniony w Krajowym Rejestrze Dłużników Niewypłacalnych (Nr [...]). W dniu [...] marca 2013 r. do Wydziału III tutejszego sądu wpłynęła skarga podmiotu "[...]" Sp. z o.o. w organizacji (sygn. akt III SA/Po 516/13), którą reprezentuje podatnik [...]. Z kolei postanowieniem z dnia 04 grudnia 2013 r. w sprawie prowadzonej pod sygn. akt I SA/Po 499/13, referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy spółce "[...]" w organizacji. Z uzasadnienia postanowienia wynika, że udziałowcami tej spółki są bracia [...] i [...]. Spółkę reprezentuje skarżący. Kapitał zakładowy spółki wynosi [...] zł. Podatnik posiada w niej jeden udział o wartości nominalnej [...] zł. Udziały zostały objęte i pokryte w całości wpłatą gotówkową. Za ostatni rok obrotowy spółka nie odnotowała zysku, a jej zadłużenie wynosi [...] zł. Siedziba spółki znajduje się w dzierżawionym lokalu. Zadłużenie z tytułu czynszu wynosi [...] zł. [...], który jest wspólnikiem i prezesem zarządu spółki "[...]" w organizacji, ponosi w części koszty działalności reprezentowanej spółki (przesyłki pocztowe). Koszty notarialne poniósł drugi wspólnik (brat wnioskodawcy [...]), u którego spółka jest zadłużona. Z Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych (str. internetowa www.orzeczenia.nsa.gov.pl) wynika, że [...] reprezentuje Przedsiębiorstwo Wielobranżowe "[...] " Sp. z o.o. w [...] (por. postanowienia WSA w Kielcach z dnia 02 kwietnia 2015 r., sygn. akt I SA/Ke 4/15, I SA/Ke 6/15, I SA/Ke 7/15) oraz pełni funkcję prezesa i jest jedynym udziałowcem w "[...]" Sp. z o.o. w organizacji z siedzibą w [...] (por. postanowienie WSA w Kielcach z dnia 18 marca 2015 r., sygn. akt I SA/Ke 16/15). Ponadto w dniu [...] lutego 2015 r. do Wydziału III tut. Sądu wpłynęła skarga "[...] " Sp. z o.o. w [...], którą reprezentuje skarżący [...], zarejestrowana pod sygn. III SA/Po 353/15 na postanowienie Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] lutego 2015 r.
7 Postanowieniem z dnia 24 września 2015 r. referendarz sądowy odmówił przyznania podatnikowi prawa pomocy, z uzasadnieniem, że nie wykazał przesłanek do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym.
8 Podatnik wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia wskazując, że referendarz, który wydał postanowienie poświadczył nieprawdę. Zataił fakt, że zgłoszenie do płatności gruntów okazało się oszustwem ze strony ANR w [...], która wydzierżawiła je wielu osobom i wyłudziła od podatnika pieniądze tytułem czynszu dzierżawnego. Podatnik żadnych unijnych dopłat skarżący nie otrzyma a został doprowadzony do ruiny. Na skutek tych oszustw doznał ciężkiego rozstroju zdrowia i przebywał w związku z tym w Szpitalu Psychiatrycznym w [...] - gdzie biegli lekarze sądowi i psycholog stwierdzili, że nie może sam występować m.in. przed sądami, ma problemy m.in. z liczeniem i z orientacją i nie ponosi żadnej winy za ewentualne błędy i oświadczenia – gdyż winę za ten stan rzeczy ponoszą oszuści z ANR w [...] i ARiMR w [...] i współpracujący z nimi sędziowie i asesorzy z WSA w Poznaniu. Zdaniem podatnika referendarz w uzasadnieniu nie wyjaśnił dlaczego żadna ze spółek nie została dotąd zarejestrowana. Podatnik wyjaśnił, że nie została zarejestrowana - bo nie miał środków m.in. na opłatę sądową w Sądzie Rejestrowym - a mimo tego z uzasadnienia postanowienia odmownego wynika, że dopatrywano się dochodów spółce. Obecność umów dzierżaw w innych aktach sprawy - świadczy jedynie o oszustwach na szkodę podatnika - bo nie znaleziono w aktach tych spraw żadnej decyzji przyznającej mu - chociażby złotówki dopłat unijnych. Dowodzi to, że znajdujące w aktach umowy dzierżawne - są zwykłymi oszustwami dokonanymi na szkodę podatnika, że są niewiarygodne w kwestii zdolności podatnika do poniesienia kosztów sądowych. W WSA w Poznaniu "zalega" też wyrok tego sądu o wymeldowaniu z urzędu podatnika z adresu w [...], o czym nie wspomniano w uzasadnieniu kwestionowanego postanowienia.
