Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 31 marca 2016 r., I SA/Po 1999/15

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 31 marca 2016 r., I SA/Po 1999/15

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Wolna-Kubicka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Nikodem Sędzia WSA Dominik Mączyński po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 31 marca 2016 r. sprawy ze skargi [...] na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie kary porządkowej oddala skargę.

Uzasadnienie

2 Naczelnik Urzędu Celnego postanowieniem z dnia [...] nr [...] wszczął postępowanie podatkowe w sprawie określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym w związku z wewnątrzwspólnotowym nabyciem samochodu marki T. Organ uznał, że dla prawidłowego przeprowadzenia i zakończenia w.w postępowania podatkowego koniecznym stało się dokonanie oględzin samochodu i wyjaśnienie kwestii, która funkcja samochodu – przewóz osób czy towaru stanowiła jego funkcję przeważającą, decydującą o przeznaczeniu pojazdu i w rezultacie o jego klasyfikacji towarowej. Ponadto, organ podatkowy dążył do wyjaśnienia rozbieżności w ilości posiadanych miejsc siedzących wynikających z otrzymanych dokumentów rejestracyjnych pojazdu oraz ustalenia, czy konstrukcja samochodu została zmieniona, czy też pojazd nadal był eksploatowany w stanie, w którym został przywieziony do kraju.

3 Naczelnik Urzędu Celnego w związku z powyższym pismem z dnia [...] wezwał ML do stawienia się w dniu [...] o godz. [...] w Urzędzie Celnym w celu przeprowadzenia czynności dowodowych.

4 W dniu [...] do organu I instancji wpłynęło pismo pełnomocnika strony, który z uwagi na kolizję z terminami innych czynności zwrócił się z wnioskiem o zmianę terminu przeprowadzenia oględzin pojazdu na dzień [...] o godz. [...].

5 Organ uwzględnił w.w wniosek i pismem z dnia [...] wyznaczył nowy termin przeprowadzenia czynności dowodowych, zgodny z zaproponowanym przez stronę.

6 W dniu [...] do Naczelnika Urzędu Celnego wpłynął wniosek strony o odroczenie terminu oględzin pojazdu z uwagi na chorobę ML, uniemożliwiającą jej udział w czynnościach i uczynienie zadość wezwaniu. Do wniosku załączono zaświadczenie lekarskie nr [...] wystawione przez A, poświadczające niezdolność do pracy w okresie [...], ze wskazaniem lekarskim "chory może chodzić" (cyfra [...] w polu nr [...]).

7 Naczelnik Urzędu Celnego pismem z dnia [...], doręczonym w dniu [...] wezwał ML do stawienia się w dniu [...] o godz. [...] w Oddziale w celu przeprowadzenia czynności dowodowych w postaci oględzin pojazdu, a w przypadku braku możliwości osobistego stawienia się w wyznaczonym terminie organ wezwał do okazania pojazdu na ul. P [...] w W o godz. [...]. Organ wyjaśnił, że samochód do oględzin może okazać osoba trzecia, niekoniecznie jego właściciel. Ponadto, organ po raz kolejny pouczył stronę o możliwości zastosowania kary porządkowej wynikającej z Ordynacji podatkowej.

8 ML nie stawiła się na wezwanie organu, jak również nie okazała pojazdu, będącego przedmiotem postępowania podatkowego w miejscu wskazanym w wezwaniu, co wynika z notatki służbowej sporządzonej na okoliczność przybycia funkcjonariusza Urzędu Celnego na wskazany adres, celem dokonania oględzin pojazdu. Strona nie przedłożyła również żadnego usprawiedliwienia wyjaśniającego brak zastosowania się do ponownego wezwania organu.

9 Wobec powyższego Naczelnik Urzędu Celnego postanowieniem z dnia [...] nr [...] nałożył na ML karę porządkową w wysokości [...]. W uzasadnieniu organ I instancji wyjaśnił, że wymierzona wysokość kary jest adekwatna do okoliczności sprawy oraz sytuacji materialnej strony. Dokonanie oględzin pojazdu jest konieczne dla ustalenia stanu faktycznego w zakresie niezbędnym do wydania decyzji. Strona prowadzi działalność gospodarczą pod nazwą [...] i uzyskuje z tego tytułu dochód. W dniu [...] strona zakupiła przedmiotowy pojazd, którego wartość w chwili zakupu kształtowała się w wysokości [...], a obecnie średnia wartość rynkowa pojazdu wynosi około [...]. W ocenie Naczelnika Urzędu Celnego strona posiada możliwości finansowe na zapłatę kary porządkowej w wysokości nałożonej przez organ.

