Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 23 września 2004 r., I SA/Po 2798/02

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 23 września 2004 r., I SA/Po 2798/02

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Ruszyński Sędziowie NSA Sylwia Zapalska as. sąd WSA Karol Pawlicki /spr./ Protokolant: st. sekr.sąd. Urszula Kosowska po rozpoznaniu w dniu sprawy ze skargi na decyzję z dnia [...] w przedmiocie: 23 września 2004 r. A. R. Izby Skarbowej nr [...] umorzenia zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Urzędu Skarbowego z dnia [...] o nr [...]. /-/K. Pawlicki /-/ J. Ruszyński /-/ S. Zapalska

Uzasadnienie

2 Urząd Skarbowy decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie art. 67 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), odmówił A. R. umorzenia zaległego podatku od towarów i usług za styczeń- czerwiec, wrzesień- grudzień 1998 r., kwiecień, maj 2001 r. oraz dodatkowego zobowiązania podatkowego w kwocie [...] zł łącznie z odsetkami w wysokości [...] zł.

3 W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że rozpoznając stosowny wniosek, ustalono, iż A. R. wraz z trójką dzieci utrzymuje się głównie z alimentów wypłacanych przez Fundusz Alimentacyjny, pobiera zasiłek rodzinny na dzieci oraz dodatek szkoleniowy. Łącznie jest to kwota [...] zł (stan na czerwiec 2002 r.). W maju 2002 r. podatniczka otrzymała jednorazowo pomoc finansową w formie zasiłku celowego w wysokości[...] zł z Ośrodka Pomocy Społecznej w N.T. Wydatki na utrzymanie rodziny wynoszą ok. [...] zł. Organ podatkowy ocenił sytuację wnioskodawczym jako trudną, niemniej uznał, że wobec faktu posiadania przez A.R. majątku nieruchomego, można oczekiwać, że z jego sprzedaży w trakcie toczącego się postępowania egzekucyjnego, uzyskane zostaną środki na choćby częściowe uregulowanie zaległości.

4 Od powyższej decyzji odwołanie do Izby Skarbowej wniosła A.R., powołując szereg orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego, w których zwraca się uwagę na konieczność wnikliwego badania przez organy podatkowe sytuacji życiowej i materialnej podatnika przy ocenie jego ważnego interesu, będącego przesłanką umorzenia zaległości podatkowej.

5 Decyzją z dnia [...] organ odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.

6 W uzasadnieniu podkreślono, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalił się pogląd, że umorzenie zaległości podatkowych będzie uzasadnione jedynie w takich wypadkach, które postały spowodowane działaniem czynników, na które podatnik nie może mieć wpływu i które są niezależne od sposobu jego postępowania ( wyrok z dnia 24 kwietnia 2001 r., sygn. I SA/Ka 498/00).

7 Na decyzję Izby Skarbowej skargę do Ośrodka Zamiejscowego NSA w Poznaniu wniosła A. R.

8 2

9 Decyzji zarzuciła naruszenie art. 67 § 1 i 2, art. 200 § 1, art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 Ordynacji podatkowej. W uzasadnieniu skargi powołano wiele wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego i Sądu Najwyższego.

10 Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, przytaczając argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji.

11 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

12 Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Jednocześnie na podstawie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

13 W niniejszej sprawie skarga okazała się zasadna. W ocenie Sądu organ podatkowy w toku postępowania nie podjął wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Organ podatkowy nie ustalił bowiem czy zaistniały przesłanki określone w art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej, a w szczególności nie ustalił czy za umorzeniem zaległości podatkowej przemawia ważny interes skarżącej.

14 Należy podkreślić, że istnienie ustawowego kryterium ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego powinno być w każdym przypadku indywidualnie ustalane przez organ w ramach postępowania podatkowego. W celu jego stwierdzenia organ podatkowy obowiązany jest podjąć wszelkie działania niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. W tym zakresie organ podatkowy nie jest ograniczony informacjami przedkładanymi przez podatnika. Inicjatywa we wskazaniu okoliczności uzasadniających umorzenie leży wprawdzie po stronie wnioskodawcy, lecz nie zwalnia to organu podatkowego z obowiązku precyzyjnego ustalenia sytuacji materialnej podatnika.

15 Nie ulega wątpliwości, że zastosowanie instytucji umorzenia zaległości podatkowych jest możliwie jedynie ze względu na okoliczności związane z osobą podatnika, w szczególności uwzględniające jego sytuację życiową i materialną wskazującą na możliwość uiszczenia zaległego podatku. Dopiero zatem uzyskanie przez organ podatkowy przekonania, że po stronie podatnika występuje ważny interes upoważnia go do wydania decyzji o umorzeniu zaległości podatkowych w części lub w całości.

16 W orzecznictwie formułuje się warunek, aby sytuacja uzasadniająca umorzenie nie była spowodowana przez podatnika. Należy jednak podkreślić, że nie oznacza to stosowania umorzenia zaległości podatkowych wyłącznie w sytuacji zaistnienia zdarzenia losowego.

17 Podkreślił to wyraźnie NSA w wyroku z dnia 28 stycznia 2000 r. (sygn. akt III 181/99, "LEX" nr 42901) wyjaśniając w uzasadnieniu orzeczenia, że nie można się zgodzić, że art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej może mieć zastosowanie jedynie w wypadku zaistnienia klęski żywiołowej.

18 W niniejszej sprawie organ podatkowy powinien zatem ustalić, czy zaległości podatkowe zostały spowodowane przez skarżącą, czy też były wynikiem okoliczności, na które skarżąca nie miała wpływu.

19 W tym miejscu Sąd zwraca uwagę, że w aktach administracyjnych znajduje się oświadczenie A.R. z dnia [...] września 2002 r. (k. [...]), w którym podała, iż działalność gospodarcza była zarejestrowana na nią, ale faktycznie prowadził ją były mąż. Na tę okoliczność organ podatkowy nie przeprowadził żadnych ustaleń.

20 Ponadto w "Oświadczeniu o stanie majątkowym" z dnia [...] września 2002 r. (k. [...]) skarżąca podała, że ma nadciśnienie tętnicze, a u jej syna stwierdzono astygmatyzm. Brak w aktach administracyjnych odniesienia się organu do tych informacji, w szczególności o wpływie schorzeń na koszty utrzymania rodziny.

21 Biorąc powyższe pod uwagę organ podatkowy powinien, po przeprowadzeniu postępowania podatkowego ponownie rozważyć, czy zachodzą przesłanki uzasadniające umorzenie zaległości podatkowych w całości albo w części.

22 Z tych powodów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i lit. "c" Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Przepisy wprowadzające ustawę- Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.).

23 /-/ K. Pawlicki /-/ J. Ruszyński /-/ S. Zapalska

24 MK

25 4