9 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
10 Wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie.
11 Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej: "p.p.s.a.", prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W świetle art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, jeśli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia w tym zakresie dochodzeń. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd że na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przepisach regulujących instytucję przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 20 listopada 2012 r., sygn. akt II FZ 940/12 - orzeczenia.nsa.gov.pl - dalej: "CBOSA").
12 O tym czy może być przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, a więc czy skarżący nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, rozstrzygnął już Wojewódzki Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 04 lutego 2015 r., które zostało utrzymane w mocy postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 09 czerwca 2015 r. sygn. akt II FZ 305/15. W postanowieniu tym uznano, że skarżący nie wykazał, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.
13 Ponieważ postanowienie w sprawie prawa pomocy należy do postanowień niekończących postępowania w sprawie, to zbadać należało, czy stosownie do art. 165 p.p.s.a., nastąpiła, od czasu wydania postanowienia z dnia 09 czerwca 2015 r., zmiana okoliczności sprawy, która mogłaby spowodować jego uchylenie lub zmianę.
14 Zarówno w orzecznictwie, jak i w doktrynie prezentowany jest pogląd, który sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela, że przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy" w rozumieniu art. 165 p.p.s.a. należy rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązującym prawie. Muszą to być jednak takie zmiany, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. W przypadku postanowienia odmawiającego przyznania prawa pomocy będzie to w szczególności pogorszenie sytuacji finansowej wnioskodawcy (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 kwietnia 2008 r., sygn. akt II FZ 106/08, LEX nr 471131).
15 Mając powyższe na uwadze, sąd uznał, że od czasu wydania postanowienia z dnia 09 czerwca 2015 r. nie nastąpiła zmiana okoliczności sprawy uzasadniająca zmianę stanowiska wyrażonego w tym postanowieniu. Skarżący nadal nie przedstawił wszystkich wymaganych oświadczeń i dokumentów dotyczących jego stanu majątkowego, a tym samym nie wykazał, że nie posiada dostatecznych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Przedstawił tylko informacje mogące świadczyć o jego złej sytuacji materialnej, pomijając pozostałe, mimo że został o nie wezwany. I tak, skarżący mimo wezwania nie nadesłał dokumentów mogących stanowić podstawę oceny jego aktualnej sytuacji majątkowej, nie podał również informacji, o które został wezwany. Skarżący nie przedstawił zatem popartych dowodami faktów, które wskazywałyby na konieczność wsparcia go ze strony budżetu Państwa. Oznacza to, że nie zrealizował on swojej powinności wynikającej z art. 255 p.p.s.a., czym uniemożliwił ewentualne przyznanie prawa pomocy. Brak złożenia przez wnioskodawcę odpisów dokumentów i udzielenia dodatkowych informacji, nie pozwala na dokonanie miarodajnej oceny rzeczywistych możliwości płatniczych strony.
16 Ponadto złożony wniosek stanowi powtórzenie argumentacji, jaką zawierał wcześniej złożony przez skarżącego wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W związku z powyższym, nadal niemożliwe było ustalenie rzeczywistej sytuacji materialnej skarżącego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt I FZ 463/08 oraz z dnia 28 maja 2009 r. sygn. akt I FZ 104/09 - orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
17 Wnosząc sprzeciw od kwestionowanego rozstrzygnięcia i znając treść poprzednich rozstrzygnięć zarówno WSA, jak i NSA skarżący powinien dołączyć do sprzeciwu skierowanego do sądu żądane wcześniej dokumenty i wyjaśnienia. Jednakże tego nie uczynił ani nie podał powodów, dlaczego nie uczynił tego wnosząc sprzeciw. Bowiem powyższe dokumenty i informacje zdaniem sądu były niezbędne do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego skarżącego. W tych okolicznościach w opinii sądu niecelowe było ponowne wzywanie skarżącego o złożenie żądanych wcześniej dokumentów i wyjaśnień.
18 Dlatego sąd na podstawie art. 165 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.