10 Pismem z dnia [...] strona wniosła zażalenie, zarzucając naruszenie art. 262 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej poprzez jego zastosowanie i nałożenie na uczestniczkę grzywny w sytuacji, gdy organ nie miał ku temu podstaw, oraz naruszenie art. 7 Kpa poprzez zaniechanie obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Wobec powyższego wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i umorzenie postępowania w tym zakresie. W uzasadnieniu podniosła, że nie okazała samochodu w dniu [...], gdyż działanie takie było obiektywnie niemożliwe. Samochód został bowiem sprzedany podmiotowi B w dniu [...]. Na potwierdzenie załączyła kopię sprzedaży. W ocenie strony dyscyplinowanie nałożeniem kary porządkowej jest uzasadnione o ile istnieje faktyczna możliwość wykonania żądań organu, natomiast gdy istnieje fizyczna przeszkoda (brak samochodu) to uniemożliwia to ukaraniu karą porządkową. Skarżąca podała, że w okresie wskazanym przez organ ona i jej mąż chorowali, co utrudniało kontakt z pełnomocnikiem, jak i organem celem poinformowania o sprzedaży pojazdu.

11 Dyrektor Izby Celnej postanowieniem z dnia [...] nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił w jakim celu organ I instancji chciał przeprowadzić środek dowodowy w postaci oględzin samochodu i zauważył, że o zamiarze przeprowadzenia oględzin strona dowiedziała się w dniu [...]. Organ I instancji dwukrotnie, uwzględniając wnioski strony zmieniał wyznaczony termin przeprowadzenia czynności dowodowych. Pomimo tego strona do dnia wydania zaskarżonego postanowienia, t.j. do dnia [...] nie stawiła się w miejscu wyznaczonym przez organ, jak również nie umożliwiła dokonania oględzin. Do dnia wydania zaskarżonego postanowienia nie poinformowała również organu o sprzedaży samochodu. Fakt sprzedaży samochodu w dniu [...] nie może stanowić argumentu uzasadniającego odstąpienie od wymierzenia kary porządkowej.

12 Skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika, pismem z dnia [...] wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę, w której zarzuciła naruszenie przepisów, mające istotny wpływ na wynik przedmiotowej sprawy, w szczególności:

13 - art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 262 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez jego zastosowanie w sytuacji, gdy skarżąca nie mogła uczynić zadość wezwaniu organu do okazania w dniu [...] samochodu T, ze względu na fakt, iż przedmiotowy samochód został sprzedany ponad [...] przed datą wskazaną w wezwaniu,

14 - art. 122 w zw. z art. 187 Ordynacji podatkowej poprzez niewyczerpujące zebranie materiału dowodowego i w efekcie niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, co doprowadziło do:

15 - ustalenia przez organy, że skarżąca w okresie niezdolności do pracy zajmowała się osobiście sprzedażą przedmiotowego samochodu za granicą, pomimo że sprzedaż ta została dokonana za pośrednictwem komisu,

16 - nałożenie kary porządkowej na skarżącą, pomimo że w dacie wyznaczonego okazania T skarżąca nie była już właścicielką przedmiotowego samochodu.

17 Wobec powyższego skarżąca wniosła:

18 - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. o uwzględnienie skargi i uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz na podstawie art. 135 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. o uchylenie poprzedzającego go postanowienia organu I instancji i na podstawie art. 145 § 3 P.p.s.a. o umorzenie postępowania w sprawie nałożenia kary porządkowej na skarżącą, ewentualnie:

19 - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. o uwzględnienie skargi i uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz na podstawie art. 135 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. o uchylenie postanowienia organu I instancji,

20 Skarżąca wniosła również o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych.

21 W uzasadnieniu wskazano, że postępowanie podatkowe, w toku którego została skarżącej wymierzona kara porządkowa, zostało umorzone decyzją z dnia [...] nr [...] przez Naczelnika Urzędu Celnego. Skarżąca podkreśliła, że w wyznaczonym przez Urząd Celny terminie nie była już właścicielką przedmiotowego samochodu, nie znajdował się on nawet w jej posiadaniu.

