Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 30 marca 2017 r., I SA/Po 1668/16

postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 30 marca 2017 r., I SA/Po 1668/16

Sentencja

1 Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 30 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku PW o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi PW na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za I, II, III i IV kwartał 2009 r. postanawia: oddalić wniosek.

Uzasadnienie

2 Skarżący PW, reprezentowany przez adwokata, pismem z dnia [...] wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na wskazaną w sentencji decyzję Dyrektora Izby Skarbowej. Równocześnie złożył sporządzony na urzędowym formularzu w dniu [...] wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu (skarżący nie zakreślił rubryki 4.2., jednakże na wezwanie z dnia [...] skarżący w odpowiedzi z dnia [...] oświadczył, że nie wnosi o ustanowienie pełnomocnika z urzędu). W uzasadnieniu wniosku podał, że jego obecna sytuacja finansowa nie pozwala na uiszczenie wpisu sądowego. Aktualnie nie pobiera jakiegokolwiek wynagrodzenia. Skarżący podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z konkubiną i z córkami wieku [...] lat. Skarżący oświadczył, że nie posiada domu, mieszkania, nieruchomości rolnej, innych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych, innych praw majątkowych, wierzytelności, przedmiotów o wartości powyżej 5.000,- zł. Konkubina skarżącego otrzymuje na dzieci świadczenie wychowawcze 500+ w wysokości [...]. Skarżący podał, że mieszka u rodziców, który ponoszą opłaty.

3 Na wezwanie z dnia [...] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący w odpowiedzi z dnia [...] przedłożył zeznania roczne podatkowe konkubiny za [...], z których wynika, że w [...] dochód jej wyniósł [...], w [...], zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym [...] ([...]), z którego wynika, że konkubina skarżącego poniosła stratę w wysokości [...], wyciąg z jej rachunku bankowego za okres [...], z którego wynika, że na rachunek wpływają środki ze świadczenia 500+ w wysokości [...], zeznanie roczne podatkowe za [...] złożone przez skarżącego, z którego wynika, że przychód jego wyniósł [...], koszty uzyskania przychodów [...] i dochód [...].

4 W piśmie z dnia [...] skarżący oświadczył, że nie wnosi o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Wnioskodawca oświadczył, że za [...] nie składał deklaracji podatkowej z uwagi na okoliczność, że w tym roku nie uzyskał jakichkolwiek dochodów. Skarżący oświadczył, że wszelkie koszty jego utrzymania ponoszą rodzice. Wnioskodawca podał, że aktualnie pełni funkcję Prezesa Zarządu A Sp. z o.o. z siedzibą w C, lecz z uwagi na faktyczny brak zleceń i brak dochodów spółki nie pobiera jakiegokolwiek wynagrodzenia. Skarżący podał, że jego konkubina do [...] przebywa na bezpłatnym urlopie wychowawczym, pobiera co miesiąc świadczenie 500+ na [...] dzieci. Konkubina skarżącego posiada samochód osobowy marki T, rok prod. [...], wartość rynkowa ok. [...]. Skarżący oświadczył, że on i jego konkubina nie posiadają udziałów w spółkach, nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych, praw majątkowych, wierzytelności, przedmiotów o wartości powyżej 5.000,- zł. Konkubina skarżącego nie pełni jakichkolwiek funkcji w spółkach osobowych, ani kapitałowych. Rodzice skarżącego ponoszą opłaty za dom w wysokości ok. [...] miesięcznie. Rodzice skarżącego pobierają emerytury w łącznej wysokości ok. [...], ojciec skarżącego prowadzi działalność gospodarczą, z której miesięczny dochód wynosi średnio ok. [...]. Skarżący wyjaśnił, że nie prowadzi działalności gospodarczej, zaprzestał jej prowadzenia w [...]. Wnioskodawca oświadczył, że nie jest zarejestrowany jako bezrobotny, albowiem pełni funkcję Prezesa Zarządu, konkubina również nie jest zarejestrowana, ponieważ przebywa na urlopie wychowawczym.

5 Na wezwanie z dnia [...] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący w odpowiedzi z dnia [...] podał, że rodzice jego ponoszą następujące koszty: [...], rata kredytu [...] na działalność gospodarczą, kredyt w wysokości ok. [...]. Ojciec skarżącego posiada udziały w A sp. z o.o. o wartości [...], nie ma z tego tytułu dochodów. Rodzice wnioskodawcy posiadają samochód A z [...] o wartości ok. [...]. Rodzice skarżącego posiadają dom oraz mieszkanie o pow. [...] m2 w C. Ojciec skarżącego zatrudnia [...] pracowników. Z przedłożonych przez skarżącego deklaracji VAT-7K wynika, że za [...] ojciec skarżącego wykazał podstawę opodatkowania w wysokości [...], nabył towary i usługi za kwotę [...], w [...] wykazał podstawę opodatkowania w wysokości [...], nabył towary i usługi za wartość netto [...]. Z podsumowania za [...] wynika, że ojciec skarżącego z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej uzyskał przychód w wysokości [...], poniósł koszty uzyskania przychodów w wysokości [...] i uzyskał dochód w wysokości [...]. W [...] ojciec skarżącego z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej poniósł koszty uzyskania przychodów w wysokości [...]. Skarżący załączył ewidencję środków trwałych znajdujących się na stanie firmy ojca. Wnioskodawca załączył PIT-40A za [...], z którego wynika, że matka skarżącego uzyskała z tytułu emerytury dochód w wysokości [...], ojciec skarżącego w [...] uzyskał dochód z tytułu emerytury w wysokości [...], w [...] ojciec skarżącego z tytułu emerytury uzyskał dochód w wysokości [...], nie załączono natomiast zeznania rocznego podatkowego matki za [...]. Ojciec skarżącego z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w [...] uzyskał przychód w wysokości [...], poniósł koszty uzyskania przychodów w wysokości [...] i uzyskał dochód w wysokości [...], w [...] uzyskał przychód w wysokości [...], poniósł koszty uzyskania przychodów w wysokości [...] i uzyskał dochód w wysokości [...]. Skarżący do wniosku załączył wyciągi z osobistego rachunku bankowego ojca oraz z firmowych rachunków bankowych, z których wynika, że na rachunki te wpływają środki pieniężne i spłacane są raty kredytów.

6 Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej jako "P.p.s.a.") strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zatem obowiązującą zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest, że strony ponoszą koszty tego postępowania. Od tej zasady ustawa przewiduje wyjątek – możliwość przydzielenia stronie skarżącej prawa pomocy. Przepis art. 245 § 1 cyt. ustawy stanowi, iż prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 P.p.s.a). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (por. art. 245 § 3 i § 4 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 246 § 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje:

7 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania;