22 Dyrektor Izby Celnej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe argumenty.

23 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

24 Skarga okazała się bezzasadna.

25 Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz.1647 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako "P.p.s.a."), sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym; nie jest przy tym, co do zasady, związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

26 Istota sporu w przedmiotowej sprawie sprowadza się do kwestii, czy organ podatkowy mógł nałożyć na skarżącą karę porządkową, a zatem przedmiotem kontroli jest postanowienie o nałożeniu na skarżącą kary porządkowej w trybie art. 262 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r., poz. 613 ze zm., dalej jako: "O.p.").

27 Zgodnie z art. 262 § 1 pkt 2 O.p. strona, pełnomocnik strony, świadek lub biegły, którzy mimo prawidłowego wezwania organu podatkowego bezzasadnie odmówili złożenia wyjaśnień, zeznań, wydania opinii, okazania przedmiotu oględzin lub udziału w innej czynności, mogą zostać ukarani karą porządkową do 2800 zł.

28 Sąd zauważa, że kara porządkowa jest środkiem dyscyplinującym uczestników postępowania i regulacja ta zapewnia organom podatkowym środki prawne niezbędne dla realizacji ustawowych zadań. Skoro na organie podatkowym zasadniczo spoczywa obowiązek ustalenia okoliczności faktycznych sprawy, zgromadzenia i rozważenia materiału dowodowego, to w świetle art. 155 § 1 O.p organ może wezwać stronę m.in. do okazania przedmiotu oględzin, jeżeli jest to niezbędne dla wyjaśnienia stanu faktycznego lub rozstrzygnięcia sprawy. Narzędzie dyscyplinujące w art. 262 O.p. ma zabezpieczyć możliwość prawidłowego wykonania ciążącego na organie obowiązku dochodzenia do prawdy materialnej i umożliwienia organowi wydania przewidzianych prawem rozstrzygnięć w wynikających z przepisów Ordynacji podatkowej czy innych ustaw podatkowych terminach.

29 Sąd zauważa również, że w postępowaniu w sprawie nałożenia kary porządkowej ustawodawca przewidział dwa odrębne środki "odwoławcze", t.j. tryb zażaleniowy uregulowany w art. 262 § 5 O.p., zgodnie z którym karę porządkową nakłada się w formie postanowienia, na które służy zażalenie oraz wniosek o uchylenie kary porządkowej wynikający z przepisu art. 262 § 6 O.p., w świetle którego organ podatkowy, który nałożył karę porządkową, może na wniosek ukaranego, złożony w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia o nałożeniu kary porządkowej, uznać za usprawiedliwione niestawiennictwo lub niewykonanie innych obowiązków, o których mowa w § 1, i uchylić postanowienie nakładające karę. Z w.w przepisów wynika zatem, że w przypadku złożenia wniosku o uchylenie kary porządkowej organ ocenia zasadność twierdzenia o zaistnieniu okoliczności usprawiedliwiających niestawiennictwo i niewykonanie nałożonego przez organ podatkowy obowiązku, o tyle w pierwszym ze wskazanych trybów rozpatruje się jedynie zarzuty przeciwko samemu nałożeniu kary. Zatem w postępowaniu wywołanym wnioskiem o uchylenie postanowienia nakładającego karę porządkową w trybie art. 262 § 1 pkt 2 O.p., ocenie podlega wyłącznie to, czy niewykonanie nałożonych przez organ obowiązków przez wezwanego można uznać za usprawiedliwione. Z kolei zażalenie na postanowienie nakładające taką karę uruchamia postępowanie mające zweryfikować zasadność samego ukarania. Stąd w postępowaniu zażaleniowym dotyczącym zasadności nałożenia kary porządkowej nie mają znaczenia i nie mogą zostać rozpoznane okoliczności usprawiedliwiające niewykonanie nałożonego przez organ podatkowy obowiązku (por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 20.06.2013r., sygn. akt II SABk 125/13, wyrok WSA w Krakowie z dnia 26.06.2014 r., sygn. akt I SA/Kr 835/14).

30 Skarżąca zarówno w postępowaniu przed organem I instancji, jak i w postępowaniu odwoławczym, reprezentowana była przez profesjonalnego pełnomocnika, który pismem z dnia [...] wniósł zażalenie na postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] o nałożeniu na skarżącą kary porządkowej w wysokości [...]. W tych okolicznościach nie mogą odnieść zamierzonego skutku wszystkie te argumenty skargi, które zmierzają do wykazania okoliczności usprawiedliwiających nieokazanie przez skarżącą samochodu marki T w wyznaczonym przez ten organ terminie.