8 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

9 Instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów postępowania. W orzecznictwie przyjmuje się, że uzyskanie prawa pomocy i przerzucenie kosztów postępowania sądowego na Skarb Państwa, a w konsekwencji pozostałych podatników, nie jest przywilejem strony, ale wyjątkiem od zasady samodzielnego ponoszenia kosztów związanych z prowadzeniem procesów sądowych. Przyznanie prawa pomocy musi mieć charakter wyjątkowy i dotyczyć sytuacji, gdy rzeczywiście z porównania wysokości prognozowanych kosztów postępowania oraz możliwości majątkowych i finansowych wnioskodawcy i jego domowników wynika, że skarżący nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów niniejszego postępowania chociażby w części. W zakresie, w jakim dochody i obciążenie finansowe osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym współkształtują sytuację finansową wnioskodawcy o prawo pomocy, tj. jego koszty utrzymania i potencjalne dochody, należy na podstawie art. 255 P.p.s.a. wezwać o dokumenty źródłowe obrazujące sytuację majątkową domowników wnioskodawcy (por. postanowienie Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 10 marca 2011 r., sygn. II FZ 67/11, publ. na str. internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Zaznaczyć przy tym należy, że wspólne zamieszkanie, pozostawanie na całkowitym utrzymaniu oraz materialne wsparcie, które skarżący otrzymuje od rodziny uzasadniają ocenę, że skarżący wraz z członkami rodziny, u której zamieszkuje, współtworzy wspólne gospodarstwo domowe. Z istoty prawa pomocy wynika, że sytuacja finansowa wnioskodawcy oceniana jest przez pryzmat dochodów wszystkich członków rodziny uwzględniając przy tym nie tylko przychody osób, z którymi wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, ale także i koszty utrzymania wszystkich członków rodziny. W tym miejscu zauważyć należy, że w przypadku badania przesłanek przyznania prawa pomocy uwzględnienia wymaga całokształt sytuacji wnioskodawcy, na którą wpływ mogą mieć także inne osoby (por. wyrok NSA z dnia 10 kwietnia 2013 r., sygn. akt II FZ 84/13, LEX nr 1296829). Dopiero stwierdzenie, że ani samodzielnie, ani przy pomocy rodziny strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, pozwala rozstrzygnąć o możliwości przyznania pomocy z budżetu państwa (por. wyrok NSA z dnia 25 marca 2013 r., sygn. akt II FZ 104/13, LEX nr 1299412).

10 W ocenie starszego referendarza sądowego skarżący nie wykazał przesłanek do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania wynoszą [...] (wpis sądowy od skargi).

11 Z informacji przedstawionych przez skarżącego wynika, że wnioskodawca prowadził działalność gospodarczą, w [...] zaprzestał jej prowadzenia, obecnie pełni funkcję Prezesa Zarządu w A Sp. z o.o. z siedzibą w C, której udziałowcem jest jego ojciec, wnioskodawca nie uzyskuje z tego tytułu żadnego dochodu. Pomimo okoliczności, ze skarżący w [...], jak i obecnie nie uzyskuje żadnych dochodów, nie jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna, z oświadczeń skarżącego nie wynika czy szuka pracy. Wnioskodawca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z konkubiną i z córkami, konkubina przebywa na bezpłatnym urlopie wychowawczym i otrzymuje na dzieci świadczenie wychowawcze w wysokości [...]. Skarżący i konkubina nie posiadają żadnych nieruchomości, papierów wartościowych, innych praw majątkowych, oszczędności, wierzytelności, przedmiotów o wartości powyżej 5.000,- zł. Wnioskodawca mieszka w domu rodziców, którzy ponoszą wszelkie koszty utrzymania wnioskodawcy. Rodzice skarżącego posiadają dom oraz mieszkanie w C, posiadają również samochód osobowy marki A o wartości ok. [...], ojciec wnioskodawcy posiada udziały w spółce z o.o. Jak już wyżej wskazano rodzice skarżącego uzyskują dochody z tytułu emerytur i z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej, które łącznie wynoszą ok. [...] ([...] z tytułu emerytur i ok. [...] z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej). Z uzyskiwanych dochodów rodzice skarżącego ponoszą koszty miesięcznego utrzymania w wysokości ok. [...] oraz spłacają raty kredytów w wysokości ok. [...]. Przyjąć zatem należy, że z uzyskiwanych dochodów pozostaje im kwota ok. [...], z której mogą wygospodarować środki na uiszczenie kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania wynoszą [...] i wspomóc swojego syna w poniesieniu kosztów sądowych. Ponadto wskazać należy, że w orzecznictwie sądowym ukształtowało się stanowisko, że zobowiązania cywilnoprawne, w tym raty kredytów, nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowoadministracyjnego (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2006r., sygn. akt I OZ 83/06, z dnia 15 czerwca 2012r., sygn. akt I FZ 189/12, publikowane na str. www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

12 W tych okolicznościach wobec powyższego na podstawie art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.