31 Z akt sprawy wynika, że Naczelnik Urzędu Celnego dla potrzeb prowadzonego postępowania podatkowego w podatku akcyzowym wezwał skarżącą [...] razy do okazania samochodu marki T, celem dokonania oględzin, t.j. pismami z dnia [...]. W odpowiedzi na [...] wezwania skarżąca wnosiła o zmianę wyznaczonego w nich terminu dokonania czynności oględzin ze względu na kolizję z terminami (pismo z dnia [...]) następnie z uwagi na chorobę potwierdzoną zwolnieniem lekarskim (pismo z dnia [...]). Organ [...] przychylił się do wniosków strony i wyznaczył kolejny dogodny dla niej termin. W przypadku ostatniego wezwania z dnia [...] skarżąca nie zareagowała i nie wniosła o zmianę terminu. Skarżąca mimo wezwania z dnia [...] nie okazała w wyznaczonym na dzień [...] pojazdu. Skarżąca nie poinformowała również organu, że pojazd został sprzedany. Wobec powyższego, zgodnie z treścią wezwania z dnia [...], funkcjonariusz celny stawił się pod wskazany adres, t.j. ul. P [...], w W w dniu [...], przy czym nikt drzwi wejściowych na posesję nie otworzył, nie został również przedstawiony do oględzin samochód.

32 W aktach administracyjnych nie ma dowodu z którego wynikałoby, że przed wydaniem przez Naczelnika Urzędu Celnego postanowienia nakładającego na skarżącą karę porządkową strona albo jej pełnomocnik powiadomili organ podatkowy, że w dniu [...], w którym miały być przeprowadzone oględziny pojazdu, strona nie była już w jego posiadaniu. Dopiero po wydaniu tego postanowienia, w zażaleniu po raz pierwszy podniesiono, że skarżąca w dniu [...] sprzedała w.w samochód, natomiast na etapie skargi skarżąca przedstawiła umowę komisu z dnia [...].

33 Zauważyć zatem należy, że skarżąca zanim doszło do nałożenia na nią kary porządkowej mogła powiadomić Naczelnika Urzędu Celnego, że samochód został sprzedany. Skarżąca nie uczyniła tego. Skarżąca mogła powiadomić o tym zdarzeniu organ podatkowy również w dniu [...], kiedy to został wyznaczony przez organ termin dokonania oględzin pojazdu czy to stawiając się w Urzędzie Celnym, czy po przybyciu na wyznaczone miejsce funkcjonariusza celnego, który, jak wynika z akt sprawy, nikogo nie zastał. Skarżąca o fakcie sprzedaży pojazdu mogła powiadomić Naczelnika Urzędu Celnego również pisemnie.

34 W ocenie Sądu zachowanie skarżącej przedłużało w sposób nieuzasadniony postępowanie podatkowe, które z uwagi na sprzedaż samochodu zostało następnie decyzją Naczelnika Urzędu Celnego w dniu [...] umorzone.

35 Skarżąca w skardze podniosła, że zastosowanie art. 262 O.p., w sytuacji umorzenia postępowania głównego jest niedopuszczalne. W tym miejscu zauważyć należy, że postępowanie podatkowe w sprawie określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu marki T zostało umorzone decyzją z dnia [...], a zatem po dacie orzekania przez organ I, jak i II instancji o nałożeniu na skarżącą kary porządkowej.

36 W tych okolicznościach w ocenie Sądu zarzuty podniesione w skardze należy uznać za bezzasadne.

37 Ponadto w ocenie Sądu nałożona kara porządkowa w wysokości [...] mieści się w granicach określonych przez art. 262 § 1 Ordynacji podatkowej. Przepis ten nie uzależnia jej wymiaru od jakichkolwiek przesłanek. Sąd administracyjny w przypadku kontroli rozstrzygnięcia opartego o uznanie administracyjne, może jedynie badać, czy organ celny nie przekroczył jego granic ustawowych. W niniejszej sprawie do przekroczenia takich granic nie doszło. Organ dostatecznie uzasadnił obciążenie skarżącej kwotą [...].

38 Wobec powyższego Sąd nie stwierdzając naruszeń tak prawa materialnego jak i procesowego na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.